Bon Tooro Ngkami Aika Kam Onimakinaki!
“Bon ana bwai temanna ngkami.”—1 I-KORINTO 6: 19.
KO NA KANGA NI KAEKA?
Tera tabeia tooro rimoa?
Baikara mwioko ake a bane n uataboia ana toro te Atua?
Tera arora ae riai ni kaineti ma iaiangoani mwiokoara ake ti anganaki?
1. Tera ae a uringnga aomata n iangoaia tooro?
E KOREA ae kangai te tia kororongorongo ae kaaini Kuriiti tao 2, 500 te ririki n nako: “Bon akea te aomata ae kukurei n riki bwa te toro.” A bati ni boong aikai aika a inanoi ma taeka akanne. Ngkana a iangoaki tooro, a a uringaki iai aomata aika karawawataaki ma n tautoronaki, ao a kakabwaiaaki aia toka ao naake a tautaekania n aia mwakuri ma aia anganano.
2, 3. (a) Tera mwiokoaia ana toro ke ana tabonibai Kristo ake a kukurei ni butimwaei? (b) Baikara titiraki ibukini mwiokoaia tooro aika ti na rinanoi?
2 Ma e ngae n anne, e taekinia taan rimwina Iesu bwa a na riki bwa tooro ke tabonibai aika nanorinano. Ma a na bon aki karaoaki mwakuri n iowawa ke ni kamaamaeaki Kristian ni koaua ngkai tooro ngaiia. E reke naba mwiokoaia ae a onimakinaki ao ni karineaki iai. N te katoto, iangoi ana taeka Iesu tabeua te tai imwaini matena ibukin “te toro” temanna. E taetae ni burabetinna Kristo bwa e na anga taiani mwioko nakon te “toro ae kakaonimaki ma ni wanawana.”—Mataio 24:45-47.
3 N te boki ae Ruka ao e taekinia taan rimwina aika kabiraki Iesu bwa ‘tooro.’ (Wareka Ruka 12:42-44.) A aki raonia kaain te koraki n toro ae kakaonimaki angiia Kristian ni koaua ni boong aikai. Ma e kaotaki n te Baibara bwa iai mwiokoaia aomata nako ake a toro iroun te Atua. Baikara mwakuri aika irekereke iai? Tera arora ae riai ibukin iangoani mwakuri akanne? N ukerani kaekaaia, ti na neneri tabeia tooro ake rimoa.
TABEIA TOORO
4, 5. Baikara mwiokoaia tooro ake rimoa? Taekini katoto tabeua.
4 N taai ake rimoa, e ataaki te toro n angiin te tai bwa te toro ae onimakinaki are e mataniwi i aoni bwain te auti ke ana bitineti ana toka. A mwiokoaki tooro n angiin te tai bwa a na tararuai ana bwai nako ma ana mwane te toka, ao e korakora mwaakana i aoia tabonibai ake tabeman riki. Ti kona n nora koauan aei n rongorongon Erietera are e mwiokoaki n tararuaan ana bwai Aberaam aika bati. E bae ni kanakoaki Erietera nako Metobotamia iroun Aberaam bwa e na kakaaea buun natina are Itaaka. Ai boni kakawakira te mwioko anne are e a korakora iai rotakia aomata!—Karikani Bwaai 13:2; 15:2; 24:2-4.
5 E tararuai ana bwai nako Botiba tibutorun Aberaam are Ioteba. (Karikani Bwaai 39:1, 2, 4) Imwin tabeua te tai, e a manga reke ana toro Ioteba are e rineaki bwa e na mataniwi n “ana auti.” E bon akoiia tarin Ioteba ake tengaun ao e bairei naba bwaai ni kaineti ma ‘iraeakin’ te mwangko are te tirewa, i aan ana kaetieti Ioteba. E teretere n aei bwa a karekei nakoaia tooro ao a rangi n onimakinaki.—Karikani Bwaai 43:19-25; 44:1-12, BG.
