Be Uwẹ Ha Lu Yẹ Sade A Bha Lu Uwẹ La Ọria Nin Uwẹ Lẹn Nọnsẹn?

1-2. Be ẹbho ne bunbun rẹ lu emhin yẹ, sade a bha lu ele la ẹbho ebhebhe nọnsẹn? Emhin nela ọ ha sabọ rẹ mhan ha ria ẹmhọnlẹn?

AGBỌN nan i da lu ẹbho nọnsẹn mhan da nyẹnlẹn ẹlẹnan. Emhin ne bunbun ribhọ nọn zẹle nin ẹbho da lu ẹbho khọlọ. Emhin bii, ranmhude ibhioguele ele khin, ranmhude eji ele na vae, ranmhude ebi ele diayẹ la emhin ebhebhe ne dia inian. Eso loya ranmhude, ene gbẹloghe bha ji ẹmhọn ele da rẹtẹ ele. Ẹmhọn igho ele wo ha khu ọi. Ene uwedẹ nan kẹkẹ ne bha gba nin ẹbho rẹ ne mhan lu emhin, ọle zẹle nin mhan la ẹbho eso nin mhan lẹn da loya ẹlẹnan.

² Ọ bha han mhan ilo ghe, ẹbho ne bunbun wo khọẹkẹ ranmhude ene uwedẹ nan nọn bha gba nin ẹbho rẹ lu emhin ẹlẹnan. Agbọn nin egbe ha da fu mhan re, nan ha da ha lu mhan nọnsẹn, ọle mhan rebhe guanọ nin mhan da ha nyẹnlẹn. Ẹbho eso wo dọnmhegbe rẹ khọn ọkakale kẹkẹ nọn ribhi ọne agbọn nan ẹlẹnan, la bhi agbaẹbho nọnsele. Nin ele rẹ sabọ lu ọnan, ele ki ha deba usun ne nin gọvamẹnt suan. Sẹyẹ, ele ki ha re ebe ọbhi ẹkpeti nin eria ne gbẹloghe ne ve nin ele ghe, ele dẹ rẹkpa ele. Ọkpakinọn, Baibo taman Kristiẹn ghe, nin ele hẹi ha “ribhi ibo ọsi ọne agbọn nan”, sẹyẹ, nin ele mun udu tẹ Agbejele nọnsi Osẹnobulua nọn ha dọ re emhin rebhe ọi nọnsẹn. (Jọni 17:16) Ọrẹyiriọ, mhan ha daghe ọle ghe a lu ẹbho khọlọ, ọ manman wo re ẹkẹ khọ mhan. Mhan sabọ rẹ ha riale yọle: ‘Be mẹn ha lu yẹ sade emhin nọn sẹnian sunu? Emhin soso be ribhọ nin mẹn ha sabọ lu nian?’ Nin mhan rẹ sabọ re ewanniẹn ọbhi ene inọnta nan, ji mhan ka zilo nyan ebi ọ dia Jesu bi Jehova yẹ bhi egbe, sade a bha lu ẹbho nọnsele nọnsẹn.

JEHOVA BI JESU I LU ẸBHO KHỌLỌ

3. Bezẹle nọn da ba mhan bhi egbe sade a bha lu mhan nọnsẹn? (Isaiah 5:7)

³ Baibo rẹkpa mhan rẹ daghe ebezẹle nọn da ba mhan bhi egbe sade a bha lu mhan nọnsẹn, la ẹbho ebhebhe. Ọ da ji mhan lẹn ghe, Jehova man mhan bhi arẹkhọkhọ nọnsọle. Sẹyẹ, ghe Jehova “hoẹmhọn ikhiale bi ibhohiẹn nọn gbale.” (Ps. 33:5; Gen. 1:26) Ọle i lu ọria khọlọ, sẹyẹ, ọle bha ho nin ọria soso ha lu ẹbho khọlọ! (Deut. 32:​3, 4; Mic. 6:8; Zech. 7:9) Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi ẹghe nọnsi Ẹzaya nin akhasẹ, Jehova da họn ebi Ibhokhan Izrẹl eso rẹ ha so yẹ ranmhude uwedẹ nin ibhio ele rẹ ha lu ele khọlọ. (Tie Isaiah 5:7.) Bhiriọ, Jehova da re oya nin ẹbho ne ha lu ibhio ele khọlọ, ne bha yẹ re obọ rẹkhan uhi nesọle.—Isa. 5:​5, 13.

