MĨSOA YA MBIVILIA ĨELEETWʼE
Yelemia 29:11—“Nĩnĩsĩ Mĩvango Ĩla Nĩ Nayo Kwondũ Wenyu”
“‘Nĩkwĩthĩwa nĩnĩsĩ nesa mosũanĩo ala nĩsũanĩaa kwondũ wenyu,ʼ easya ũu Yeova,a ‘mosũanĩo ma mũuo, na ti ma mũisyo, nĩ kana nĩmũnenge wĩkwatyo na ĩvinda yũkĩte ĩseo.’”—Yelemia 29:11, Ũalyũlo wa Nthĩ Nzaũ.
“‘Nĩnĩsĩ mĩvango ĩla nĩ nayo kwondũ wenyu,’ easya MWĨAI, ‘mĩvango ya kũmũathima na ti ya kũmũũmĩsya, mĩvango ya kũmũnenga wĩkwatyo na ĩvinda yũkĩte.’”—Yelemia 29:11, New International Version.
Kĩla ĩandĩko ya Yelemia 29:11 yonanasya
Yeova Ngai nĩwathie athaithi make ĩvinda yũkĩte ĩseo. O na kau ndeto isu syaandĩkĩiwe andũ ma ĩvinda ĩvĩtu, nitũtetheeasya kwona mosũanĩo ala Ngai wĩthĩawa namo o na ũmũnthĩ. We nĩ “Ngai ũla ũnenganae wĩkwatyo.” (Alomi 15:13) Na nũndũ wa ũu, nĩwaandĩkĩthisye mawatho asu Mbivilianĩ nĩ kana “tũtonye kwĩthĩwa na wĩkwatyo” mũseo wa ĩvinda yũkĩte.—Alomi 15:4.
Mĩsoa ĩla ĩthyũlũlũkĩte Yelemia 29:11
Ndeto isu nĩ kĩlungu kĩmwe kya valũa ũla watũmĩiwe Aisilaeli me Mbavilonĩ ĩtina wa kũtavwa kuma Yelusalemu.b (Yelemia 29:1) Ngai eeie andũ asu matavĩtwe kana maĩ mekale mũtavonĩ kwa ĩvinda yĩasa, na kana maaĩlĩte kwaka nyũmba, mavande mĩũnda, na mayĩthĩwa na mĩsyĩ. (Yelemia 29:4-9) Ĩndĩ Ngai aendeeie kũmea: “Myaka mĩongo mũonza yeanĩa kwondũ wa [Mbavilonĩ], ngamũkĩa, na kwĩanĩsya ndeto yakwa nzeo kwenyu na kũtuma mũsyoka [Yelusalemu].” (Yelemia 29:10, The Bible in Kikamba, 1974) Kwoou Ngai nĩwamaĩkĩĩthisye kana ndesaa kũlwa nĩmo na kana wĩkwatyo woo wa kũsyoka Yelusalemu waĩ wĩanĩe.—Yelemia 31:16, 17.
Ngai nĩweanĩisye maũndũ ala wathĩte Aisilaeli. O tondũ wathanĩte, Mbavilonĩ nĩyavalũkilwʼe nĩ Mũsumbĩ wa Velisia weetawa Kulusi. (Isaia 45:1, 2; Yelemia 51:30-32) Ĩtina wa ũu, Kulusi nĩweetĩkĩlilye Ayuti masyoke Yelusalemu. Ĩtina wa kwĩkala ũkombonĩ vandũ va myaka 70, nĩmasyokie kwoo ĩngĩ.—2 Mavinda 36:20-23; Esila 3:1.
Kwona Ngai eanĩisye maũndũ ala wathanĩte nthĩnĩ wa Yelemia 29:11, kũĩkĩĩthasya ala mamũĩkĩĩa ũmũnthĩ kana maũndũ ala wathanĩte ndalea kwĩanĩsya. Mawatho asu nĩ vamwe na mũuo kĩla vandũ ĩũlũ wa nthĩ ungu wa Ũsumbĩ wa Ngai, ũla Mũsumbĩ wawʼo nĩ Klĩsto Yesũ.—Savuli 37:10, 11, 29; Isaia 55:11; Mathayo 6:10.
Momanyĩsyo ma Ũvũngũ Ĩũlũ wa Yelemia 29:11
Ũmanyĩsyo wa Ũvũngũ: Ngai ethĩawa na “mũvango” mũna kwondũ wa kĩla mũndũ.
Kĩla Mbivilia Ĩmanyĩasya: Ngai aekaa andũ menyuvĩe mo ene ũndũ mekwĩka thayũnĩ woo. Ndeto syake ila syĩ nthĩnĩ wa Yelemia 29:11 atavasya Aisilaeli yĩla maĩ Mbavilonĩ me ta kĩkundi, na aĩ na mũvango wa kũnenga kĩkundi kĩu mũuo ĩvinda yũkĩte. (Yelemia 29:4) Ĩndĩ Ngai nĩweetĩkĩlilye kĩla mũndũ anyuve ethĩwa nũkũtetheka nĩ mawatho asu kana ndetetheka. (Kũtũngĩlĩĩlwa kwa Mĩao 30:19, 20; Yelemia 29:32) Ala manyuvie kũmũmantha Ngai meekie ũu kwa kũmũvoya kuma ngoonĩ.—Yelemia 29:12, 13.
Ũmanyĩsyo wa Ũvũngũ: Ngai akaathima athũkũmi make na ũthwii.
Kĩla Mbivilia Ĩmanyĩasya: Ndeto “kũathimwa” ĩla yĩ Mbivilianĩ imwe nthĩnĩ wa Yelemia 29:11, ĩalyũlĩtwe kuma ndetonĩ ya Kĩevelania ĩla yonanasya “mũuo, na kwĩthĩwa ũte na mathĩna ma mwĩĩ.” Kwosana na mĩsoa ĩla ĩthyũlũlũkĩte ĩandĩko yĩu, Ngai ndathĩte Aisilaeli ala maĩ mũtavonĩ ũthwii, ĩndĩ amathĩte kwĩkala na mũuo na maitanĩa thayũ. Mbaĩ ĩsu ndyesaa kũthela, ĩndĩ mũthenya ũmwe nĩyesaa kũsyoka Yelusalemu.—Yelemia 29:4-10.
Soma Yelemia kĩlungu kya 29 vamwe na maelesyo ma kwongeleela.
b Ĩvuku yĩtawa The Expositor’s Bible Commentary yĩyĩelesya Yelemia 29:11 yaĩtye: “Ũũ nĩ ũmwe katĩ wa mawatho ma kwendeesya mũno ala me Mbivilianĩ, ala maeleasya ĩũlũ wa tei mwingĩ ũla Yahweh [Yeova] woonisye andũ asu matavĩtwe, kwa kũmanenga kĩtumi kya kwĩthĩwa na woni ũla waĩlĩte na wĩkwatyo.”—Ĩvuku ya 7, ĩthangũ ya 360.