6. Baikara mwiokoaia aika kakaokoro unimwaane n te ekaretia?
6 E koreia te abotoro Bauro n tienture ake imwina riki, bwa a riai n riki Kristian aika mataniwi bwa “ana toro te Atua.” (Tito 1:7) Ngkai a rineaki unimwaane n te ekaretia bwa a na kawakina “ana nanai te Atua,” boni ngaiia ngkanne aika a kaira te waaki. (1 Betero 5:1, 2) Ni koauana, a boni kakaokoro mwioko i nanon ana botaki te Atua. N te katoto, a beku n te ekaretia teuana angiia Kristian aika mataniwi ni boong aikai, ao mataniwi aika mwamwananga a beku n ekaretia aika bati, ma e tararuai ekaretia n aaba ni kabane te Komete n Tararua n Aia Aobiti Ana Tia Kakoaua Iehova. Ma e ngae n anne, a bane ni kantaningaaki bwa a na kakaonimaki ni karaoi mwiokoaia ao a riai n “anga taekan aroia” nakon te Atua.—I-Ebera 13:17.
7. Ti kanga n ataia bwa bon tooro Kristian ni kabane?
7 Tera ngkanne aia mwakuri Kristian aika kakaonimaki aika bati ake tiaki mataniwi? E korea ana reta te abotoro Bauro nakoia Kristian ni kabane ni kangai: “Kam na kabongana te aeka ni bwaintituaraoi are tibwaaki nakoimi n tatabemaningkami nako n ami beku i marenami, ngkai tooro aika raoiroi ngkami aika kam a tia n anganaki ana akoi te Atua ae rianako, ae kaotiotaki n aanga aika bati.” (1 Betero 1:1; 4:10) E kaota nakoira te akoi ae rianako te Atua ngkai e a tia n anganira ni kabane bwaai n tituaraoi, kakabwaia, te konabwai, ke tarena ake ti kona ni kamanenai ibukini kakabwaiaaia raora n onimaki. Mangaia are bon tooro aomata nako aika beku ibukin te Atua. E onimakinira, e karineira ao e kantaningaira bwa ti na kamanenai raoi baike e a tia n anganira.
ANA BWAI TE ATUA NGAIRA
8. Tera te boto n reirei teuana ae kakawaki ae ti riai n uringnga?
8 Ti na kaatuui ara iango i aoni booto n reirei aika tenua ake ti riai n iaiangoi ngkai tooro ngaira. Te moan: Ana bwai te Atua ngaira ni kabane ao ti na anga taekan arora nakoina. E korea ae kangai Bauro: “Bon ana bwai temanna ngkami, bwa kam kabooaki n te bwai ae rangi ni kakawaki,” ae raraan Kristo are anga bwa te karea. (1 I-Korinto 6:19, 20) Kioina ngkai ana bwai Iehova ngaira, ti riai n ongeaba n ana tua aika aki rawawata. (I-Rom 14:8; 1 Ioane 5:3) Ti riki naba bwa ana toro Kristo. N aroia tooro ake rimoa, a bati baika ti kainaomataaki iai ma iai tian inaomatara. Ti riai ni kakairi ni kaetieti ibukini karaoani mwiokoara. N aki ongeia bwa baikara mwiokoara aika ti anganaki, ma ti bon teimatoa naba n atongaki bwa ana tabonibai te Atua ao Kristo.
9. E kanga Iesu ni kabwarabwaraa te baere e kantaningaia te toka mairoun ana toro?
9 E buokira Iesu bwa ti na ota raoi n te bwai ae kantaningaia te toka mairoun ana toro. E tuangia taan rimwina n te taina taekan te toro are e okira mwengana imwini mwakurina ni kabongnga. E koaua bwa e kangai te toka: “Nakomai ngkainaba n tekateka n rarikiriki n te taibora”? E bon aki. Ma e taku: “Katauraoa au katairiki, ao karina am kunnikai ni kuuka ao touatinai ni karokoa ae I tia n amwarake ma ni moi.” Tera te reirei are e angania taan rimwina Iesu? E kabwarabwaraa ni kangai: “Mangaia are ngkami naba, ngkana kam a tia ni karaoi bwaai ni kabane ake kam mwiokoaki iai, ao kangai, ‘Akea bongara bwa bon tooro ngaira, te bwai ae ti a tia ni karaoia, bon te bwai ae ti riai ni karaoia.’ ”—Ruka 17:7-10.
