Ọta Nin Eria Ne Tie Ebe Nesẹmhan Nọọn
Ọria nọn gbẹn ebe ọsi Proverbs 30:18, 19 yọle ghe “uwedẹ nin okpea rẹ ne ọmanmhẹn lu emhin” ‘bha mun ọle ẹlo kore.’ Be ọle re ọnan ta?
Ẹbho ne bunbun, rẹ dọ sẹbhi ẹbho ne manman lẹn otọ Baibo sẹ wo ria eria nyan ebi a re ene ọta nin ta. Eji ene ọta da dagbare bhi New World Translation tiele: “Emhin ea ribhọ ne bha mun mẹn ẹlo kore, bi emhin enẹn nin mẹn bha sabọ lẹn otọle. Ene emhin hi: Uwedẹ nin oghohọn rẹ tin bhi ideghedeghe, uwedẹ nin ẹnyẹn rẹ siọ bhi uke udo, uwedẹ nin okọ rẹ khian bhi okpẹdẹ, bi uwedẹ nin okpea rẹ ne ọmanmhẹn lu emhin.”—Prov. 30:18, 19.
Bhi ẹghe nin khẹ, mhan da rẹọbhọ ghe emhin nọn bha gba a re ene ọta “uwedẹ nin okpea rẹ ne ọmanmhẹn lu emhin” rẹ tẹmhọnlẹn. Bezẹle nin mhan da ka ta iriọ? Ulọnlẹn nekẹle ne ribhi ọne uhọnmhọn-ọta nin ene ọta nin da dagbare, da tẹmhọn emhin eso ne i mhẹn ne bha yọle “ọ sẹ iriọ.” (Prov. 30:15, 16) Sẹyẹ, ulọnlẹn nọnzi 20 da tẹmhọn “okhuo nọn ribhi isi ọdọ nọn dọ gboghẹ” nọn yọle ghe ọle bha lu emhin ebe soso. Ranmhude ọnan, mhan da ha riale ghe, ọria nọn lu emhin nan i sabọ lẹn otọ ebi ọle lu a re ene ọta nin ha tẹmhọnlẹn. Beji a i rẹ sabọ lẹn ebi oghohọn rẹ tin bhi ideghedeghe yẹ, ebi ẹyẹn rẹ siọ bhi uke udo yẹ, la ebi okọ rẹ khian bhi okpẹdẹ yẹ, okpea dẹ sabọ lu emhin bhi uwedẹ nan ha da miẹn ghe, ọria soso i da sabọ lẹn otọ ebi ọle lu. Ranmhude ọnan, mhan da rẹọbhọ ghe emhin nọn i mhẹn a re ene ọta “uwedẹ nin okpea rẹ ne ọmanmhẹn lu emhin” ta. Emhin ne i mhẹn nin mhan riale a re ọle tẹmhọnlẹn hi, uwedẹ nin usẹn okpea rẹ hiẹ ọmanmhẹn ọbhọ rẹ nanlẹn nowẹ.
Emhin eso ribhọ nọn zẹle nọn da khẹke nin mhan rẹọbhọ ghe, emhin esili a re ene ọta nin tẹmhọnlẹn. Ebezẹle nin ọria nọn ta ene ọta nin da tale hi, ranmhude emhin kẹkẹ nan tẹmhọnlẹn ne ha yi emhin ọnyunuan rẹji ọle.
Baibo nan re urolo Hibru gbẹn rẹman ghe, emhin esili a re ene ọta nin ha tẹmhọnlẹn. Dishọnari ọkpa nọn gbotọ Baibo nan re urolo Hibru gbẹn fanọan da yọle ghe, “emhin ọnyunuan, la emhin ọhan-ilo,” ọle a re ene ọta ne yọle, “ne bha mun mẹn ẹlo kore” nọn ribhi Proverbs 30:18 ha tẹmhọnlẹn.
Ọria ọkpa natiọle Crawford H. Toy, nin ọman-emhin ọkpa bhi Harvard University, nọn ribhi United States da yẹ yọle ghe, ọ i yi emhin nọn i mhẹn a re ene ọta nin ha tẹmhọnlẹn. Ọle da yọle: “Emhin kẹkẹ nan sounun ọlẹn ne ha yi emhin ọnyunuan la emhin ọhan-ilo, ọle ọria nọn ta ene ọta nin a re ọle tẹmhọnlẹn.”
Bhiriọ, emhin ẹwanlẹn nọn nin mhan rẹ yọle ghe, ene ọta nan tẹmhọnlẹn bhi Proverbs 30:18, 19, emhin ọhan-ilo kẹkẹ, nan i da sabọ lẹn otọle a re ele ha tẹmhọnlẹn. Beji ọ ha khin rẹji ọria nọn gbẹn Proverbs 30:18, 19, ọ dẹ yẹ sabọ han mhan ilo rẹ daghe ebi oghohọn rẹ sabọ tin bhi ideghedeghe yẹ, ebi ẹnyẹn nọn i mhọn oẹ rẹ sabọ siọ bhi uke udo yẹ, ebi okọ rẹ khian bhi okpẹdẹ yẹ, bi ebi usẹn okpea bi ọmanmhẹn ha rẹ sabọ dọ hoẹmhọn egbe ele yẹ, yẹ ha ghọnghọn bhi iẹnlẹn.