RAIBURARI N TE INTANETE ibukin Te Taua-n-Tantani
Taua-n-Tantani
RAIBURARI N TE INTANETE
Kiribati
  • BAIBARA
  • BOOKI
  • MEETINGS
  • nwt Ebera 1:1-13:25
  • Ebera

No video available for this selection.

Sorry, there was an error loading the video.

  • Ebera
  • Te Baibara ae Tabu te Rairai ae te Aonnaba ae Boou
Te Baibara ae Tabu te Rairai ae te Aonnaba ae Boou
Ebera

NAKOIA EBERA

1 Ngkoangkoa ao e taetae te Atua n taai aika bati ao n aanga aika bati, nakoia ara bakatibu rinanoia burabeti.+ 2 Ma e a taetae nakoira n te tai aei* rinanon Natina+ are e mwiokoia bwa te tia bwaibwai ni bwaai ni kabane,+ ao rinanon teuaei are e a karaoi iai taiani waaki* i aon te aba.+ 3 Boni ngaia ae kaotiota raoi mimitongin te Atua+ ao boni katotongan raoi aroarona,+ ao e kateimatoai bwaai ni kabane ni mwaakan ana taeka. Ao ngke e a tia ni karaoa kaitiakan ara bure,+ ao e a tekateka i angaatain Teuare mimitong i karawa.+ 4 Mangaia are e a riki ni kakannato riki nakoia anera,+ ngkai e a tia ni karekea arana ae moanibaan te raoiroi riki nakon araia.+

5 N te katoto, te anera raa are e kangai ngkoa te Atua nakoina: “Bon natiu ngkoe, ao n te bong aei I a riki bwa tamam”?+ Ao e a manga kangai: “N na riki bwa tamana ao ngaia e na riki bwa natiu”?+ 6 Ma ngke e a manga karokoa natina ae ana Moanibung+ nakon te aonnaba ao e taku: “Ao ke a bane ana anera te Atua ni bobaraaki ni karinea.”

7 Ao e taekinia anera ni kangai: “E karaoiia ana anera bwa taamnei aika mwaaka,* ao ana tabonibai*+ bwa te ai ae uramwaaka.”+ 8 Ma e taekina ae kangai ni kaineti ma Natina: “Bon am kaintokanuea n aki totoki te Atua,*+ ao okon* am Tautaeka n Uea bon okon te raoiroi.* 9 Ko tangira te raoiroi ao ko ribaa te buakaka. Anne bukina ae e kabiriko riki iai te Atua ae Atuam+ n te bwaa ni kakatonga, nakoia ueea ake tabemwaang.”+ 10 Ao e a manga kangai: “Te Uea, boni ngkoe are ko kawenea aan te aonnaba n te moantai, ao ko karaoa karawa ni baim. 11 A na maunanako, ma ko na tiku ngkoe, ao ane a na mane n ai aron te kunnikai, 12 ao ko na niriia n ai aron te ninira ae te kunnikai, ao a na oneaki. Ma ko na tiku ngkoe n arom, ao e na aki totoki am ririki.”+

13 Ma te anera raa are e taekinna te Atua ni kangai: “Tekateka i angaataiu ni karokoa tiau ni kaakiia akana kairiribai nakoim, bwa nneni katokaani waem”?+ 14 Tiaki bon taamnei ngaiia ni kabane ibukin te beku ae tabu,*+ aika kanakoaki bwa a na beku ibukia te koraki ake e na reke irouia te kamaiuaki?