4. Be ọ dia Jesu yẹ bhi egbe sade a bha lu ọria nọnsẹn? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁴ Beji ọ rẹ ba Jehova bhi egbe sade a bha lu ẹbho nọnsẹn, iriọ ọ yẹ rẹ wo ba Jesu bhi egbe. Ẹdọkpa, Jesu da miẹn okpea ọkpa nin obọ nọnsọle nẹghẹ a. Jesu da mhọn itohan da ọne okpea yẹ re egbe dan ọlẹn. Ọkpakinọn, ene mun ọkalo bhi otuẹ bha ha ghọnghọn ranmhude ọne emhin nan nin Jesu lu. Nin ele rẹ ha ghọnghọn ghe Jesu re egbe dan ọne okpea, ele da ha khọẹkẹ ghe Jesu gbobọra-uhi ọsi Sabati. Be uwedẹ nin ene ẹbho nan rẹ ha lu emhin dia Jesu yẹ bhi egbe? “Uwedẹ nin ọkhọle nọnsele rẹ gbin da wo manman ba Jesu bhi egbe.”—Mak 3:​1-6.

5. Be ọkhẹke nin mhan yere sade ẹkẹ wo manman ha khọ mhan ranmhude uwedẹ nọn i mhẹn nan rẹ lu ẹbho khọlọ?

⁵ Ọ manman wo ba Jehova bi Jesu bhi egbe sade a lu ẹbho khọlọ. Ọ i yi emhin-ebe sade ọ yẹ re iriọ ba mhan bhi egbe. (Ẹfẹ. 4:26 bi study note nọn tẹmhọn “Ẹkẹ sabọ rẹ khọ uwẹ” (“Be wrathful”)) Ọrẹyiriọ, ọkhẹke nin mhan yere ghe, aharẹmiẹn ẹkẹ khọ mhan ranmhude ene emhin nan kẹkẹ, ọ i da sabọ fi emhin soso denọ. Bhi ọsi ẹmhọanta, ahamiẹn ghe mhan wo ji ẹkẹ ha khọ mhan rẹ sẹbhọ ghe, mhan bha ka rẹban ọlẹn, ọ dẹ sabọ rẹ mhan ha khọnmhọn la re egbe iẹnlẹn lọ mhan. (Ps. 37:​1, 8; Jem. 1:20) Bhiriọ, be ọkhẹke nin mhan rẹ lu emhin yẹ sade a bha lu mhan la ẹbho ebhebhe nọnsẹn? Mhan dẹ sabọ miẹn emhin luẹ bhi emhin nin Jesu lu bhi idia nọn sẹnian.

BE JESU LU YẸ BEJI ỌLE DAGHE EBI ẸBHO RẸ HA LU ẸBHO KHỌLỌ YẸ?

