Manenan te Baibara n Ara Bong Aikai

“E kairaki korean te Baibara ni kabane iroun Taamnein te Atua ao e kona ni manena ngkana e kabonganaaki . . . ibukini te bwai ni kairiri ni kaineti ma maiuia aomata.”​—2 TIMOTEO 3:16, The Jerusalem Bible.

I NANON tienture aika nako ni kabane, e a tia te Baibara ni kairiia aomata man aaba aika bati aika kakaokoro aia katei bwa a na bitii aroaroni maiuia nakon ae raoiroi riki. N te kibu ae mai eta, ao e kabwarabwaraaki iai bukina ngkai e rangi n uaana te Baibara n te aro aei, bwa kioina ngkai e roko te wanawana anne mairoun te Atua. E ngae ngke e a tia ni koreaki te Baibara irouia mwaane ma ti bon anganaki ana iango te Atua i nanona. E kabwarabwaraaki n te Baibara ni kangai: “A taetae aomata mairoun te Atua ngke a kairaki iroun te Tamnei are Raoiroi.”​—2 Betero 1:21.

Te Baibara bon te boki ni kairiri ae rangi ni manena n aaro aika uoua ao a a mwaiti riki. Te moan, e anga te iango ae koaua ae riki bwa kanoan te aroaro ni maiu ae raoiroi riki. Te kauoua, iai mwaakana ni kairiia aomata ni karaoi bitaki aika riai ni maiuia bwa e na nakoraoi riki iai maiuia. Ti na rinanoi ngkai itera aika uoua aikai.

Te Ataibwai ni Kaineti ma Tiia Aika Manena

E karaoa ana berita te Atua i nanon te Baibara ni kangai: “N na reireiko ma n tuangko te kawai [“ataibwai,” NW] ae ko na nakonako iai: N na tuatuangko arom, n tarataraiko.” (Taian Areru 32:8) Noria bwa e aki tii anga te kairiri te Atua ma bon te ataibwai naba, ae bon te konabwai n ota n rikin te bwai ao arona n riki n iterana ni kabane. Ngkai iai ara ataibwai n atai tiia aika ti kakabwaiaaki ni koaua iai, ti na boni kamanoaki ngkanne mani kabanebuakaani maiura n ukeran tiia aika akea maneia.

N te katoto, a bati aomata aika a uaiakina te kakannato ke te kaubwai bwa tiaia ni maiuia. A rangi ni mwaiti booki ibukini karekeani buokara i bon iroura ake ti kona n rabakau riki iai nakoia aomata ibukini karekean te kakannato ke te kaubwai. Ma n te itera are teuana ao e taekinaki ae kangai n te Baibara: ‘Bon akea manen te bakantang iroun temanna ma temanna ao boni kaaean te ang.’ “Ane tangira te tirewa ao e na aki ngae n te tirewa.” (Te Minita 4:4; 5:10) E manena te reirei anne nakoira ni boong aikai?

Ni katereterean aroni manenan te taeka n ibuobuoki man te Baibara, ti na iangoa rongorongon Akinori ae mena i Tiaban. E tokanikai Akinori i aon te kaiangatoa ae korakora ao e roko n tiana are e uaiakinna bwa e reke ana beeba ae bubura man te kuura ae rietata ae kakannato, ike e a reke iai ana mwakuri n te kambwana ae rangi ni karineaki. A taraa n nakoraoi bwaai ni kabane ibukin teuaei. Ma e ngae n anne, e aki karekea te kakukurei are e kantaningaia n tokanikaina aei. N oneani mwin are e na kukurei, e a rotakibuaka marurungina n te rawawatannano ao te kua. E boni karako naba kabebetean nanona ae reke mairouia raoraona n ana tabo ni mwakuri. Ibukin uruakin nanona, e a riki bwa te tia mamanging ao e bon iangoa naba bakabureana. Imwina riki, e a moana ana reirei n te Baibara teuaei ma Ana Tia Kakoaua Iehova. E a bitaki ana iango ni baike e a tia n reiakin ni kaineti ma te bwai ae kakawaki ni maiuna. N te tai ae waekoa, e a moanna n toki tabeaiangana are e kariki aorakina. N oneani mwin are e na kairaki nanon Akinori n te nanorieta ma te kani kakannato, e a nora koauan ana taeka n rabakau te Baibara ae kangai: “Te rau n nano boni marurungin te rabata.”​—Taeka N Rabakau 14:30, BK.

