Taromauria Iehova ae te Uea ae Akea Tokina
“Ke e karineaki ao n neboaki n aki totoki te Uea ae akea tokina.”—1 TIMOTEO 1:17.
1, 2. (a) Antai “te Uea ae akea tokina” ao bukin tera bwa e tonuraoi te nakoa anne nakoina? (Nora te taamnei ni moan te kaongora aei.) (b) Tera aron Iehova n tautaeka ae ti a kaaniaki iai nakoina?
E KAANIA 61 te ririki ana tai te Uea ae Sobhuza II n tautaekana Swaziland. Anne bon te kabanea ni maan n tautaeka iroun te uea ngkana e kabotauaki ma boong aikai. Kioina ngkai tao e kamimi maanin ana tautaeka te Uea ae Sobhuza, ma bon iai te uea riki temanna ae na aki kakimototoaki ana tautaeka n aroia aomata. Ni koauana, e taekinaki te aomata anne n te Baibara bwa “te Uea ae akea tokina.” (1 Timoteo 1:17) E kabwarabwaraa aran te tia Tautaeka aei te tia areru, ngke e kangai: “Bon te Uea Iehova n aki totoki.”—Taian Areru 10:16, BG.
2 E kaokoro ana tautaeka te Atua bwa e maan riki nakoia aomata. E ngae n anne, ti a kaaniaki nakon Iehova ibukin arona n tautaeka. E neboa te Atua te uea are e tautaekania tibun Iteraera ngkoa i nanon 40 te ririki n taeka aikai: “E bati n nanoanga Iehova ao E akoi, E aki kakaiun, ao E bati n atataiaomata. E kateimatoa ana kaintokanuea Iehova i karawa; Ao e uea i aoni bwaai ni kabane.” (Taian Areru 103:8, 19, BG) Tiaki tii ara Uea Iehova ma bon Tamara naba ae tatangira i karawa. Aei are e a kauekei titiraki aika uoua aikai: N aaro raa ae riki iai Iehova bwa Tamara? E kanga Iehova ni kaotiota mwaakana n tautaeka n rikin te karitei are i Eten? Ti kairaki ni kaekaan titiraki akanne bwa ti na kaaniaki riki iai ma Iehova ao n taromauria ma nanora ni kabane.
E KATEA TE UTU N TE IUNIWEETI TE UEA AE AKEA TOKINA
3. Antai are e moani kaaina ana utu Iehova n te iuniweeti, ao antai riki ake a karikaki bwa “natin” te Atua?
3 Ai boni kimwareireira Iehova ngke e a tia ni karika Natina ae ana rikitemanna! E bon aki kamangora ana moanibung anne n ana karikibwai. Ma e tangiria bwa Natina ao n tuangnga bwa e na uataboa te kimwareirei mani karikani baika maiu riki tabeua aika kororaoi. (I-Korote 1:15-17) E nanonaki naba n anne anera aika mwaitikurikuri. A kabwarabwaraaki anera bwa ‘tabonibain te Atua, aika a karaoa ae e tangiria,’ a bebeku irouna ma te kimwareirei ao e onimakinia n atongakia bwa ‘natina.’ Boni kaain naba ana utu Iehova n te iuniweeti.—Taian Areru 103:20-22, BG; Iobi 38:7, BG.
4. A kanga aomata n riki bwa kaain ana utu te Atua n te iuniweeti?
4 E karababaa nako ana utu Iehova n te iuniweeti imwini karikani karawa ao te aonnaba. Imwini katauraoan te aonnaba bwa te mwenga ae tamaroa, e a kukurei Iehova n te bwai ae e a tia ni kakororaoia i aon te aba rinanoni karikan te moan aomata ae Atam bwa katotongana. (Karikani Bwaai 1:26-28) Kioina ngkai te tia Karikiriki Iehova, e bon riai ngkanne ni kantaningaa Atam bwa e na ongeaba. E anga ana kaetieti ni kabane Iehova ma te tangira ao te akoi n aron te Karo. A bon aki riao ana tua akanne n te aro are a na tiatiana inaomatan te aomata.—Wareka Karikani Bwaai 2:15-17.