2 Anne bukina ae ti a riai ni kakorakoraira riki ni mutiakini baika ti ongo+ bwa ti aonga n aki betinako.+ 2 Bwa ngkana e boni koaua te taeka are taekinaki rinanoia anera,+ ao iai te rekenikai ae boraoi ma te kaetitaeka ae riai ibukini buure ma mwakuri n aki ongeaba ni kabane,+ 3 ao ti na kangaa ngkanne ngaira ni birinako, ngkana ti aki mutiakina te kamaiuaki ae rangi ni kakawaki?+ Bwa e moan taekinaki taekana iroun ara Uea+ ao ni kakoauaaki nakoira irouia te koraki ake a ongora irouna. 4 E kakoaua naba iai te Atua n taiani kanikina ma baika kamimi ao mwakuri ni kakai aika kakaokoro+ ao n tibwatibwaakin te taamnei ae raoiroi n ai aron nanona.+

5 Bwa e aki kaaki taekan te aonnaba* i aani mwaakaia anera, ae te aonnaba are e na roko+ are ti tataekinna. 6 Bwa e korea ae kangai temanna te tia kakoaua: “Kaanga tera te aomata ngkai ko iaiangoia, ke natin te aomata ngkai ko tabeakinna?+ 7 Ko karinanoa teutana i aaia anera. Ko baunna n te mimitong ao te karineaki, ao ko mwiokoia i aon ana mwakuri baim. 8 Ko kaaki bwaai ni kabane i aani waena.”+ Ngke e kaaki bwaai ni kabane te Atua i aani waena,+ e aki katuka te bwai teuana bwa e na aki mena i aana.+ Ma ti tuai ngkai n nora ae a a bane bwaai n aantaeka irouna.+ 9 Ma ti nora Iesu, are e a tia ni karinanoaki teutana i aaia anera,+ bwa e a baunaki ngkai n te mimitong ao te karineaki ibukina bwa e kammarakaki n te mate,+ bwa e aonga ni katoonga te mate ibukia aomata nako, rinanon ana akoi ae rianako te Atua.+

10 A bane n riki bwaai ibukin te Atua ao a bane bwaai n riki rinanona. Ma e raoiroi te Atua ngke e kakororaoa te Mataniwi ae Rietata rinanon taiani maraki,+ bwa a aonga ni kamimitongaki naati mwaane aika bati.+ E kamaiuia naakai rinanon te Mataniwi ae Rietata aei.+ 11 Bwa a uaia n oioi mairoun te aomata ae tii temanna,+ teuare katabua te aba n ikotaki ma naake a katabuaki,*+ ao ibukin aei, e aki maamaa n arania bwa tarina,+ 12 ngke e kangai: “N na taekina aram nakoia tariu ao N na karaoiroiko n te anene i buakon te botaki n aomata.”+ 13 Ao e a manga kangai: “N na onimakinna.”+ Ao e a manga kangai riki: “Noria! Ngai ma ataei ake e anganai Iehova.”*+

14 Ma kioina ngkai a karaoaki “ataei” man te raraa ao te iriko, ao ai arona naba bwa e riki bwa te raraa ao te iriko,+ n te aro are ni matena e na kamauna teuare kona ni karekea te mate,+ are taekan te Riaboro,+ 15 bwa e aonga ni kainaomataia te koraki nako ake a tautoronaki ni maakakin te mate n aia tai ni maiu ni kabane.+ 16 Bwa e bon aki buokiia anera, ma e buokiia kanoan* Aberaam.+ 17 Ma e kabaeaki bwa e na riki bwa ai aroia “tarina” ni bwaai ni kabane,+ bwa e aonga ni kona n riki bwa te ibonga ae rietata,* ae nanoanga ao e kakaonimaki ni beku ibukin te Atua, bwa e aonga n anga te karea ni kan raoi*+ ibukin aia bure aomata.+ 18 Ma e kona ni buokiia te koraki ake a rinanon te kataaki,+ kioina ngkai e a tia ngaia ni maraki ngke e rinanon te kataaki.+

