ANA KAUOUA N RETA BETERO
1 Ngai ae Timon Betero, ae ana toro Iesu Kristo ao ana abotoro, nakoia te koraki ake a karekea te onimaki ae tii te arona kakawakina ma ae iroura,* n raoiroin Atuara ao n raoiroin ara tia Kamaiu ae Iesu Kristo:
2 Ke e kabatiaaki nakoimi te akoi ae rianako ao te rau, n te atatai ae eti+ ibukin te Atua ao ibukin Iesu ae ara Uea, 3 bwa ti a tia n anganaki* ni mwaakan te Atua bwaai ni kabane aika karekea te maiu ao tangiran te Atua, rinanon te atatai ae eti ibukin Teuare weteira+ ni mimitongina ao n raoiroina. 4 E anganira* berita aika rangi ni kakawaki ma n rangi ni kakannato+ rinanoni baikai, bwa kam aonga n riki bwa taan ibuokanibwai n aroaron te Atua rinanoni baikai,+ ngkai kam a tia ni birinako man te buakaka ae mena n te aonnaba ngkai ae riki man tangiran te kaibwabwaru.
5 Ibukin aei, ao kam na kabanea korakorami+ n raona ami onimaki n te raoiroi,+ ao n raona ami raoiroi n te atatai,+ 6 ao n raona ami atatai n te taubaang, ao n raona ami taubaang+ n te nanomwaaka, ao n raona ami nanomwaaka n tangiran te Atua,+ 7 ao n raona tangiran te Atua iroumi n ami itangitangiri n tari, ao n raona ami itangitangiri n tari+ n te tangira. 8 Bwa ngkana iai baikai iroumi ao a kabatiaaki, ao a na kawakiningkami n te aro ae kam na aki kona n taningaroti iai ke n aki uaa+ ni kaineti ma te atatai ae eti ibukin ara Uea ae Iesu Kristo.
9 Bwa ane akea irouna baikai, ao e mataki, ao e kaini matana nakon te oota,*+ ao e a mwaninga kaitiakana man ana bure+ ake ngkoa. 10 Mangaia ae kam na kekeiaki mwaaka riki taari, bwa e aonga ni koaua raoi weteami+ ma rineami, bwa ngkana kam teimatoa ni karaoi baikai ao ane kam na bon aki kona ni bwaka.+ 11 Ni koauana kam na rangi ni kakabwaiaaki n anganaki* te kariaiakaki n rin n ana Tautaeka n Uea+ ara Uea ae ara tia Kamaiu ae Iesu Kristo,+ ae te tautaeka ae akea tokina.
12 Ibukin aei ao I iangoia n taai nako bwa N na kauringingkami taekani baikai, e ngae ngke kam bon atai ao kam teimatoa n te koaua are mena i nanomi. 13 Ma I taku bwa e eti ae N na kakaungaingkami n arou ni kakauringingkami+ ngkai I mena moa n te rabwata aei ae ai aron te umwanrianna,+ 14 ngkai I ataia bwa e a kaan roko taini buutan umwau n rianna aei, n aron naba are e a tia ni kaotia raoi nakoiu+ ara Uea are Iesu Kristo. 15 N na kekeiaki mwaaka n taai nako, bwa kam aonga ni kona n uringi* baikai i bon iroumi, imwin nakou.
16 Bwa ti aki kabotoa ara kaongora nakoimi, ae taekani mwaakan ara Uea ae Iesu Kristo ma okina n tiku,* i aoni karaki n ototo aika kewe, ma ti bon nora mimitongina ni matara.+ 17 Bwa e karekea teuaei te karineaki ao te mimitong mairoun te Atua ae te Tama ngke a kaotaki taeka aika kangai* nakoina n te mimitong ae moanibaan te tamaroa: “Natiu ae I tangiria teuaei, ae I kakatonga irouna.”+ 18 Eng, ti ongo taeka aika nako mai karawa aikai, ngke ti mena ma ngaia n te maunga are tabu.
