Re Adia Ne Ribhi Baibo Rẹ Ha Dia Ọkhọ-umueria Nọnsẹ

1-2. (a) Ẹsele nela Jehova lu nin Adam bi Ivi? (b) Be ọ rẹ khẹke nin ele rẹ rẹman yẹ ghe ọne ẹsele nan ti ele bhọ?

ELANMHẸN i ria eria fo ele kuẹ lu emhin. Inian ele diabe mẹshin nan lu ọbhi otọ yẹ taman ebi ọle ha rẹ lu emhin yẹ, ọkuẹsẹ ọle lẹn ebi ọle ha lu. Ọkpakinọn, eria bha dia iriọ. Ẹghe nin Jehova rẹ man mhan, ọle da re ẹsele kpataki nin mhan. Ọne ẹsele nan manman wo ti Kristiẹn rebhe bhọ. Ọne ẹsele hi, isẹhoa nin mhan mhọnlẹn rẹ tobọmhan ha zẹ ebi mhan ha lu bhi iẹnlẹn. Baibo ji mhan lẹn ghe Osẹnobulua man Adam nin okpia nin ọhẹnhẹn bhi arẹkhọkhọ nọnsọle. (Gen. 1:​26, 27) Jehova man Adam bi Ivi bhi uwedẹ nin ele ha da sabọ tobele ha zẹ ebi ele ha lu bhi iẹnlẹn.

² Jehova bha gbuhi ne bunbun ọbhi otọ nin Adam bi Ivi nọn khẹke nin ele ha re obọ rẹkhan. Emhin nin ọle gheghe taman ele hi, nin ele gbẹloghe ọne otọ nan, nin ele biẹ vuọn ọlẹn, ele ha yẹ ha hẹnmhọn nin ọle bọsi ọria nọn khẹke nọn ha dia ele. (Gen. 1:28; 2:​16, 17) Be ọ rẹ khẹke nin Adam bi Ivi lu nin ele rẹ rẹman ghe, ẹsele nin Jehova lu nin ele ti ele bhọ? Ọ rẹ khẹke nin ele wo re obọ rẹkhan ebi Jehova taman ele, ranmhude, Jehova sẹ wo lu ẹsele ne bunbun nin ele. Sade ele lu iriọ nọn, ele ki rẹman ghe ele hoẹmhọn Jehova, ghe ele ho nin ele re ọle ha ghọnghọn.—Prov. 23:15.

3. Be Adam bi Ivi rẹ noo isẹhoa nin ele mhọn rẹ tobele ha zẹ yẹ?

³ Beji Baibo rẹman, Adam bi Ivi bha re ẹwanlẹn noo isẹhoa nin Jehova re nin ele rẹ tobele ha zẹ ebi ele ha lu. Ọkpakinọn, ele da gbobọrauhi nọnsi Jehova. Ọne emhin nan nin ele lu da rẹman ghe, ele bha hoẹmhọn Jehova, sẹyẹ, ele bha ji ebi ọle lu nin ele da ti ele bhọ. Ọsi egbele ọkpa ele wo ha khu ọi. (Gen. 3:​1-7) Imhan yẹ wo loya rẹ dọ sẹbhi ẹlẹnan ranmhude emhin nọn i mhẹn nin Adam bi Ivi lu.—Rom 5:12.

4. (a) Beji Galesha 6:​5, rẹman, emhin nela ọkhẹke nin mhan rebhe lu? (b) Ẹsele ebhebhe nela Jehova lu nin mhan nin mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan?

⁴ Ẹlẹnan nian, iẹnlẹn manman wo kaka bhọ ranmhude emhin kẹkẹ nin mhan zẹ rẹ lu. (Tie Galesha 6:5.) Ọ i lẹkhẹ nin mhan rẹ zẹ emhin eso rẹ lu ẹgheso, bhi obọ nekẹle, eso wo lẹkhẹ. Be mhan ha rẹ sabọ zẹ emhin nin mhan ha lu yẹ bhi uwedẹ nọn ha da ti Jehova bhọ? Ọkhẹke nin mhan ka miẹnkue ghe, imhan guanọ urẹkpa nọnsi Jehova. (Prov. 16:3; Jer. 10:23) Jesu tobọle bhọ yẹ miẹn urẹkpa nọnsi Osẹnobulua ọbhi egbe arẹmiẹn ọ gba nanlẹn. (Hib. 5:7) Imhan bhọ ọkhẹke nọn dọ guanọ urẹkpa bhi obọ Osẹnobulua gbera Jesu, ranmhude ọ bha gba nin mhan. Bhi ejayenan nian, bha ji mhan zilo nyan ẹsele ebhebhe nin Osẹnobulua lu nin mhan nọn ha rẹkpa mhan rẹ sabọ ha zẹ nọn mhẹn rẹ lu bhi iẹnlẹn. Ọne ẹsele hi, ọkhọ-umueria nọnsẹmhan.

