Mun Udu Nyan Jehova Nin Osẹ Nọn Ke Okhun Nẹ

1. Ọkakale kẹkẹ nela Jobu kuẹlo da?

EMHIN iguaguako wo sunu ji Jobu bhi iẹnlẹn nọnsọle. Okpea nọn manman mhọn urẹọbhọ Jobu ha khin. Imọn rebhe nonsọle da yuno, ẹbho da ra elanmhẹn nesọle eso, yẹ gbono enekẹle rebhe a, sẹyẹ, a da gbono eguọmhandia nesọle eso a. Rẹ deba ọnin, Jobu da wo ha khọnmhọn emianmhẹn nọn manman kaka. Ene emhin nan rebhe ne sunu ji ọle bhi iẹnlẹn da wo riia elin nọnsọle a. Rẹ deba ọnin, imọẹ ea nesọle da wo ta ọta nọn ba bhi egbe man ọlẹn. Ene emhin nan rebhe da re egbe lọ okhuo Jobu rẹ sẹbhọ ghe, ọle da taman Jobu nin ọle “ghunmhun Osẹnobulua nin [ọle] yu.” (Job 2:9; 15:​4, 5; 19:​1-3) Ene emhin kẹkẹ ne sunu ji Jobu ha rẹ sabọ re ọle ha mhọn edandan si Jehova dẹ gene gbẹloghe ẹbho ne hoẹmhọn ọlẹn, ne yẹ ga ọle.

2-3. Emhin nela mhan ha sabọ ha ria ẹmhọnlẹn? Be mhan ha luẹ bhi ebe nọnsi Jobu?

² Ẹgheso, mhan yẹ wo kuẹlo da ọkakale kẹkẹ ne ha sabọ dọnmhẹn urẹọbhọ nin mhan mhọn da Jehova. Ranmhude ẹghe ọkakale mhan da nyẹnlẹn, emhin ebe wo manman khọ ọbhọ. (2 Tim. 3:1) Ahamiẹn ọkakale nin mhan kuẹlo da bha ka fo, ọ dẹ sabọ re egbe lọ rẹ sẹbho ghe mhan i da yẹ sabọ ha ziẹngbe. Ọkakale kẹkẹ ne sẹnian sẹ wo re ẹbho ne bunbun ha mhọn edandan si ẹmhọn ele gene rẹtẹ Jehova.

³ Ahamiẹn emhin sẹ ka dia uwẹ bhi egbe bhi iriọ khẹ, hẹi ji egbe lọ uwẹ. Jobu lẹnmhin ghe, Jehova i fikekegbe ẹbho ne sun rẹkhan ọlẹn. Mhan dẹ yẹ sabọ ha mhọn urẹọbhọ nọn sẹnian rẹji Jehova nin Aba mhan nọn ribhi okhun. Yẹ mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, ọle dẹ rẹkpa mhan yẹ re ihaosa nin mhan. Nin mhan rẹ sabọ lu iriọ, bha ji mhan fẹ ebi ebe nọnsi Jobu ha rẹ sabọ rẹkpa mhan yẹ rẹ sabọ rẹọbhi ene emhin nan veva kpataki. Ọhẹnhẹn, Jehova hi Ojie nọn ke okhun nẹ. Ọzeva, Osẹnobulua nọnsẹmhan nọn ke okhun nẹ dẹ sabọ lu emhin nọn hi ki rẹ khin bhi ọne agbọn nan beji ọle ha da sabọ mun iho nọnsọle sẹ, bi beji ọle ha da gbega ẹbho nesọle.

