„Skynsamur maður er seinn til reiði“

ÖLL höfum við séð fólk reiðast og eflaust hefur okkur sjálfum orðið skapbrátt einhvern tíma. Við erum kannski sammála því að við eigum að hafa hemil á skapi okkar en okkur finnst þó oft að við höfum gilda ástæðu til að reiðast, ekki síst þegar réttlætiskennd okkar er misboðið. Í grein frá Bandaríska sálfræðingafélaginu segir jafnvel að „reiði sé algjörlega eðlileg og yfirleitt heilbrigð tilfinning“.

Þetta getur hljómað sannfærandi í ljósi þess sem Páll postuli skrifaði undir innblæstri. Hann viðurkenndi að menn gætu stundum reiðst og sagði: „Ef þið reiðist syndgið þá ekki. Verið ekki reið fram yfir sólsetur.“ (Efesusbréfið 4:26) Eigum við miðað við þetta að gefa reiðinni lausan tauminn eða ættum við frekar að reyna að hafa stjórn á henni?

ÆTTUM VIÐ AÐ REIÐAST?

Þegar Páll gaf ráðin um reiði hafði hann líklega í huga orð sálmaskáldsins: „Reiðist en syndgið ekki.“ (Sálmur 4:4) Hvað átti Páll við? Við sjáum það af framhaldinu: „Losið ykkur við hvers kyns biturð, reiði, bræði, öskur og svívirðingar, og allt annað skaðlegt.“ (Efesusbréfið 4:31) Páll var í rauninni að hvetja fólk til að halda aftur af reiði sinni. Það er athyglisvert að í greininni frá Bandaríska sálfræðingafélaginu segir einnig: „Rannsóknir hafa sýnt að reiði og árásargirni magnast bara við það að gefa reiðinni lausan tauminn. Það hjálpar manni ekki neitt … til að leysa málið.“

Hvernig getum við þá ‚losað okkur við‘ reiði og allar óæskilegar afleiðingar hennar? Salómon, konungur í Ísrael til forna, skrifaði þessi viturlegu orð: „Skynsamur maður er seinn til reiði og það er honum til sóma að leiða hjá sér mistök.“ (Orðskviðirnir 19:11) Hvernig getur skynsemin hjálpað okkur þegar við finnum reiðina ólga innra með okkur?

HVERS VEGNA ER SKYNSAMUR MAÐUR SEINN TIL REIÐI?

Skynsamur maður býr yfir innsæi. Hann sér hvað liggur að baki því sem aðrir segja og gera. Hvernig hjálpar það okkur þegar einhver misbýður okkur eða ögrar?

Það er eðlilegt að við verðum reið þegar við verðum vitni að óréttlæti. En ef við látum tilfinningarnar ráða ferðinni og bregðumst harkalega við getur það komið niður á sjálfum okkur eða öðrum. Stjórnlaus eldur getur brennt hús til grunna. Eins getur stjórnlaus reiði eyðilagt mannorð okkar og samband okkar við aðra, jafnvel við Guð. Þegar við finnum að við erum farin að reiðast þurfum við því að reyna að átta okkur betur á aðstæðum. Það er auðveldara að hafa stjórn á tilfinningunum ef við sjáum heildarmyndina.

Eitt sinn mátti litlu muna að Davíð konungur, faðir Salómons, bakaði sér blóðsekt. En sem betur fer fékk hann hjálp til að glöggva sig á aðstæðunum. Davíð og menn hans voru í óbyggðum Júdeu og höfðu verndað sauðahjarðir manns sem hét Nabal. Þegar tími var kominn til að rýja sauðféð bað Davíð Nabal að gefa sér vistir. Nabal svaraði þá: „Á ég að taka brauð mitt og vatn og kjötið af því sem ég slátraði handa rúningsmönnum mínum og gefa það mönnum sem ég hef ekki hugmynd um hvaðan eru?“ Hvílík móðgun! Þegar Davíð heyrði hvað Nabal hafði sagt lagði hann af stað með 400 manna lið til að drepa Nabal og alla menn hans. – 1. Samúelsbók 25:4–13.

Abígail, eiginkona Nabals, frétti hvað hafði gerst og fór til fundar við Davíð. Þegar hún hitti hann og menn hans féll hún honum til fóta og sagði: „Leyfðu ambátt þinni að tala við þig og hlustaðu á það sem ambátt þín hefur að segja.“ Síðan sagði hún Davíð að Nabal væri heimskur maður en að Davíð myndi sjá eftir því ef hann hefndi sín á honum og úthellti blóði. – 1. Samúelsbók 25:24–31.

Á hverju áttaði Davíð sig sem róaði hann? Í fyrsta lagi gerði hann sér grein fyrir að Nabal væri heimskur í eðli sínu og í öðru lagi að hann gæti bakað sér blóðsekt ef hann hefndi sín. Eins og Davíð gætir þú reiðst út af einhverju. Hvað ættirðu þá að gera? „Dokaðu við, andaðu djúpt og teldu upp að 10,“ segir í grein frá Mayo Clinic um reiðistjórnun. Já, staldraðu við og veltu fyrir þér hver sé orsök vandans og hvaða afleiðingar það geti haft að missa stjórn á skapinu. Vertu skynsamur og seinn til reiði. – 1. Samúelsbók 25:32–35.

Margir nú á dögum hafa með svipuðum hætti fengið hjálp til að hafa hemil á skapinu. Sebastian sat í fangelsi í Póllandi 23 ára gamall. Hann útskýrir hvernig biblíunám hjálpaði honum að stjórna skapi sínu og sterkum tilfinningum. „Ég byrja á því að hugsa um hvert vandamálið sé,“ segir hann, „og reyni síðan að fara eftir ráðum Biblíunnar. Ég hef komist að því að Biblían er besti leiðarvísirinn.“

Setsuo fór svipað að. Hann segir: „Ég öskraði oft á vinnufélagana þegar ég var pirraður út í þá. Núna, eftir að hafa verið í biblíunámi, öskra ég ekki á þá heldur spyr mig að því hverjum þetta sé að kenna. Var það kannski ég sem kom þessu af stað?“ Það róaði hann að velta þessu fyrir sér og þannig gat hann haft stjórn á tilfinningunum sem ólguðu innra með honum.

Reiði getur verið mjög sterk tilfinning en ráðin í orði Guðs eru enn þá öflugri. Ef þú ferð eftir viturlegum ráðum Biblíunnar og biður Guð um hjálp getur þú líka verið skynsamur og haft stjórn á skapi þínu.