“Ọ Talamu Jihova”

HẸZIKAYA ọ jọ omọvo umutho ivie Juda nọ i you Jihova. Rekọ ọsẹ riẹ nọ a re se Ehaz ovie omuomu ọ jọ. Ọ jẹ gọ ẹdhọ, yọ o je ru ahwo gọ edhọ re. Ehaz ọ tubẹ rọ emezae obọriẹ dhe idhe kẹ edhọ dede. (2 Iv. 16:2-4; 2 Irv. 28:1, 3) Fikiere o sae jọ nọ evaọ okenọ Hẹzikaya ọ jọ ọmaha, ọ rọ ẹro ruẹ eware nọ i yoma gaga. Eware nọ e sae tubẹ lẹliẹ ohwo wezẹ ikpehre ewezẹ. Oghẹrẹ kpobi nọ o jọ kẹhẹ, nọ o te ohwo no, ọ rehọ aro kele ekpehre oriruo ọsẹ riẹ hẹ. Nọ Ehaz o whu no, Hẹzikaya o te muhọ esu. Yọ oke yena ọ jọ ikpe udhegbisoi (25). Rekọ ọ gbaudu je ru epanọ o re ro si egagọ erue no ẹkwotọ na.

Hẹzikaya ọ tẹ wariẹ rovie etẹmpol Jihova nọ o jọ Jerusalẹm. O te ru re a jariẹ ruẹrẹ eware nọ e jariẹ raha. O te je si emedhọ kpobi nọ e jọ eva riẹ no. Ọ tẹ vuẹ izerẹ gbe ahwo Livae na re a wariẹ mu iruo rai họ. Ọ raha oke he, o te se ehaa ilogbo. O tube vi ahwo kpobọ uvie erua ikpe Izrẹl nọ o jọ ofẹ ẹkpẹlobọ ovatha-ọre. Ọ vuẹ rai nọ a nyai se ahwo nọ a rrọ obei nọ a nyasiọ Ọghẹnẹ ba no na ziọ ehaa na. Ejọ e jẹ hwẹ ahwo nọ a vi bru ai na. Rekọ ejọ e nyaziọ ehaa na. Omamọ oware nọ Hẹzikaya o je ru na u duobọte ahwo na buobu. U te ru nọ a ro kporo eria ikpehru nọ a jẹ jọ gọ edhọ no. A tẹ jẹ raha emedhọ rai. Evaọ oke yena, oware uyoma jọ nọ ahwo Ọghẹnẹ a ru no họ, a zihe araomuomu ekọpa nọ Jihova ọ ta kẹ Mosis nọ o ru na họ ẹmẹdhọ nọ a jẹ gọ no. Fikiere Hẹzikaya ọ tẹ ta nọ a guọghọ araomuomu ekọpa na re ohwo ọvo ọ gbẹ sae gọe he.

Evaọ ikpe buobu, Hẹzikaya ọ ruẹ nọ okpẹtu o ti te orẹwho Izrẹl. O jọ ere keme u kri no nọ Jihova ọ be rọ vẹvẹ ovie nọ ọ rrọ ofẹ ẹkpẹlobọ ovatha-ọre Izrẹl unu inọ ewegrẹ e te nyabru ai ze, a vẹ raha ai no. Whaọ oware nọ o ginẹ via ọye. Nọ Hẹzikaya o muhọ esu no, u kri hi, ahwo Asiria a tẹ wọ ẹmo ziọ uvie ẹkpẹlobọ ovatha-ọre Izrẹl. Yọ a tube mu ahwo buobu kpohọ igbo dede. Kọ Juda u bi ti te na? Ẹvẹ u gbe te ai hi? Juda ọ nyasiọ Jihova ba no re wọhọ epanọ ofẹ Izrẹl ọdekọ u ru na. Orai dede o tube yoma vi orọ erua ikpe nọ e jọ ofẹ ẹkpẹlobọ ovatha-ọre Izrẹl na. Jihova ọ rehọ eruẹaro riẹ vẹvẹ ae unu gaga no. O ru ere unuẹse buobu no. Jihova ọ vuẹ rai no inọ ọ te kẹ ae uye fikinọ a bi veghuzou. Yọ ma riẹ nọ ẹme kpobi nọ Jihova ọ ta u re rugba. Whaọ ma be ta ẹme na, ahwo Asiria a bi fi ikpewho sa-sa kparobọ unọjọ utọjọ. Yọ a be kẹle Juda gaga no. Fikiere Hẹzikaya ọ sae ruawa.