Tera te tia ae te kabanea ni manena ae kona n reke iroum ni maium? Tera ae ko na kakororaoia ae e na anganiko te kakukurei ni koaua? E na reke iai te maiu n taanga ae nakoraoi? Ke anganakia natim te maiu raoi man te moantai? Karekeaia raoraom aika bati? Karekean te kimwareirei ni maium? E boni manena uaiakinan tiia aikai ni kabane. Ni koauana, e kaungaunga te Baibara nakoni karekean tiia aikai ma tiaki ngaai aika ti kaatuui ara iango i aoia ni moanibwaia ni maiura. Ni kaotan te ataibwai ae manena n te Baibara, e katereaki iai aan te bwai ae kainnanoaki ibukin te aroaro ni maiu ae karaunano ike e a kangai iai: “Maka te Atua, ao tou mwin ana tua; ba bon anne kabanean te aro ae riai irouia aomata.” (Te Minita 12:13) Ngkana ti tarariaoa waakinakoan te mwioko aei, e na akea ngkanne uaani maiura, e na kabwaranano ao e na rangi ni kananokawaki naba. Ma n te itera teuana, e karauaki nanora n te Baibara ngke e taekinaki iai ae kangai: “Ane onimakina Iehova ao e a kabaia.”​—Taeka N Rabakau 16:20.

Aron te Baibara ni Kairiia Aomata Bwa A na Bitii Maiuia

E korea ae kangai te abotoro Bauro: “Ana taeka te Atua e maiu, ao e mwaka.” N aron te kabaang ae uaitera wina ae kakang, e ewara te nano ao ana iango te aomata ao e korouaia. (Ebera 4:12) Iai mwaakan te Baibara ni bita maiuia aomata ibukina bwa e buokiia bwa a na kona n atai raoi anuaia ao tiaki tii n aron ae a iaiangoia. Ibukin anne, a na moanna iai n ataia ake a raoiroi nanoia ae tao a riai ni bitii maiuia. N te katoto, e taekina ae kangai Bauro ni kaineti ma te koraki ake n te ekaretia ni Kristian i Korinto rimoa ake taan ira, taani koro ni manging, taani wene ni bure ao mwakuri riki aika aron aikai: “Ai aroia akanne tabemang i buakomi ngkoa: ma kam tebokaki, ao kam kaitiakaki . . . iroun naba Tamnein Atuara.” (1 I-Korinto 6:9-​11) E rangi ni mwamwakuri ao ni mwaaka te taamnei ae raoiroi are mairoun Iehova ni boong aikai n aron naba are rimoa, ao e kona ni kairiia aomata bwa a na karaoi bitaki aika riai.

Bon te mwaane ae tiritiri Mario are e maeka ngkoa i Eurobe ao e momoko ma ni kakaboonakoa te mwaruana. N te tai teuana, ngke e a anaaki ana drug iroun te bureitiman, e a rangi n un teuaei n te aro are e a orea te bureitiman ao n urua ana kaa. Irarikin naba anne, ai akea ana mwakuri Mario ao e a rangi ni bati ana taarau. Ngke e a ataia teuaei bwa e a aki kona ni katoka ana kangaanga i bon irouna, e a butimwaea ngkanne te reirei n te Baibara. Ngke e a tabe n rikirake n ana reirei n te Baibara Mario, e a kaitiaka maiuna ni katoka kamanenaan ao kabonakoan taian drug, ao e katoka naba kamanenaan ana tai ni karaoan mwakuri n tiritiri. A rangi ni kubanako aomata aika bati ake a atai anuani Mario ake rimoa, ngaia are a a titirakinna ni kangai, “Boni ngkoe raoi Mario?”

Tera ae kairi nanoia aomata n aron Akinori ao Mario bwa a na rairaki ma ni bitii maiuia ao ni karekea irouia te raunnano ni koaua ao te kimwareirei ni maiuia? E teretere raoi bwa bon aia atatai ibukin te Atua are e a tibwa reke rinanon reiakinan te Baibara. Bon tii te Atua ae kona n anganira kaetieti aika manena ake ti kainnanoi ibukin nakoraoini maiura ngkai ao ni karekea naba kantaningaan te maiu n aki toki n taai aika imwaira. E kataetaeira Iehova ae te Atua n aron te Tama rinanon te Baibara ni kangai: “Natiu, ko na ongo, ao kaki au taeka i nanom; Ao ane a na kabatiaki iai am ririki. . . . Ngkana ko nakonako, ao e aki ribwa nakonakom; Ao ngkana ko biribiri, ao ko aki bwaka. Taua te reirei; tai kanakoa: Kawakinna; ba boni maium.” (Taeka N Rabakau 4:10-​13) Tera te reirei ae kona n rangi ni manena riki ibukira nakon ukeran te kairiri mairoun ara tia Karikiriki?

