Ahụ Efe Maka Ndị Aka Ha Dị Ọcha

Ọ BỤ otu n’ime mpụ ndị kasị njọ mmadụ metụrụla—ememe okpukpe nke iji ụmụaka achụ àjà. Ụfọdụ ndị adịghị ekwere na ihe arụ dị otú ahụ pụrụ iwereworị ọnọdụ. Ma akara a e ji mara ofufe ndị Finisia abụrụwo nke ọtụtụ ihe ndị e gwupụtara n’ala kwadoro.

Ụmụaka ndị sitere n’ezinụlọ ndị a maara aha ha bụ ndị e surere n’ọkụ nye chi ndị dị ka Tanit na Beal-Hammon. Na Carthage e surere ụmụ ntorobịa n’ọkụ n’àjà nye ihe oyiyi Kronos e ji ọla bronze kpụọ. Diodorus Siculus, bụ́ ọkọ akụkọ ihe mere eme nke narị afọ mbụ T.O.A., na-asị na e kweghị ka ndị ikwu nke nwa ahụ bee ákwá. Eleghị anya, e kwenyere na anya mmiri nke nhụsianya ga-eme ka uru nke ájá ahụ belata.

Ruo oge ụfọdụ ememe okpukpe yiri nke ahụ weere ọnọdụ ná nso Jerusalem na Tofet oge ochie. Ndị na-efe ofufe n’ebe ahụ ga-agba egwú ma tisie egwú otiti ike ka e wee ghara ịnụ ákwá nwatakịrị ahụ ka a na-atụba ya n’ime afọ Molek bụ́ ite ọkụ ukwuu.—Jeremaịa 7:31.

Jehova na-ewe iwe dị ukwuu megide ndị obi tara mmiri kpọchiri ntị ha n’ihe mgbu nke ndị ọzọ. (Tụlee Ilu 21:13.) Dị ka Chineke na-egosi ọmịiko maka ụmụaka, Jehova aghaghị n’ezie ịgụnye ndị dị otú ahụ aka ha dị ọcha ná “mbilite n’ọnwụ nke ndị ezi omume na nke ndị ajọ omume.”—Ọrụ 24:15; Ọpụpụ 22:22-24.