19 Mangaia ae e a kakorakoraaki riki ngkai onimakinan taian taetae ni burabeti iroura, ao kam karaoa ae raoiroi ngkana kam mutiakini n aron te taura+ ae oota n te tabo ae roo (ni karokoa te aioota ao otin te itoi ni ngaina)+ i nanomi. 20 Bwa kam ataa aei moa bwa akea te taetae ni burabeti teuana n te Koroboki ae Tabu ae nako man oin ana iango te aomata. 21 Bwa akea te taetae ni burabeti ae reke mai nanon te aomata,+ ma a taetae aomata mairoun te Atua ngke a kairaki* n te taamnei ae raoiroi.+
2 Ma bon iai burabeti ni kewe i buakoia tibun Iteraera ngkoa, ao ai arona naba bwa ane a na iai taan angareirei ni kewe i buakomi.+ A na karekea te koraki aei te bwenaua* ae kamamate, n te aro ni karaba, ao a na kakeaa naba teuare aia mataniwi are kabooia,+ ao a na kawaekoaa kamaunaakia iai. 2 Ao a na bati ake a na toui mwin aroaroia aika kammaira,*+ ao ane e na taetae ni kabuakakaaki kawain te koaua ibukia nakanne.+ 3 Ane a na nanonrang naba n aonikaingkami n aia taeka ni kewe. Ma e na aki iremwe tuuaaia are e a kamani motikaki ibukia mangkoangkoa,+ ao e na bon roko kamaunaakia.+
4 Bwa e aki taona nanona te Atua mani katuuaaeaia ngkoa anera ake a bure+ ma e karenakoia nako Tatarati,*+ ni kabwakaia ni mwarua aika rotongitong bwa a na tauaki iai imwain te motikitaeka,+ 5 ao e aki taona naba nanona ngke e katuuaaeia kaain te aonnaba rimoa,+ ma e kawakina Noa are te tia uarongorongoa taekan te raoiroi,+ ni kamaiua ma raona ake itiman+ ngke e karokoa te ieka irouia kaain te aonnaba ake a aki karinea te Atua,+ 6 ao e katuuaaeia naba kaawa aika Totom ma Komora ngke e kabueki,+ ao e kateia bwa te katoto ibukini baika a na roko ibukia aomata aika aki karinea te Atua,+ 7 ao e kamaiua Rota+ ae te aomata ae raoiroi, are e rangi n rawawata n aroia aomata n akiako ni kakaraoa ae kammaira*— 8 bwa e kammarakaki ni katoabong te aomata ae raoiroi aei n aia mwakuri aika bubuaka ake e nori ao ake e ongo ngke e maeka i buakoia. 9 Mangaia are e ataa Iehova* aroni kamaiuaia aomata ake a tangiria, man te kataaki,+ ma e tauia aomata aika buakaka imwain te bong ni motikitaeka+ bwa a na kamaunaaki,* 10 ma ai moarara riki te koraki ake a kani wene ni bure ma tabemwaang bwa a aonga ni kamwaraeia iai,+ ao a ribaiia te koraki ake a tautaekania.*+
A aki mamaaku ao a bangaomata, ao a aki maaku n taetae ni kabuakakaia te koraki ake a mimitong. 11 Ma a aki bukinia taan angareirei ni kewe anera ake a rangi ni korakora ao ni mwaaka riki, ao a aki taetae ni kabuakakaia, ibukina bwa a karinea Iehova.*+ 12 Ma a taetae ni kabuakakai baika a ronnano+ iai aomata aikai, aika kaanga ai aroia maan aika aki wanawana, aika bungiaki bwa a na raweaki ni kamateaki, mangaia ae a na boni kamaunaaki n oini kawaia ae buakaka, 13 bwa a karekei oini kaia i bon irouia bwa kaniwangan aia bure.
