Aĩlangya ‘Ũtũĩka Waku wa Kũmanyĩsya’ Yĩla wĩ Ũtavanyʼanĩ

1. Nĩ ũtũĩka wĩva twaĩle kwĩkĩa kĩthito twĩthĩwe nawʼo, na nĩkĩ? (2 Timotheo 4:2) (O na ĩngĩ, sisya visa.)

YESŨ atavisye aatĩĩi make atĩĩ: ‘Twʼĩkĩthyai andũ amanyĩwʼa, na mũimamanyĩsya kũkwata maũndũ onthe ala namwĩaĩe.’ (Mt. 28:​19, 20) Ndeto syake syĩonanyʼa kana Aklĩsto onthe maĩle kwĩthĩwa me alimũ. Nĩ wʼo kana Yeova nũkusasya ala me na “ngoo nzeo,” na alaĩka nĩmatũtongoeasya nĩ kana tũkwate andũ ta asu. (Meko 13:48; Yoa. 6:44; Ũvu. 14:6) Ĩndĩ o na vailye ũu, nĩtwaĩle kwĩanĩsya kĩanda ĩ kitũ. Kwasũanĩa ngelekanyʼo ĩla mũtũmwa Vaũlo na mũtũmwa Valanava matũtiĩĩe. Mbivilia yaĩtye kana yĩla matavasya andũ ũvoo mũseo ĩsinakokenĩ yĩla yaĩ Ikonio, “[maneenie] namo kwa nzĩa nzeo nginya nguthu nene ya Ayuti na Akiliki matwʼĩka etĩkĩli.” (Meko 14:1) Vate nzika, Vaũlo na Valanava nĩmeekĩĩte kĩthito makethĩwa na “ũtũĩka wa kũmanyĩsya.” (Soma 2 Timotheo 4:2.) Na Aklĩsto onthe nĩmaĩle kwĩkĩa kĩthito methĩwe na ũtũĩka ũsu.

2. Nĩkĩ Aklĩsto amwe mewʼaa ta matatonya kwaĩlangya ũtũĩka woo wa kũmanyĩsya?

² Andũ amwe mewʼaa matatonya kwaĩlangya ũtũĩka woo wa kũmanyĩsya nũndũ ti asomu mũno kana mayĩsĩ kũelesya angĩ maũndũ nesa. O na aũme amwe mawetetwe Mbivilianĩ meewʼaa oou. (Kuma 4:10; Yel. 1:6) Angĩ namo no mewʼe makwʼĩte ngoo mayona ta mate alimũ aseo nũndũ maikwataa mosyao maseo ũtavanyʼanĩ ta andũ ala angĩ. Nĩ wʼo kana ti kĩla mũndũ tũneenaa nake kana tũkomanaa nake ũtavanyʼanĩ wĩtĩkĩlaa ũvoo mũseo. Na kĩthito kĩla twĩkĩaa ũtavanyʼanĩ tikyo mũno mũno kĩtumaa twĩthĩwa na mosyao maseo. Twĩasya ũu nũndũ o tondũ twoona, Yeova na alaĩka nĩmo maĩkĩĩthasya kana nĩtwakwata ala me na ngoo nzeo. Ĩndĩ o na vailye ũu, nĩtwaĩle kwĩka kyonthe kĩla tũtonya tũtavanyʼe kwa nzĩa ĩkũtuma andũ mendeewʼa nĩ ũvoo witũ. Ĩsomonĩ yĩĩ, nĩtũũneenea maũndũ atatũ tũtonya kwĩka tũkaĩlangya ũtũĩka witũ wa kũmanyĩsya yĩla twĩ ũtavanyʼanĩ.