5. Tera te babaire are e karaoia te Atua bwa e aonga ni kaonaki te aonnaba irouia natina aika aomata?
5 E kaokoro Iehova ma aia uea botannaomata aika bati bwa e kukurei n anga mwioko nakoia ana aomata ao n onimakinia bwa kaain ana utu. N te katoto, e mwiokoa Atam bwa e na tararuaia maan aika maiu ae te mwakuri ae kakimwareirei ma ni kainnanoa te kakorakora ibukin aranakia. (Karikani Bwaai 1:26; 2:19, 20) E aki karikiia mirion ma mirion aomata n tatabemania nako aika kororaoi te Atua bwa a na kaona te aonnaba. Ma e rineia bwa e na karika te aine ae Ewa bwa raon Atam. (Karikani Bwaai 2:21, 22) Imwina, e kakabwaiaia te taanga anne bwa a na kaona te aonnaba irouia natiia. Ibukina bwa a mena i aan te waaki ae moan te raoiroi, a a kona ngkanne ni karababaa nako tian te Bwaretaiti teutana imwin teutana ni katobibia te aonnaba. A kona aomata ni katiteuanaaki ma anera ake i karawa n taromauria Iehova n aki totoki, ngkai a a riki bwa kaain ana utu n te iuniweeti. Ai tamaroara te kantaninga anne! Ao ai korakorara kaotiotan ana tangira te karo iroun Iehova!
A RAWA NAKON ANA TAUTAEKA TE ATUA NAATI AIKA KARITEI
6. (a) E kanga ni moan riki te karitei n ana utu te Atua? (b) Ti kanga n ataia bwa e teimatoa n tautaeka Iehova?
6 E kananokawaki bwa a aki kukurei Atam ao Ewa ni butimwaea Iehova bwa aia tia Tautaeka. A bon rineia bwa a na kakairi iroun natin te Atua ae te anera are karitei ae Tatan. (Karikani Bwaai 3:1-6) Ibukini kakeaan ana kairiri te Atua, e a karika te maraki, te rawawata ao te mate ni bon nakoia ao nakoia naba kanoaia. (Karikani Bwaai 3:16-19; I-Rom 5:12) Ai bon akea ana toro te Atua aika ongeaba i aon te aba. E nanonaki n anne bwa e a bwara nanona n tautaekana te aonnaba ni kabutaa ma kaaina ike e aikoa kakororaoa iai ana tautaeka? Bon tiaki ngaia anne! E kaota mwaakana n tautaeka ni kakionakoaia Atam ma Ewa man te onnaroka are Eten, ao e mwiokoiia kerubim bwa a na tantani ni mataroana n tuka okia. (Karikani Bwaai 3:23, 24) N te tai naba anne, e kaotiota ana tangira te karo ni kamatoaan ana kantaninga ibukin ana utu n te iuniweeti aika natina aika anera n ikotaki naba ma natina aika aomata ao ni kakororaoia. E beritana te “kariki” are e na kamauna Tatan ao ni kaitiaki mwin ana bure Atam.—Wareka Karikani Bwaai 3:15.
7, 8. (a) Tera aroni korakoran te buakaka n ana bong Noa? (b) Tera are e karaoia Iehova ni kaitiaka te aonnaba ao ni kamanoa te utu teuana?
7 Inanon tienture ake imwina, a rineia tabeman mwaane bwa a na kakaonimaki ni koaua nakon Iehova. Mai buakoia bon Abera ao Enoka. Ma e ngae n anne, a rawa angiina ni karika Iehova bwa Tamaia ao aia Uea. E boni ‘buta aonnaba n te tiritiri,’ n ana bong Noa. (Karikani Bwaai 6:11, BG) E nanonaki n aei bwa e aikoa tautaekana te aonnaba Iehova? Tera te bwai ae taekinaki n te Baibara?