ESU DA YẸ VAE BHI ẸWẸ ELE

4. Hola deba yo ikolo bhi okhun nan tẹmhọnlẹn bhi ebe nọnsi Jobu?

⁴ Ẹdọkpa, “imọn nesi Osẹnobulua ọsi ẹmhọanta” da si koko bhi odalo Jehova bhi okhun. Baibo yọle: “Esu da yẹ vae.” (Job 1:6) Ọne ẹghe nan ẹghe ọhẹnhẹn nin Baibo rẹ tie Ojuu, Esu. Ranmhude ghe ọle wo ha nin Jehova sua zẹle nan da tie ọle ọne elin nin. Bhi ọne ẹghe nan, Esu bha yẹ ha sun rẹkhan Osẹnobulua bii ọkpa bhi imọn nesọle. Esu ki da kiẹn oghian Jehova, ene ẹhi ne ribhi okhun, bi ọrebhe ne ribhi ọne otọ nan. Bhi ẹghe nin Jehova rẹ ta ọta nọn ribhi Genesis 3:​15, ọle da re ọle rẹman ghe, Esu i yẹ yi ọkpa bhi azagba-uwa nọnsọle nọn ribhi okhun. Ọnan rẹman ghe, Esu i yẹ yi ọkpa bhi ẹwẹ ọne okhuo nọn yi agbotu nọnsi Jehova nọn ribhi okhun, nọn ha biẹ ọne ọmọn nan tẹmhọnlẹn.

5. Be ọta nin Esu tale bhi ọne ikolo rẹman? Be mhan miẹn luẹ bhi ebi Jehova rẹ wanniẹn Esu yẹ?

⁵ Ranmhude ghe Jehova guanọ nin mhan lẹn emhin nọn sunu bhi ikolo nan do bhi okhun, ọle da lu ọle nan gbẹn ọlẹn ọbhi Baibo. Ọta nin Esu tale wo rẹman ghe ọbhahoghe ọle khin. (Job 1:9; fẹ Arẹman 12:10 ghe.) Ọne ikolo nan do bhi okhun nan gbẹn ọbhi Baibo wo rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe, uwedẹ nọn gbale Jehova rẹ noo ahu nọnsọle nọn i fo. Ọ yẹ wo rẹman ghe Osẹnobulua nin Osẹ nọn mhọn ahu nẹ ọkpa ha sabọ tare ebi ọria ha lu bi ebi ọle i da lu.

JEHOVA ỌKPA HA SABỌ TARE EBI ỌRIA HA LU BI EBI ỌRIA I DA SABỌ LU

6. Be Jehova rẹ rẹman yẹ ghe ọle hi ọne sun ọne ikolo nan do bhi okhun? (Job 1:​7, 8)

⁶ Tie Job 1:​7, 8. Bhi ọne ikolo, Jehova da wo rẹman ghe ọle ọkpa ha sabọ tare ebi a ha rẹ re emhin khian yẹ bhi ọne ikolo. Ọnan zẹle nin ọle da nọọn Esu yọle: “Uwẹ daghe Jobu nin ọguọmhandia nọnsẹmhẹn?” Bhi ọsi ẹmhọanta, Jehova lẹnmhin ghe Esu guanọ nin ole si ọkakale ji Jobu. Bhi ejayenan nian, bha ji mhan fẹghe ebi Jehova ha rẹ noo ahu nọnsọle rẹ rẹkpa Jobu yẹ.

7. Beji Job 1:​10, 11 rẹman, be Esu tale rẹji ẹbho ne ga Jehova?

⁷ Tie Job 1:​10, 11. Jehova hi Ojie nọn ke okhun nẹ, sẹyẹ, uwedẹ nọn gbale ọle rẹ noo ahu nọnsọle. (Jer. 32:17; Dan. 4:35) Ọrẹyiriọ, Esu da yọle ghe Jehova i noo ahu nọnsọle bhi uwedẹ nọn gbale. Esu da re ọnan rẹman ghe Jehova re emhin nin ẹbho bhi ikeke, ẹbho bii Jobu, nọn zẹle nin ele da ga ọle. Ọle da yẹ re ọnan rẹman ghe, emhin nin ẹbho miẹn bhi obọ Jehova zẹle nin ele da ga ọle. Be Jehova ki rẹ re ewanniẹn nin Esu yẹ?

8-9. Uhi nela Jehova gbe nin Esu? Bezẹle? (Job 1:12) (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁸ Tie Job 1:12. Jehova da re otọ nin Esu rẹ rẹman si ẹmhọanta ebi ọle tale khin. Sokpan, ọle da gbe uhi nanlẹn nọn khẹke nin ọle re obọ rẹkhan. Osẹnobulua da taman Esu yọle: “Hẹi re obọ so [Jobu] tobọle!” Isira ene ẹhi rebhe ne ha ribhi ọne ikolo Jehova rẹ gbe ọne uhi nan nin Esu. Ọ da wo khẹke nin Esu re obọ rẹkhan ọne uhi nin Jehova gbe nanlẹn, ranmhude ọle i mhọn ọne ahu rẹ lu gbera eji Jehova re otọ nanlẹn rẹ lu emhin sẹ. Iriọ yẹ nọn ẹlẹnan, eji Jehova re otọ nin Esu sẹ, enin ọle ha sabọ lu sẹ. Jehova da noo ahu nọnsọle rẹ gbega Jobu. Ọle da yẹ re ọle rẹman ghe, Osẹ nọn lu emhin bhi uwedẹ nọn gbale ọle khin

