E A Roko Ngkai ‘Te Aua Ni Motikitaeka’

TE KAOTIOTI, ae kabanean bokin te Baibara, e kaongoira ae iai te anera ae kibakiba i nukan karawa ao iai irouna te ‘euangkerio ae aki totoki ae e tataekinna.’ E kabaibati bwanana ni kangai: “Maka te Atua, ao kam na anganna te neboaki; ba e a roko ana aua ni motiki-taeka.” (Te Kaotioti 14:6, 7) Uoua bwaai aika a na karaoaki n te “aua ni motiki-taeka,” bwa katanoataan ao karokoan ana motikitaeka te Atua. Bon te tai ae uarereke te “aua.” E na karaoaki te motikitaeka ni kabanean raoi bongin “boong aika kaitira,” aika ti mena iai ngkai.​—2 Timoteo 3:1.

Taekan te “aua ni motiki-taeka,” bon te rongorongo ae kakukurei nakoia aomata aika tangira te raoiroi. Bon te tai are e nang motiki rawaia iai ana toro te Atua, ake a a tia ni karawawataki n te iowawa ao te kairiribai ae taabangaki n te waaki ae ngkai.

Ngkai, imwain tokin te “aua ni motiki-taeka” ike e nang kamaunaki iai te waaki ae buakaka ae ngkai, ti a kaungaki iai ni kangai: “Maka te Atua, ao kam na anganna te neboaki.” Ko kaakaraoa aei? E bati riki ae nanonaki n aei nakon ae ko na tii taetae ni kangai, “I onimakina te Atua.” (Mataio 7:21-23; Iakobo 2:19, 20) Maakakin raoi te Atua e riai ni kairira bwa ti na rangi ni karinea. E riai naba ni katannakoira man te buakaka. (Taeka N Rabakau 8:13) E riai ni buokira bwa ti na tangira te raoiroi ao n ribaa te buakaka. (Amota 5:14, 15) Ngkana ti na neboa te Atua, ti riai ngkanne ni kakauongo nakoina ma te karinerine ae bati. Ti na aki katabeira ma bwaai riki tabeua n te aro are ti a kakeaa bongan ara tai ni wareware n te bong ae koraki, n ana Taeka ae te Baibara. Ti na onimakinna n taai nako ao n nanora ni kabanea. (Taian Areru 62:8; Taeka N Rabakau 3:5, 6) Te koraki ake a karinea, a ataia bwa boni ngaia te tia Karika karawa ma aonnaba ao te tia Tautaeka i aon Bwaai ni Kabane, ao a aantaeka naba irouna kioina ngkai boni ngaia Teuare e tautaekana maiuiia ao a tangiria. Ngkana ti ataa ae ti riai ni kaatuui riki ara iango i aon bwaai aikai, ti bia karaoia naba ngkai n aki baenikai.

Te tai ni karaoa te motikitaeka are e taekinaki iroun te anera arei, e ataaki naba bwa “ana bong Iehova.” E a tia n roko te aeka ni “bong” anne i aon Ierutarem ngkoa n te ririki 607 B.C.E., kioina ngke kaaina, a aki mutiakin ana taeka ni kauring Iehova ake a tataekinaki irouia burabeti. A karokoa te kabuanibwai ae korakora ni maiuiia, kioina ngke a kakiriariaa rokon ana bong Iehova. E a tia ni kauringia Iehova ni kangai: “E a kaan ana bong Iehova ae kakanato, e a kaan ao e bati ni waetata.” (Tebania 1:14) E roko naba “ana bong Iehova” teuana riki i aon Baburon ngkoa n te ririki 539 B.C.E. (Itaia 13:1, 6) A onimakina riki nonon aia kaawa ao atuaia kaaini Baburon, mangaia are a aki mutiakini taian kauring ake a anganaki irouia ana burabeti Iehova. E ngae ngke e rangi ni mwaaka Baburon ma e boni bwaka n tii teuana te tairiki ngke e a buakanaki irouia I-Miria ao I-Botia.