ONANYʼA KANA NŨŨTHĨNĨKĨA ETHUKĨĨSYA MAKU

3. Nĩkĩ Yesũ wakiitaa ngoo sya ethukĩĩsya make?

³ Mbivilia yaĩtye kana Yesũ “nĩweesĩ kĩla kyaĩ nthĩnĩ wa mũndũ.” (Yoa. 2:25) Ndeto isu syĩonanyʼa kana Yesũ nĩweesĩ mosũanĩo ma andũ na ieleelo syoo. We nĩwakiitaa ngoo sya ethukĩĩsya make mũno nũndũ nĩwaeleawa mavata moo. O na ĩngĩ, nĩwonaa ũndũ maĩ onzu kĩ-veva na ũndũ maĩkĩtwʼe mĩio mĩito nĩ atongoi moo ma ndĩni ala mamekĩĩe mĩao mingĩ. (Mt. 9:36; 23:4) Yesũ nĩwaneeneie ũndũ ũsu nthĩnĩ wa ũla Ũtavanyʼa wa Kĩĩmanĩ. Na andũ aingĩ nĩmatanĩaa kũmwĩthukĩĩsya nũndũ aneeneaa maũndũ ala mathĩnasya kĩla ũmwe woo.

4. Tũtonya kwonanyʼa ata kana nĩtũũthĩnĩkĩa andũ? (O na ĩngĩ, sisya visa.)

⁴ No twonanyʼe kana nĩtũũthĩnĩkĩa andũ ala tũũkomana namo yĩla twĩ ũtavanyʼanĩ kwa kũtata tũelewe maũndũ ala meũmathĩnyʼa. Andũ onthe ala tũkomanaa namo twĩ ũtavanyʼanĩ nĩmethĩawa na maũndũ mamathĩnasya nũndũ wa kwĩthĩwa mekalaa nthĩnĩ wa nthĩ ĩno nthũku ya Satani. Kũlilikana ũndũ ũsu no kũtũtetheesye tũkewʼĩa tei andũ ala tũkomanaa namo kĩsionĩ kitũ. Kwa ngelekanyʼo, nĩvethĩwa ve ũndũ wĩla kumĩla o mĩtũkĩ ũtonya kwĩthĩwa ũituma ala mekalaa kĩsionĩ kyenyu mathĩnĩka? Asyai nĩmethĩwa maithĩnĩka mayĩkũlya ethĩwa syana syoo nĩ nzũvĩĩku yĩla syĩ sukulu? Nĩ ũndũ wĩ laisi kũkwata wĩa kĩsionĩ kyenyu? Kwa tata kũsũanĩa ũndũ vate laisi kwa andũ kwĩkala ‘mavindanĩ aa ma mũisyo’ matesĩ wĩkwatyo ũla wĩ Mbivilianĩ.—2 Tim. 3:1; Isa. 65:​13, 14.

5. Yesũ aĩ kĩvathũkanyʼo ata na Avalisi? (Mathayo 11:​28-30)

⁵ Yesũ nĩwathĩnĩkĩaa ethukĩĩsya make na mo ene nĩmeeyoneaa kĩu nũndũ amakuaa nesa. We aĩ kĩvathũkanyʼo vyũ na Avalisi, ala mavũthĩtye andũ ma kĩlasi kya nthĩ na mamonaa mate ma vata. (Mt. 23:13; Yoa. 7:49) Ĩndĩ Yesũ akuaa andũ nesa na nĩwamanengae ndaĩa. Nũndũ aĩ “mũuu na [aĩ na] wĩnyivyo ngoonĩ,” kĩu nĩkyatumaa ethĩwa e mwalimũ mũseo (Soma Mathayo 11:​28-30.) O naitũ nĩtwaĩle kũkuaa ethukĩĩsya maitũ nesa na kũmanengae ndaĩa.

