Tera Arom ni Kaaitara ma te Baka N Raoiroi?

N TE NNE n aroka are Ketetemane ngkoa, e roko Iuta Itekariota ni kawara Iesu ni “kaboria ma Ngaia.” Aio aroia kaain rimoa ni kaota te itangitangiri. Ma n te tairiki anne, e karaoa aei Iuta tii ibukin kotean Iesu nakoia aomata aika a kani katikia. (Mataio 26:48, 49) Iuta bon te tia mwamwana te aba, are nanona te aomata ae e baka n raoiroi ao e karaba nanona ae buakaka. Te taeka n Erene ae e rairaki bwa “te tia mwamwana te aba,” e nanona “te tia kaeka,” ao e kona naba ni kaineti nakon te aomata ae te tia kamataku. Imwin tabeua te tai, te taeka n Erene aei e kabonganaki ni kaineti ma te aomata ae e baka ni bwaina te aroaro teuana, bwa e aonga ni mwamwanaia aomata.

Tera arom ngkoe, ngkana ko kaaitara ma te aroaro ae te baka n raoiroi? N te katoto, ko un ngkana ko noria taani bitineti aika kakaraoi mooko ni kaungaa nanoia aomata bwa a na boni momoko, e ngae ngke e bon ataaki ae a aoraki aomata iai? Ko bon un naba ngkana ko noria taani kuakua aika a babakaineia aomata aika aongkoa a na kawakinia? E maraki nanom ngkana ko a kakeweaki iroun te aomata ae ko taku bwa raoraom ni koaua? E kanga aron rotakin nanom ngkana ko nori Aaro aika mwamwana te aba?

“E na Reke Kaimi . . . Taani Mamana-te-Aba!”

Iangoi aroaroia Aaro ake i aon te aba n ana tai Iesu. Taani koroboki ao Baritaio a baka n riki bwa taan anga reirei i aon ana Tua te Atua aika kakaonimaki, ma a bon tii reireinia aomata te rabakau n aomata ma ni katannakoia mairoun te Atua. A eti matoa i aon te tua taani koroboki ao Baritaio, ma a rarawa ni boto n reirei aika aanaki n te tangira ao te nanoanga. A baka n tangira te Atua i mataia aomata, ma ngkana a mena n tii ngaiia, a bon on nanoia n te buakaka. A aki boraoi aia mwakuri ma aia taeka. Bwaai ni kabane ake a karaoi, a karaoi bwa a aonga n “noraki irouia aomata.” A katotongi “ruua ni mate aika kamainainaki . . . a bon tamaroa aoia, ma a on nanoia n riia maate ma te kamwara ni kabanea.” E ninikoria Iesu ni kaotia bwa a boni baka n raoiroi, ngke e aki toki ni kangai nakoia: “A na reke kaimi, taani koroboki ma Baritaio, aika taani mamana-te-aba!”​—Mataio 23:5, 13-​31.

Ngke arona bwa ko maiu n te tai arei, ao tao e na boraoi nanom ma nanoia aomata aika a raoiroi ni kabane aika ririba mwamwanaan te aba irouia Aaro. (I-Rom 2:21-24; 2 Betero 2:1-3) Ma ko na kariaia aroia Baritaio ma taani koroboki ni baka n raoiroi bwa e na kamaraka nanom n te aro ae ko na bon ribai Aaro nako, n ikotaki ma te aro are e taekinaki ma ni waakinaki iroun Iesu Kristo ao taan rimwina? Tiaki te koaua bwa ko na tekebuaka ngkana ko karaoa anne?

E koaua bwa aroia ni baka n raoiroi kaain Aaro tabeua, e kona ni kairira bwa ti na ribai Aaro nako ma n tannako mairouia. Ma karaoan anne iroura e kona n tukira man noran raoiroin nanoia taan taromauri ni koaua. Aroarora aika ti karikirakei bwa ti aonga n aki mwamwanaki irouia taani baka n raoiroi, e kona naba ni karaureira ma raao ni koaua. Ma ngaia are, ti riai ni bwaina te wanawana ao te riai ngkana ti kaaitara ma te baka n raoiroi.