U kri hi, ovie ahwo Asiria nọ a re se Senakẹrib nọ ọ geva nọ o re dhuaro gaga na avọ egbaẹmo riẹ a te te ẹkwotọ Juda. A te mu ikpewho buobu nọ e rrọ otọ esuo Hẹzikaya họ efikparobọ. Yọ o wọhọ nọ evaọ oke obẹbẹ nana ọvona, ẹyao ọgaga o ro kie Hẹzikaya. Ẹyao na ọ ga te epanọ o bi ti ro kpei no. Evaọ oke nana yọ o ri yẹ ọmọ họ. Nọ orọnọ o ri yẹ ọmọ họ na, koyehọ ohwo ọvo ọ gbẹ te jariẹ nọ ọ te jọ ovie nọ o no uyẹ Devidi ze he. Fikiere onana o tẹ jẹ kẹ Hẹzikaya uye gaga. Ọ tẹ jẹ lẹ se Jihova re o fiobọhọ kẹe. Jihova ọ kuyo olẹ riẹ na. O te siwi ẹyao riẹ na kpo. O te je fi ikpe ikpegbisoi (15) efa ba uzuazọ Hẹzikaya. O make jọ ere na, ahwo Asiria a gbẹ jẹ rọsuọ Jerusalẹm.

Re Hẹzikaya ọ ruẹse thọ Jerusalẹm nọ ọ jọ okpẹwho ọrẹri Jihova na, o te vi igho buobu se Senakẹrib re ọ gbẹ wọ ẹmo ze he. Senakẹrib o mi rie igho na, rekọ o te gbe je ru epanọ o re ro fi okpẹwho na kparobọ ghele. Evaọ oke yena Hẹzikaya o ru iruo buobu evaọ Jerusalẹm rọ ruẹrẹ oma kpahe. Wọhọ oriruo, ọ bọ ugbẹhẹ ofa wariẹ okpẹwho na họ. Ọ tẹ jẹ bọ eghogho jọ fihọ nọ ame o re ro su ruọ okpẹwho na. Re otẹrọnọ ahwo Asiria a wariẹ okpẹwho na họ, ahwo nọ a rrọ eva riẹ a vẹ gbẹ sae ruẹ ame da. U te no ere no, ọ jẹ tuduhọ ahwo na awọ re a gbe fievahọ Jihova. Inọ Jihova o wo ogaga vi ogbaẹmo ohwo-akpọ jọ kpobi.

Eware nọ Hẹzikaya o ru na i ru Senakẹrib tube je dhuaro vi epaọ ọsosuọ dede. O te vi ohwo ologbo jọ evaọ esuo riẹ nọ a re se Rabshakẹ kpobọ Jerusalẹm. Ọ nya re ọ poviẹ ae, o ve je ru udu no ai awọ. Rabshakẹ na ọ tẹ jẹ la ovie Juda avọ Ọghẹnẹ rai eka. Rekọ Hẹzikaya o kru udu ga. Yọ ọ jẹ tuduhọ ahwo riẹ awọ. Evaọ oke ofa, Senakẹrib o te vi ileta egaga se Hẹzikaya re ọ ruẹsi ru ozọ mu ei. Hẹzikaya ọ tẹ rehọ ileta na kpobọ etẹmpol Jihova. Ọ tẹ vravra ai fihọ otọ. Ere nọ o ru na u dhesẹ nọ ọ wọ ẹbẹbẹ na bru Jihova Ọghẹnẹ Erumeru na no. Jihova o yo olẹ nọ Hẹzikaya ọ lẹ sei. Ọ tẹ rọ Aizaya vuẹ Hẹzikaya uwou jọ nọ u kru rie udu ga. Jihova ọ jọ uwou nọ o vi sei na ta nọ Senakẹrib ọ te ruọ eva Jerusalẹm vievie he. Yọ ahwo riẹ a te tubẹ jọ etẹe sa ose dede he.

Evaọ aso ẹdẹdẹ yena, Jihova o te vi ukọ-odhiwu riẹ kpohọ evuẹ egbaẹmo Asiria na. O raha oke he, ukọ-odhiwu ọvo yena o te kpe isoja Senakẹrib nọ i bu te idu udhuzii-gbisoi (185,000) no. Dai roro epanọ o jọ kẹ Senakẹrib okenọ ọ kpama evaọ ohiohiẹ ọ jẹ ruẹ isoja na nọ i whu fihọ otọ kale kale. Avọ oma nọ o be vuẹe gholo gholo, ọ tẹ dhẹ zihe kpobọ orẹwho riẹ. Nọ omoke jọ o vrẹ no, ẹdẹ jọ nọ ọ jọ uwou ẹdhọ riẹ nọ a re se Nisrọk, emezae obọriẹ a te kpei no.