6. Tũtonya kwonanyʼa ata kana nĩtũũkua nesa na nĩtũũnenga ndaĩa ala matendaa kwĩthukĩĩsya ũvoo witũ kana matũvĩngaa?

⁶ Andũ amwe mayendaa kwĩthukĩĩsya ũvoo witũ na angĩ nĩmatũvĩngaa. Twaĩle kwĩka ata yĩla vathi ũu? Yesũ atũtavisye tũikakue naĩ ala meũtũvĩnga. Ĩndĩ ve ũndũ ũngĩ watũtavisye twĩke. Atũtavisye tũendeee ‘kũmeka nesa ala meũtũmena, kũmaathima ala meũtũumanĩa, na kũmavoyea ala meũtũumanga.’ (Lũka 6:​27, 28) Ũu no wĩthĩwe wĩ laisi kwitũ twalilikana kana ala meũlea kwĩthukĩĩsya ũvoo witũ nĩmatonya kwĩthĩwa na itumi sya kwĩka ũu. Nĩ wʼo kana amwe mendaa o kũtũvĩnga tũ. Ĩndĩ angĩ nĩmatonya kwĩthĩwa maithĩnwʼa nĩ ũndũ mũna ũkonetye mũsyĩ woo kana makethĩwa maithĩnĩkĩa o ũndũ ũngĩ ũtatũkonetye. O na no twĩthĩwe twathi kwoo ĩvinda yĩtaĩle. O na vethĩwe vailye ata, nĩtwaĩle kũĩkĩĩthya kana ‘ndeto sitũ nĩ nzeo na syĩ na mũnyũ, nĩ kana tũmanye ũndũ tũtonya kũsũngĩa kĩla mũndũ.’ (Aks. 4:6) Ethĩwa tũkewʼĩaa andũ tei na tũitata kũelewa mavata moo, kĩu kĩkatũtetheeasya tũikamathatĩe na tũkethĩawa twĩ alimũ aseo.

ĨKWATYE NDETO YA NGAI

7. Yesũ oonanisye ata kana nĩweekwatasya Ndeto ya Ngai yĩla ũkũmanyĩsya? (Yoana 7:​14-16)

⁷ Yesũ ndeekwatasya ũĩ wake mwene yĩla ũkũmanyĩsya. Vandũ va ũu, atũmĩaa Ndeto ya Ngai, na amanyĩasya kwa nzĩa yĩ laisi na ĩkũtuma ethukĩĩsya make makwatya na mĩtũkĩ na maililikana kĩla ũkũmamanyĩsya. Mbivilia ĩtũtavĩtye kana Yesũ amanyĩasya “ta ũmwe wĩ na ũkũmũ, na ti ta aandĩki.” Andũ ‘nĩmasengʼawʼa’ nĩ ũndũ ũsu. (Mlko. 1:22) Ĩvindanĩ ya Yesũ, yĩla aandĩki meũmanyĩsya matũmĩaa ndeto sya atongoi ma ndĩni ala manengetwe ndaĩa. Kĩvathũkanyʼo na ũu, Yesũ amanyĩasya andũ kĩla kyaĩ Maandĩkonĩ. Nũndũ tene ekalaa ĩtunĩ, ethĩwa atũmĩie ũĩ wake ũte maela kwĩyonanyʼa kwa ethukĩĩsya make na kũmona me vathei. Ĩndĩ we ndaaĩka ũu. Vandũ va ũu, maũndũ ala weekaa moosanĩte na kwenda kwa Ngai na Ndeto yake. (Soma Yoana 7:​14-16.) Yesũ nĩ ngelekanyʼo nzeo ya ũndũ tũtonya kũmanyĩsya angĩ.

8. Mũtũmwa Vetelo aatĩĩie ngelekanyʼo ya Yesũ ata?

⁸ O namo amanyĩwʼa ma Yesũ matũmĩaa Ndeto ya Ngai yĩla meũmanyĩsya. Kwa ngelekanyʼo, kwasũanĩa ũvoo ũla mũtũmwa Vetelo waumisye mũthenya wa Vendekosito ya mwaka wa 33 ĩtina wa Klĩsto. Vetelo ndaĩ mũsomu mũno. Ĩndĩ we nĩwakiitie ngoo sya ethukĩĩsya make kwa kũmaelesya nesa ũndũ Yesũ weanĩĩtye maũndũ ala mathanĩtwe ĩũlũ wake. (Meko 2:​14-37) Vaendie ata? “Ala meetĩkĩlile ndeto syake na ũtanu nĩmavatisiwe, na mũthenya ũsu andũ ta 3,000 mongeleka.”—Meko 2:41.