6. Emhin ne i mhẹn nela wo ha sunu bhi ẹghe nin Jesu rẹ ha ribhi ọne otọ nan? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁶ Beji Jesu ribhi ọne otọ nan, ọle wo ha daghe ebi a rẹ ha lu ẹbho khọlọ yẹ. Ẹlo ọle wo sẹbhi ebi ene mun ọkalo bhi otuẹ rẹ ha lu ibhioguele khọlọ yẹ. (Mat. 23:​2-4) Ọle yẹ wo lẹn ebi ene gbẹloghe bhi Rom rẹ ha re obọ oya mun ẹbho yẹ. Ibhokhan Ju ne bunbun da wo ha guanọ nan miẹn ele fan bhi obọ ene gbẹloghe ne ribhi Rom. Nin ọnan rẹ sabọ sunu, eso da wo mun usun kẹkẹ gbọ nin ele rẹ dọ ne ene gbẹloghe ne ribhi Rom ha khọnlẹn. Ọkpakinọn, Jesu bha deba usun soso ne ha ne ene gbẹloghe suan. Bhi ẹghe ọkpa nin ẹbho rẹ ha guanọ nin ele re ọle kiẹn ojie, ọle da nẹgbe zẹ ele obọ.—Jọni 6:15.

7-8. Bezẹle nin Jesu bha da dọnmhegbe rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan beji ọle ribhi ọne otọ nan? (Jọni 18:36)

⁷ Beji Jesu ribhi ọne otọ nan, ọle bha deba ahinmhin-ibo soso ranmhude ghe ọle guanọ nin ọle re ọkpẹnlẹn ọbhi ene emhin kẹkẹ nin ọle daghe ẹbho lu. Bezẹle nin ọle bha da lu iriọ? Ranmhude ọle lẹnmhin ghe, eria i mhọn ọne ahu nin ele rẹ sabọ gbẹloghe egbele. (Ps. 146:3; Jer. 10:23) Ele bhọ i da sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ebe si iloya ji mhan. Esu nin Ojuu hi ọnọn gbẹloghe ọne agbọn nan. Ọria ọbe ọle khin. Sẹyẹ, ẹbho ne bunbun bhi ọne agbọn nan wo re egbe khọkhọ ọle. (Jọni 8:44; Ẹfẹ. 2:2) Ẹbho ne mhọn ọkhọ esili bhọ i da sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale kẹkẹ ne ribhi ọne agbọn nan, ranmhude, ọ bha gba nin ele fo.—Eccl. 7:20.

⁸ Jesu lẹnmhin ghe, Agbejele nọnsi Osẹnobulua ọkpa ha sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale rebhe nin mhan kuẹlo da bi ebe si ọle. Ranmhude ọnan, ọle da wo noo ẹghe nọnsọle bi ahu rẹ ha wewe “ọta esili ọsi Agbejele nọnsi Osẹnobulua.” (Luk 8:1) Ọle da ji ẹbho ne “guanọ ikhiakhiale, bọsi ọria nin ohanmhẹn gbe, nin amẹn yẹ ghọn” lẹn ghe, ẹghe vade nan ha rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn kẹkẹ ne sunu bhi ọne agbọn nan, rẹ dọ sẹbhi uwedẹ nọn i mhẹn nin ẹbho rẹ lu ẹbho khọlọ. (Mat. 5:6; Luk 18:​7, 8) Ugbẹloghe soso i ribhọ nọn ha sabọ lu ọne emhin nan. Agbejele nọnsi Osẹnobulua nọn ribhi okhun ọkpa ha sabọ lu ọle. Ọne Agbejele i yi “ọsi ọne agbọn nan.”—Tie Jọni 18:36.

RE EGBE KHỌKHỌ JESU SADE UWẸ DAGHE ỌLE GHE A LU ẸBHO KHỌLỌ

9. Emhin nela re uwẹ rẹọbhọ ghe Agbejele nọnsi Osẹnobulua ọkpa ha sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale rebhe?