10. Ti kanga n ataia bwa e kakawaki ara kakorakora ni beku ibukin Iehova?
10 Ni koauana, a kakawaki ara kakorakora ni beku ibukin Iehova. E beritanaki ae kangai n te Baibara: “E aki ribuaka te Atua ni mwanuokin ami mwakuri ao ami tangira ake kam kaotia ibukin arana.” (I-Ebera 6:10) E tuangira te Atua bwa ti na karaoa te bwai ae ti kona ni karaoia n taai nako. Irarikina, bwaai ni kabane ake e tuangira bwa ti na karaoi, bon ibukini kakabwaiaara ao ti tuai mani karawawataaki iai. N aron te reirei are n ana kaikonaki Iesu, e aki karaoa ae e na kukurei iai te toro ma e moanibwaia nanon ana toka. Te reirei ae kakawaki iai bwa ngkana ti katabui maiura nakon te Atua, ti a motinnanoia bwa ti na moanibwaia nanona. Anne naba am iango?
BAIKA E KANTANINGAI IEHOVA MAIROURA NI KABANE
11, 12. Tera te aroaro ae ti riai ni kaotiotia ao n ribaia ngkai tooro ngaira?
11 Te boto n reirei ae te kauoua: Ngkai tooro ngaira, titeboo kaetieti aika ti bane n ongeaba iai. Ni koauana, a anganaki tabeman n te ekaretia ni Kristian mwioko tabeua. Ma e ngae n anne, titeboo baika e kantaningai te Atua mairoura ni kabane. N te katoto, ti kaumakaki bwa ti na itangitangiri i marenara ngkai taan rimwini Kristo ngaira ao taani Kakoaua ibukin Iehova. E taekinna Iesu bwa te tangira boni kanikinaeaia Kristian ni koaua. (Ioane 13:35) Ti aki tii tangiriia taari ni katobibia te aonnaba ma ti kakorakoraira naba ni karababaa nako ara tangira nakoia aika tiaki taani Kakoaua. Aio te aroaro ae ti kona ao n riai ni bane ni kaotiotia.
12 E kantaningaira te Atua bwa ti na bwaina te aroaro ae riai. Ti bon ribai katei ao aroaro ni maiu aika kabuakakaaki n Ana Taeka te Atua. E korea ae kangai Bauro: “E aki kona n reke ana tautaeka n uea te Atua irouia taani wene ni bure, ke taan taromaurii boua, ke taani wene ni kimoa, ke mwaane aika baka ni kan aine, ke mwaane aika wene ni bure ma raoia ni mwaane, ke taan iraa, ke aomata aika nanonrang ke taani mamanging, ke taani kabuakaka, ke taan aonikai ni kuribwai.” (1 I-Korinto 6:9, 10) E boni kainnanoaki te kakorakora ibukini kaboraoani maiura ma ana kaetieti te Atua aika raraoi. A na bati kakabwaiaara man ara kakorakora n ikotaki naba ma aroaroni maiura aika raraoi ake a a karakai riki marurungira, ara iraorao aika rau ma aomata nako ao akoara mairoun te Atua.—Wareka Itaia 48:17, 18.
13, 14. Tera ae a mwiokoaki iai Kristian ni kabane, ao tera arora ae riai iai?
13 Uringnga naba bwa iai ana mwakuri te toro, ao ai uana naba ma ngaira. Ti a tia n anganaki te bwaintituaraoi ae kakawaki ae ataakin te koaua. E kantaningaira te Atua bwa ti na tibwaa te atatai anne nakoia aomata. (Mataio 28:19, 20) E korea ae kangai Bauro: “Ke e iangoira te aomata bwa ana tabonibai Kristo ngaira, ao tooro aika mwiokoaki n ana bwai te Atua ae raba ae tabu.” (1 I-Korinto 4:1) E ataia Bauro bwa mwiokoana aei bon tararuaan raoi te bwai “ae raba ae tabu” ao e kakaonimaki n tibwaia nakoia aomata n aron are e tua te Toka are Iesu Kristo.—1 I-Korinto 9:16.