⁹ Beji Esu ka dọnmhẹn Jobu, ọle bha sabọ re Jobu zobọ ọbhọ rẹ ha ga Jehova. Jobu da wo ha sun rẹkhan Aba ọle nọn ribhi okhun. (Job 1:22) Ọkpakinọn, Esu bha sẹ dọnmhẹn Jobu fo.

10. Bezẹle nin Jehova da kie re otọ nin Esu rẹ dọnmhẹn Jobu? (Job 2:​2-6)

¹⁰ Tie Job 2:​2-6. Esu da yẹ lu emhin ọbhebhe nọn manman kaka rẹ dọnmhẹn Jobu, beji ọle ha da re Jobu zobọ ọbhọ rẹ ha ga Jehova. Esu da yọle ghe Jobu dẹ ghunmhun Osẹnobulua nin ọle rẹ sabọ gbega iẹnlẹn nọnsọle. Nin Jehova rẹ sabọ re ọne ẹmhọn nan khian nọnsẹn, ọle da re otọ nin Esu rẹ kie dọ dọnmhẹn Jobu nin ọle rẹ rẹman si ẹmhọanta ebi ọle tale khin. Ọkpakinọn, Jehova da kie gbe uhi nin Esu yọle: “Hẹi gbe ọle a!” Esu da re obọ rẹkhan uhi nin Jehova gbe nanlẹn ranmhude, ọle i mhọn ọne ahu rẹ gbobọra ọle. Mhan kie daghe ọle ghe, Osẹnobulua nọn ke okhun nẹ ọkpa ha sabọ tare ebe ha sunu, ranmhude Esu bha sabọ gbobọrauhi nin Jehova gbe nanlẹn. Bezẹle nin Jehova da re otọ nin Esu rẹ kie dọnmhẹn Jobu?

JEHOVA DA RE ỌKPẸNLẸN ỌBHI OYA NIN JOBU HA YE

11. Be Jehova ki rẹ nan erọnmhọn nin Jobu yẹ bhi ẹghe nin ọle rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale nin ọle ye fo? (Job 42:​10-13)

¹¹ Tie Job 42:​10-13. Ọ wo dọ khia bhi ẹlo ghe Jobu i da zobọ ọbhọ rẹ ha ga Jehova. Ranmhude ọnan, Jehova da re ọkpẹnlẹn ọbhi edọnmhẹn nin Esu ha dọnmhẹn Jobu. Iriọ Jehova rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi oya nin Jobu ha ye. Esu bha sabọ mun Jehova mhọnlẹn nin ọle hẹi rẹkpa Jobu la nan erọnmhọn nanlẹn.