3 Mangaia ae taari aika kam itiaki,* aika kam ibuokanibwai n te weteaki* mai karawa,+ iangoa te abotoro* ao te ibonga ae rietata* are ti kaota tauani bukina ae—Iesu.+ 2 E kakaonimaki nakon Teuare mwiokoia,+ n aron naba Mote ni kakaonimaki i nanon ana auti* te Atua.+ 3 Bwa e noraki bwa e riai ni karineaki riki teuaei*+ nakoni Mote, kioina ngkai e mwaiti riki karinean teuare katea te auti nakoni karinean te auti. 4 E koaua bwa a kateaki auti nako iroun te aomata, ma ane e katei bwaai ni kabane bon te Atua. 5 E kakaonimaki Mote n ana mwakuri n tabonibai n ana auti Teuarei, ao e a riki anne bwa te bwai ni kaotioti* ibukini baike a na taekinaki rimwi riki, 6 ma e kakaonimaki Kristo ae te nati,+ n tararuaa ana auti te Atua. Boni ngaira ana auti Teuarei,+ ngkana ti boni kateimatoaira n aki mamaaku n taetae ma n taua ara kantaninga ae ti kamoamoa iai ni karokoa te toki.

7 Mangaia are e kangai te taamnei ae raoiroi,+ “Ngkana kam ongo ni bwanaana n te bong aei, 8 ao tai kamatoatoai nanomi n aron naba are n te tai are a kaunai iai ami bakatibu, n te bong are a karaoa iai aia kakatai n te rereua+ 9 ike a kataai iai, e ngae ngke a nori au mwakuri i nanon 40 te ririki.+ 10 Anne bukina ae e maraki iai nanou iroun te roro aei ao I taku: ‘A aki toki n rairakinako nanoia mairou, ao a tuai man atai kawaiu.’ 11 Mangaia ae I taetae n tuea ni marakin nanou ni kangai: ‘A na aki ibuokanibwai n au motirawa.’”+

12 Kam na tarataraingkami taari, bwa e kaawa temanna iroumi ni karekea te nano ae buakaka ae aki onimaki ae reke mani kitanan te Atua ae maiu.+ 13 Ma kam na teimatoa n ikaungaunga i marenami ni katoabong ngkai e tuai ni bane “te Bong aei,”+ bwa e kaawa temanna iroumi ni kamatoatoaaki nanona ni mwaakan te bure ae mwamwanaa te aba. 14 Bwa ti bon riki bwa taan ibuokanibwai ma te Kristo, tii ngkana ti taua arora are n te moantai ae te aki nanokokoraki ao ti teimatoa iai ni karokoa te toki.+ 15 Bwa e taekinaki ae kangai, “Ngkana kam ongo ni bwanaana n te bong aei, ao tai kamatoatoai nanomi n aron naba are n te tai are a kaunna iai ami bakatibu.”+

16 Bwa antai ake a ongo ma a boni kauna naba te Atua? Tiaki bon aomata ni kabane ake a otinako mai Aikubita irouni Mote?+ 17 Ao antai are e maraki nanon te Atua irouia i nanon 40 te ririki?+ Tiaki te koraki ake a bure, ake a mate n te rereua?+ 18 Ao antai are e taetae n tuea nakoia bwa a na aki ibuokanibwai n ana motirawa? Tiaki bon nakoia te koraki ake a aki ongeaba? 19 Mangaia ae ti noria bwa a aki kona n ibuokanibwai iai ibukina bwa akea aia onimaki.+

4 Mangaia ae kioina ngkai iai te berita ibukia ana aomata te Atua bwa a na ibuokanibwai n ana motirawa, ao ti na taratara raoi* bwa e kaawa temanna i buakomi n atongaki bwa e aki tau ibukin anne.+ 2 Bwa e a tia naba n taekinaki te rongorongo ae raoiroi nakoira,+ n aroia ara bakatibu, ma a aki kakabwaiaaki ngaiia n te taeka are a ongo, ibukina bwa a aki katiteuanaaki n te onimaki ma te koraki ake a ongo. 3 Bwa ti na ibuokanibwai n te motirawa ngaira aika ti kakaonimaki, n aron are e taekinna ni kangai: “Mangaia ae I taetae n tuea ni marakin nanou ni kangai, ‘A na aki ibuokanibwai n au motirawa.’”+ E taekina anne e ngae ngke e a kaman tia ana mwakuri mani moan rikin te botannaomata.+ 4 Bwa e taekina ae kangai ni kibun te Koroboki ae Tabu ni kaineti ma te kaitiua ni bong: “Ao e motirawa te Atua n te kaitiua ni bong man ana mwakuri ni kabane,”+ 5 ao e a manga taku: “A na aki ibuokanibwai n au motirawa.”+