14 Ni koauana, tibwaakin te koaua bon te mwakuri n tangira. A boni kakaokoro mwaitin ara mwakuri n te mwakuri ni minita ibukina bwa tiaki titeboo arora. E ataa anne Iehova. Ma te bwai ae kakawaki, ti riai ni karaoa ara kabanea ni kona. Ni karaoan anne, ti a kaotiota iai ara tangira ni koaua ibukin te Atua ao aomata.
KAKAWAKIN TE KAKAONIMAKI
15-17. (a) E aera ngkai e rangi ni kakawaki bwa e na kakaonimaki te toro? (b) E kanga Iesu ni kaotii mwini baika a na riki man te aki kakaonimaki?
15 Te boto n reirei ae te katenua ae ti riai n ururingnga: Ti riai ni kakaonimaki ao n onimakinaki. E kona ni bati aroaron te toro aika raraoi ao rabakauna ma akea manenan teuana mai buakoia ngkana e aki kakaonimaki, ke n aki aantaeka nakon ana toka. E rangi ni kakawaki te kakaonimaki ngkana ko kan riki bwa te toro ae ko mwakuri raoi ao ni kakukureia am toka. Uringnga bwa e korea ae kangai Bauro: “Te bae ukeraki mairouia tooro aika mwiokoaki, bon aroia bwa a na kuneaki ni kakaonimaki.”—1 I-Korinto 4:2.
16 Ti kakoauaa bwa ti na boni kakabwaiaaki ngkana ti kakaonimaki. Ti na aki akoaki ngkana ti aki kakaonimaki. E teretere raoi te boto n reirei aei n ana kaikonaki Iesu ni kaineti ma taian tarena. A kamoamoaaki tooro ake a “karikirakea” ana mwane aia toka ao a rangi ni kakabwaiaaki. Ao e motikaki taekan te toro are e aki kakaonimaki ni mwiokoana are e anganna ana toka bwa e “buakaka,” e “taningaroti,” ao “akea bongana.” E anaaki te tarena mairouna ao e tewenakoaki.—Wareka Mataio 25:14-18, 23, 26, 28-30.
17 N te tai teuana riki, e kaotii mwini baika a na riki Iesu man te aki kakaonimaki. E taku: “Iai temanna te aomata ae kaubwai ao iai ana manatia, ao e kabunaki taekan teuarei nakoina bwa e bakataei ana bwai. Mangaia are e weteia ao e taku nakoina, ‘Tera taekam ae I ongo? Ko na kamwaawako man nakoam ni manatia bwa ko a kabaneaki ngkai.’ ” (Ruka 16:1, 2) E kabaneaki te toro anne ibukina bwa e bakataei ana bwai ana toka. Ai kaungananora te reirei aei nakoira! Ti na boni kakaonimaki n taai nako rinanoni karaoan ara kabanea n raoiroi ni baike e kantaningai te Atua mairoura.
TI WANAWANA NGKANA TI KABOTAUIRA MA TABEMWAANG?
18. E aera ngkai ti aki riai ni kabotauira ma tabemwaang?
18 Ti bane ni kona n titirakinira ni kangai: ‘Te aeka n toro raa ngai?’ A bati kangaanga aika a kona n riki ngkana ti kabotauira ma tabemwaang. E taekinaki ae kangai n te reirei ni kairiri man te Baibara: “Ke e tuoa oin ana mwakuri temanna ma temanna, ao e na karekea iai bukini kamoamoaana i bon irouna, ma tiaki n te kabotaua ma temanna.” (I-Karatia 6:4) N oneani mwin are ti na kabotaui baika ti karaoi ma ae a karaoia tabemwaang, ti riai ni kaatuui ara iangoi i aon arora ni katamaroai riki ara mwakuri ao ni kataia ni karaoa ara kabanea n raoiroi. Ti a kamanoaki n anne man te nanorieta ke te bwarannano. N ara tai n neneri arora, ti riai n ataia bwa a bibitaki baika riiriki. Ti bae n aki kona ni karaoi baike ti taneiai ngkoa iai ngkana ti aoraki, ti kara, ke mwakuri riki tabeua. N te itera teuana, ti a kona ni karaoi baika bati riki nakon ae ti karaoia ngkai. Ngkana ngaia anne, bukin tera bwa ko aki kataia ni katamaroai am mwakuri?
