OWARE NỌ MA RẸ SAI RU NỌ EWARE I BI DHE ẸGHẸGHARE NA

Raha Ugho avọ Areghẹ

Eware nọ e be ghare kẹdẹ kẹdẹ na o be wha ẹbẹbẹ se omai kpobi. Rekọ who du roro nọ ora u re no ho. U wo eware jọ nọ whọ rẹ sai ru nọ i ti fiobọhọ kẹ owhẹ.

OWARE NỌ U RO WOMA RE WHỌ RAHA UGHO AVỌ AREGHẸ

Nọ ohwo ọ gbẹ be rọ areghẹ raha ugho ho, ọ sae raha igho kufiẹ, o vẹ wha ẹbẹbẹ sei. O tẹ make rọnọ who wo ugho tere he, u wo eware buobu nọ whọ rẹ sai ru re araha ra o kpotọ.

OWARE NỌ WHỌ RẸ SAI RU

Whọ raha ugho bu vi onọ who wo ho. Whọ tẹ be raha umutho ugho nọ who wo, udu u ti te owhẹ otọ, yọ whọ gbẹ te jọ awawa ha nọ oware ugho u te kie ze idudhe.

Oware jọ nọ o rẹ sai fiobọhọ kẹ owhẹ họ, nọ whọ tẹ be hai kere ugho nọ u bi te owhẹ obọ fihotọ gbe eware nọ whọ be raha ugho fihọ. Nọ who te bi kere eware nọ whọ te dẹ fihotọ, tẹrovi eware nọ e mai wuzou. Whọ vẹ daoma ruẹ nọ eware nọ who kere fihotọ na ọvo whọ rẹ raha ugho fihọ. Kẹsena nọ ugho nọ u bi te owhẹ obọ hayo unuigho nọ a be zẹ eware u je nwene, who ve nwene eware nọ who kere fihotọ na. Otẹrọnọ who wo ọzae hayo aye, whai imava wha rẹ jiroro na.

Dao onana: Ukpenọ whọ rẹ dẹ eware reosa, hwa ugho na ẹsiẹsiẹ o tẹ lọhọ. Ahwo jọ a ruẹ no inọ a tẹ be hae hwosa fihọ oware nọ a dẹ ẹsiẹsiẹ, ẹsiẹe a rẹ mae riẹ ugho raha, yọ u re tube ru nọ a gbẹ rọ re esa vọ uzou hu. U te no ere no, u fo re whọ hai rri obe ebanke ra re whọ riẹ igho nọ e ro riẹ eva gbe enọ i no rie. Whọ tẹ riẹ uzedhe ugho nọ who wo, o te whae ze nọ whọ gbẹ rọ ruawa ga hrọ họ.

Re whọ raha mu utho ugho nọ u bi te owhẹ obọ o sae jọ bẹbẹ. Rekọ whọ tẹ be hai kere eware nọ whọ be rọ ugho dẹ fihotọ, u re fiobọhọ gaga. O sai je tube ru nọ whọ gbẹ rọ ruawa kpahe ugho kẹse kẹse he.

“Roro araha na.”—Luk 14:28.

Whọ rọ iruo ra zaharo ho. Eme whọ rẹ sai ru re a siọ owhẹ ba esino iruo? Joma fodẹ eware jọ: Who leti kpohọ iruo ho. Hae rọ evawere ru iruo ra. Fiomahọ iruo ra ziezi, re who je kru obọ ga. Wo adhẹẹ. Daoma lele izi nọ a fihọ evaọ iruo na, re whọ jẹ hai wo onaa ziezi.

Whọ raha igho kufiẹ hẹ. Nọ omara nọ, ‘Kọ u wo eware jọ nọ mẹ be hae raha igho kufiẹ fihọ?’ Wọhọ oriruo, ahwo jọ a rẹ rọ igho rai dẹ imu egaga, fi edhọ, dẹ isigareti, hayo da idi vrẹ oma. Eware nana e rẹ lẹliẹ ohwo raha igho kufiẹ, i re fi ẹyao họ ohwo oma, hayo tube ru nọ a re ro si ohwo no iruo.

“Jọ eva e were ohwo nọ o duku areghẹ . . . Re a woi u woma vi isiliva nọ a re wo.”—Itẹ 3:13, 14.

Koko ugho fiki eware nọ e rẹ sae via idudhe. O tẹ lọhọ, hai koko umugho jọ họ fiki eware nọ who rẹro rai hi nọ whọ rẹ sae raha ugho fihọ. Ugho otiọye na o rẹ sae lẹliẹ udu jọ owhẹ awọ nọ whẹ omara hayo ohwo uviuwou ra jọ o te kie ẹyao idudhe, nọ a te si owhẹ no iruo, hayo nọ eware efa nọ who rẹro rai hi e tẹ via.

“Oke gbe eware nọ a rẹro rai hi i re kpomahọ [omai kpobi].”—Ọtausiuwoma Na 9:11.

Epanọ Whọ Sai ro Koko Ugho

Hai there emu.