6 Ma kioina ngkai iai tabeman aika a na ibuokanibwai iai ao a aki ibuokanibwai te koraki ake e moan taekinaki nakoia te rongorongo ae raoiroi ibukin aia aki ongeaba,+ 7 imwin te tai ae maan, ao e a manga kaonota te bong teuana ngke e kabongana te taeka ae “Te Bong Aei,” n ana areru Tawita n aron are taekinaki i eta ni kangai, “Ngkana kam ongo ni bwanaana n te bong aei, ao tai kamatoatoai nanomi.”+ 8 Bwa ngke arona bwa e kairiia Iotua+ nakon te tabo ni motirawa, e na aki manga taekina te bong teuana te Atua imwina riki. 9 Mangaia ae e teimatoa n iai te motirawa ae ai aron te bongi n taabati ibukia ana aomata te Atua.+ 10 Bwa e motirawa naba man oin ana mwakuri, te aomata are ibuokanibwai n ana motirawa te Atua, n aron te Atua ngke e motirawa man ana mwakuri.+

11 Mangaia ae ti bia kekeiaki mwaaka bwa ti aonga n ibuokanibwai n te motirawa anne, bwa e aonga n aki bwaka temanna ao ni katotonga aron te aki ongeaba arei.+ 12 Bwa e maiu ana taeka te Atua ao e mwaaka+ ao e kakang riki nakoni kabaang aika uaitera wia,+ ao e ewaewa ni kaota kaokoron taraan te aomata* ma are i nanona,* ao taian toma n ri ma kanoaia, ao e kona n atai baike e iangoi te nano ma baike e kantaningai. 13 Ao akea te karikibwai teuana ae aki oti i matana,+ ma a bane n aki karabaaki bwaai ao a tangaina ma n otara i matan teuare ti riai n anganna taekan arora.+

14 Mangaia ae ngkai iai ara ibonga ae rietata* ae kakannato, ae e a tia n nako karawa ae Iesu ae Natin te Atua,+ ao ti bia teimatoa ni kaotiota onimakinana iroura.+ 15 Bwa ara ibonga ae rietata bon tiaki teuae aki kona n nanoangaira ni mamaarara,+ ma bon teuae e a tia ni kataaki ni bwaai ni kabane n ai arora, ma e aki bure.+ 16 Ngaia ae ti bia kaania te kaintokanuea are reke iai te akoi ae rianako, ao n tataro nakon te Atua ma te aki maaku,+ bwa ti aonga n nanoangaaki ao ni karekea te akoi ae rianako ibukini buokara n te tai are ti kainnanoia iai.

5 Bwa te ibonga* ae rietata are e rineaki mai buakoia aomata, e mwiokoaki bwa e na beku ibukia aomata ni kaineti ma aia taromauri nakon te Atua,+ bwa e aonga n anga bwaai n tituaraoi ma karea ibukini buure.+ 2 E kona n nanoangaiia aika ronnano aika karaoa ae kairua,* kioina ngkai e mamaara naba, 3 ao ibukin anne e riai n angakarea ibukin oin ana bure n aron ae e karaoia naba ibukin aia bure aomata.+

4 E aki karekea te nakoa ae rine aei te aomata i bon irouna, ma e karekea tii ngkana e rineaki iroun te Atua, n aron naba Aaron.+ 5 Ao ai aron naba Kristo, bwa e aki kamimitongnga i bon irouna+ n riki bwa te ibonga ae rietata,* ma e kamimitongaki iroun Teuare kangai nakoina: “Bon natiu ngkoe, ao n te bong aei I a riki bwa tamam.”+ 6 N aron naba are e taekinna n te tabo teuana ni kangai, “Bon te ibonga ngkoe n aki toki n aroni Merekitereka.”+