“Tarataraingkami”

Ti riai n rabakau moa ni kinaia taani baka n raoiroi. E kona ni kangaanga aei. A riki n ataa anne kaain te utu teuana imwin rotakia n te kangaanga ae korakora iai. Tinan te utu aei e rangi n aoraki n te aro are e matu nako n aki namakinaba. Kaain te utu aei a kabaea tangiia n te kaboowi ni kaitaraa te oo-n-aoraki, are a bukinia kaaina bwa a mwakuri buaka ao a karika aorakin tinaia aei. A karekea aia rooia ae e na tei ibukiia, ae te mataniwi n te Aro teuana. E ngae ngke te oo-n-aoraki e kabwaka te kaboomwi n te mwaiti ae $3.4 te mirion, ma a manga taonaki riki n te kangaanga ae korakora kaain te utu aei. E boni mate tinaia n akea ana mwane, ao e aki koro boon ana taunimate. Bukin tera? Ibukina bwa aia rooia e boni kabuaa angiin te mwane arei. Ni kaineti ma te rooia anne, e taekinaki ae kangai n te nuutibeba teuana ae boretiaki irouia rooia: “Ngkana e na boraoi ana euangkerio ma aron ana mwakuri . . . ao e riai ni kangai ana euangkerio: ti na kuribwaia aomata.” Ti na kanga ni kamanoira mairouia aomata aika aroia anne?

“Tarataraingkami,” bon ana reirei Iesu nakoia aomata ake a kaaitara ma Aaro aika a mwamwana te aba n te tai arei. (Mataio 16:6; Ruka 12:1) Eng, ti riai ni karaurau moa. A kona ni kaota te aroaro ae aongkoa moan te raoiroi aomata, ma n taraa n rangi n tikiraoi nanoia. Ma ti riai ni karaurau moa ma ni bwaina te wanawana, ao n aki waekoa ni kakoauaia aomata nako. Bwa n aron anne, tiaki te koaua bwa ti na karaua moa n tuoa ara mwane, ngkana ti ataia bwa iai te mwane ni kewe ae tabe ni kabutaki?

A a tia ni kaoti naba taani baka n raoiroi i nanon te ekaretia ni Kristian ni koaua. Ni kaineti ma aomata aikai, te tia rimwin Iesu ae Iuta e reirei ni kangai: “Te koraki arei a riki ba kaanga nukan ami amarake n i tangitangiri, ngkana a amarake ma ngkami, kaanga taani kawakin-tiibu aika kamarikeia n aki maku: bon naang aika akea te karau i nanoia, aika uouotaki nako n te ang; boni kaai aika a rai baaia, aika aki uaa.”​—Iuta 12.

“Tarataraingkami” e nanonna bwa ti na rawa ni kamwaneaki iroun te aomata ae e baka n itangitangiri, ma e bon tii tabe ma oin nanona, ao e kabuti reirei aika a aki boto i aon ana Taeka te Atua. N ai aron te rakai ae aki noraki ngkana e raoi tari, te aomata ae ai aron aei e kona n urua ana onimaki te aomata ae e aki taratara raoi. (1 Timoteo 1:19) Te tia baka n raoiroi e kona ni beritana kabebetean nanon te aomata n te itera n taamnei, ma bon akea te kabebeteaki irouna bwa e riki n ai aron te nang ae akea te karau iai. N ai aron te kai ae akea uaana, te tia mwamwana te aba e aki kona ni kariki uaa ni Kristian ni koaua. (Mataio 7:15-20; I-Karatia 5:19-21) Eng, ti riai n tarataraira mairouia taani mwamwana te aba aikai. Ma ti na aki iangoia bwa aomata ni kabaneia a tangiria ni waakina ae buakaka nakoira.