BE BHỌ ỌKHỌ-UMUERIA?

5. (a) Be bhọ hi ọkhọ-umueria? (b) Be ọkhọ-umueria rẹ rẹkpa mhan yẹ? (Rom 2:​14, 15)

⁵ Ọkhọ-umueria nọnsẹmhan hi, emhin nin Jehova man bhi ẹkẹ ọkhọle nọnsẹmhan nọn rẹkpa mhan rẹ lẹn emhin ne mhẹn bi emhin ne i mhẹn. Ọria nọn bha lẹn emhin soso rẹji uhi nesi Osẹnobulua mhọn ọkhọ-umueria. (2 Kọr. 4:2) Inian ọkhọ-umueria nọnsẹmhan diabe ọbhuohiẹn nọn ribhi ẹkẹ egbe nọnsẹmhan, nọn taman mhan si emhin nọn mhẹn mhan ria ẹmhọnlẹn la si emhin nọn i mhẹn nọn. Ọle hi emhin nọn yẹ taman mhan si emhin nin mhan lu mhẹn la si ọ i mhẹn. (Tie Rom 2:​14, 15.) Ọkhọ nọnsẹmhan dẹ sabọ sekhae nin mhan beji a ha da miẹn ghe mhan bha dọ lu emhin nọn i mhẹn. (1 Sam. 26:​8-11) Ọ dẹ yẹ sabọ dia mhan rẹ lu emhin nọn mhẹn. Isẹhoa nin Jehova re nin mhan rẹ tobọmhan ha zẹ ebi mhan ha lu ọkpa i da sabọ rẹkpa mhan rẹ ha zẹ emhin ne mhẹn ne ha ti Jehova bhọ. Ọkhọ-umueria nọnsẹmhan dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ lẹn si ebi mhan zẹle rẹ lu mhẹn la si ọ i mhẹn.

6. Be ha sabọ sunu ji ọkhọ-umueria nọnsẹmhan?

⁶ Ọ ba bhi egbe a ghe ọ i yi ẹghe rebhe ọkhọ-umueria nọnsẹmhan rẹ wẹnna nọnsẹn. Beji a miẹn ọ bha gba nin mhan fo, ọ bha yẹ gba nin ọkhọ-umueria nọnsẹmhan. Uwedẹ nan rẹ bẹẹ mhan wanre, uwedẹ nọn i mhẹn nin mhan rẹ lu emhin la eji mhan da wanre dẹ sabọ rẹso ọkhọ-umueria nọnsẹmhan. Baibo ji mhan lẹn ghe ọkhọ-umueria nọnsẹmhan dẹ sabọ wẹghẹ a la gbin. Ọ dẹ sabọ sunu ghe ọ bha yẹ khia. (1 Kọr. 8:12; Tai. 1:15; 1 Tim. 4:2; Hib. 3:12) Ọkhọ-umueria nọn sẹriọ i da yẹ sabọ ha dia ọria nọnsẹn. Inian ọ ki diabe emhin nọn bha gba nan rẹ mhaan emhin, nọn khẹke nan hẹnhẹn. Bhiriọ, ọkhẹke nin mhan dia ọkhọ-umueria nọnsẹmhan nọnsẹn, beji ọ ha da sabọ ha wẹnna nọnsẹn. (1 Pita 3:16) Be imhan ha rẹ sabọ lu iriọ yẹ?