7 Ngke e mena Kristo i aon te aba,* ao e kakorakoraa n tataro ni bubutii ma te korakai ao te tang,+ nakon Teuare kona ni kamaiua man te mate, ao e ongoraeaki ana tataro ibukini maakakin te Atua irouna. 8 E ngae ngke bon te nati ngaia, ma e reireinna te ongeaba mani baike e maraki iai.+ 9 Ao ngke e a tia ni kakororaoaki raoi arona+ ao e a mwiokoaki bwa te kawai ibukin te kamaiu ae akea tokina ibukia aomata nako ake a ongeaba irouna,+ 10 ibukina bwa e rineaki iroun te Atua bwa te ibonga ae rietata n aroni Merekitereka.+

11 A bati baika ti kan taekin ibukina, ma e kangaanga kabwarabwaraaia ibukina bwa kam waeremwe n ota. 12 Bwa e ngae ngke kam riai n tia n riki bwa taan angareirei n te tai aei, ma kam a manga kainnanoa temanna bwa e na reireiningkami ni moan rongorongo+ ake mairoun te Atua, ao kam a manga okiri aromi ni kainnanoa te rannimamma, ao tiaki te amwarake ae matoatoa. 13 Bwa ane e teimatoa n amwarake n te rannimamma, ao e aki ataa ana taeka ae raoiroi te Atua, bwa bon te teei ngaia.+ 14 Ma te amwarake ae matoatoa boni kanaia aomata aika ikawai, ake te koraki ake a kakabongana aia atatai ao a kataneiaaki iai bwa a na ataa ae eti ao ae kairua.

6 Mangaia ae ngkai ti a tia ni kitani moan reirei+ ake taekani Kristo, ti bia kakorakoraira n eweka te mwaneka n ikawai,+ ao n aki manga kawenei aara ae te rairannano mani mwakuri aika mate, ao onimakinan te Atua, 2 te reirei ibukin te bwabetito, te katokabai,+ mangautiia maate,+ ao te motikitaeka ae aki bibitaki.* 3 Ao ti na karaoa aei, ngkana e boni kariaia te Atua.

4 Bwa te koraki ake a a tia ni kaotaaki+ iroun te Atua, ake a a tia ni katoonga te bwaintituaraoi mai karawa ae akea boona, ake a a riki bwa taan ibuokanibwai n te taamnei ae raoiroi, 5 ake a a tia ni katoonga ana taeka ae raoiroi te Atua ao baika mwaaka aika irekereke ma te waaki ae e na roko i aon te aba,* 6 ma a bwaka,+ e aki kona n reke manga kaokaia nakon te rairannano, ibukina bwa a a manga bobitiia i aon te kai Natin te Atua i bon ibukia ma ni kamaamaea i mataia aomata.+ 7 Bwa e kakabwaiaaki iroun te Atua te tano ngkana e moi n te karau ae bwabwaka i aona, ao imwina e kabwebwei aroka aika a na tauraoi ibukia te koraki ake a na ribanaia. 8 Ma e na kaakaki taekana ngkana e kabwebwei aroka aika kateketeke, ao i aoni kawaina ni kamaraiaaki, ao n tokina e na boni kabuekaki.

9 E ngae ngke ti taetae n aron anne, ma ti kakoauaa taari aika kam tangiraki bwa a raraoi riki aromi nakoia te koraki ake a bwaka, ao iai iroumi baike a na kairingkami nakon te kamaiuaki. 10 Bwa e aki ribuaka te Atua ni mwanuokin ami mwakuri ao ami tangira ake kam kaotia ibukin arana,+ n aromi ni buokiia te koraki aika itiaki* ao ngkai kam teimatoa naba ni buokiia. 11 Ma ti tangiringkami n tatabemaningkami nako bwa kam na taningamarau n aron anne, bwa kam aonga n aki nanokokoraki teutana n te kantaninga,+ ni karokoa te toki,+ 12 bwa kam aonga n aki riki bwa aomata aika taningaroti+ ma kam na riki bwa taani kakairi irouia te koraki ake a reke tibwangaia n taiani berita, ibukin aia onimaki ao aia taotaonakinnano.

