Vegna trúar hrakti Barak máttugan innrásarher á flótta
ÍMYNDAÐU þér að þú standir andspænis herfylkingu fjandsamlegra óvina. Þeir eru vopnaðir nýjustu hergögnum og standa vígbúnir til orrustu. Þú og félagar þínir eru nánast varnarlausir frammi fyrir þeim.
Á dómaratímanum í Ísrael upplifðu Barak og Debóra ásamt 10.000 Ísraelsmönnum slíkar aðstæður. Óvinirnir voru Kanverjar undir herstjórn Sísera. Í vopnabúri þeirra voru stríðsvagnar með stórhættulegum járnhnífum á hjólunum. Atburðurinn gerðist við Taborfjall og flóðdal Kísonár. Það sem gerðist þar sýnir að Barak hafði sterka trú. Lestu um aðdragandann að þessari orrustu.
Ísraelsmenn hrópa til Jehóva
Dómarabókin segir frá ítrekuðu fráhvarfi Ísraelsmanna frá sannri tilbeiðslu og hörmulegum afleiðingum þess. Í hvert skipti sem þeir báðu einlæglega um miskunn gaf Guð þeim bjargvætt en síðan gerðu þeir uppreisn á ný. Þeir voru samir við sig: „Eftir að Ehúð var dáinn [dómari sem bjargaði þeim úr ánauð Móabíta] gerðu Ísraelsmenn enn á ný það sem var illt í augum Jehóva.“ Fólkið „valdi sér nýja guði“. Með hvaða afleiðingum? „Þá gaf Jehóva þá á vald Jabín konungi Kanaans sem ríkti í Hasór. Hershöfðingi hans var Sísera … Ísraelsmenn hrópuðu til Jehóva“ því að Sísera var með „900 stríðsvagna með járnhnífum á hjólunum og hann kúgaði Ísraelsmenn í 20 ár.“ – Dómarabókin 4:1–3; 5:8.
Biblían lýsir því hvernig lífið var í Ísrael á þessum tímum: „Vegirnir [voru] auðir, vegfarendur héldu sig fjarri alfaraleið. Þorpin í Ísrael lágu í eyði.“ (Dómarabókin 5:6, 7) Fólkið bjó við stöðugan ótta af völdum ræningjaflokka. „Líf fólks í Ísrael stjórnaðist af ótta,“ segir fræðimaður. „Samfélagið virtist lamað og hjálparvana.“ Þá gerðu menn eins og svo oft áður í örvæntingu sinni. Þeir hrópuðu til Jehóva og báðu um hjálp.
Jehóva skipar leiðtoga
Kúgun Kanverja skapaði neyðarástand í Ísrael. Guð notaði spákonuna Debóru til að koma dómum sínum og leiðbeiningum á framfæri. Þannig gaf Jehóva henni þau forréttindi að vera eins og táknræn móðir í Ísrael. – Dómarabókin 4:4; 5:7.
Debóra gerði boð eftir Barak og sagði við hann: „Jehóva Guð Ísraels hefur gefið þessi fyrirmæli: ‚Leggðu af stað og farðu til Taborfjalls og taktu með þér 10.000 menn frá Naftalí og Sebúlon. Ég leiði Sísera hershöfðingja Jabíns með stríðsvögnum sínum og herliði til þín við Kísoná og ég gef hann þér á vald.‘“ (Dómarabókin 4:6, 7) Þegar Debóra sagði að ‚Jehóva hefði gefið fyrirmælin‘ leggur hún áherslu á að hún hafi ekkert vald yfir Barak. Hún var aðeins boðleiðin sem Guð notaði til að koma fyrirmælum sínum á framfæri. Hver voru viðbrögð Baraks?
„Ég fer ef þú kemur með mér en ef þú kemur ekki með mér fer ég ekki.“ (Dómarabókin 4:8) Hvers vegna hikaði Barak við að taka á sig þá ábyrgð sem Guð fól honum? Var hann huglaus? Treysti hann ekki loforðum Guðs? Jú, hann treysti þeim. Hann hafnaði ekki verkefninu og hann óhlýðnaðist ekki heldur Jehóva. Viðbrögð Baraks sýndu öllu heldur að honum fannst hann ekki vandanum vaxinn og að hann þarfnaðist hjálpar til að geta framkvæmt það sem Guð sagði honum að gera. Návist fulltrúa Guðs myndi tryggja leiðsögn hans og gefa honum og mönnum hans öryggiskennd. Skilyrði Baraks bar því ekki vott um veikleika heldur um sterka trú.