⁹ Ẹlẹnan nian, ẹbho manman wo lu ẹbhọ khọlọ gbera beji ọ dia bhi ẹghe nọnsi Jesu. Ọkpakinọn, Esu bi ẹbho ne re egbe khọkhọ ọle, ele si ọle nin ẹbho da lu egbele khọlọ bhi “ẹghe ọkike” nin mhan da nyẹnlẹn ẹlẹnan. (2 Tim. 3:​1-5, 13; Arẹm. 12:12) Mhan wo rẹọbhọ ghe, Agbejele nọnsi Osẹnobulua ọkpa ha sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan beji Jesu yẹ rẹ rẹọbhọ. Ranmhude ghe Agbejele nọnsi Osẹnobulua mhan re obọ ba, mhan i deba ibo soso ọsi ọne agbọn nan ne khu ọbhọ nin ele rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn nin ẹbho lu bhi ọne agbọn nan. Sẹyẹ, mhan i mun ọkhọle ọbhọ ghe ene gbẹloghe dẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ene emhin nan rebhe. Ji mhan fẹ ijiẹmhin ọsi obhio mhan nin okhuo natiọle Stacy ghe.a Ọkuẹsẹ ọle dọ luẹ ẹmhọanta, ọle wo ha deba ibo ne khu ọbhọ nin ele rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan. Akizẹbue, ọle da dọ munhẹn ha mhọn edandan rẹji emhin nin ọle lu. Ọle da yọle: “Ahamiẹn mẹn deba usun nọnsẹmhẹn dagbare dọ ha ne ene gbẹloghe suan, mẹn ki ha nọọn egbe mẹn si emhin nọn gbale mẹn gene khu ọi riọ. Beji a ki miẹn Agbejele nọnsi Osẹnobulua mẹn ki re obọ ba nian, mẹn lẹnmhin ghe emhin nọn gbale mẹn ki khu ọi. Sẹyẹ, mẹn lẹnmhin ghe Jehova dẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale rebhe nin ẹbho kuẹlo da, bhi uwedẹ nin mhan i da rẹ sabọ lu ọle.”—Ps. 72:​1, 4.

10. Beji Matiu 5:​43-48 rẹman, bezẹle nin mhan i da dọnmhegbe rẹ fi uwedẹ nin ene gbẹloghe rẹ lu emhin denọ? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁰ Ẹbho ne bunbun ẹlẹnan wo ha deba ibo ne dọnmhegbe rẹ fi uwedẹ nin ene gbẹloghe rẹ lu emhin denọ. Ene bunbun bhi ene ẹbho nan manman wo khọẹkẹ. Ele i re obọ rẹkhan uhi. Sẹyẹ ele wo si ọkakale ji ẹbho ne bunbun. Ọnan i yi ebi Jesu taman mhan nin mhan ha lu. (Ẹfẹ. 4:31) Obhio mhan nin okpea natiọle Jeffrey da yọle: “Ahamiẹn usun ẹbho ne gọvamẹnt suan, ọ dẹ sabọ sunu ghe bhi osukpa, ele ki wo ha khọẹkẹ, yẹ dunmhun emhin ne bunbun an. Sẹyẹ, ele ki wo ha muno emhin nọn i yi ọsele yẹ si ikhuan-egbe ji ẹbho.” Ọkpakinọn, Jesu man mhan le ghe, nin mhan re oyẹẹ ha ne ọrebhe lu emhin, rẹ dọ sẹbhi ẹbho ne kpokpo mhan la ẹbho ne bha rẹọbhi ebi mhan rẹọ i. (Tie Matiu 5:​43-48.) Beji a miẹn ene rẹkhan Jesu mhan khin, ọkhẹke nin mhan lu eka nin mhan ha sabọ lu rẹ rẹban emhin nọn hi ki rẹ khin nọn bha diẹn mun ebi Jesu man mhan le.