EBI MHAN HA RẸ SABỌ MAN ỌKHỌLE NỌNSẸMHAN EMHIN YẸ

7-8. (a) Be ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin? (b) Be adia ne ribhi Baibo rẹ dia mhan yẹ? Gbotọle fanọan. (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁷ Be mhan ha rẹ sabọ man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin yẹ? Ọkhẹke nin mhan ha tie Baibo ukpẹdẹ-ukpẹdẹ, beji mhan ha da sabọ lẹn emhin nin Jehova ghe bii emhin ne mhẹn bi emhin ne i mhẹn. Ahamiẹn mhan luẹ Ọta nọnsi Osẹnobulua, ọ dẹ rẹkpa mhan rẹ sabọ lẹn ebi Jehova rẹ ria eria yẹ. Bhi uhọnmhọn-ọta nọn gbera, mhan da luẹ ghe, a sabọ fi uhi denọ. Ọnan zẹle nọn da khẹke nin mhan ha guanọ adia la ebezẹle nan da gbuhi nin mhan bhi Baibo ranmhude, a i da sabọ fi ọle denọ, sẹyẹ, ele dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ manman lẹn uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria yẹ bhi emhin ne bunbun nin mhan lu bhi iẹnlẹn.—Isa. 55:9.

⁸ Inian iẹnlẹn nọnsẹmhan diabe ghe, mhan khian bhi ẹkẹ ojẹgbo nin odẹ i ye, la nin iyaman i ye nọn ha rẹkpa mhan rẹ lẹn eji mhan khian la eji mhan ye. Bhi idia nọn sẹnian, asabọmiẹn ovuẹn la ahiẹn-hiẹn ne ribhi okhun hi ebe ha rẹkpa mhan rẹ sabọ lẹn obọ nọn khẹke nin mhan ha rẹkhan, beji mhan ha da sabọ sẹbhi eji mhan khian. Ọkpakinọn, ebe ha manman rẹkpa mhan nẹ hi, sade mhan mhọn mapu nọn ha sabọ re emhin kẹkẹ man mhan bhi ẹkẹ ọne ojẹgbo, nọn ha sabọ dia mhan diọbhi eji mhan khian. Mapu nọn sẹriọ dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ lẹn si mhan ribhi uwedẹ nọn khẹke nin mhan ha ye, la si mhan de sẹbhi ọne uwedẹ re. Ebi mhan khu ọi bhi iẹnlẹn nọnsẹmhan hi, nin mhan rẹ lu emhin nọn ha ti Jehova bhọ. Inian Baibo diabe mapu nọn taman mhan ebi mhan ha lu beji mhan ha da sabọ mun ebi mhan khu ọi sẹ. Ọkpakinọn, adia ne ribhi Baibo da diabe emhin ne ribhi uwedẹ nọn khẹke nin mhan da gbẹlokotọ ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ mun ebi mhan khu ọi sẹ. Ahamiẹn mhan re obọ rẹkhan adia ne ribhi Baibo, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ sẹbhi eji mhan khian la mun ebi mhan khu ọi sẹ.

9. Emhin ebhebhe nela a tẹmhọnlẹn bhi Rom 9:1 nọn ha sabọ rẹkpa mhan rẹ man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin nọnsẹn?

⁹ Nin mhan rẹ sabọ man ọkhọle nọnsẹmhan emhin nọnsẹn, ọkhẹke nin mhan bhii Jehova nin ọle re ẹlinmhin nọn khiale nọnsọle nin mhan. (Tie Rom 9:1.) Ẹlinmhin nọn khiale nọnsi Osẹnobulua dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi Jehova rẹ ria eria yẹ bhi emhin nọn hi ki rẹ khin la ebe emhin dia ọle yẹ bhi egbe. Ọ dẹ yẹ sabọ re ọne ahu nin mhan rẹ ha lu emhin nọn diẹn mun iho nọnsi Jehova. (Fil. 2:13) Ọkpakinọn, be mhan ha rẹ sabọ miẹn urẹkpa ọsi Ẹlinmhin nọn khiale nọnsi Jehova yẹ?

10. Be mhan ha rẹ sabọ miẹn urẹkpa ọsi ẹlinmhin nọn khiale yẹ? (Luk 11:​10, 13)

¹⁰ Bhii Jehova nin ọle re ẹlinmhin nọn khiale nin uwẹ. (Tie Luk 11:​10, 13.) Ọkhẹke nin mhan ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, ọ ghọn Jehova nin ọle rẹ re ẹlinmhin nọn khiale nọnsọle nin mhan. (Jọni 3:34) Ọle wo re ọkhọle rebhe re ọle nin ẹbho ne ji ọle da ha dia ele bhi iẹnlẹn. (Prov. 1:23; Jem. 1:5) Ọkpakinọn, emhin ebhebhe nela ha sabọ rẹkpa mhan rẹ man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin?