Tera ae ti a kaaitara ma ngaai ni boong aikai? Bon “ana bong Iehova” teuana ae moan te abwabwaki riki. (2 Betero 3:11-14) E a tia ni katanoataki ana motikitaeka te Atua i aon ‘Baburon ae Kakannato.’ N aron ae taekinaki n Te Kaotioti 14:8, ao e taekina ae kangai te anera temanna: “E a bwaka Baburon are te kawa are kakanato.” E a tia n riki anne, ao ngkanne e a aki kona ni manga katoka aia mwakuri taan taromauria Iehova. E a tia ni kaotiotaki raoi ana babakanikawai ao irekerekena ma taiani buaka. E a kaan ngkai kamaunanakoana n aki toki. Ibukin anne, e kaumakia aomata n taabo ni kabane te Baibara ni kangai: “Oti nako mai nanona [Baburon ae Kakannato], ba kam na aki buokanibwai ma ngaia n ana bure, ao a na aki reke i roumi bwaai ni kamamate ake kaina: ba a rota karawa ana bure, ao te Atua E uring ana buakaka.”​—Te Kaotioti 18:4, 5.

Tera Baburon ae Kakannato? Bon te waaki n Aro ae katobibia te aonnaba ae katotonga aroaron Baburon are rimoa. (Te Kaotioti, mwakoro 17, 18) Iangoi bwaai tabeua aika titeboo aroaroia iai:

• A rangi n irekereke mataniwin te Aro i Baburon ngkoa ma ana mwakuri aia tautaeka. E noraki naba aei irouia angiin Aaro ni boong aikai.

• Mataniwin te Aro i Baburon ngkoa, a aki toki ni kaungai nanoia kaaini Baburon bwa a na buaka. A aki toki naba Aaro ni boong aikai ni kaira te mwakuri ni kakabwaiaia tautia ngkana a nang nako ni buaka.

• A kairaki kaain Baburon rimoa n aia reirei ao aia katei bwa a na kabatiaa karaoan te wene ni bure. E a taabangaki ni boong aikai karaoan te wene ni bure irouia mataniwin Aaro ao kaain aia Aro, kioina ngkai a kakeaa bongan ana kaetieti te Baibara ibukin te aroaro ni maiu ae riai. E kakawaki ataakin ae n te boki ae Te Kaotioti, ao e a kaotaki iai Baburon ae Kakannato bwa te kabekaau ibukin aroarona n rangi n irekereke ma te aonnaba ao taian tautaeka.

• E taekinaki naba n te Baibara bwa e kakukureia Baburon ae Kakannato ni “korakoran ana babaikoraki.” I Baburon rimoa, e kabatiaa abana te botaki ae reitaki ma te tembora, ao a kakannato naba ni waaki ni bitineti mataniwin te Aro. Ni boong aikai, irarikin taabo n taromauri, e a tia naba Baburon ae Kakannato ni kabatiaa ana bitineti ao abana. E karekei kaubwaina aika bati i bon ibukina ao ibukia naba taani bitineti, man ana reirei ao ana bong n toa.

• E korakora kamanenakin bouannanti ao te tabunea i Baburon rimoa, n aron naba ae e noraki n taabo aika mwaiti ni boong aikai. E iangoaki te mate bwa te borau nakon te aeka ni maiu teuana. E onrake aon Baburon n taian tembora ao umwantabu ibukin taromaurian atuaia, ma a riribaia taan taromauria Iehova kaain Baburon. Koaua ao katei aikai boni kanikinaean Baburon ae Kakannato.

N taai ake rimoa, ao Iehova e kabonganai tautaeka ao taanga ni buaka man aaba aika korakora bwa a na katuuaeia te koraki ake a teimatoa ni kaotiota ribaakina ma ana kaantaninga. Mangaia are e kamaunaki Tamaria iroun Aturia n te ririki 740 B.C.E. E urubekeaki Ierutarem iroun Baburon n te ririki 607 B.C.E. ao irouia kaain Rom n te ririki 70 C.E. E a manga kabwakaaki ngkanne Baburon irouia I-Miria ao I-Botia n te ririki 539 B.C.E. Ibukin ngkanne ara bong aikai, e taetae ni burabetinaki n te Baibara bwa tautaeka aika kaikonakaki n te man ae tiritiri, a na manga buakana “te kabekaau” ao a na buuta karabana, n te aro are a nang kaoti raoi aroarona ni koaua. A na boni kamaunaa.​—Te Kaotioti 17:16.

Te koaua bwa a na boni karaoa te aeka ni mwakuri aei taian tautaeka? E taekinaki n te Baibara bwa ‘e na kaaki i nanoia te Atua’ te aeka n nano aei. (Te Kaotioti 17:17) E na karina n roko, e na kamimi, e na kakubanano, e na aki kaman ataaki, ao e na boni bane ni kamaunaki n te tii teuana te tai.