13 Bwa ngke e karaoa te berita te Atua nakon Aberaam, ao e taetae n tuea i bon irouna kioina ngkai e aki kona n taetae n tuea rinanon temanna ae kakannato riki,+ 14 ao e kangai: “N na boni kakabwaiako, ao N na boni kamwaitiko.”+ 15 Mangaia are imwini kaotan te taotaonakinnano iroun Aberaam, ao e a reke irouna te berita aei. 16 Bwa a taetae n tuea aomata rinanon temanna ae kakannato riki, ao aia taeka n tuea boni katokani kauntaeka nako, kioina ngkai bon te bwai ni kakoaua nakoia.+ 17 N aron aei, ngke e baireia te Atua bwa e na kaotia raoi nakoia taani bwaibwai n te berita,+ bwa e bon aki kona ni bitaki ana kantaninga,* ao e kamatoaa ana taeka n te taetae n tuea, 18 bwa ti aonga ni karekea kaungaakira ngaira ake ti birinako nakon te tabo ni kamanomano, ae kaungaakira ae korakora rinanoni baika uoua aikai* aika aki kona ni bitaki ao e aki kona ni kewe iai te Atua,+ bwa ti na taua raoi te kantaninga ae kamenaaki imwaira. 19 Te kantaninga ae iroura aei,+ kaanga ai aron atinroni maiura ae koaua ao e nene ni matoa, ao e kairira bwa ti na rin i akun te keeten,*+ 20 are e rin iai ibukira teuare rimoara, are Iesu,+ are e a riki bwa te ibonga ae rietata* n aki toki n aroni Merekitereka.+

7 Bwa Merekitereka aei, ae uean Tarem, ae ana ibonga te Atua ae Moan te Rietata, e kaitiboo ma Aberaam ngke e a oki Aberaam man tokanikaina i aoia ueea, ao e kakabwaiaa,+ 2 ao Aberaam e anganna ana kabwianibwai mani bwaai nako. Rairan aran teuaei bon “Uean te Raoiroi” moa ao irarikin anne bon uean Tarem naba, ae nanona “Uean te Raoi.” 3 E teimatoa bwa te ibonga n aki toki* kioina ngkai akea taekan tamana ke tinana, akea naba kateirikiana, ao akea taekani moan rikina ke tokini maiuna, ma e karaoaki bwa ai aron Natin te Atua.+

4 Taraa aroni kakannaton te aomata aei, ae anganaki te kabwianibwai iroun Aberaam are atun te utu,* mai buakoni konana n te buaka aika taiani kabanea n raoiroi.+ 5 E koaua bwa ni kaineti ma te Tua ao mwaane ake kanoan Rewi+ ake a anganaki te nakoa n ibonga, a tuangaki bwa a na rikoi aia kabwianibwai aomata,+ ae nanona bwa mairouia tariia, e ngae ngke boni kanoan* naba Aberaam ngaiia. 6 Ma e anaa te kabwianibwai mairoun Aberaam teuare aki nako man te utu are Rewi, ao e kakabwaiaa Aberaam are iai irouna taiani berita.+ 7 Ngaia are e kakoauaaki bwa e kakabwaiaaki are e mangori riki iroun are e kakannato riki. 8 A anganaki te kabwianibwai tibun Rewi aika aomata aika mate, ma ni kaineti ma teuare temanna are anganaki te kabwianibwai ao e kakoauaaki bwa e maiu.+ 9 Ma e kona n taekinaki bwa Rewi are te tia anai kabwianibwai, e anga naba te kabwianibwai rinanon Aberaam, 10 kioina ngke boni ngaia naba kanoan* ana bakatibu are Aberaam ae tuai ni bungiaki ngke e kaitiboo Aberaam ma Merekitereka.+

