Sjónarmið Biblíunnar

Er Gamlatestamentið úrelt?

◼ „Gamlatestamentið prédikar hatur og hefnd, ‚auga fyrir auga og tönn fyrir tönn.‘ Nú er það allt vikið fyrir Nýjatestamentinu sem kennir kærleika og fyrirgefningu.“

◼ „Gamlatestamentið á hreinlega ekki við kristna nútímamenn, þannig að það er ekki nauðsynlegt að lesa það framar!“

HEFUR þú nokkurn tíma staðið þig að því að fara með þessar ásakanir eða heyrt einhvern annan gera það? Er Gamlatestamentið (Hebresku ritningarnar) í alvöru dautt og úrelt og hefur Nýjatestamentið (kristnu Grísku ritningarnar) leyst það af hólmi? Hvað segir Biblían sjálf?

Athyglisvert er að Nýjatestamentið skuli gefa til kynna að lagasáttmálinn, samningur sem Guð gerði við Forn-Ísrael, sé úreltur og þar með ekki bindandi fyrir kristna menn. (Efesusbréfið 2:15; Hebreabréfið 8:13) Þessi lagasáttmáli er hluti af Gamlatestamentinu. En Gamlatestamentið er miklu meira en lagasáttmálinn!

Gamlatestamentið hefur þrennt að geyma sem gerir það mikilvægt fyrir þig. Það er (1) saga sem skiptir þig máli, (2) uppbyggjandi ljóð og (3) trústyrkjandi spádómar sem allt er geysiverðmætt fyrir kristna nútímamenn. Við skulum rökstyðja það nánar.

Biblíusagan

Fyrstu 17 bækur Gamlatestamentisins, 1. Mósebók til Esterarbókar, innihalda sögu af samskiptum Guðs við manninn allt frá sköpun hans fram á 5. öld f.o.t. En þetta er ekki bara liðin og dauð saga! Eins og kristni postulinn Páll sagði: „Allt þetta [sem lýst er í Gamlatestamentinu] kom yfir þá sem fyrirboði, og það er ritað til viðvörunar oss [kristnum mönnum], sem endir aldanna er kominn yfir.“ — 1. Korintubréf 10:11.

Hvers vegna leit Páll svo á að þessi saga kæmi kristnum mönnum við þótt liðnar væru aldir frá því að hún gerðist? Ósköp einfaldlega vegna þess að alveg eins og mannlegt eðli hefur ekkert breyst í aldanna rás hefur Guð ekki heldur breyst. (Malakí 3:6) Kristni lærisveinninn Jakob sagði um Jehóva Guð: „Hjá honum er engin umbreyting né skuggar, sem koma og fara.“ (Jakobsbréfið 1:17) Skuggarnir, sem myndast í sólskininu, eru breytilegir á mismunandi tímum dags; stuttir um hádegi en langir um sólsetur. En Jehóva er öðruvísi; persónuleiki hans er óbreytanlegur.

Við getum því lært margt af sögunni um samskipti Jehóva við ættfeðurna, við Ísraelsmenn við Rauðahafið og í eyðimörkinni og við fjöldamargt annað fólk. Til dæmis var það móðgun við Jehóva Guð þegar Ísraelsmenn stunduðu skurðgoðadýrkun eða drýgðu saurlifnað og á sama hátt hefur hann vanþóknun á því þegar kristinn maður gerist sekur um slíka breytni. (1. Korintubréf 10:1-12) Jafnvel lagasáttmálinn gefur, þótt hann sé ekki bindandi fyrir kristna menn, verðmæta innsýn í persónuleika Jehóva í gegnum þær grundvallarreglur sem hann er byggður á.

Ljóð og spádómar Biblíunnar

Næstu fimm bækurnar, frá Jobsbók til Ljóðaljóðanna, eru í bundnu máli. En þessar bækur eru þó meira en aðeins góðar bókmenntir því að efni þeirra er andlega lífgandi og oft byggt á sögulegum atburðum. Lestur Sálmanna hlýtur að snerta tilfinningar flestra. Allir hljóta að koma auga á hin hagnýtu ráð um heiðarleika, öfund og önnur svið mannlegra samskipta sem Orðskviðirnir fjalla um. (Orðskviðirnir 11:1; 14:30) Enginn vafi leikur á að þessar bækur eru jafngagnlegar núna og þær voru þegar þær voru færðar í letur.

Síðustu sautján bækur Gamlatestamentisins, Jesaja til Malakí, eru spádómsbækur. Þær geyma yfirlýsingar og boðskap fornra, hebreskra spámanna og gefa greinilega lýsingu á komu Messíasar til jarðar öldum áður en af henni varð. Frásagnir guðspjallanna í Nýjatestamentinu lýsa því hvernig tugir þessara spádóma rættust, jafnvel í smæstu smáatriðum. Tvímælalaust styrkir það trú okkar á að Jesús Kristur hafi verið sá sem Guð sendi til að frelsa mannkynið, þegar við íhugum nákvæmni þessara spádóma!

Mótsagnir?

En er hægt að sætta ólík sjónarmið Gamla- og Nýjatestamentisins? Við skulum lýsa þessum mismun með dæmi: Faðir kann að aga tvo syni með ólíkum hætti sökum ólíks persónuleika þeirra. Á sama hátt er eðlilegt að ráð Jehóva í Gamlatestamentinu til Ísraels, þjóðar manna sem voru vígðir honum frá fæðingu, sé í eilítið annarri tóntegund en þau ráð sem er að finna í Nýjatestamentinu, ætluð kristna söfnuðinum, hópi manna sem eru honum vígðir að eigin vali.

Nákvæm athugun á Biblíunni sýnir þannig fram á að þessir tveir hlutar eru ekki í mótsögn hvor við annan heldur eru þeir frekar fylling hvors annars. Þeirra er beggja þörf til að ‚sá sem tilheyrir Guði sé hæfur til sérhvers góðs verks.‘ — 2. Tímóteusarbréf 3:16, 17.

En leyfði Gamlatestamentið mönnum að hefna sín sjálfir, ólíkt Nýjatestamentinu sem fordæmir það? Alls ekki! Á báðum stöðunum eru menn hvattir til að elska óvini sína og bent á að það sé hlutverk Guðs að koma fram hefndum. (Berðu 5. Mósebók 32:35, 41 og Orðskviðina 25:21, 22 saman við Rómverjabréfið 12:17-21.) Þegar Gamlatestamentið talar um ‚auga fyrir auga og tönn fyrir tönn‘ er það reyndar ekki að ræða um persónulega hefnd heldur réttlátt endurgjald sem réttilega skipaður dómstóll átti að úthluta fyrir afbrot. — 2. Mósebók 21:1, 22-25.

Gamlatestamentið er því hvorki úrelt né mótsagnakennt. Biblían ber því glöggt vitni að Gamlatestamentið er jafnlifandi og skiptir jafnmiklu máli fyrir kristna menn nú á tímum og Nýjatestamentið. Mundu eftir orðum Jesú Krists: „Eigi lifir maðurinn á einu saman brauði, heldur á hverju því orði sem fram gengur af Guðs munni.“ Og þar er ekki aðeins um að ræða kristnu Grísku ritningarnar heldur einnig þær hebresku. — Matteus 4:4; samanber 5. Mósebók 8:3.