[Te Bwaoki/​Taamnei n iteraniba 7]

Reirei Aika Manena ni Boong Aikai

E anganira te Baibara aani booto n reirei aika a kona ni kairirira n iterani maiura ni kabane ni boong aikai, ma a rangi n ibuobuoki naba. Aikai katoto tabeua:

• Karekean te iraorao ae raoiroi ma aomata nako

“Ma ngaia aei, ba bwaai ni kabane aika kam tangiri ba a na karaoaki nako imi irouia aomata, ao kam na karaoi naba nako ia.”—Mataio 7:12.

“Ane mangori riki i buakomi ni kabaneingkami, ao e kakanato.”​—Ruka 9:48.

“Kam na akoakoiia iruwa.”​—I-Rom 12:13.

• Tokanikai i aoni katei aika karuanikai

“Ko na nakonako ma aomata aika rabakau, ao ko na rabakau iai: Ma e na maraki te aomata ngkana e raonia akana nanobaba.”​—Taeka N Rabakau 13:20.

“Tai iriri buakoia taan ninim wain.”​—Taeka N Rabakau 23:20.

“Tai i raorao ma te aomata ae kakaiun.”​—Taeka N Rabakau 22:24.

• Katean te tekateka n taanga ae teimatoa n aki toki

“Ao ngkami nako, kam na bane n tangiriia bumi, te mwane e na tangira buna n ai arona n tangiria boni ngaia; ao te aine e na karinea buna.”​—I-Ebeto 5:33.

“Kam na karina te nano ae nanoanga, te atataiaomata, te nanorinano, te nimamanei, te taotaonaki n nano; ao kam na i taotaon nanomi, ao kam na i kabara buure i roumi.”​—I-Korote 3:12, 13.

• Buokaia ataei

“Reireia te tei aroarona ae riai, Ao ngkana e a unimwane ao e bon aki kitanna.”​—Taeka N Rabakau 22:6.

“Ngkami aika taama, kam na tai kaunia natimi: ma kam na kaikawaiia i nanon te kataereaki n reireiaki ma te tuatuangaki aroia aika riai i matan te Uea [ae Iehova].”​—I-Ebeto 6:4.

• Rarawa ni kauntaeka

“E raira nako te un te kaeka ae nimamanei: Ma e karika te un te taeka ae kananomaraki.”​—Taeka N Rabakau 15:1.

“Kam na biri rimoa n i karinerine.”​—I-Rom 12:10.

N angin te tai, e bon totokoaki naba te kauntaeka n te bitineti i marenaia raao ni korean te boraraoi. Ai ngaia are e a korea ae kangai ana toro te Atua ae Ieremia: “I korea arau ni bokina, ao I kanikinaea, ao I weteiia taani kakoaua kabooana, ao I taua mwin rawawatan te mane i nanon te bwai n tauu rawawata.”​—Ieremia 32:10.

• Karikirakean te aroaro ae raoiroi

“Ngkana iai bwaai aika koaua, . . . aika tangiraki ngkai a raraoi, bwaai aika riai ni kamoamoaki, ngkana iai te raoiroi teuana, ao ngkana iai te bwai ae e kamoamoaki te aba iai, ao kam na ururingi baikai n iangoi.”​—I-Biribi 4:8.

Ti kaungaaki n te Baibara bwa ti na aki iaiangoi iango aika bubuaka ao n aki kabuakakaia naba akana a “bangantaeka” ibukini kangaanga aika a kakaaitarai ni maiuia ngke e taekinaki iai. E taekinaki iai ae kangai: “Ke a kabaia nanomi n te kantaninga.”​—Iuta 4, 16; I-Rom 12:12, BK.

Maiuakinani booto n reirei aikai, e na aki tii kona n anganira te raoi ma aomata ao te raunnano, ma a na buokira naba n ara tai ni kakorakoraira ni maiuakina ae boraoi ma ana kaetieti te Atua ao ni karekei naba kakabwaiaakira mairouna. E taekinaki ae kangai n te Baibara: “A na abana te aba akana raoiroi, Ao a na mamaeka iai n aki toki.”​—Taian Areru 37:29.

[Taamnei n iteraniba 5]

Ngke e riki bwa te tia bitineti Akinori (n te angamaing) ao ngaia ma buuna ngke a kaai n tibwainako ana koaua te Baibara ni boong aikai ma te kukurei