11. Emhin nela ha sabọ re ọle nọghọ mhan rẹ re egbe khọkhọ Jesu?

¹¹ Arẹmiẹn mhan rẹọbhọ ghe, Agbejele nọnsi Osẹnobulua ọkpa ha sabọ re emhin rebhe ọi nọnsẹn bhi ọne agbọn nan, ọ dẹ yẹ sabọ nọghọ mhan rẹ re egbe khọkhọ Jesu sade a bha lu mhan nọnsẹn. Ọnan hi ebe sunu ji obhio mhan nin okhuo ọkpa natiọle Janiya. Ẹbho da wo nanlẹn lu emhin bhi uwedẹ nọn bha gba ranmhude ebi ọle diayẹ bhi egbe. Ọle da yọle: “Ẹkẹ da wo ha khọ mẹn. Ọ da wo manman ba mẹn bhi egbe rẹ sẹbhọ ghe mẹn da guanọ nin mẹn lu ele haosa. Nin mẹn rẹ sabọ lu ọnan, mẹn da yọle mẹn dẹ dọ deba usun ne dọnmhegbe rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi uwedẹ nin ẹbho rẹ zọn ọria. Mẹn da ha riale ghe mẹn ha lu iriọ, ọ dẹ sabọ rẹkpa mẹn rẹ rẹban okpohu nọn re mẹn.” Akizẹbue, Janiya da dọ kere ghe ọkhẹke nin ọle fi iria-eria nọnsọle denọ. Ọle da yẹ yọle: “Mẹn da dọ kere ghe, ẹbho mẹn ki ha mun udu nyan gbera nin mẹn rẹ mun udu nyan Jehova. Bhiriọ, mẹn ki da zẹ ghe, mẹn i da yẹ ha deba ẹbho ne ribhi usun ne sẹriọ muobọ.” Arẹmiẹn ghe ẹkẹ manman khọ mhan ranmhude ghe a bha lu mhan nọnsẹn la a bha lu ẹbho nọnsẹn, ọkhẹke nin mhan yẹ dọnmhegbe ha mun egbe mhan ọbhi ibẹẹ. Mhan ha yẹ mhọn ẹwanlẹn, beji a ha da miẹn ghe mhan bha deba ibo soso bhi ọne agbọn nan.—Jọni 15:19.

12. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan mhọn ẹwanlẹn bhi ebi mhan kaehọ ọle, ebi mhan tie, bi ebi mhan họn bhi intanẹt?

¹² Be ha rẹkpa mhan rẹ sabọ ha mun egbe mhan ọbhi ibẹẹ, sade ẹkẹ manman ha khọ mhan ranmhude emhin nọn bha gba nan lu mhan la ẹbho ebhebhe le? Emhin ọkpa nọn ha sabọ rẹkpa mhan hi, nin mhan rẹ mhọn ẹwanlẹn bhi emhin nin mhan kaehọ ọle, ebe nin mhan tie, bi emhin nin mhan ghe bhi intanẹt. Ranmhude, emhin ne bunbun nan miẹn bhi intanẹt, a ne ele ọbhi enin nan rẹ gheghe gbe ofẹn ẹbho bhi ẹkẹ, la nan rẹ re ọle ha zaka-zunyọn rẹ da ene gbẹloghe. Ẹgheso, ene re nuiz man manman wo bha ohoghe. Aharẹmiẹn ẹmhọanta ene re niuz man tale rẹji emhin nọn i mhẹn nọn sunu, mhan i da sabọ re ebe sunu i nọnsẹn sade mhan wo ha kpokpo egbe ba ẹmhọn ọlẹn. Ahamiẹn mhan wo re ẹghe nọnsẹmhan rebhe rẹ ha kaehọ ene niuz nan la tie ọle, ọ dẹ sabọ re egbe iẹnlẹn lọ mhan. (Prov. 24:10) Ọ bhọ dẹ sabọ rẹ mhan miẹn ghe, mhan bha yẹ mun udu tẹ Agbejele nọnsi Osẹnobulua nọn ha dọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ene oya nan rebhe.