12. Re ijiẹmhin man nọn rẹman ebi Jehova rẹ rẹkpa ẹbho ne mun udu nyan ọlẹn yẹ.

¹² Bhi ẹghe ọkike ọsi ọne agbọn nan, Jehova wo noo ahu nọnsọle rẹ rẹkpa ẹbho nesọle. Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi ukpe 1945, eyokhọnlẹn nọnsi Nazi da ne Esali Jehova ne bun sẹbhi 230, ne ribhi ighan bhi Germany ha khian egbe ẹdẹ nan ha da gbono ele a. Ele wo khian okhian nọn man ree rẹ dọ sẹbhi eji ele ha da gbono ele a. Ọkpakinọn, ọsoso bhi ẹwẹ ele bha yu. Ele rebhe da wo miuhọnmhọn. Bhi ẹghe nin ele rẹ gbẹn ebe sunu ji ele, ele da gbẹn yọle ghe, beji Jehova rẹ miẹn ibhokhan Hibru ea nan muno ọbhi eranlẹn fan, nin ighogho bha da ha ya rẹkhan ele beji ele sibhi ọne eranlẹn re, iriọ Jehova yẹ rẹ wo mien ele fan. Edọnmhẹn nọn manman kaka ene Esali Jehova na gbera. Ọrẹyiriọ, urẹọbhọ nọnsele bha wẹghẹ, ọ da wo ziẹn gbera ọnikhẹ. Jehova hi ọnọn rẹkpa ele rẹ sabọ miuhọnmhọn bhi ene ọkakale nan. Ele da yẹ yọle ghe Jehova miẹn ele fan beji ọle rẹ miẹn Daniẹl fan bhi uhio ọsi oduma. Ranmhude ọnan, ele da wo zẹ ghe, rẹ na bhi ọne ẹghe nin ha khian, Jehova ele da wo ha ga. Ele da yọle ghe nin ele rẹ miẹn isẹhọa rẹ kie sabọ dọ ha ga Jehova, ọle hi emhin nọn mhẹn nẹ nin ele miẹn bhi iẹnlẹn.—Fẹ Daniel 3:27; 6:22 ghe.

13. Be ọkhẹke nin mhan ha mhọn bhi ọkhọle sade mhan kuẹlo da ọkakale? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

¹³ Ẹgheso, mhan dẹ yẹ sabọ kuẹlo da ọkakale bhi iẹnlẹn rẹ sẹbhọ ghe, ọ ki diabe ghe a mun mhan bhi ẹkẹ uhio ọsi oduma. (1 Pita 5:​8-10) Ọkakale nin mhan kuẹlo da dẹ sabọ re egbe lọ mhan rẹ sẹbhọ ghe, ọ ki diabe ghe ọ i da fo ghẹdẹ. Bhi idia nọn sẹnian, ọkhẹke nin mhan ye ebe sunu ji Jobu re, ranmhude ọ dẹ sabọ rẹkpa mhan. Ọkhẹke nin mhan ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, Jehova mhọn ọne ahu rẹ sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale nin mhan ye bhi ejayenan nian la bhi agbọn ọsọgbọn nọn vade. Jehova re ẹghe yi nin ọle ha rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọne agbọn nan. Ọle i da ji ọne agbọn nan gbera ẹghe nin ọle rẹyi.

JEHOVA WO HOẸMHỌN EGUỌMHANDIA NESỌLE NE SUN RẸKHAN ỌLẸN

14-15. Be Jehova guanọ nin ọle lu nin eguọmhandia nesọle ne sun rẹkhan ọlẹn? Bezẹle? (Job 14:15) (Yẹ fẹ ifoto nọn ribhi odalo ghe.)

¹⁴ Tie Job 14:15. Jehova nin Aba mhan nọn ribhi okhun wo manman hoẹmhọn ẹbho ne sun rẹkhan ọlẹn. Ọle wo manman hoẹmhọn ele rẹ sẹbhọ ghe, ahamiẹn ele ha yu, ọle dẹ riọ ele kpanọ. Ọle ha riọ eguọmhandia nesọle kpanọ bhi agbọn ọsọgbọn, ọria soso i da yẹ ha miẹn ọbalọ nin uu sire.—Isa. 65:17.

¹⁵ Aharẹmiẹn Jehova re ọkpẹnlẹn bhi oya nin Jobu ha ye, ọne agbọn Esu nan nọn i mhẹn Jobu da sẹyẹ ha nyẹnlẹn. Ọkpakinọn, Baibo ji mhan lẹn ghe Jehova da wo nan erọnmhọn nin Jobu bhi uwedẹ nin ọle bha rẹ re ẹlo ọi. Ọle da re egbe daa Jobu, yẹ ne emhin ne bunbun nanlẹn nin ọle ka rẹ ha mhọnlẹn khẹ. Ene emhin kẹkẹ nin Jehova lu nin Jobu wo rẹman mhan emhin kẹkẹ nin ọle ha lu nin Jobu bhi ẹghe odalo. Ọ rẹman ghe Jehova wo gaunọ nin ọrebhe ne sun rẹkhan ọlẹn ha mhọn eghọnghọn bhi iẹnlẹn, yẹ sọnyẹnmhẹn. Bhi ọsi ẹmhọanta, Jehova dẹ re isẹhoa nin ọrebhe ne sun rẹkhan ọlẹn rẹ nyẹnlẹn bhi Agbọn Ọfubhegbe rẹ ha khian ighegheghe. (Arẹm. 21:​3, 4) Ọ manman wo ghọn Jehova rẹ lu iriọ, ranmhude ọle hi Ojie nọn ke okhun nẹ bhi ọne otọ agbọn nan rebhe. Ahamiẹn mhan ria ẹmhọn ene emhin kẹkẹ nin Jehova ha lu nin mhan bhi ẹghe odalo, ọ dẹ sabọ ko mhan udu re sade mhan kuẹlo da ọkakale!