Viðbrögð hans eru sambærileg við viðbrögð Móse, Gídeons og Jeremía. Þá skorti líka traust á eigin getu til að gera verkefninu sem Guð hafði falið þeim nægilega góð skil. En það þýddi ekki að þá skorti trú. (2. Mósebók 3:11–4:17; 33:12–17; Dómarabókin 6:11–22, 36–40; Jeremía 1:4–10) Og hvað má segja um Debóru? Hún reyndi ekki að taka málin í sínar hendur. Þess í stað hélt hún áfram að þjóna Jehóva af hógværð. „Ég skal koma með þér,“ sagði hún við Barak. (Dómarabókin 4:9) Hún var fús til að yfirgefa öryggi heimilis síns og fara með Barak í orrustuna sem vofði yfir. Debóra er líka fyrirmynd um trú og hugrekki.
Þeir fylgja Barak af trúfesti
Staðurinn þar sem hersveitir Ísraels áttu að hittast var auðþekkjanlegur en það var Taborfjall. Staðsetningin var vel til fundin. Þetta var hentugur staður til að fylkja liði vegna þess að ættkvíslir Naftalís og Sebúlons bjuggu í grenndinni. Eins og Guð hafði fyrirskipað fylgdu tíu þúsund sjálfboðaliðar Barak upp á fjallið – ásamt Debóru.
Allir sem fylgdu Barak þurftu að hafa trú. Jehóva hafði lofað Barak sigri yfir Kanverjum, en hvaða vopnabúnað höfðu Ísraelsmenn? Dómarabókin 5:8 segir: „Hvorki sást skjöldur né spjót meðal 40.000 í Ísrael.“ Ísraelsmenn voru ekki vel vopnaðir. En jafnvel skildir og spjót hefðu haft lítið að segja andspænis stríðsvögnum með járnhnífum. Þegar Sísara frétti að Barak hefði farið upp á Taborfjall stefndi hann öllum hervögnum sínum og hersveitum til Kísonár. (Dómarabókin 4:12, 13) Það sem Sísera láðist að taka með í reikninginn var að hann myndi berjast við Guð almáttugan.
Barak gersigrar her Sísera
Þegar átökin voru í þann mund að hefjast sagði Debóra við Barak: „Haltu af stað því að í dag gefur Jehóva Sísera þér á vald. Fer Jehóva ekki á undan þér?“ Barak og menn hans áttu að fara niður Taborfjall og inn á sléttlendi dalsins en þar myndu vagnar Sísera hafa hernaðarlega yfirburði. Hvernig hefði þér liðið ef þú hefðir verið í her Baraks? Hefðir þú verið fús til að hlýða, minnugur þess að fyrirmælin komu frá Jehóva? Barak og tíu þúsund manna sveit hans hlýddu. „Þegar Barak réðst til atlögu olli Jehóva ringulreið hjá Sísera, öllu herliði hans og þeim sem óku stríðsvögnunum.“ – Dómarabókin 4:14, 15.
Barak gersigraði her Sísera með hjálp Jehóva. Frásagan um orrustuna útskýrir ekki alla atburðarásina. En í sigursöng Baraks og Debóru segir: „Himnarnir opnuðust, vatn streymdi niður úr skýjunum.“ Að öllum líkindum hefur úrhellisrigning valdið því að vagnar Sísera festust í leðju og Barak náði yfirhöndinni. Aðalárásarvopn Kanverja var orðið að dragbít. Söngurinn segir um lík manna Sísera: „Stríður straumur Kísonár skolaði þeim burt.“ – Dómarabókin 5:4, 21.
Er þessi sviðsmynd trúverðug? Kísondalur er flóðdalur. Venjulega er lítið vatn í árfarveginum. En eftir kröftuga regnskúri eða langvarandi rigningar geta slíkar ár flætt yfir bakka sína með miklum krafti og orðið hættulegar. Í fyrri heimsstyrjöldinni gerðist það að riddaralið áttu mjög erfitt með að athafna sig á leirkenndri jörðinni á þessum slóðum eftir að rignt hafði í aðeins korter. Frásögur af bardaganum við Taborfjall milli Napóleons og Tyrkja þann 16. apríl 1799 segja að „margir hinna síðarnefndu hafi drukknað þegar þeir reyndu að flýja yfir dalinn þar sem Kísoná flæddi yfir bakka sína“.
