Helga laufblaðið sem sigraði heiminn

Í þrjár aldir var tóbak læknislyf fyrir Evrópubúa. Læknar mæltu með því við kvillum allt frá andremmu til líkþorna. Það byrjaði allt saman árið 1492 þegar Kólumbus og áhöfn hans, fyrstir Evrópumanna til að sjá tóbak, sáu Vestur-Indíabúa reykja grófgerða vindla við helgiathafnir.

Löngu fyrir tíð Kólumbusar var tóbakið heilagt nálega öllum frumbyggjum Ameríku. Til að byrja með voru tóbaksreykingar réttindi og hlutverk galdralækna og presta. Þeir notuðu eituráhrifin sem hjálp til að sjá sýnir við hátíðlegar trúarathafnir ættflokksins. „Tóbak var nátengt guðum þeirra,“ segir sagnfræðingurinn W. F. Axton, „ekki aðeins við trúarathafnir heldur líka við lækningar, sem allt var á einn eða annan hátt tengt trú þeirra.“ En þótt spænskir og portúgalskir landkönnuðir hafi fyrst rekið augun í notagildi tóbaks sem læknislyfs fylgdi notkun þess til nautnar fljótt í kjölfarið.

„Ég fær mér aðra sígarettu og bölva Sir Walter Raleigh,“ sungu bítlarnir John Lennon og Paul McCartney. Sir Walter, nefndur „kunnasti áróðursmaður meðal Englendinga fyrir pípu til hressingar,“ ræktaði tóbak á búgarði sínum á Írlandi. Hann gerði sitt besta til að gera pípureykingar vinsælar meðal tískuþjóðfélagsins. Að því leyti til var hann á undan sinni samtíð, því hann minnir á tóbaksiðnjöfur og auglýsingafrömuð ‚sígarettualdarinnar.‘

En það var þrjátíu ára stríðið í Evrópu, ekki persónutöfrar Sir Walters, sem gerðu 17. öldina að „hinni miklu öld reykjarpípunnar,“ segir Jerome E. Brooks. „Fyrst og fremst vegna stríðsins,“ segir hann, „breiddust reykingar út um meginlandið þvert og endilangt,“ svo og til Asíu og Afríku. Svipuð þróun átti eftir að útbreiða sígarettuna til endimarka jarðar.