11. (a) Emhin nela ọkhẹke nin mhan mun kalo bhi iẹnlẹn? (b) Bezẹle nọn da khẹke nin mhan man ọkhọle nọnsẹmhan emhin nọnsẹn beji ọ ha da sabọ ha wẹnna nọnsẹn?

¹¹ Wo ha lu emhin ne ti Jehova bhọ. (Prov. 8:​34, 35) Ọnan hi emhin nọn khẹke nin mhan mun kalo bhi iẹnlẹn. Ahamiẹn mhan wo ha dọnmhegbe rẹ lu emhin ne ti Jehova bhọ bhi idia nọn hi ki rẹ khin nin mhan ye, ọ ki rẹkpa mhan rẹ ha man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin nọnsẹn. Ọkhọ-umueria nọnsẹmhan dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ lu iriọ. Ahamiẹn mhan ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria, yẹ ji ebi emhin dia ọle yẹ bhi egbe da rẹtẹ mhan, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ ha mhọn ọkhọ-umueria nọn wẹnna nọnsẹn. Ahamiẹn mhan ria eria nyan ebi ọne agbọn nan diayẹ ẹlẹnan, ọ ki rẹkpa mhan rẹ daghe ọle ghe, emhin nọn khẹke nọn nin mhan rẹ ha mhọn ọkhọ-umueria nọn gbale. Mhan kẹ wo ke egbe mhan re bhi idia nin Baibo bha da taman mhan ebi mhan ha lu yẹ tee. Eso bhi ene idia nan hi, ebi mhan ha rẹ sabọ re egbe re ahoho, unan iwẹnna nin mhan ha lu, ebi mhan ha yo isiku sẹ yẹ la unan ẹbho nin mhan ha deba gbẹghe. Bhiriọ, be mhan ha rẹ lẹn yẹ si ebi mhan zẹle rẹ lu bhi ene idia nan dẹ ti Jehova bhọ?—2 Kọr. 1:12.

12. Be mhan ha rẹ lẹn yẹ si emhin nọn gbale ọkhọle nọnsẹmhan rẹkpa mhan rẹ zẹ? (Ẹfẹsọs 5:10)

¹² Ha ria eria nyan ebi uwẹ tie bhi Baibo. (Ps. 49:3) Ahamiẹn uwẹ tie Baibo, dọnmhegbe ha guanọ adia bhi ẹkẹ ọle nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ebi Jehova rẹ ria eria yẹ. (Tie Ẹfẹsọs 5:10.) Ọnan dẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn si emhin nọn gbale ọkhọle nọnsẹmhan rẹkpa mhan rẹ zẹ bhi ọkakale ne zegbere, nin mhan dọnmhegbe rẹ re i nọnsẹn. (Prov. 2:​4-9, 11-13) Ọkakale ne sẹnian dẹ rẹkpa mhan rẹ man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin nọnsẹn, yẹ rẹkpa mhan rẹ ha lu ebi Jehova guanọ.—Hib. 5:14.

13. Emhin nela ọkhẹke nin mhan rẹban? Re ijiẹmhin man.

¹³ Hẹi zẹ ebi uwẹ ha lu fo ọkuẹsẹ uwẹ dọ guanọ ebi Jehova ria ẹmhọnlẹn yẹ. Mhan bha guanọ nin mhan diabe ibhokhan Izrẹl ne ha nyẹnlẹn bhi Juda bhi ẹghe nan rẹ dunmhun Jerusalẹm fo bhi 607 B.C.E. Ele da taman Jerimaya yọle: “Ji Jehova nin Osẹnobulua nọnsẹ taman mhan eji mhan ha rẹkhan bi ebi mhan ha lu.” (Jer. 42:​3-6) Sokpan, ele bhọ zẹ ebi ele ha lu fo, ọkuẹsẹ ele ta ọne ọta nin man Jerimaya. Beji a ki miẹn ghe emhin nin Jehova yọle nin ele lu bha yẹẹ ele, ele da re obọ rẹkhan ọne ele ki ka tobele zẹ fo rẹ lu. Ọnan da wo si ọkakale kẹkẹ ji ele. (Jer. 42:​19-22; 43:​1, 2, 4) Bhiriọ, ọkuẹsẹ mhan zẹ ebi mhan ha lu, ọkhẹke nin mhan ka dọ guanọ adia bhi Baibo ne ha rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi Jehova rẹ ria eria yẹ, mhan ha yẹ re obọ rẹkhan ebi mhan luẹle.

14. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha re obọ rẹkhan adia ne ribhi Baibo sade mhan ho nin mhan zẹ ebi mhan ha lu?

¹⁴ Noo adia ne ribhi Baibo rẹ zẹ ebi uwẹ ha lu. (Mat. 7:​24-29; Jem. 1:​23-25) Ahamiẹn mhan noo adia ne ribhi Baibo rẹ zẹ ebi mhan ha lu, ọ ki rẹman ghe mhan ji ẹlinmhin nọn khiale nọnsi Osẹnobulua ha dia mhan. Ranmhude ọnan, Jehova i da zobọ bhọ rẹ ha re ẹlinmhin nọn khiale nọnsọle nin mhan. (Iwẹn. 5:32) Ọkpakinọn, ahamiẹn mhan bha ji ẹlinmhin nọn khiale nọnsi Osẹnobulua da ha dia mhan, mhan sabọ rẹ dọ ha lu emhin nọn ha re ọne ẹlinmhin ha lu “akhiẹ,” (Ẹfẹ. 4:30; Isa. 63:10; Iwẹn. 7:51) Ọnan bhọ dẹ sabọ re Jehova miẹn ghe ọle bha yẹ ha re ẹlinmhin nọn khiale nọnsọle nin mhan. (Ps. 51:11; 1 Tẹsẹ. 5:19) Ọnan dẹ ha yi okhẹnan rẹji mhan, ranmhude, ahu nin mhan miẹn bhi obọ ẹlinmhin nọn khiale hi ebe rẹkpa mhan bhi iẹnlẹn.—Ẹfẹ. 3:16.

EBI MHAN HA RẸ SABỌ HA MIẸN ADIA YẸ BHI BAIBO NE HA RẸKPA MHAN

15-16. (a) Be mhan ha rẹ sabọ ha miẹn adia yẹ bhi Baibo ne ha rẹkpa mhan? (b) Adia nela bhi Baibo ha sabọ rẹkpa ọria nin mhan man ọlẹn Baibo rẹ zobọ bhọ rẹ ha sin isiga?

¹⁵ Guanọ adia ne ha sabọ rẹkpa uwẹ bhi ebe nesẹmhan. Ọkhẹke nin mhan ka lẹn adia ne ribhi Baibo, ọkuẹsẹ mhan sabọ noo ele rẹ zẹ ebi mhan ha lu. Bhi ọsi ijiẹmhin, asabọmiẹn ọria nin uwẹ man ọlẹn Baibo bha rẹọbhọ ghe emhin ebe nọn nin ọria rẹ ha sin isiga. Ọle sabọ ha yọle: ‘Ije soso i ribhi Baibo nan da yọle nin ọria hẹi sin isiga. Bhiriọ, be mhan ha rẹ lẹn yẹ si emhin ebe nọn?’ Be uwẹ ha rẹ sabọ rẹkpa ọle yẹ rẹ miẹn adia bhi Baibo ne ha rẹkpa ọle rẹ lẹn ghe, emhin ebe nọn nin ọria rẹ ha sin isiga? Uwẹ dẹ sabọ noo ebe natiọle Research Guide for Jehovah’s Witnesses rẹ rẹkpa ọle. Re obọle nọn mhọn uhọnmhọn-ọta nọn yọle, “Tobacco and Smoking” man ọria nin uwẹ man ọlẹn Baibo. Bhi odotọ ọne uhọnmhọn-ọta nan, ọle dẹ miẹn ebe nọn talọ nyan uhọnmhọn-ọta nọn yọle, “What Is God’s View of Smoking?” (Fẹ The Watchtower ọsi Jun 1, 2014 ghe.) Ahamiẹn ọle munhẹn ha tie ọne ebe, adia bi ulọnlẹn kẹkẹ nela bhi Baibo ọle ha miẹn bhi ẹkẹ ọle?