Sagnaritarinn Flavíus Jósefus fullyrðir að herir Sísera og Baraks hafi verið í þann mund að mætast „þegar gríðarlegt skýfall varð ásamt miklu hvassviðri og hagli. Vindurinn stóð á Kanverjana og byrgði þeim sýn þannig að örvar þeirra og slöngvur komu þeim að engu haldi.“
„Af himni börðust stjörnurnar, af brautum sínum börðust þær gegn Sísera,“ segir í Dómarabókinni 5:20. Hvernig börðust stjörnurnar gegn Sísera? Sumir líta á þessi orð sem skírskotun í hjálp Guðs. Aðrar skýringar benda til hjálpar frá englum, til lofsteinaregns, eða þess að Sísera hafi treyst á stjörnuspár sem reyndust rangar. Þar sem Biblían gefur engar skýringar á því hvernig stjörnurnar börðust í þessari orrustu virðist nægja að álíta að fullyrðingin eigi við íhlutun Guðs í þágu Ísraelshers. Í öllu falli notfærðu Ísraelsmenn sér aðstæðurnar til fulls. „Barak veitti stríðsvögnunum og hernum eftirför … Allur her Sísera féll fyrir sverði. Enginn komst undan.“ (Dómarabókin 4:16) Hvað varð um herforingjann Sísera?
Kúgarinn fellur „í hendur konu“
Frásaga Biblíunnar segir: „En Sísera flúði á hlaupum [úr bardaganum] til tjalds Jaelar, konu Hebers Keníta, því að friður var milli Jabíns, konungs í Hasór, og fjölskyldu Hebers Keníta.“ Jael bauð Sísera, sem var örmagna, í tjald sitt, gaf honum mjólk að drekka og breiddi yfir hann teppi þannig að hann sofnaði. Jael „greip þá tjaldhæl og hamar,“ – hversdagsleg verkfæri fólks sem býr í tjöldum – „læddist að honum og rak tjaldhælinn gegnum gagnauga hans svo að hann gekk ofan í jörðina og Sísera dó.“ – Dómarabókin 4:17–21.
Jael kom síðan til móts við Barak og sagði við hann: „Komdu, ég skal sýna þér manninn sem þú ert að leita að.“ Frásagan bætir svo við: „Hann gekk inn með henni og sá Sísera þar sem hann lá dauður með tjaldhælinn gegnum gagnaugað.“ Hvílík trúarreynsla fyrri Barak! Áður hafði Debóra spákona sagt honum: „Þú hlýtur ekki heiðurinn af þessari herferð því að Jehóva mun gefa Sísera í hendur konu.“ – Dómarabókin 4:9, 22.
Kom Jael sviksamlega fram? Jehóva leit ekki þannig á málin. „Blessuð framar öllum konum sem búa í tjöldum,“ segir um hana í sigursöng Baraks og Debóru. Þessi söngur gefur okkur raunsanna mynd af dauða Sísera. Móður hans er lýst þar sem hún bíður óþreyjufull eftir að hann snúi heim úr bardaganum. „Af hverju seinkar vagni hans?“ spyr hún. „Vitrustu hefðarfrúr hennar“ reyna að sefa ótta hennar með því að minna hana á að hann hljóti að vera að skipta herfanginu – fallega útsaumuðum flíkum og stúlkum handa mönnunum. Þær segja: „Þeir eru eflaust að skipta herfanginu, ein stúlka – tvær stúlkur á hvern hermann, litaður vefnaður að herfangi handa Sísera … útsaumuð flík, litaður vefnaður, tvær útsaumaðar flíkur um háls sigurvegaranna.“ – Dómarabókin 5:24, 28–30.
Lærdómur fyrir okkur
Frásagan um Barak felur í sér mikilvægan lærdóm. Þeir sem útiloka Jehóva úr lífi sínu verða fyrir erfiðleikum og vonbrigðum. Þeir sem snúa sér til Guðs, iðrast og iðka trú á hann losna undan alls kyns kúgun. Ættum við ekki líka að temja okkur hlýðni? Jafnvel þegar kröfur Guðs stangast á við það sem okkur finnst rökrétt getum við treyst því að fyrirmæli hans séu okkur fyrir bestu til langs tíma litið. (Jesaja 48:17, 18) Barak ‚hrakti innrásarher á flótta‘ einvörðungu vegna þess að hann sýndi trú og hlýddi fyrirmælum Guðs. – Hebreabréfið 11:32–34.
Niðurlagsorðin í söng Debóru og Baraks hitta í mark: „Allir óvinir þínir farist, Jehóva, en þeir sem elska þig verði eins og sólin sem rís í dýrð sinni.“ (Dómarabókin 5:31) Þetta verða orð að sönnu þegar Jehóva bindur enda á illan heim Satans.
[Mynd á bls. 29]
Jehóva sendi Debóru með boð til Baraks.
[Mynd á bls. 31]
Kísoná flæðir yfir bakka sína.
[Rétthafi]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[Mynd á bls. 31]
Taborfjall.