8 Iangoa rongorongon Noa. E anganaki kaetieti aika mataata raoi iroun Iehova ibukini katean te aake ae rangi n totoakaei are e na kona ni kamaiuaki iai ma buuna ao natina ma buuia. E kaotiota naba ana tangira ae korakora te Atua ibukia ana utu ni kabane ngke e mwiokoa Noa bwa “te tia uarongorongoa taekan te raoiroi.” (2 Betero 2:5) Akea te nanououa bwa e irekereke ana rongorongo Noa ma te rairannano ao kauring ibukini kaanin rokoni kamaunaan te buakaka, ma akea ae kan ongo iai. Inanon ririki aika bati, a boni maeka Noa ma ana utu i buakon te tiritiri ao te buakaka ae korakora n te aonnaba. A kamanoaki ao ni kakabwaiaaki naake waniman ake a kakaonimaki ni koaua iroun Iehova n aron te Karo ae tatangira. E kaotiota mwaakana Iehova ngke e karokoa te Ieka are e kabutaa te aonnaba i aoia aomata aika karitei ao anera aika buakaka. Eng, e bon tautaeka Iehova.—Karikani Bwaai 7:17-24.
ANA TAUTAEKA IEHOVA IMWIN TE IEKA
9. Tera te kakabwaia are e anga Iehova nakoia te botannaomata imwin te Ieka?
9 Ngke a otinako Noa ma ana utu nako aon te aba ae itiaki ao n ikeikena te ang ae boou, e a onrake nanoia ni kani kaitaua Iehova ibukin ana mwamwannano ao ana kamanomano. E karaoa te baonikarea Noa ngkekei naba ao n angakarea n taromauria Iehova. E kakabwaiaaki Noa ma ana utu iroun te Atua ao a anganaki kaetieti bwa a na ‘kabatiai aia kariki, a na kamwaitiia ao ni kaona te aonnaba.’ (Karikani Bwaai 8:20–9:1, BG) A a manga reke naba angaia te botannaomata ni kona ni katiteuanaaki n taromauri ao ni kaona te aonnaba.
10. (a) E moanaki mai ia korakoran te karitei nakon Iehova imwin te Ieka ao n te aro raa? (b) Tera are e karaoia Iehova n taraia raoi bwa e na karaoaki nanona?
10 E ngae n anne, e bon aki kamaunaaki te aki kororaoi n te Ieka ao a teimatoa aomata ni kekeiaki i aon ana waaki Tatan aika aki nonoraki ao aia karitei anera. E aki rangi ni maan imwin anne, e a manga korakora riki aia karitei aomata nakon ana tautaeka ae tatangira Iehova. N te katoto, e a korakora riki ana kakaaitara tibutorun Noa are Nimrota nakon ana tautaeka Iehova. E kabwarabwaraaki Nimrota bwa “te tia kaeeia maan aika katamanti ae aintoa . . . i matan [ke “e kaitaraa,” NW] Iehova.” E katei kaawa aika bubura n aroni Babera ao e karikia bwa te uea “n te aba are Tina.” (Karikani Bwaai 10:8-12, BG) Tera ae e na karaoia te Uea ae akea tokina nakon te uea ae karitei aei ma ana kakorakora n totokoa ana kantaninga te Atua are e na ‘kaonaki te aonnaba’? E boni kamangaoi aia taetae ike a a bwara iai nanoia ana aomata Nimrota ao ni maenako “nako aonaba ni kabuta.” A maenako nakon taabo nako ma aroia n taromauri ae kewe ao aroia naba n tautaekania aomata.—Karikani Bwaai 11:1-9.
11. E kanga Iehova ni kaota kakaonimakina nakon raoraona ae Aberaam?
11 E ngae ngke a bati aika a taromaurii atua aika kewe imwin te Ieka, ma iai tabeman mwaane aika kakaonimaki ake a teimatoa n neboa Iehova. Temanna mai buakoia bon Aberaam are e ongeaba ni kitana ana kaawa ma mwengana ae kamwengaraoi ae Ura ao ni maeka n umwanrianna i nanon ririki aika bati. (Karikani Bwaai 11:31; Ebera 11:8, 9) Inanon ana tai Aberaam ni maeka n umwanrianna ao e aki toki n otabwaniniaki irouia ueea, ake a bati mai buakoia aika maeka ni kaawa ake a ooaki. Ma e kamanoaki Aberaam ma ana utu iroun Iehova. E taekina ae kangai te tia areru ni kaineti ma ana kamanomano Iehova n aron te Tama: “E tuki bainikirinakiia iroun te aomata [te Atua]; Ao E boaiia uea i bukiia.” (Taian Areru 105:13, 14, BG) Ibukina bwa e kakaonimaki ni koaua Aberaam nakon raoraona ae Iehova, E a berita nakon Aberaam ni kangai: “A na oti nako uea mai roum.”—Karikani Bwaai 17:6, BG; Iakobo 2:23.