Tera ae ko riai ni karaoia? Titirakiniko ni kangai: ‘I boni kani kaaina naba ngkai te botaki n Aro ae kabarekaki n reirei ao mwakuri ake a kinaaki iai bwa boni ngaia naba mwaangan Baburon ae Kakannato?’ E ngae naba ngkana tiaki kaaina ngkoe, ma ko kona n titirakiniko ni kangai: ‘I a tia ni kataua bwa e na rotaki aroarou n nanon Baburon ae Kakannato?’ Tera te nano anne? Te nano ni kariaia te aroaro ni maiu ae aki riai, tangiran bwaikorakin te maiu aei, tangiran riki te kakukurei nakon tangiran te Atua, ao kakeaan bongan ana Taeka Iehova (ni bwaai aika uarereke naba). Karaua n iangoa am kaeka.

Ngkana ti na akoaki iroun Iehova, e kakawaki bwa ti na kaotiotira bwa bon akea irekerekera ma Baburon ae Kakannato n ara mwakuri ao baika ti tatangiri. Akea te tai n tautauaro. E kauringira te Baibara bwa e na karina n roko te toki ngke e taekina ae kangai: “E na kabwakaki Baburon, ane te kawa ane kakanato, n te aro aei, n te bwaka ae korakora, ao e na bon aki manga noraki.”​—Te Kaotioti 18:21.

Ma a mwaiti riki bwaai aika a na riki. Ana mwakuri Iehova ae te Atua teuana n te “aua ni motiki-taeka” anne, boni motikan taekaia waaki n tautaeka n te aonnaba ni kabuta, taan tautaeka iai, ao aomata ni kabane ake a aki mutiakina riaina n tautaeka rinanon ana Tautaeka n Uea i karawa are kairaki iroun Iesu Kristo. (Te Kaotioti 13:1, 2; 19:19-21) N te miitara are e koreaki n Taniera 2:20-45, e kabwarabwaraki iai taekan waaki n tautaeka ake man ana tai Baburon rimoa ni karokoa ngkai, ae te boua ae korakora are e karaoaki n te koora, te tirewa, te burati, te biti, ao ai te tano. E taetae ni burabetinaki ae kangai ni kaineti ma ara bong aikai: “E na katea ueana Atuani karawa, ae na bon aki uruaki n aki toki.” Ao ni kaineti ma te mwakuri are e na karaoia te Tautaeka anne i nanon ana “aua ni motiki-taeka” Iehova, e manga kangai te Baibara: “E na ururu ma ni kamaunai uea [ake a kateaki irouia aomata] akanne ni kabane, ao e na tei matoa n aki toki.”​—Taniera 2:44.

E kauringia taan taromauri ni koaua te Baibara bwa a na kawakinia man tangiran “bwain aon te aba,” are nanona te aroaro ni maiu ae kaungaki n te aonnaba aei ae ianena mairoun te Atua ni koaua. (1 Ioane 2:15-17) Te koaua bwa am babaire ao am mwakuri a kaotia bwa ko tangira ana Tautaeka n Uea te Atua ma nanom ni kabanea? Ko kaakarimoaa n taai nako i aoni maium?​—Mataio 6:33; Ioane 17:16, 17.

[Bwaoki n iteraniba 14]

E na Roko n Ningai te Toki?

“E na roko Natin te Aomata n te aua ane kam taku i nanomi ba E aki roko iai.”​—Mataio 24:44.

“Kamarurungingkami, [“n tantani,” NW] ba kam aki ata te bong arei ma te aua arei.”​—Mataio 25:13.

“E na aki baenikai.”​—Abakuka 2:3.

[Bwaoki n iteraniba 14]

Ko na Bita Maium Ngkana Ko Ataa Tain Rokon te Toki?

Ngke arona bwa ko bon ataia raoi bwa ana tai ni karaoa ana motikitaeka te Atua are e kaantaningaki, e na aki roko imwain tabeua riki te ririki, te koaua bwa e na bitaki iai arom ni kamanena maium? Ngkana tao e rimwi riki tokin te waaki ae ngkai nakon are ko kaantaningaia, ko a tia ni kariaia bwa e na kerikaki iai marurungim ni beku ibukin Iehova?​—Ebera 10:36-38.

