Ọ Be Khẹke Nin Mẹn Zobọ Bhọ Rẹ Ha Hẹn Imoto?

Uwẹ be kuẹlo da idia nọn sẹnian? Ahamiẹn irio nọn, be ha sabọ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn si ọkhẹke nin uwẹ zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto?

Bhi agbaẹbho eso, ahamiẹn ọria nọn rele nin ọle mọn da ha gua imoto guanọ nin ọle kie lu laisẹns nọnsọle, ọle ki ka bu dọkitọ nọn fẹ ọle egbe ghe, beji ọle ha da lẹn si ọle dẹ yẹ sabọ ha gua imoto. Ibhio mhan ne nyẹnlẹn bhi ene agbaẹbho nan, wo re obọ rẹkhan ene uhi nan re ọbhi otọ. (Rom 13:1) Aharẹmiẹn uhi ne sẹriọ i ribhi agbaẹbho nin uwẹ ye, emhin eso ribhọ ne ha sabọ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn si ọkhẹke nin uwẹ sẹyẹ ha gua imoto.

FẸGHE SI UWẸ DẸ YẸ SABỌ HA GUA IMOTO

Beji wẹbsaiti ọkpa natiọle National Institute on Aging (NIA) bhi United State tale, uwẹ dẹ sabọ lẹn si ọkhẹke nin uwẹ zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto sade uwẹ nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan:

• Ahamiẹn imẹn hẹn imoto khian bhi ọsasọn, ọ be nọghọ imẹn rẹ ha daghe la tie emhin kẹkẹ nan ne ọbhi odẹ, ne rẹkpa ọria rẹ ha hẹn imoto?

• Ọ be lẹkhẹ nin mẹn rẹ ha denọ uhọnmhọn yo denọ ọle re, rẹ ghe ughegbe ne ribhi imoto nọnsẹmhẹn bi eje bha lẹkhẹ nan rẹ daghe nọnsẹn?

• Ọ be nọghọ imẹn rẹ re ẹjẹje lu emhin eso beji mẹn hẹn imoto khian, emhin bii, nin mẹn rẹ re ẹjẹje mun ibreki mhọn?

• Imẹn be siọ bhi uwedẹ sade mẹn hẹn imoto khian rẹ sẹbhọ ghe, mẹn bha yẹ ji imoto nẹkẹle ne vade da gbera?

• Ẹghe be ribhọ bhi ẹghe nọn bha ree gbe nian nọn da rẹ ha kẹ khere nin mẹn rẹ miẹn asidẹnti, la emhin be vinọ imoto nọnsẹmhẹn an ranmhude nin mẹn rẹ ha degbe emhin bhi odẹ?

• Unakpa be sẹ mun mẹn mhọn bhi odẹ khẹ, ranmhude uwedẹ nin mẹn rẹ ha hẹn imoto?

• Imẹn be sẹ ka wẹ fia khẹ beji mẹn rẹ hẹn imoto khian?

• Imẹn be le ikhunmhun soso nọn ha sabọ rẹso uwedẹ nin mẹn rẹ gua imoto?

• Ẹbho bhi azagba-uwa nọnsẹmhẹn la imọẹ mẹn be sẹ ka taman mẹn khẹ ghe, ele wo kpokpo egbe ranmhude uwedẹ nin mẹn rẹ hẹn imoto?

Ahamiẹn ghe ehe, ọle hi ewanniẹn nọnsẹ rẹji ọkpa la eva bhi ene inọnta nan, ọkhẹke nin uwẹ dọnmhegbe fi emhin denọ. Bhi ọsi ijiẹmhin, uwẹ sabọ rẹ zẹ ghe uwẹ i da yẹ ha hẹn imoto gbe, manman nọn bhi ọsasọn. Dọnmhegbe ha fẹ ebi uwẹ rẹ hẹn imoto yẹ. Uwẹ dẹ sabọ taman ọria bhi azagba-uwe nọnsẹ la ọmọẹ, nọn taman uwẹ ebi ele ghe ebi uwẹ rẹ hẹn imoto yẹ, sẹyẹ, uwẹ dẹ yẹ sabọ diọbhi isiku nan da man ẹbho ebi a rẹ hẹn imoto yẹ nọnsẹn. Ọkpakinọn, ahamiẹn ehe ewaniẹn nọnsẹ rẹji ene bunbun bhi ẹwẹ ene inọnta nin nan nọọn bhi okhun ọlẹn, ọ dẹ ha yi emhin nọn mhẹn rẹ zobọ bhi imoto nan hẹn.a