¹⁶ Bha ji mhan fẹ adia isẹn ghe nan tẹmhọnlẹn bhi ọne ebe nin. (1) Ọ bha khẹke nin mhan ha yi igbọn rẹji ebe ha sabọ gbe mhan an. (Rom 6:16) (2) Ọkhẹke nin mhan rẹban emhin nọn hi ki rẹ khin nọn ha sabọ si emianmhẹn ji mhan. (2 Kọr. 7:1) (3) Jehova guanọ nin mhan re egbe nọnsẹmhan rebhe rẹ ha ga ọle. (Mat. 22:37) (4) Mhan bha guanọ nin emhin nin mhan zẹ rẹ lu si ikuan-egbe ji ẹbho. (Mat. 22:39; 1 Kọr. 10:24) (5) Jehova dẹ sabọ re ahu nin mhan rẹ lu emhin nọn gbale. (Fil. 4:13) Bhiriọ, aharẹmiẹn a bha wo gbẹn ọlẹn bhi Baibo tee ghe nin ọria hẹi sin isiga, adia ne ribhi Baibo dẹ sabọ rẹkpa ọria nin uwẹ man ọlẹn Baibo rẹ lẹn ebi Jehova ghe isiga nan sin yẹ.

17. Be obhio mhan nin okpia bi okhuo ne mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nọnsele ha rẹ sabọ miẹn adia bhi Baibo nọn ha rẹkpa ele yẹ?

¹⁷ Be ibhio mhan nin ikpia bi ikhuo ne mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nọnsele ha rẹ sabọ miẹn adia bhi Baibo nọn ha rẹkpa ele rẹ zẹ emhin nọn mhẹn rẹ lu yẹ? Ebe natiọle Research Guide dẹ yẹ sabọ rẹkpa ele. Bhi odotọ uhọnmhọn-ọta nọn yọle, “Weddings and Receptions,” ele dẹ miẹn ebe nesẹmhan kẹkẹ bi adia kẹkẹ ne ha sabọ rẹkpa ele. Bha ji mhan fẹ adia ehan ghe nin okpia bi okhuo ne mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nọnsele ha sabọ ria eria nyan. (1) Ọkhẹke nin mhan mhanmhan emhin rebhe nin mhan ha lu bhi uwedẹ nọn ha da re ogẹn ji Jehova. (1 Kọr. 10:​31, 32) (2) Ọkhẹke nin mhan yo ukpọn nọn mhẹn bhi ẹlo, ọ i yi ukpọn nọn ha si idobolo ji ẹbho nekẹle. (1 Tim. 2:9; 1 Pita 3:​3, 4) (3) Ọ bha khẹke nin mhan ha lu emhin bọsi nan ba daghe mẹn nin ẹbho lu bhi ọne agbọn Esu ẹlẹnan. (Jọni 17:14; Jem. 1:27; 1 Jọni 2:​15, 16) (4) Ọkhẹke nan mhanmhan ebi a ha rẹ re emhin khian yẹ bhi ọne iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹn. (1 Kọr. 14:40) (5) Ọ bha khẹke nin resẹshọn kiẹn ọsi ẹbibi, nin ẹbho da da anyọn gbegbe. (Gal. 5:21) (6) Ọkhẹke nin ọria ha ribhọ nọn da ha gbẹlokotọ bhi ebi a rẹ ha re emhin khian yẹ bhi ọne iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo.—Jọni 2:​8, 9.

18-19. (a) Ebe ebhebhe nela ha sabọ rẹkpa mhan? (b) Adia nela uwẹ ha sabọ miẹn bhi ẹkẹ ọne ebe nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ zẹ emhin nọn mhẹn rẹ lu bhi ẹmhọn iluemhin? (Fẹ ọne ẹkpẹti ghe nọn yọle, “Uwẹ Dẹ Be Sabọ Lẹn Ebi Jehova Ghe Ene Emhin Nan Yẹ?”)