19. E aera ngkai ti aki riai ni kabwarai nanora ngkana ti aki anganaki te mwioko teuana?
19 Ti aki riai naba ni kabotauira ma tabemwaang ake iai irouia mwioko ake ti tangiri. N te katoto, tao e kan riki bwa te unimwaane n te ekaretia te tari te mwaane temanna, ke e tangiria bwa e na anganaki tibwangana n ruunga ke bwabwaro. E raoiroi te mwakuri korakora bwa ko aonga n tau nakon aeka ni mwioko akanne, ma a na aki bwara nanora ngkana ti aki anganaki n taai ake ti kantaningai iai. Iai bukina aika ti aki ota iai bwa tao ti riai n tataninga n te tai ae maan riki nakon ae ti kantaningaia. Uringnga bwa e taraa n tauraoi Mote ni kairiia tibun Iteraera mai Aikubita, ma e riai n tataninga 40 te ririki imwaini karaoan anne irouna. Ibukin anne, e a reke iai ana tai ae tau ibukini karikirakean aroaro ake e kainnanoi ibukini kairaia aomata aika matoatoa nanoia ao ni karitei.—Mwakuri 7:22-25, 30-34.
20. Tera reireiara man ana katoto Ionatan?
20 N tabetai, e kona naba n riki ae ai bon akea te mwioko teuana ae ti anganaki. Anne are e riki nakon Ionatan. Bon natin Tauro teuaei, ao e riai n uea i aon Iteraera ni kabane. Ma te Atua, e rinea Tawita ae uarereke riki nakoina bwa e na uea. Ma tera aron Ionatan n te babaire anne? E kukurei iai ao e boutokaa Tawita e ngae naba ngke e ruanikai maiuna. E taku nakon Tawita: “Ko na uea i aoia Iteraera, ao ngai N na kauoman i rarikim.” (1 Tamuera 23:17, BG) Tera reireiam man anne? E aki ngurengure n te baere e riki nakoina. Ao e aki naba bakantang iroun Tawita n aron Tauro. N oneani mwin are ti na bakantang ngkana a anganaki mwiokoaia tabemwaang, ti riai ni bane ni kaatuui ara iango i aoni karaoani mwiokoara ake iroura. Ti kona ni kakoauaa bwa e na taraia raoi Iehova bwa a na kukurei ana tabonibai ni kabane ni baike a karaoi n te waaki ae boou i aon te aba.
21. Tera arora ae riai ni kaineti ma iaiangoan ara beku ibukin te Atua?
21 Ti bia ururingnga bwa ngkai tooro aika ti onimakinaki ngaira, bon tiaki tooro ngaira aika ti kairoroaki bwa ti na beku iroun te toka ae iowawa. Boni kaitaraan raoi anne ae riki nakoira. E onimakinira Iehova, e mwiokoira n te mwakuri ae kakawaki ae tataekinan te rongorongo ae raoiroi ni kabaneani boong aikai, ae te mwakuri ae e na aki manga karaoaki. Ni karaoan aei, ti a karekea te inaomata ae bati n arora ni karaoi mwiokoara. Ti bia riki ngkanne bwa tooro aika kakaonimaki. Ao ti bia iaiangoa te mwioko ae te beku iroun Teuare kakannato i aon te aba ao i karawa bwa te bwai ae kakawaki.
[Taamnei n iteraniba 20]
Ti bia kakaonimaki ni karaoa mwiokoara ae ti anganaki