Whọ tẹ be hai kpohọ ehọtẹle hayo dẹ emu nọ a there no gbe udi kẹse kẹse, ugho buobu u re no owhẹ obọ. Re a ta uzẹme, emu nọ ohwo o re there kẹ omobọ riẹ o rẹ rehọ oke gbe ẹgba. Rekọ u re ru nọ ohwo o re ro koko ugho họ ziezi. U re je ru nọ whọ rẹ rọ re emamọ emu ukpenọ whọ rẹ re ugbẹre.

Rri otọ mu re whọ tẹ dẹ oware.

Kere eware nọ whọ te dẹ fihotọ, re whọ dẹ eyena ọvo. Whọ nwane dẹ oware fikinọ o were owhẹ hẹ.
Whọ sae dẹ eware jọ buobu ẹsiẹvo re e lọhọ unu omojọ. Who te ru ere, daoma ruẹ nọ whọ sẹro rai ziezi re e seba ẹraha.
Gwọlọ eria nọ whọ rẹ sae jọ dẹ eware kuẹku otẹrọnọ ikuẹku na i woma omojọ.
Whọ sae jọ itanẹte dẹ eware jọ whọ tẹ ruẹ nọ i ku omojọ, ukpenọ who re kpohọ istọ whọ vẹ dẹ eware nọ whọ jiroro rai hi. Onana u re je fiobọhọ kẹ owhẹ riẹ oghẹrẹ nọ whọ be raha ugho ra. Otẹrọnọ whọ sae jọ itanẹte dẹ eware evaọ oria nọ whọ be rria, rri sọ oye o te mai kiehọ.
Whọ sae dẹ eware nọ ahwo nọ a wo istọ a gwọlọ zẹ no obọ vẹrẹ vẹrẹ gbe enọ a si ugho no, otẹrọnọ eware itieye e rrọ oria rai. Rri unuigho nọ ahwo sa-sa a be zẹ oware ovona re whọ tẹ te dẹ, makọ eware wọhọ osa ikpẹ hayo ame.

Whọ rọ okpakpa dẹ eware ekpokpọ họ.

Ahwo nọ a re ku ifonu gbe eware efa, ẹsikpobi a bi ku ekpokpọ ze re a ruẹsi wo okperere. Fikiere, re whọ tẹ te dẹ oware okpokpọ, nọ omara nọ: ‘Kọ u wo emamọ oware jọ nọ okpokpọ na u ti ru kẹ omẹ? Kọ u gine fo re mẹ dẹ okpokpọ obọnana? Otẹrọnọ mẹ gwọlọ ọfa, kọ u fo re mẹ dẹ onọ o ziọ eki obọ?’

Hae ruẹrẹ eware ra nọ e raha.

U fo re whọ hae rẹrote eware nọ who wo re e tọ ziezi. Whọ sae jẹ ruẹrẹ ae nọ e tẹ raha otẹrọnọ oye o mai ku vi efa nọ whọ rẹ dẹ. Whọ sae tubẹ dẹ onọ ahwo jọ a wo vẹre nọ a gwọlọ zẹ.

Kọ eware.

Otẹrọnọ who wo oria nọ whọ rẹ sae kọ eware fihọ, u ti woma re whọ kọ eware. Onana u ti ru nọ ugho nọ whọ rẹ rọ dẹ emu u re ro kpotọ, yọ whọ sae tubẹ zẹ eware na hayo rehọ ejọ ru amọfa ọghọ.

“Omaa ohwo nọ o re kru obọ ga, o rẹ riẹ nya hrọ.”—Itẹ 21:5.

“Ma rẹ daoma muẹrohọ unuigho nọ a be zẹ eware nọ ma rẹ dẹ kẹse kẹse, yọ ma rẹ yọroma gaga kpahe ekade mai nọ ma rẹ sae rọ dẹ eware reosa.”—Miles, England.

“Taure ma tẹ te nyae dẹ eware, mẹ avọ uviuwou mẹ ma re kere eware nọ ma gwọlọ dẹ fihotọ.”—Jeremy, U.S.A.

“Mẹ avọ uviuwou mẹ ma re rri eware nọ ma ma omaa nọ ma te dẹ sọ ugho mai u ti te eware na dẹ, yọ ma re fi ugho jọ họ akotọ fiki ariẹsehe.”—Yael, Israel.

“Ma wuhrẹ emọ mai epanọ a rẹ ruẹrẹ eware nọ e raha, ukpenọ a rẹ dẹ ekpokpọ. Eware jọ nọ ma rẹ ruẹrẹ họ, omoto mai gbe eware uwou mai. U te no ere no, mẹ avọ aye mẹ ma rẹ daoma gaga re ma siọ eware nọ e ziọ eki obọ ba ekielele.”—Jeffrey, U.S.A.

“Mẹ rẹ kọ eware jẹ yọrọ erifẹ re ugho nọ mẹ rẹ rọ dẹ eware u kpotọ. Mẹ rẹ tubẹ rọ eware jọ nọ mẹ kọ ru ahwo ọghọ.”—Hono, Myanmar.

Ọzae nọ ọ be kọrọ eware nọ ọ kọ fihọ ọgbọ riẹ.