A iangoia bwa e kakukurei katokan nanoia ni kaibwabwarun te rabwata,+ n te ngaina naba. Boni baareka ao memea naakai, ao a maiu nanoia ni mwamwanaa te aba n aia reirei aika kewe, ngkana a raoningkami n ami baka n amwarake.+ 14 E korakora i nanoia te kani wene ni kimoa*+ ao a aki kona ni katoka karaoan ae bure, ao a kamwaneia aomata* aika mamaara. A kataneiaaki nanoia n te mataai. Bon ataei aika a na maraia ngaiia. 15 A kitana te kawai ae eti ao a burebureaki. A toua mwini kawaini Baraam+ are natini Beora, are e tangira te kaniwanga mani karaoan ae bure,+ 16 ma e boaaki ni kaetaki ibukin riaoakin ae riai irouna.+ E taetae ni bwanaan te aomata, te man ae te taongki ae aki kona n taetae, ao e tuka te burabeti aei mani karaoan te aro n nanobaba.+
17 Boni koburake n ran naakai aika akea rania, ao buane aika ukakinako n te angibuaka, ao e katauraoaki imwaia te roo ae rotongitong.+ 18 A kamoamoa n taeka ni karang aika akea manenaia. A mwamwanaiia te koraki ake a a tibwa buutakinako mairouia taani kakaraoa ae bure, ni kaibwabwarun te rabwata+ ma mwaan aika kammaira.*+ 19 A berita nakoia bwa a na inaomata, ma a bon toronaki ngaiia n te buakaka,+ bwa ane e konaaki iroun temanna ao e bon tautoronaki irouna.+ 20 Bwa ngkana a a tia ni buutakinako mani kamwaraan te aonnaba+ aei n te atatai ae eti ibukin te Uea ae te tia Kamaiu are Iesu Kristo, ao ngkana a a manga mangao i buakoni baikai ma ni konaaki iai, ao e a kakaiaki riki aroia are te kabane nakon aroia are rimoa.+ 21 E raoiroi riki ngke e aki reke irouia ataakin raoi kawain te raoiroi, nakon ae a a manga tannako man te tua ae tabu are a anganaki, imwin ataakin te kawai anne irouia.+ 22 E a riki nakoia aron are e taekinaki n te taeka n rabakau ae koaua ae kangai: “E a manga okira mumutana te kamea, ao rabinobinona n te bokaboka te beeki ae e a tia n tebokaki.”+
3 Ngkami aika kam tangiraki, aio ngkai au kauoua n reta ae I koreia nakoimi, ao i nanon te reta aei n aron naba are te moan, ao I kaungaingkami bwa kam na kabonganai rabakaumi n iangoraoi bwa N na kauringingkami iai,+ 2 bwa kam aonga n uringi taeka ake a a kaman taekinaki irouia burabeti ake a itiaki, ao ana tua naba te Uea are te tia Kamaiu rinanoia ami abotoro. 3 Kam na ataa moa aei, bwa ni kabaneani boong ao ane a na roko taani kakaniko bwa a na kakaniko, ao a na waaki n aron ae boraoi ma are a tangiria,+ 4 ao a na kangai: “E berita teuarei bwa e na oki,* ma e a nga teuanne?+ Bwa man te bong are a matunako iai n te mate ara bakatibu, ao a teimatoa ni waaki nako bwaai ni kabane n aroia mangke e moani waakinaki te karikibwai.”+
5 Bwa a boni kani kakeaa bongan te koaua ae iai karawa mangkoangkoa ao iai naba te aonnaba ae matoatoa ae otirake man te ran ao e katobibiaki naba n te ran, n aron ana taeka te Atua,+ 6 are a kamaunaaki iai kaain te aonnaba n te tai arei ngke e iekaki n te ran.+ 7 Ma e kawakinaki karawa ma te aonnaba ae ngkai ibukin te ai, n te taeka naba anne, ao a kawakinaki ni karokoa te bong ni motikitaeka ao bongini kamaunaaia aomata ake a aki karinea te Atua.+