9. Yĩla tũũmanyĩsya, nĩkĩ twaĩle kwĩkwatya Ndeto ya Ngai?

⁹ Vai kĩndũ kĩngĩ kĩtonya kũkiita ngoo sya ethukĩĩsya maitũ ta Ndeto ya Ngai. (Evl. 4:12) Kwoou yĩla tũũmanyĩsya, nĩtwaĩle kũtũmĩa Mbivilia. Twĩenda ‘kũtavanyʼa ĩla Ndeto,’ ĩndĩ ti mawoni maitũ ene. (2 Tim. 4:2) Ĩandĩko ya Nthimo 2:6 (BK) yaĩtye: “Yeova nũnenganae ũĩ; kanywʼanĩ wake vaumaa ũmanyĩsyo na ũmanyi.” Kwoou yĩla tũũtũmĩa Maandĩko kũmanyĩsya, no ta twĩthĩawa tũimwĩtĩkĩlya Yeova aneene newe. (Mki. 2:7) Twĩenda andũ mamanye kana Mbivilia nĩyĩthĩawa na kĩndũ kya vata mũno vyũ kwĩ ũĩ wa andũ. Nĩ Ngai wamĩveveee, na nĩtũtetheeasya kwĩthĩwa na ũmanyi nĩ kana tũmwendeesye Mũmbi witũ na tũyĩthĩwa na ũtanu wa wʼo.—2 Tim. 3:​16, 17.

10. Tũtonya ata kũtetheesya mũmanyĩwʼa wa Mbivilia atũnge kĩlĩko Ndetonĩ ya Ngai?

¹⁰ Yĩla ũkwĩyũmbanyʼa nĩ kana wĩmanyĩsye na mũmanyĩwʼa wa Mbivilia, sũanĩa maũndũ ala ũtonya kwĩka nĩ kana ũtũnge kĩlĩko kyake maũndũnĩ ala Mbivilia ĩmanyĩasya. Mũmanyĩwʼa waku aĩle kũelewa kana o na kũtwʼĩka visa na vitio no imũtetheesye kũelewa mũnango kĩla ũkwĩmanyĩsya, maũndũ ala ũkwĩmanyĩsya maumĩte Mbivilianĩ. Kwoou somai Maandĩko ala maneeneete maũndũ ala manene na ũimũtetheesya kwona ũndũ ũtonya kũmatũmĩa. Yĩla mũũneenea visa kana vitio, ĩkĩĩthya kana mũmanyĩwʼa waku nĩwaelewa myolooto ya mũsingi ya Mbivilia ĩla ĩneenewe. Ti nginya ũneene mũno kana ũsome maandĩko maingĩ nĩ kana wĩanĩsye kĩu. Vandũ va ũu, nenga mũmanyĩwʼa ĩvinda ya kũsũanĩa na kũelewa nesa kĩla wasoma, na vatonyeka no mũsome ĩandĩko yĩu ĩngĩ. Mweeka ũu, mũkethĩawa mũyĩmanyĩsya Mbivilia, ĩndĩ ti ĩvuku, visa, kana vitio.—1 Ako. 2:13.

11-12. (a) Tũtonya ata kũmĩĩsya amanyĩwʼa maitũ ma Mbivilia? (Meko ma Atũmwa 17:​1-4) (O na ĩngĩ, sisya visa.) (b) Andũ amwe matonya kwĩthĩwa matesĩ kyaũ ĩũlũ wa Mbivilia, na tũtonya kũmatetheesya ata?