Ere Jihova o ro ru Hẹzikaya kparobọ. Ahwo Asiria nọ a je kpokpo iei a gbẹ riẹ hẹ. Ẹyao riẹ o te je kpo no. U kri hi, o te yẹ ọmọzae. Rekọ u yoma kẹhẹ inọ, u te oke jọ, Hẹzikaya o te wo omorro. Rekọ Jihova ọ kpọ riẹ họ. Yọ Hẹzikaya ọ romakpotọ o te nwene. Fikiere Hẹzikaya ọ jọ usu emamọ ivie nọ i su ahwo Jihova. O dhesẹ nọ ọ gudu ziezi evaọ okenọ eware e jọ gaga. Ọ talamu Jihova bọo ẹdẹ nọ o ro whu.

Se iku Ebaibol na:

• 2 Ivie 18:1–19:37

• 2 Iruẹru-Ivie 29:1–32:33

• Aizaya 38:1–39:8

Onọ nọ a rẹ ta ẹme kpahe:

Eme gbe eme Hẹzikaya o ru ro dhesẹ nọ ọ gudu?

Gbẹ Kiẹ Kodo

1. 1. Eme ahwo a kiẹ via no nọ u dhesẹ nọ oware nọ Ebaibol na ọ ta kpahe Hẹzikaya na ginọ uzẹme? (w11 5/1 15 ¶1-3) Uwoho 1

   Uyo ra

   

   Zev Radovan/Alamy Stock Photo

2. 2. Aizaya ọ ruẹaro kpahe “araomuomu nọ o wo erae nọ ọ be rra.” Oghẹrẹ vẹ Hẹzikaya o ro ru eruẹaruẹ na gba? (Aiz. 14:28, 29; ip-1 190-191 ¶4-6)

   Uyo ra

3. 3. Ahwo nọ a rẹ kiẹ otọ eware a jọ Nanivi ruẹ oware jọ nọ Senakẹrib ọ jọ ta kpahe ikpeware nọ o ru. Eme ọ ta te? Kọ eme ọ ta te he? Kọ fikieme onana u ro fo oware nọ a re muẹrohọ? (g 12/10 27 ¶3-5) Uwoho avọ 2

   Uyo ra

   

   © The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source

4. 4. Evaọ ukpe 2003, ahwo nọ a rẹ kiẹ otọ eware a nyae kiẹ sọ oke Hẹzikaya a ginẹ rọ bọ oria nọ a re se eghogho ame Hẹzikaya na. Kọ eme a kiẹ via? (w09 5/1 27 ¶3-5)

   Uyo ra

Roro Kpahe Eware nọ Who Wuhrẹ Noi Ze

• Ẹvẹ oriruo Hẹzikaya ọ sai ro fiobọhọ kẹ oniọvo nọ ọsẹ hayo oni riẹ ọ rrọ ukoko na ha? Uwoho avọ 3

  Uyo ra

  

• Evaọ okenọ a jẹ rọ wọ ẹmo ziọ Jerusalẹm na, eme ọ mae jọ Hẹzikaya oja? (2 Iv. 19:15-19) Kọ ẹvẹ ma sae rọ rehọ aro kele oriruo riẹ nẹnẹ?

  Uyo ra

• Oghẹrẹ sa-sa vẹ whọ sae rọ rehọ aro kele Hẹzikaya gudu evaọ uzuazọ ra?

  Uyo ra

Roro Didi Kpahe Jihova avọ Oreva Riẹ

• Eme me wuhrẹ kpahe Jihova evaọ iku nana?

  Uyo ra

• Oghẹrẹ vẹ iku na i ro dhesẹ oware nọ Jihova ọ gwọlọ ru via?

  Uyo ra

• Enọ vẹ mẹ te nọ Hẹzikaya nọ a tẹ kpare iẹe ze no?

  Uyo ra

Gbe Wuhrẹ Eware Efa

Jọ edrama nana rri iku eware nọ e via nọ a kere fihọ 2 Ivie 19:14-36.

“Ivie, Siwi Omai” (5:38)

Ẹvẹ eruẹaruẹ nọ e rrọ obe Maeka 5:5 i ro rugba evaọ oke Hẹzikaya? Kọ ẹvẹ i bi ro rugba nẹnẹ re?

“Ithuru-Igodẹ Ihrẹ gbe Emọ-Ivie Eree—Oware nọ I Dikihẹ Kẹ Nẹnẹ” (w13 11/15 18-20 ¶9-18)