12. E kanga Iehova ni kaotiota mwaakana n tautaeka i aon Aikubita, ao tera aron rotakia tibun Iteraera?
12 E okioki te Atua n tuangia natin Aberaam are Itaaka ao tibuna are Iakoba ana berita are e na kakabwaiaia ao a na riki kanoaia bwa ueea. (Karikani Bwaai 26:3-5; 35:11) Ma imwain rikia bwa ueea, a a riki moa kanoan Iakoba bwa tooro i aon Aikubita. E nanonaki n anne bwa e aikoa kakororaoa ana berita Iehova ke e a bwara nanona ni karokoa ana tautaeka i aon te aba? Tiaki ngaia anne! E kaotiota mwaakana Iehova n te tai are e a tia n namatia i aoni Barao are e kainikatonga ao ni kaotia naba bwa e korakora mwaakana. A onimakina Iehova tibun Iteraera ake a tautoronaki ao a kainaomataaki n te aro ae kamimi rinanon Taari ae Uraura. Ni koauana, bon te tia Tautaeka i aoni Bwaai ni Kabane Iehova ao ngkai te Tama ae mwamwannano ngaia, e a kamanena mwaakana ae korakora ni kamanoia ana aomata.—Wareka Te Otinako 14:13, 14.
E A RIKI IEHOVA BWA AIA UEA TIBUN ITERAERA
13, 14. (a) Tera ae a tataekinna tibun Iteraera ibukin ana tautaeka Iehova n aia anene? (b) Tera ae beritanna te Atua nakon Tawita ni kaineti ma te tautaeka?
13 A anenea te anene n tokanikai ibukin neboan Iehova ngkekei naba tibun Iteraera imwini kaotinakoaia n te aro ni kakai mai Aikubita. E koreaki taekan te anene anne n Te Otinako mwakoro 15 (BG) ao e karinaki naba te katanoata aei ni kibuna 18: “E na uea Iehova n aki totoki.” Ni koauana, e a riki Iehova bwa te Uea i aon te natannaomata ae boou. (Te Tua-Kaua 33:5) Ma a bon aki butimwaea Iehova bwa aia tia Tautaeka ae aki nonoraki. Tao 400 te ririki imwini kitanakin Aikubita irouia, a a tuanga te Atua bwa e na karekea aia uea ae raoia n aomata n aroia naba natannaomata aika beekan ake i rarikia. (1 Tamuera 8:5) Ma e ngae n anne, n ana tai Tawita are te kauoman n uea, e a teretere raoi iai bwa e teimatoa n Uea Iehova.
14 E uota te ati ni berita ae tabu Tawita nako Ierutarem. Inanon te bong ae kakimwareirei aei, a anenea te anene n nebonebo tibun Rewi are n 1 Rongorongo 16:31 (BG) ma taekana ae kakawaki ae kangai: “A na kangai i buakoia botanaomata, E uea Iehova.” E kona n iango ni kangai temanna: ‘Kioina ngkai Iehova bon te Uea ae akea tokina, e na kanga ngkanne n riki bwa te Uea n te tai anne?’ E riki Iehova bwa te Uea ngke e kamanena mwaakana n tautaeka ke ni mwiokoa temanna bwa e na tei ibukina. E rangi ni kakawaki te ota n aron Iehova n riki bwa te Uea. Imwaini maten Tawita ao e berita Iehova nakoina bwa e na teimatoa n aki toki ueana ngke e kangai: “N na kateirakea am kariki i mwim, ae na oti nako mai nanoni birotom, ao N na kateimatoa ueana.” (2 Tamuera 7:12, 13, BG) E kakororaoaki te berita anne ni kaotin ana “kariki” Tawita 1,000 tabun te ririki imwina. Antai are e kakoauaaki bwa boni ngaia ae na Uea, ao e riki anne n ningai?