16. Emhin ọbhebhe nela zẹle nọn da khẹke nin mhan mun udu nyan Jehova nin Ojie nọn ke okhun nẹ?

¹⁶ Jehova da wo hian ba Jobu iẹnlẹn rẹ sẹbhọ ghe ọle da manman tọ. Sokpan akizẹbue, ọle da yu. Aharẹmiẹn Jobu yu, Jehova mhọn ọne ahu nin ọle ha rẹ sabọ riọ ọle kpanọ, ranmhude ọle hi Ojie nọn ke okhun, nọn yẹ mhọn ahu nẹ. (Deut. 32:39) Bhiriọ, ọria soso i ribhọ nọn ha sabọ mun Jehova mhọn nin ọle hẹi riọ ẹbho nin ọle hoẹmhọnlẹn kpanọ bhi uu. Jehova dẹ lu iriọ sade ẹghe nin ọle rẹyi sẹle.—Rom 8:​38, 39.

RE ỌKHỌLE REBHE MUN UDU NYAN JEHOVA

17. Be mhan rẹ lẹn yẹ ghe Esu i da sabọ fuẹn ẹbho nesi Jehova a?

¹⁷ Okha nọnsi Jobu wo rẹkpa mhan rẹ daghe emhin kẹkẹ nọn zẹle nọn da khẹke nin mhan re ọkhọle rebhe ha mun udu nyan Jehova. Mhan yi Jehova obulu nin ọle bha rẹ re otọ nin Esu rẹ fuẹn ẹbho nesọle a. Esali Jehova ne bun sẹbhi ebo isinlin (nine million) bhi ọne otọ agbọn nan rebhe, ele ga Jehova ẹlẹnan nian. Ọnan wo gene rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe, Ojie nọn ke okhun nẹ bhi ọne otọ agbọn nan rebhe Jehova khin. Ene bunbun bhi ene mun ọkalo bhi otuẹ, bi ene gbẹloghe ne manman mhọn ahu sẹ wo dọnmhegbe nin ele rẹ re ẹbho nesi Jehova zobọ bhi oga nọnsi Jehova, bi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua nin ele lu. Ọkpakinọn, ele bha sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi iwẹnna oga nọnsẹmhan, ranmhude uwedẹ nin Jehova rẹ rẹkpa mhan. (Isa. 54:17) Emhin soso i ribhọ nọn ha sabọ re mhan zobọ bhọ rẹ ha man ẹbho ẹmhọanta rẹji Jehova, yẹ rẹman ghe ọbhahoghe Esu khin. Uu bhọ i da sabọ re mhan zobọ bhọ, ranmhude, aharẹmiẹn mhan yu, Jehova dẹ sabọ riọ ẹbho ne sun rẹkhan ọlẹn kpanọ kie dọ ha nyẹnlẹn.—Hos. 13:14.