¹¹ Ethĩwa mũmanyĩwʼa waku wa Mbivilia nĩwaema kwĩtĩkĩlana na ũndũ mũna, lilikana “kũtavanyʼa ĩla ndeto . . . na wũmĩĩsyo wʼonthe.” Kĩla mũndũ akuaa ĩvinda yĩ kĩvathũkanyʼo kwĩka maendeeo. Amanyĩwʼa amwe nĩmakuaa ĩvinda yingangĩ maikaaĩsa kũelewa ũwʼo mũna ũla ithyĩ twoona wĩ laisi kũũelewa. Kwa ngelekanyʼo, yĩla Vaũlo waneenaa na Ayuti ala maĩ Thesalonika, nĩwalasimĩkie kũmaumĩsya ũkũsĩ mavinda kauta na kũsũanĩa namo atũmĩĩte Maandĩko maikaaĩsa kũelewa kĩla wamamanyĩasya.—Soma Meko ma Atũmwa 17:​1-4.

¹² Ũndũ ũngĩ tũtonya kwĩka nĩ kana twonanyʼe kana twĩ na wũmĩĩsyo nĩ kũkũlya amanyĩwʼa makũlyo na kũmanenga mwanya wa kwĩyĩelesya tũteũmatilĩĩla. Tata ũmethukĩĩsye nesa na ũielewa kĩla kĩũtuma methĩwa na woni mũna. Na ĩndĩ somai na mũineenea maandĩko mana matonya kũmatetheesya kũelewa woni wa Ngai ĩũlũ wa ũndũ ũsu. O na ĩngĩ, sũanĩa ũndũ ũũ: Andũ amwe mayĩsĩ kĩla Mbivilia ĩneeneaa. Nũndũ wa ũu, no ũtũmĩe ũvoo ũla wĩ kavukunĩ Ĩmanyĩsye Kĩla kĩ Ndetonĩ ya Ngai nĩ kana ũmonyʼe ũndũ Mbivilia yĩthĩawa na ũvoo wingĩvĩte. Ĩtina wa ũu, no ũmonyʼe ũndũ Mbivilia ĩtonya kũmatetheesya methĩwe na ũtanu ũitũmĩa ĩandĩko yĩmwe kana maandĩko elĩ ala monanĩtwʼe ĩkũlyonĩ ya 15. Kwa ũkuvĩ, woonyʼa amanyĩwʼa maku ũtonyi wa Ndeto ya Ngai, no wĩthĩwe na mosyao maseo.

MATETHEESYE MATŨNGE KĨLĨKO VALA VE YEOVA

13. Nĩ ũndũ wĩva twaĩle kwĩka yĩla tũũmanyĩsya? Nengane ngelekanyʼo.

¹³ Kĩeleelo kitũ nĩ kũtetheesya ethukĩĩsya maitũ mamũmanye Yeova na maimũthengeea. (Yak. 4:8) Nũndũ wa ũu, no tũelekanyʼe wĩa witũ na mũndũ ũkũtũmĩa tosi kũmulĩkĩla ũngĩ kĩndũ kwĩ na kĩvindu. Yĩla ũkwĩka ũu, ndesa kwambĩĩa kwĩmulĩka we mwene. Vandũ va ũu, amulĩkaa kĩla mũndũ ũsu ũngĩ ũkwenda. O ta ũu, yĩla tũũmanyĩsya, twaĩle kũtetheesya amanyĩwʼa maitũ matũnge kĩlĩko vala ve Yeova, ĩndĩ ti vala tũĩ.

