Ka Sani?

Ban da abin da Littafi Mai Tsarki ya ce, mene ne kuma ya nuna cewa a dā, Isra’ilawa bayi ne a Masar?

Littafi Mai Tsarki ya ambata cewa bayan da Midiyanawa suka kai Yusufu ƙasar Masar, Yakubu da iyalinsa sun ƙaura daga Kan’ana zuwa Masar. Sun sauƙa a yankin da ake kira Goshen kusa da kogin Nilu. (Far. 47:​1, 6) Isra’ilawa sun “ƙaru har jama’arsu ta yi ƙarfi.” Hakan ya sa Masarawa suka soma jin tsoron Isra’ilawa kuma suka sa su zama bayi.​—Fit. 1:​7-14.

Wasu masu sūkar Littafi Mai Tsarki sun ce wannan labarin ƙage ne. Duk da haka, akwai abubuwa da suka nuna cewa ʼyan Semitea sun yi zaman bayi a Masar a dā.

Alal misali, masu tone-tonen ƙasa sun gano wani yanki a arewacin Masar da mutane suke zama a dā. Wani mai suna Dokta John Bimson ya ce alamomi sun nuna cewa akwai yankuna 20 ko fiye da hakan inda mutanen Semite suke zama a arewacin Masar. Bugu da ƙari, wani ɗan Tarihin Masar mai suna James K. Hoffmeier ya ce: “Daga wajen shekara ta 1800 zuwa 1540 kafin haihuwar Yesu, Masar wuri ne da mutanen Semite da ke yammacin Asiya suke zuwa.” Ya ƙara da cewa: “Wannan lokacin ya yi daidai da lokacin da su Ibrahim da Ishaƙu da kuma Yakubu suka yi rayuwa kuma ya jitu da yanayin da aka bayyana a littafin Farawa.”

Akwai wasu ƙarin tabbaci kuma da aka samo a kudancin Masar. Wata takardar ganye da aka samo wadda aka rubuta a (wajen shekara ta 2000–1600 K.H.Y.) tana ɗauke da sunayen bayin da suka yi aiki a kudancin Masar. A cikin sunayen, fiye da 40 na ʼyan Semite ne. James K. Hoffmeier ya ce: “Tun da yake fiye da ʼyan Semite arba’in ne suke aiki a wannan gidan a Thebaid [kudancin Masar], da alama cewa adadinsu a ƙasar baƙi ɗaya, musamman kusa da kogin Nilu na da yawa sosai.”

Wani mai tone-tonen ƙasa mai suna David Rohl ya ce sunayen wasu bayi da ke takardar “sun jitu da waɗanda aka ambata a Littafi Mai Tsarki.” Alal misali, takardar tana ɗauke da sunaye kamar su Issakar da Asher da kuma Shifra. (Fit. 1:​3, 4, 15) Rohl ya kammala da cewa: “Wannan ya nuna cewa akwai lokacin da Isra’ilawa suke ƙasar Masar.”

Dokta Bimson ya ce: “Labaran da ke Littafi Mai Tsarki game da lokacin da Isra’ilawa suka yi zaman bauta a Masar da kuma lokacin da suka sami ’yanci gaskiya ne.”