18. Bezẹle nọn bha da khẹke nin mhan ji ofẹn ha mun mhan ranmhude emhin nọn ha sabọ sunu bhi ẹghe odalo?

¹⁸ Ahamiẹn mhan ria eria dinmhin nyan ebi mhan tie bhi ebe nọnsi Jobu, ọ ki rẹkpa mhan rẹ manman ziẹn urẹọbhọ nin mhan mhọnlẹn ghe, Jehova dẹ wo ha ne mhan dia bhi ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan ha sabọ kuẹlo da bhi ẹghe odalo. Ofẹn i da ha mun mhan. Bhi ẹghe ekpokpo nọn khua, Esu bi ẹbho ne rẹkhan ọlẹn ki ha ghe ẹbho nesi Jehova bii ẹbho ne i da sabọ rẹkpa egbe ele. Bhiriọ, ele ki ha ho nin ele fuẹn ele a. Ọkpakinọn, beji ọ dia bhi ẹghe nọnsi Jobu, Jehova dẹ noo ahu nọnsọle bhi egbe ẹbho nesọle. Jehova i da re otọ nin Esu rẹ fuẹn ẹbho nesọle a sẹsẹsẹ. Bhi ẹghe nọn bha yẹ ree gbe, Jehova dẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale rebhe nin Esu sire, sẹyẹ, Jesu ki mun Esu bi ẹlinmhin ebe nesọle ọbhi uhio nọn i mhọn ọkpẹnlẹn rẹ na bhi ikpe 1,000. (Luk 8:31; Arẹm. 20:​1-3) Ẹghe nin ukpe uli ha ki rẹ gbera, Jehova ki fuẹn Esu bi ọrebhe ne rẹkhan ọlẹn an. (Arẹm. 20:10) Beji Jehova ka ta, a dẹ guọghọ Esu uhọnmhọn an, a ki gbe ọle sotọ sẹsẹ, ọle i da yẹ zegbere ghedẹ.—Gen. 3:15; Rom 16:20.

19. Elele nela khẹ ẹbho ne re ọkhọle rebhe mun udu nyan Jehova? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁹ Mhan manman wo ghọnghọn yẹ guanọ nin Agbejele jẹje vae, ranmhude imhan rebhe dẹ ha mhọn egbe nọn gbale, yẹ mhọn eghọnghọn ọsaje bhi iẹnlẹn. Bhi ọne ẹghenin, iẹnlẹn dẹ mhẹn gbera ebi mhan mhọn bhi ọkhọle. Jehova vele ghe: “Ghọle! Mẹn re emhin rebhe kiẹn ọsọgbọn.” (Arẹm. 21:5) Be ọnan mundia nan? Ọnan rẹman ghe, Esu bi ẹlinmhin ebe nesọle i da yẹ sabọ ha si ọkakale ji ẹbho, la si ele ọbhọ rẹ ha lu emhin ebe. Ọrebhe ki wo miuhọnmhọn bhi obọ Esu nọn mọn da ha kpokpo ele rẹ na bhi ẹghe ẹdẹlẹ ha vade. Egbe ki wo fu ọrebhe re. Uwẹ i da yẹ miẹn emhin ne ha re uwẹ ha kpokpo egbe rẹ sẹbhọ ghe uwẹ bha sabọ wẹ. Ọrebhe ne miuhọnmhọn bhi okhọn ọsi Amagẹdọn dẹ daghe emhin ọhan-ilo kẹkẹ nin Jehova ha lu. Egbe ki daan ọrebhe ne rẹ ha khọnmhọn. Rẹ deba ọnin, ẹbho ne yuno ki munhẹn ha riọkpanọ. Bhi ọne ẹghenin, imhan rebhe ki ha nyẹnlẹn bhi uwedẹ nin Jehova nin Aba mhan rẹ guanọ ọlẹn.

20. Emhin nela uwẹ muegbe nin uwẹ rẹ lu?

²⁰ Beji ọkpẹnlẹn ọsi ọne agbọn nan rẹ manman ha sire, mhan dẹ sabọ kuẹlo da ọkakale kẹkẹ gbera ọnikhẹ. Sokpan, izebhudu hi ebe ha rẹkpa mhan rẹ sẹyẹ ha sun rẹkhan Jehova. Bhiriọ, ọkhẹke nin mhan wo ha re ọkhọle rebhe mun udu nyan Jehova, yẹ hẹnmhọn nanlẹn, ranmhude ọle hi Ojie nọnsẹmhan. Ọkhẹke nin mhan wo ha rẹman ghe, mhan hoẹmhọn Jehova nin Aba mhan nọn ribhi okhun. Mhan ha yẹ ha rẹman ghe ọbhahoghe Esu khin. Ahamiẹn mhan wo ha sun rẹkhan Jehova nin Osẹ nọn ke okhun nẹ, mhan dẹ sabọ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, ọle dẹ rẹkpa mhan rẹ miẹn iẹnlẹn ọsi ighegheghe bhi ẹghe odalo, ranmhude Jehova guanọ nin ọle re ihaosa nin ọrebhe ne sun rẹkhan ọlẹn. Ọle dẹ gene lu iriọ!