E Bon Teimatoa Naba Ni Manena Te “O Tetemanti”?
N 1786 ao e a boretiaki te boki ae Traité d’anatomie et de physiologie (Kabwarabwaran bwain te rabwata ma mwakuria) iroun te taokita ae te I-Buranti. E kabwarabwaraa raoi aron ana mwakuri te kaburoro n reitaki ma te namakin rinanon ian te rabwata ni kaineti ma te tai are koreaki iai, ao e burenibwai n reke katoton te boki anne ao e kabooaki nako n te boo ae 27 te ngaa te taraa (US)! Ma n aki ongea anne, e na bae ni karako mwaitiia aoraki n taai aikai ake a na mwiokoa te tia korokoro are e kabotoi rabakauna i aon bokin bwainnaoraki ake a koreaki irabubua te ririki ni bwakanako. E ngae ngke e kakawaki te boki aei ibukin kaotan rongorongon rimoa ao tamaroan koreana ma e aki kona n ibuobuoki nakon te aomata ae aoraki ngkai.
A mwaiti aomata aika namakina naba ae ai aron aei ni kaineti ma te boki ae te O Tetemanti. A kukurei ni wareki rongorongon Iteraera ngkoa ao a mataiakin naba tamaroan kario ake iai. Ma a aki kakoauaa ae a riai ni kairiraki iai ngkai e a riaon 2,400 ririkina. N taai aikai ao e a rangi ni korakora bitakin te rabakau n aonnaba, te iokinibwai ao te maiu n utu naba ni kabotauaki ma ngke e koreaki te Baibara. E korea ae kangai Philip Yancey, ae te tia koro rongorongo n te Christianity Today n ana boki ae The Bible Jesus Read: “E aki rangi ni mataata raoi, ao bwaai ake a kamatataki a a manga kaunia aomata. Ibukin anne ao tabeua riki, a burenibwai ni wawarekaki tenua kaamwakoron kanoan te Baibara are te O Tetemanti.” Ti aki iruwa n te iango anne.
Tao n te ririki 100 C.E., imwain koron 50 te ririki imwin maten te abotoro Ioane, ao e a taekinna te rorobuaka temanna ae kaubwai ae Marcion bwa e riai ni kakeaaki te O Tetemanti mairouia Kristian. Ni kaineti ma ana taeka te tia koro rongorongo ae te I-Engiran ae Robin Lane Fox, e taekinna bwa e kauntaekaia Marcion bwa “‘te Atua’ are n te O Tetemanti bon te tia tiritiri’ ae e tangiria aomata aika kakaritei ao taani kakeru n ai aron uean Iteraera are Tawita. Ni kabotauaki ma anne, e kaotaki Kristo bwa te Atua ae boou ao n tamaroa riki nakon te Atua are kaotaki n te O Tetemanti.” E koreia Fox bwa koaua aikai, a aranaki bwa ‘Marcionism’ ake a teimatoa ni katiki nanoia taan rimwina, riki naake a kabonganaa te taetae n Syriac (Aramwaike) are mai Mainiku, ni karokoa ao rinanon te kaaua n tienture.” A bon teimatoa naba tabeman aomata n taui koaua aikai. N tokina ao i nanon 1,600 te ririki imwina, e a korea ae kangai Philip Yancey: “E waekoa ni mauna nako te ota i aon te boki ae te O Tetemanti ibuakoia Kristian ao ni kaakeaki raoi naba man kateia aomata.”
E a oneaki mwin te boki ae te O Tetemanti n te Nu Tetemanti? Ti na kanga ni kaboraoa “Iehova Tabaota” [“Atuaia taani buaka,” NW] ma “te Atua are e reke mai Rouna te tangira ma te raoi” n te Nu Tetemanti? (Itaia 13:13; 2 I-Korinto 13:11) E kona ni buokiko te O Tetemanti i nanoni boong aikai?