Er ótti alltaf slæmur?

HANN getur rænt þig hamingju og svipt þig von. Hann hefur verið kallaður eitur hugans sem lamar hæfni mannsins til að hugsa skýrt, og sagt er að hann geti brotið manninn meira niður en alvarlegustu líkamlegir sjúkdómar. Já, ótti er mjög sterk kennd. En er hann alltaf af hinu illa?

Ímyndaðu þér að þú akir eftir ókunnum vegi. Vegurinn liggur upp til fjalla þar sem hann bugðast utan í snarbrattri klettahlíð. Það er tekið að skyggja og nú fer að snjóa að auki. Bifreiðin rennur eilítið til og þér verður ljóst að það er hálka á veginum.

Nú skiptir miklu að sýna ýtrustu varkárni. Um leið og þú þræðir hverja beygjuna á fætur annarri hvarflar að þér hve lítið má út af bera til að þú missir stjórn á bifreiðinni á hálum veginum, með þeim afleiðingum að hún steypist fram af þverhnípinu. Auk þess hefur þú enga hugmynd um hvaða aðrar hættur kunni að leynast í myrkrinu. Þú verður þurr í munninum og hjartað tekur að slá eilítið hraðar við þessa tilhugsun. Þú ert glaðvakandi. Óháð því hvað þú varst að hugsa um áður einbeitir þú þér nú af öllum kröftum að því verkefni sem fyrir liggur: að halda bifreiðinni á veginum og komast klakklaust á leiðarenda.

Loks er vegurinn kominn niður á láglendi. Hann er upplýstur og hálkan er horfin. Smám saman slaknar á spennunni. Þú slakar á og varpar öndinni léttara. Að þú skyldir vera svona óttasleginn út af engu!

En var ótti þinn til einskis? Í rauninni ekki. Við slíkar aðstæður eru það eðlileg viðbrögð að vera hæfilega taugaóstyrkur. Það gerir okkur glaðvakandi og sérstaklega varkár. Heilbrigður ótti getur forðað okkur frá því að gera eitthvað í fljótræði sem yrði okkur til tjóns. Ótti er því ekki alltaf eitur hugans sem lamar hæfni manns til að hugsa skýrt. Við vissar aðstæður getur hann jafnvel verið gagnlegur.

Biblían beinir athygli okkar sérstaklega að tvenns konar ótta. Önnur tegundin er skaðleg og eitrar hugann en hin er ekki einungis eðlileg og heilnæm heldur nauðsynleg til björgunar. Hvers konar ótta er hér um að ræða? Hvernig getum við þroskað með okkur hinn jákvæða en forðast þann neikvæða? Það er umfjöllunarefni greinarinnar sem á eftir fylgir.