¹⁸ Ebe ọbhebhe nọn sẹ wo rẹkpa ẹbho ne bunbun hi, Adia Ne Ribhi Ebenọnkhiale Ne Ha Sabọ Rẹkpa Mhan Bhi Iẹnlẹn. Bhi ọne ebe, uwẹ dẹ miẹn ulọnlẹn kẹkẹ bhi Baibo ne talọ nyan uhọnmhọn-ọta kẹkẹ ne ribhi ẹkẹ ọle. Ahamiẹn uwẹ zẹ uhọnmhọn-ọta nin uwẹ ho nin uwẹ tie bhi ọne ebe, uwẹ dẹ miẹn inọnta ne bunbun bi ije kẹkẹ bhi Baibo ne ha sabọ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn adia ne ribhi Baibo. Bhi ọsi ijiẹmhin, ji a man yọle ghe obhio mhan ọkpa mhọn edandan si emhin nọn mhẹn nọn nin ọle rẹ yo iluemhin. Ahamiẹn ọne obhio diọbhi obọle nọn yọle “Iluemhin” bhi ọne ebe, ọle ki miẹn uhọnmhọn-ọta ọbhebhe nọn yọle, “Iluemhin nin Kristiẹn i lu.”

¹⁹ Fẹ emhin eso nan tẹmhọnlẹn bhi odotọ ọne uhọnmhọn-ọta nan: “Bezẹle nọn bha da khẹke nin mhan deba bhi iluemhin nọn diẹn mun oga ohoghe? (1Kọ 10:21; 2Kọ 6:​14-18; Ẹfẹ 5:​10, 11).” Bhi ọne obọle nan, a da tẹmhọn iluemhin eso ne bha gba. Bhi odotọ uhọnmhọn-ọta nọn yọle,“Iluemhin nan rẹ gẹn agbaẹbho,” adia kẹkẹ ribhi enin ne ha sabọ rẹkpa Kristiẹn rẹ lẹn si ọkhẹke nin ọle deba lu iluemhin nan rẹ gẹn agbaẹbho, ayere ọsi okhọn nan khọn bhi agbaẹbho, la iluemhin nan rẹ re ogẹn nọn khẹke Osẹnobulua nin ọria. Mhan yi Jehova obulu nin ọle rẹ zẹ ọne ebale oriọn nan dagbare nin mhan kẹkẹ, ne rẹkpa mhan rẹ sabọ ha man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin!

JI A MIẸN GHE ỌKHỌLE NAN MAN ỌLE EMHIN NỌNSẸN UWẸ MHỌNLẸN

20. Be mhan ha rẹ rẹman yẹ ghe mhan man ọkhọle nọnsẹmhan emhin nọnsẹn?

²⁰ Isẹhoa nin Jehova re nin mhan rẹ tobọmhan ha zẹ emhin nin mhan ha lu wo manman ti mhan bhọ. Ọrẹyiriọ, mhan lẹnmhin ghe emhin nọn khẹke nọn nin mhan rẹ ha man ọkhọle nọnsẹmhan emhin nọnsẹn, beji ọ ha da sabọ rẹkpa mhan rẹ ha noo isẹhoa nin Jehova re nin mhan. Ahamiẹn mhan man ọkhọ-umueria nọnsẹmhan emhin nọnsẹn, ọ ki rẹkpa mhan rẹ zẹ emhin nọn mhẹn rẹ lu, nọn ha diẹn mun iho nọnsi Jehova yẹ re ogẹn ji ọle. Ẹlinmhin nọn khiale nọnsi Osẹnobulua hi ebe ha rẹkpa mhan rẹ sabọ man ọkhọle nọnsẹmhan emhin nọnsẹn. Bhiriọ, ọkhẹke nin mhan wo ha bhii Jehova nin ọle re ẹlinmhin nọn khiale nọnsọle nin mhan, mhan ha yẹ ji ọne ẹlinmhin da ha dia mhan bhi iẹnlẹn. Adia ne ribhi Baibo dẹ yẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ man ọkhọle nọnsẹmhan emhin nọnsẹn. Bha ji mhan wo dọnmhegbe ha noo ene emhin nan kẹkẹ nin Osẹnobulua rẹ lu ẹsele nin mhan nọnsẹn. Mhan ha lu iriọ, mhan ki daghe ebi Ọta nọnsi Osẹnobulua ha rẹ rẹkpa mhan yẹ bhi iẹnlẹn.—2 Tim. 3:​16, 17; Hib. 4:12.