8 Mangaia ae e na aki raba te koaua aei mairoumi, ngkami aika kam tangiraki, bwa titeboo te bong ae tebongina iroun Iehova* ma ririki aika tenga, ao ririki aika tenga titeboo ma tebongina.+ 9 E aki baenikai Iehova* ni kaineti ma ana berita+ n aron ae a iangoia tabemwaang bwa e baenikai, ma e taotaona nanona nakoimi, ibukina bwa e aki tangira kamaunaan temanna ma e tangiriia aomata nako bwa a na rairi nanoia.+ 10 Ma e na roko ana bong Iehova*+ n ai aron rokon te tia iraa,+ ike e nangi mauna iai karawa+ n te rurunga ao a na waanako bwaini karawa ma aonnaba n te kabuebue ae korakora, ao e na kabuekaki* te aonnaba ma bwaina nako.+
11 Kioina ngkai a nangi bane ni waanako baikai n te aro aei, iaiangoia bwa tera aromi ae riai. Kam riai n riki bwa aomata aika kam itiaki n aroaroni maiumi ao ni karaoi mwakuri ibukin tangiran te Atua, 12 ao ni kariariaa rokon ana bong Iehova*+ ma n ururingnga,* bwa e nangi waanako iai karawa ae ura, ao a nang ran+ bwaini karawa ma aonnaba, n te kabuebue ae korakora! 13 Ma ni kaineti ma ana berita, ti kariariaa karawa ae boou ao te aonnaba ae boou,+ ae e na mena iai te raoiroi.+
14 Mangaia ae ngkami aika kam tangiraki, kekeiaki mwaaka bwa n tokina ao ane kam na noraki irouna bwa akea baarekami ao akea buakakami ao kam rau,+ kioina ngkai kam kantaningai baikai. 15 Ao iangoa naba ana taotaonakinnano ara Uea bwa kamaiuami, n aron naba tarira ae tangiraki ae Bauro are koroboki nakoimi n aron are boraoi ma te wanawana are e anganaki,+ 16 n taekini baikai n aron are e korei naba n ana reta ni kabane. Ma iai naba bwaai tabeua n ana reta ake e kangaanga te ota iai, ao a a kabwaouai te koraki ake a ronnano* ao n nanotiotio, n aron are a karaoia naba nakon nikiran te Koroboki ae Tabu, ni karekei oini kamaunaaia iai.
17 Ngkami aika kam tangiraki, kioina ngkai ai kaman iai iroumi te atatai aei, kam na kawakiningkami bwa kam kaawa n iraraang n aia kairua te koraki aika akiako, ao kam na bwaka man aromi n teimatoa.+ 18 Ma kam na ririkirake n te akoi ae rianako, ao n te atatai ibukin ara Uea ae Iesu Kristo ae ara tia Kamaiu. Ana bwai te mimitong ngkai ao n aki totoki. Amen.
Ke, “te onimaki ae tii te arona rinena ma ae iroura.”
Ke, “anganaki n akea boona.”
Ke, “anganira n akea boona.”
Ke tao, “e mataki, e tii kona n nora ae kaan.”
Ke, “e na kabatiaaki ni karekeaki nakoimi.”
Ke, “taekini.”
Kuriiti, “parousía.” Nora Nanon Taeka, “Oki ma n tiku.”
Kuriiti, “te bwanaa ae kangai.”
Kuriiti, “kairiraki; uouotaki.”
Ke, “koraki n Aro.”
Ke, “aroaroia aika kanuka.” Ana bururare te taeka ni Kuriiti ae a·selʹgei·a. Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “te aroaro ae kanuka.” Kuriiti a·selʹgei·a. Nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A5.
Kuriiti, “koreakinako.”
Ke, “kakeaa bongan te nakoa n tautaeka.”
Nora Buk. A5.
Ke, “E onrake mataia n te wene ni kimoa.”
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Ke, “aroaro aika kanuka.” Ana bururare te taeka ni Kuriiti ae a·selʹgei·a. Nora Nanon Taeka.
Kuriiti, “okina n tiku.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Ke, “kaotaraeaki.”
Nora Buk. A5.
Ke, “ingainga n tangiria.” Kuriiti, “barekia.”
Ke, “a aki reireinaki.”