13. Be Baibo nan tie ẹdẹdẹ ha rẹ sabọ rẹkpa ọria yẹ rẹ ha lu emhin nọn khẹke, sade a bha lu ọle, la ẹbho ebhebhe nọnsẹn?

¹³ Ahamiẹn ghe mhan tie Baibo ẹdẹdẹ yẹ ria eria nyan ọlẹn, ọ ki rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi mhan ha lu yẹ sade a bha lu mhan nọnsẹn la eria ebhebhe. Obhio mhan nin okhuo natiọle Alia wo ha kpokpo egbe ba ẹmhọn uwedẹ nan rẹ ha lu ẹbho khọlọ bhi idunmhun nin ọle ye. Ẹkẹ da wo ha khọ ọle ranmhude nan bha rẹ re oya nin ene ẹbho ne ha lu ẹbho khọlọ. Ọle da yọle: “Mẹn da dotua yẹ nọọn egbe mẹn yọle, ‘Mẹn be gene rẹọbhọ ghe Jehova dẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ene oya nan rebhe?’ Bhi ọne ẹghe nan, mẹn da tie ebe ọsi Job 34:​22-29. Ene ulọnlẹn nan da rẹkpa mẹn rẹ lẹn ghe Jehova daghe emhin rebhe ne sunu. Jehova ọkpa ha sabọ bhu ẹbho ohiẹn bhi uwedẹ nọn gbale. Ọle ọkpa ha sabọ re emhin rebhe ọi nọnsẹn.” Ọrẹyiriọ, emhin nela mhan ha sabọ ha lu nian beji mhan rẹ khẹ Agbejele nọnsi Osẹnobulua, nọn dọ re ọkpẹnlẹn ọbhi uwedẹ nọn i mhẹn nan rẹ lu ẹbho khọlọ?

EMHIN NELA MHAN HA SABỌ HA LU NIAN?

14. Emhin ọkpa nela mhan ha sabọ ha lu nian? (Kolose 3:​10, 11)

¹⁴ Mhan i da sabọ fi uwedẹ nin ẹbho rẹ lu ẹbho khọlọ denọ ẹlẹnan. Bhi ọsẹmhan, mhan dẹ sabọ ha ne ẹbho lu emhin bhi uwedẹ nọn gbale. Beji mhan ka zilo ọle, mhan dẹ sabọ re egbe khọkhọ Jesu bhi uwedẹ nin mhan rẹ re oyẹẹ man. Ọne oyẹẹ nan dẹ rẹkpa mhan rẹ sabọ re ekpẹn ha ne ọrebhe lu emhin, rẹ dọ sẹbhi ẹbho ne kpokpo mhan. (Mat. 7:12; Rom 12:17) Ọ manman wo re Jehova ghọnghọn sade mhan dọnmhegbe rẹ re ẹkẹ-ẹjẹjẹ man ọrebhe, yẹ lu ele nọnsẹn.—Tie Kolose 3:​10, 11.

15. Be ẹmhọanta ne ribhi Baibo ha rẹ sabọ rẹkpa ẹbho yẹ?

¹⁵ Emhin ọkpa kpataki nọn ha sabọ rẹkpa mhan rẹ lu emhin nọn khẹke sade a bha lu mhan la eria ebhebhe nọnsẹn hi, nin mhan rẹ ha ta ẹmhọanta nọn ribhi Baibo man ẹbho. Bezẹle nin mhan da ta iriọ? Ranmhude, “ilẹnmhin nọnsi Jehova” dẹ sabọ fi ọria nọn ka rẹ ha khọẹkẹ, nọn yẹ khọn okhọn-okhọn denọ, beji ọle ha da sabọ dọ ha yi ọria nọn mhọn ẹkẹ-ẹjẹjẹ bi ọfure. (Isa. 11:​6, 7, 9) Ọkuẹsẹ okpea ọkpa natiọle Jemal dọ luẹ ẹmhọanta, ọle da deba usun ọkpa ne dọnmhegbe rẹ fi uwedẹ nin ene gbẹloghe bhi agbaẹbho nọnsele rẹ lu emhin denọ, ranmhude ele riale ghe uwedẹ nin ele rẹ lu emhin bha gba. Ọle da yọle: “Uwẹ i da sabọ sua ọria ọbhọ rẹ fidenọ. A bha sua mẹn bhọ rẹ fidenọ. Ẹmhọanta nin mẹn ha luẹ bhi Baibo hi ebe rẹkpa mẹn rẹ sabọ fidenọ.” Emhin nin Jemal luẹle hi ebe rẹkpa ọle rẹ rẹban okhọnlẹn. Ahamiẹn ghe mhan man ẹbho ẹmhọanta ne ribhi Baibo, ọ dẹ sabọ rẹkpa ele beji a ha da miẹn ghe, ele bha yẹ ha lu ẹbho khọlọ.