E RINEA TE UEA AE BOOU IEHOVA
15, 16. N ningai are e kabiraki iai Iesu bwa te Uea ibukin taai aika a na roko, ao baikara babaire ake e karaoi ibukin ana tautaeka ni menana i aon te aba?
15 N te ririki 29 C.E., ao e a moanaki tataekinan ae “e a kaan te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa” iroun Ioane te tia Bwabetito. (Mataio 3:2) Ngke e bwabetitoaki Iesu iroun Ioane, e a kabiraki iroun Iehova bwa te Mesia ae beritanaki ao te Uea n Ana Tautaeka n Uea te Atua n te tai ae na roko. E kaotiotaki ana akoi te karo iroun Iehova nakon Iesu n taeka aikai: “Bon Natiu ae I tangiria teuaei, ae I kakatonga irouna.”—Mataio 3:17.
16 E neboa Tamana Iesu n ana tai ni mwakuri ni minita ni kabane. (Ioane 17:4) E karaoa anne rinanon uarongorongoan Ana Tautaeka n Uea te Atua. (Ruka 4:43) E reireinia naba taan rimwina bwa a na tataroa te Tautaeka n Uea anne bwa e bia roko. (Mataio 6:10) Ngkai bon te Uea Iesu ae e a tia n Rineaki ibukin taai aika a na roko, e a kona n taekina aei nakoia taani kakaaitara: “E a mena i buakomi ana Tautaeka n Uea te Atua.” (Ruka 17:21) Imwina riki, n te tairiki teuana imwaini maten Iesu ao e a karaoa ‘te berita ibukin te tautaeka n uea’ ma taan rimwina. E nanonaki n anne bwa a na uea ma Iesu taan rimwina tabeman aika kakaonimaki n Ana Tautaeka n Uea te Atua.—Wareka Ruka 22:28-30.
17. N te aro raa ae e moana iai ana tautaeka Iesu ni Bentekota 33 C.E., ma tera are e riai ni kantaningaia?
17 N ningai are e na moana iai ana tautaeka Iesu bwa te Uea n Ana Tautaeka n Uea te Atua? E aki kona ni karaoa anne ngkekei naba. N te bwakantaai are imwina, e a kamateaki Iesu ao a a maenako taan rimwina. (Ioane 16:32) Ma e ngae n anne, e teimatoa Iehova n tautaeka n arona mangkoa. N te katenua ni bong, e kauta Natina ao n te bong are Bentekota 33 C.E., e a tei ana tautaeka n uea Iesu i aoia ekaretia ni Kristian ibukia tarina aika kabiraki. (I-Korote 1:13) Ma e ngae n anne, e boni kakantaningaa te tai are e nang karokoa iai mwaakana n uea ae korakora i aon te aba n aron te “kariki” ae beritanaki. E tuanga Natina Iehova ni kangai: “Ko na tekateka i angaataiu, Ni katiaai moa ba N na karaoiia taan ribaiko ba neni katokani waem.”—Taian Areru 110:1, BG.
TAROMAURIA TE UEA AE AKEA TOKINA
18, 19. Tera are ti kaungaaki bwa ti na karaoia, ao tera ae ti na reiakinna n te kaongora ae imwina?
18 Inanon nga ma nga te ririki, a a tia anera ao aomata ni karitei nakon ana tautaeka Iehova. Ma e teimatoa n tautaeka Iehova ao n aki bwarannano. N aron te Karo ae tatangira, e a tia Iehova ni kamanoia ao ni mwannanoia ana toro aika kakaonimaki ni koaua n aron Noa, Aberaam ao Tawita. Tiaki ngkanne kairaki n anne bwa ti na aantaeka nakon ara Uea ao ni kaaniaki riki ma ngaia?
19 Ma n te tai aei, ti kona n titirakinira ni kangai: E kanga n riki Iehova bwa te Uea n ara bong aikai? Ti na kanga ni kakoauaa raoi bwa tooro ngaira aika ti kakaonimaki ni koaua ibukin Ana Tautaeka n Uea Iehova, ao n riki bwa natina aika kororaoi n ana utu n te iuniweeti? Tera ae nanonaki ngkana ti tataroa Ana Tautaeka n Uea te Atua bwa e bia roko? A na kaekaaki titiraki akanne n te kaongora ae imwina.