Ti anganaki ara tai ni kaotia bwa ti beku iroun te Atua ma nanora ae itiaki ngkai ti aki ataa raoi tain rokon te toki. Te koraki ake a kinaa raoi Iehova a ataia bwa e aki kona n anaaki nanona irouia aomata aika tibwa kaota te ingaingannano n te kabanea ni miniti. Bwa Iehova e nora nanon te aomata.​—Ieremia 17:10; Ebera 4:13.

A karimoaa Iehova n taai nako i aoni maiuiia te koraki ake a tangiria ma nanoia ni koaua. N aroia aomata nako, a karekei naba aia mwakuri Kristian ibukin boon maiuiia. A aki karaoa anne ibukin kabatiaan kaubwaia, ma a karaoi ibukin karekean ae kainnanoaki ibukin te maiu aei ao teutana ae a na tibwai nakoia tabemwaang. (I-Ebeto 4:28; 1 Timoteo 6:7-12) A kukurei naba n te kakibotu ae raoiroi ke ni motirawa n taai tabetai. Ma a kaki botuia bwa a aonga ni kamarurunga rabwataia, ao tiaki ibukina bwa a kani katotongia kaain te aonnaba iai. (Mareko 6:31; I-Rom 12:2) A katotonga Iesu Kristo ae e kukurei ni kaakaraoa nanon te Atua.​—Taian Areru 37:4; 40:8.

A tangiria Kristian ni koaua bwa a na maiu ma n toro iroun Iehova n aki toki. E aki kerikaki korakoran kakawakin anne irouia, e ngae ngke e a maan riki tataningaan rokon kakabwaiaaia nakon are a kaantaningaia aomata tabeman.

[Bwaoki/Taamnei n iteraniba 15]

Te Kauntaeka Ibukin te Riai n Tautaeka i aon Bwaai ni Kabane

Ataakin ae bukin tera bwa e kariaia te karawawata ae bati te Atua, ti riai ngkanne n ota raoi n te kauntaeka ibukin te riai n tautaeka i aon bwaai ni kabane.

E bon riai Iehova n tautaekana te aonnaba ma kaaina, kioina ngkai boni ngaia te tia Karikiriki. Ma e kabwarabwaraki n te Baibara bwa rimoa, e kauntaekaki riain Iehova n tautaeka. E taekinna Tatan te Riaboro bwa e a tia n tau aroia aomata Iehova n ae riaon ae riai, ao aongkoa e a tia ni keweia ara moan karo te Atua ibukin bwaai aika a na riki ngkana a karaoa oin nanoia ao a aki mutiakina ana tua. E taku naba bwa e raoiroi riki ngkana a bon tautaekania i bon irouia nakon are a na tautaekanaki iroun te Atua.​—Karikani Bwaai, mwakoro 2 ao 3.

Ngke arona bwa e a kamaunaia naba ngkekei te koraki ake a karitei te Atua, e na bon tii kaotaki iai mwaakana, ao e na aki kaekaaki iai te kauntaeka are e tabekaki. Ma n onean mwin are e na kamaunaia taani karitei ngkekei naba, e a tia Iehova ni karekea aia tai anera ao aomata nako bwa a na nora mwin te karitei anne. E ngae ngke e raonaki aei n te karawawata, ma e boni karekea naba ara tai ni bungiaki.

Irarikin anne, e ngae ngke e rangi ni kangaanga iroun Iehova, ma e bon tatangira ngke e baireia bwa a na kona ni kainaaomataki man te bure ao mwina nako aomata aika ongeaba irouna ma ni kaotiota onimakinan ana karea ni kaboomwi Natina, ao a na maeka n te Baretaiti. E na karekeaki aei irouia tabemwaang rinanon te manga-uti man te mate.

Te tai are kariaiakaki ibukin kaetan te kauntaeka aei e a karekea naba aia tai aomata ake a toro iroun te Atua ni butimwaea ana tangira nakoia, ma ni kaotiotia bwa a na kona ni kakaonimaki iroun Iehova n aki ongeia bwa baikara kangaanga aika kaaitara ma ngaai. E riai ni kaetaki te kauntaeka ni kaineti ma riain te Atua n tautaeka, n ikotaki naba ma te kauntaeka ibukin kakaonimakia aomata, bwa e aonga ni kona ni karineaki te tua n te iuniweeti. Ngkana akea karinean te tua n te iuniweeti, e na boni kangaanga ngkanne reken te rau ni koaua.a

[Kabwarabwara ae nano]

[Taamnei]

E na bon roko n tokina te waaki n tautaeka ae katobibia te aonnaba