16. Bezẹle nọn da yẹẹ uwẹ rẹ dọ tẹmhọn emhin kẹkẹ nin Agbejele nọnsi Osẹnobulua ha lu man ẹbho?

¹⁶ Ọ manman wo ghọn mhan rẹ dọ ha taman ẹbho ghe, Agbejele nọnsi Osẹnobulua ọkpa ha sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan ẹlẹnan, beji Jesu lu. Ọta ne sẹnian dẹ sabọ ha yi ikoudure rẹji ẹbho nan ka lu khọlọ. (Jer. 29:11) Obhio mhan nin Stacy nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yọle ghe: “Ẹmhọanta nin mẹn luẹle bhi Baibo hi ebe rẹkpa mẹn rẹ sabọ ha ziẹngbe emhin ne i mhẹn nan lu mẹn le, bi ọne mẹn daghe a lu ẹbho le. Baibo Jehova noo rẹ ko mhan udu re.” Ọkhẹke nin mhan wo muegbe rẹ dọ ta ene ọta ikoudure ne ribhi Baibo nan man ẹbho. Ahamiẹn uwẹ gene lẹn yẹ rẹọbhi ebi Baibo tale rẹji ebezẹle nin mhan da loya ẹlẹnan nin mhan zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, ọ dẹ rẹkpa uwẹ rẹ sabọ gbotọle fanọan man ọria bhi isiku la bhi isi iwẹnna rẹji ebezẹle nin emhin da dia iriọ.b

17. Be Jehova rẹ rẹkpa mhan rẹ ziẹngbe yẹ sade a bha lu mhan nọnsẹn?

¹⁷ Beji a miẹn Esu hi ‘ọnọn yẹ re ọne agbọn nan khian’ ẹlẹnan, mhan lẹnmhin ghe ẹbho dẹ yẹ wo ha lu mhan khọlọ. Mhan wo khuaẹloghe ẹghe nin Jehova ha rẹ dọ re emhin rebhe ọi nọnsẹn. Ranmhude ọle vele ghe, ọle dẹ wo ha rẹkpa mhan nian. Sẹyẹ, ọle dẹ gbe Esu khuelo, yẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi emhin ne i mhẹn rebhe nin Esu lu bhi ọne otọ nan. (Jọni 12:31) Bhi Baibo, Jehova da rẹkpa mhan rẹ lẹn ebezẹle nin ẹbho da lu ẹbho khọlọ. Ọle da yẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi ọ dia ọle yẹ bhi egbe sade a lu mhan khọlọ. (Ps. 34:​17-19) Rẹ nabhi obọ Jesu, Jehova da rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi ọkhẹke nin mhan lu yẹ sade a lu mhan la eria ebhebhe khọlọ. Ọle da yẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe, bhi ẹghe nọn bha yẹ ree gbe, Agbejele nọnsọle dẹ dọ re ọkpẹnlẹn ọbhi oya rebhe sẹsẹsẹ. (2 Pita 3:13) Bhi ejayenan nian, bha ji mhan rebhe wo re ọyaya ha wewe ẹmhọn Agbejele nọnsi Osẹnobulua man ẹbho. Mhan ha yẹ ha khuaẹloghe ẹghe nin “ikhiale bi ibhohiẹn esili” ha rẹ gba ọne otọ nan rebhe.—Isa. 9:7.