JI ADIA NE RIBHI BAIBO HA DIA UWẸ

Ọ manman wo nọghọ nin ọria rẹ daghe ọle ghe, ọle i yẹ sabọ hẹn imoto bii ọnikhẹ. Sẹyẹ, rẹji nin ọria rẹ zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto la nin ọle hẹi zobọ bhọ, ọ yi emhin nọn lẹkhẹ nan rẹ zilo ọle. Bhiriọ, adia nela bhi Baibo ha sabọ rẹkpa uwẹ bhi idia nọn sẹnian, nọn ha yẹ sabọ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn emhin nọn khẹke nin uwẹ zẹ rẹ lu? Ji emhin mhan fẹ eva ghe.

Lẹn eji ọkhẹke nin uwẹ lu sẹ. (Prov. 11:2) Beji mhan rẹ wanre, mhan i da yẹ sabọ ha daghe nọnsẹn, hẹnmhọn nọnsẹn, sẹyẹ, egbe nọnsẹmhan i da yẹ ha wẹnna nọnsẹn. Bhi ijiemhin, ẹbho ne bunbun ne ka rẹ ha lu isase-egbe eso khẹ, i yẹ lu iriọ, ranmhude ele ki dọ kere ghe, ele dẹ sabọ kuan egbe ranmhude nin ele ki rẹ ha dọmanlẹn. Iriọ yẹ nọn rẹji nan rẹ ha hẹn imoto. Ọria nọn lẹn eji ọkhẹke nin ọle lu sẹ dẹ zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto beji ọle ha da sabọ gbega egbọle. (Prov. 22:3) Sẹyẹ, ahamiẹn ẹbho talọ bhi uwedẹ nin ọle rẹ hẹn imoto, ọria nọn lẹn eji ọkhẹke nin ọle lu sẹ dẹ re ehọ bhi ebi ele taman ọlẹn, yẹ mien ọlẹn ọbhi egbe.—Fẹ 2 Samuel 21:​15-17 ghe.

Mhan bha guanọ nin mhan nene arẹnlẹn ọsi ọria ọbhi obọ. (Deut. 22:8) Imoto dẹ sabọ gbe ọria a sade a bha hẹn ọlẹn nọnsẹn. Ọria nọn bha ka zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto arẹmiẹn ọle lẹnmhin ghe ọle i yẹ sabọ hẹn imoto nọnsẹn, dẹ sabọ mun ienlẹn nọnsọle ọbhi okhẹnan bi iẹnlẹn ọsi ẹbho nẹkẹle. Ahamiẹn ghe ọle dọ su ọria mun rẹ sẹbhọ ghe ọne ọria da yu, ọle nene arẹnlẹn ọsi ọria ọbhi obọ riọ.

Hẹi ha riale ghe ẹbho i da yẹ ha mun ekpẹn nin uwẹ, sade uwẹ zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto. Jehova wo hoẹmhọn uwẹ, sẹyẹ ọle manman wo ghọnghọn sade uwẹ lẹn eji ọkhẹke nin uwẹ lu sẹ, yẹ mhọn idegbere bi sade uwẹ ria ẹmhọn ẹbho nekẹle. Ọle vele ghe ọle dẹ wo ha rẹkpa uwẹ, yẹ re ikoudure nin uwẹ. (Isa. 46:4) Ẹghe i ribhọ nin ọle ha rẹ zẹ uwẹ obọ. Bhiriọ, bhii ọlẹ nin ọle re ẹwanlẹn nin uwe rẹ re obọ rẹkhan adia nesọle ne ribhi Baibo sade uwẹ riale si uwẹ zobọ bhọ rẹ ha hẹn imoto.