Koj Puas Paub?
Phau Vajlugkub qhia tias cov Yixalayees ua qhev hauv tebchaws Iziv. Puas muaj lwm yam pov thawj qhia li ntawd thiab?
Phau Vajlugkub qhia tias cov Midias coj Yauxej mus rau tebchaws Iziv. Tom qab ntawd nws txiv Yakhauj tsev neeg los tsiv tebchaws Kana-as mus nyob Iziv. Lawv mus nyob rau cheeb tsam Nkausees ntawm tus dej Niles ntws mus rau dej hiavtxwv. (Chivkeeb 47:1, 6) Thaum ‘cov Yixalayees huamvam coob’ zuj zus tuaj ua rau cov neeg Iziv ntshai heev, lawv thiaj muab cov Yixalayees yuam ua qhev.—Khiav Dim 1:7-14.
Ib co neeg thuam tias tsis muaj li phau Vajlugkub hais ntawd. Tiamsis muaj pov thawj tias puag thaum ub Xees cov xeeb ntxwva yeej ua qhev hauv tebchaws Iziv.
Nyob Iziv sab qaum teb cov neeg khawb nrhiav khoom qub khawb tau tej qho chaw uas tibneeg thaum ub nyob. Tus neeg tshawb fawb Vajlugkub hu ua Yauhas Npixees (John Bimson) hais tias hauv Iziv sab qaum teb luag nrhiav tau li 20 qhov chaw uas thaum ub Xees cov xeeb ntxwv nyob. Tsis tas li ntawd xwb, tus neeg tshawb fawb txog Iziv hu ua Yakaunpaus Khalaus Homiaj (James K. Hoffmeier) hais tias: “Kheev lam li xyoo 1800 txog 1540 ua ntej Yexus, Iziv yog ib lub tebchaws uas Xees cov xeeb ntxwv nyiam tsiv mus nyob.” Nws hais ntxiv tias: “Lub caij no yog tib lub caij uas Anplahas, Ixaj thiab Yakhauj ua neej nyob. Thiab kuj yog tib lub caij uas phau Chivkeeb hais txog.”
Kuj muaj pov thawj nyob hauv ib daim ntawv tauj deg uas sau kwv lam li xyoo 2000 tom qab Yexus txog xyoo 1600 ua ntej Yexus uas neeg nrhiav tau hauv Iziv qab teb. Daim ntawv tauj deg no muaj ib tse neeg Iziv nyob cheeb tsam Tisnpes (Thebaid) cov tub qhe tej npe sau rau hauv. Muaj tshaj li 40 lub npe yog Xees cov xeeb ntxwv. Lawv yog cov qhev ua zaub ua mov, ua ntos ntaub, thiab lwm yam haujlwm. Homiaj thiaj hais tias yog muaj li no ces “Xees cov xeeb ntxwv nyob Iziv thiab ntawm tus dej Niles ntws mus rau dej hiavtxwv yeej coob heev.”
Tus kws khawb nrhiav khoom qub hu ua Daviv Laus (David Rohl) sau tias cov npe qhev hauv daim ntawv tauj deg zoo ib yam li cov nyob hauv phau Vajlugkub xws li Ixakhas, Aseles, thiab Sifalas. (Khiav Dim 1:3, 4, 15) Daviv thiaj hais tias: “Qhov no ua pov thawj tias cov Yixalayees yeej tau ua qhev hauv tebchaws Iziv tiag.”
Npixees hais tias: “Tej uas phau Vajlugkub hais txog cov neeg Yixalayees ua qhev hauv tebchaws Iziv thiab lub caij lawv Khiav Dim yeej muaj tiag.”
a Xees yog Nau-es ib tug tub. Cov neeg Yixalayees, Elas, Axilias, Kheedia, Xilias, thiab ib co neeg Alav yog los ntawm Xees caj ces los.