14. Tũtonya kũtetheesya mũmanyĩwʼa witũ ata atũnge kĩlĩko vala ve Yeova?

¹⁴ Yĩla ũkwĩmanyĩsya Mbivilia na mũndũ, mũtetheesye ethĩwe na wendi wa kũmwendeesya Yeova. (Nth. 27:11) Ndwĩthĩawa ũimũtetheesya amanye kĩla kĩseo na kĩla kĩthũku aĩ no kana atwʼĩke Ngũsĩ ya Yeova. Vandũ va ũu, wendaa mũmanyĩwʼa waku eke moalyũku nĩ kana amwendeesye Yeova. Kwa ngelekanyʼo, ethĩwa mũmanyĩwʼa waku nũendeee kũngʼangʼana akĩlye vinya kĩmanyĩo kĩna kĩthũku, mũkũlye makũlyo ta: “Nĩkĩ Yeova ũmenete ũndũ ũũ? Nĩkĩ Yeova ũkwenda ũekane na ũndũ ũtanĩaa kũwĩka? Ũndũ ũũ Yeova ũkũũkũlya wĩke wĩonanyʼa ata kana nũkwendete?” O ũndũ weekĩa vinya mũmanyĩwʼa waku asũanĩe ĩũlũ wa Yeova, nowʼo ũkamwonaa e Ĩthe ũla mũseo vyũ. Weeka ũu, ũkatetheeasya mũmanyĩwʼa waku ende kũmwendeesya.

ENDEEA KWAĨLANGYA ŨTŨĨKA WAKU WA KŨMANYĨSYA

15. Nĩ kyaũ ũtonya kwĩka nĩ kana ũendeee kwaĩlangya ũtũĩka waku wa kũmanyĩsya?

¹⁵ No ũmũvoye Yeova aũtetheesye kũthiana ũtũĩka waku wa kũmanyĩsya na kwona vala ũtonya kwaĩlangya. (1 Yoa. 5:14) Wamina kũvoya, no ũnenge Yeova ũndũ wa kũathima kwa kũatĩĩa maũndũ ala ũtũmanyĩasya maũmbanonĩ ma kĩkundi. O na ĩngĩ, no ũthokye alimũ me na ũtũĩka yĩla ũũsoma na mũmanyĩwʼa waku. Ĩtina wa ũu, makũlye vala ũtonya kwaĩlangya. O na ĩngĩ, lilikana kana o na kũtwʼĩka no wĩthĩwe wĩsĩ nesa ũvoo ũla wĩ kĩlungunĩ kĩla mũũsoma, mũmanyĩwʼa waku ndawĩsĩ. Kwoou tata kũsũanĩa ũndũ mũmanyĩwʼa waku ũtonya kwĩthĩwa ayĩwʼa ĩũlũ wa maũndũ ala mũũneenea. Eka ũu, yĩla mũkwĩmanyĩsya, mũtetheesye one moathimo ma maũndũ ala ũkwĩmanyĩsya na maũndũ maseo ala Yeova ũtwathĩte. Weeka ũu, kĩu no kĩmũtetheesye akatwʼĩka mũnyanya wa Yeova na ayĩthĩwa na ũtanu wa wʼo.—Sav. 1:​1-3.

16. Tũtonya kũtetheka ata twaendeea kwaĩlangya ũtũĩka witũ wa kũmanyĩsya?

¹⁶ Ũndũ ũmwe ũtumaa twĩthĩwa na ũtanu mwingĩ nĩ kũmanyĩsya angĩ ĩũlũ wa Yeova. Na wĩa ũsu tũtanĩaa wa kũtavanyʼa ũkeethĩwa ũyendeka mũno ĩvindanĩ yũkĩte nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ. Kwoou ekai tũendeee kwonanyʼa kana nĩtũũthĩnĩkĩa ethukĩĩsya maitũ, nĩtũkwĩkwatya Ndeto ya Ngai, na nĩtũũtũnga kĩlĩko vala ve Yeova o tũendeee kũtavanyʼa ũvoo mũseo. Tweeka ũu, tũkeethĩawa tũtonya kwaĩlangya ũtũĩka witũ wa kũmanyĩsya yĩla twĩ ũtavanyʼanĩ.