“Tai Kabuakaka”

E bebete irouia aomata aika aki-kororaoi kotokotean aia kairua aomata tabeman, ma n aki nora oin aia bure! Ma aroarora anne e kona ni karikira bwa taani baka n raoiroi. E taku Iesu: “Te tia mamana-te-aba, ko na buuta moa te oka mai nanoni matam; ma ngkana ko a tia, ao ko a nora raoi te buuta te aneke mai nanoni matan tarim.” Ti na wanawana ngkana ti ongeaba nakon ana reirei ae kangai: “Tai kabuakakaia aomata ngkami, ba kam kawa ni manga kabuakakaki. Ba ane kam na manga kabuakakaki n te kabuakaka are kam kabuakakaia aomata iai . . . Ao ko aera ngkai ko tarataraa te aneke ane i nanoni matan tarim, ao ko aki nora te oka ane i nanoni matam?”​—Mataio 7:1-5.

Ngkana aomata tabeman a taraa ni baka n raoiroi ni bwaai tabeua aika a karaoi, ti aki riai ni waekoa n atongia bwa taani mwamwana te aba. N aron anne, te abotoro Betero e “kerikaki ao e kaokoroa” mairouia raona n onimaki i Antioka aika Tientaire, ibukin nanona ni kani kakukureia iruwa mai Ierutarem aika I-Iutaia. ‘E anaki naba nanoni Barenaba n aia mamana-te-aba’ Betero ao raona tabeman. E karaoa aei Betero e ngae ngke boni ngaia ae e mwiokoaki ni kaukan te kawai nakoia Tientaire bwa a na kaaina te ekaretia ni Kristian. (I-Karatia 2:11-14; Mwakuri 10:24-28, 34, 35) Ma n etina, aia kairua aei Barenaba ao Betero, e aki katitebooia ma taani koroboki, Baritaio, ao Iuta Itekariota.

“Tai Mamana te Aba n i Tangitangiri”

“Ngkana ko karaoa ae raoiroi nakoia aomata tabeman” e reirei Iesu, “tai kateirakea ami tia katangi bu ae e na ri moami​—n ai aroia taani kamataku n taiani maneaba ao kawai, aika a tangiria aomata bwa a na mataku ao ni mataai irouia.” (Mataio 6:2, Phillips) “Tai mamana te aba n i tangitangiri,” e koreia te abotoro Bauro. (I-Rom 12:9) E kaunga nanon te rorobuaka ae Timoteo bwa e na “karika te tangira man te nano ae itiaki . . . ma te onimaki ni koaua.” (1 Timoteo 1:5) A na bon onimakinira aomata tabeman ngkana ti bwaina te tangira ao te onimaki ni koaua ae akea te bangaaomata ke te mwamwana te aba iai. Ti na riki bwa taani kakorakoraia ma ni kaungai nanoia raora n aomata. (I-Biribi 2:4; 1 Ioane 3:17, 18; 4:20, 21) Ao ae moamoa riki, ti na bon akoaki iai iroun Iehova.

Ma n te itera are teuana, aomata aika a baka n raoiroi a na boni kairaki iai nakon te mate. E na boni kateretereaki ma n ataaki aroia ni baka n raoiroi. “Akea te bwai ae karabaki, ae na aki kaotaki; ao akea ae raba, ae na aki ataki.” (Mataio 10:26; Ruka 12:2) Te Uea ae wanawana ae Toromon e kangai: “Ba E na uoti makuri ni kabane te Atua nako nanon te kaeti-taeka, ma bwaai aika raba ni kabane, ba tao a raraoi ke tao a bubuaka.”​—Te Minita 12:14.

Akea bukina ngkai, ae ti riai ni kariaia aia baka n raoiroi aomata tabeman bwa e na karaureira mairouia raao ni koaua aika tangirira. E ngae ngke ti riai n tarataraira, ma ti na aki iangoia ae a buakaka nanoia aomata nako. Ao ti bia kakorakoraira n aki mwamwana te aba n arora ni kaotiota te tangira ao te onimaki.​—Iakobo 3:17; 1 Betero 1:22.

[Taamnei n iteraniba 8]

Ngke arona bwa ko maiu n te tai arei, ko na kariaia katannakoakim mairoun Iesu Kristo ma taan rimwina n aia mwamwana te aba Baritaio ao taani koroboki?