11 Ma ngke arona bwa e kona n reke te kororaoi n te nakoa n ibonga are mairoun Rewi,+ (bwa iai taekan te nakoa n ibonga n te Tua are a anganaki aomata) ao e aera bwa e na manga kainnanoaki te ibonga riki temanna bwa e na kaoti, ae atongaki bwa ai aroni Merekitereka,+ ao tiaki ai aron Aaron? 12 Bwa ngkai e a bitaki te nakoa n ibonga, ao e bae ni kainnanoaki naba bitakin te Tua.+ 13 Bwa teuae kabwarabwaraaki taekana ni baikai, boni kaain te baronga are akea temanna mai iai ae e a tia ni mwakuri n te baonikarea.+ 14 Bwa e teretere bwa e riki ara Uea man te baronga ae Iuta,+ ma akea taekaia ibonga irouni Mote bwa kaain te baronga anne.

15 Ao e a rangi ni mataata riki nakoira bwa e a manga teirake te ibonga temanna+ ae ai aroni Merekitereka,+ 16 are e riki bwa te ibonga, tiaki ni kaineti ma te tua ae bwain aon te aba, ma ni kaineti ma te mwaaka are anganna te maiu ae aki kona ni kamaunaaki.+ 17 Bwa e kaotiotaki taekana ni kangai: “Bon te ibonga ngkoe n aki toki n aroni Merekitereka.”+

18 Mangaia are e kaakiaki te tua are mai mwaina ibukini mamaarana ao aki manenana.+ 19 Bwa akea te bwai teuana ae karaoaki bwa e na kororaoi n te Tua,+ ma e reke te kororaoi mani karekean te kantaninga teuana ae raoiroi riki,+ ae ti a kaaniaki iai ma te Atua.+ 20 Ao kioina ngkai iai te taetae n tuea, 21 (bwa bon iai mwaane aika riki bwa ibonga n akea te taetae n tuea, ma e riki n ibonga teuaei n te taetae n tuea iroun Teuare e taekinna ni kangai: “E taetae n tuea ni kangai Iehova* ao e na aki bita ana iango,* ‘Bon te ibonga ngkoe n aki toki’”),+ 22 ai ngaia are e riki Iesu bwa kakoauaan te berita ae raoiroi riki.+ 23 Irarikin anne, a mwaiti aika riki bwa ibonga n ruamwia+ ake mai mwaia, ibukina bwa akea irouia ae teimatoa n te nakoa anne ngkai a mamate, 24 ma ibukina bwa e maiu teuarei n aki toki,+ e teimatoa nakoana n ibonga n akea ae e na ruamwina. 25 Mangaia ae e kona ni kakororaoa kamaiuaia te koraki ake a kaania te Atua rinanona, ibukina bwa e teimatoa ni bubutii ibukia ngkai e teimatoa ni maiu.+

26 Bwa e bon riai ibukira bwa e na reke ara ibonga ae rietata* ae kakaonimaki ni koaua, akea ana bure, akea baarekana,+ e kaokoroaki ma taani bure, ao e karietataaki riki nakon taiani karawa.+ 27 Bon tiaki aroia ibonga akana rietata akanne, bwa e aki riai teuaei n angakarea ni katoabong,+ n angakarea moa ibukin oin ana bure ao imwina ibukin aia bure aomata,+ ibukina bwa e a tia ni karaoa aei tii te taina ngke e anga maiuna, ma e manena n aki toki.+ 28 Bwa a mwiokoaki mwaane aika mamaara bwa ibonga aika rietata ni kaineti ma te Tua,+ ma e mwiokoaki te Nati n te taetae n tuea+ are roko imwin te Tua, are te nati are karaoaki bwa e na kororaoi+ n aki toki.

8 Aio ngkanne te bwai ae moan te kakawaki i buakoni baike ti taekin: Iai ara ibonga ae rietata* ae ai aron anne,+ ae tekateka i angaatain ana kaintokanuea Teuare mimitong i karawa,+ 2 ae te tabonibai* ae mwakuri n te Ruu ae Moan te Tabu+ ao n te umwanrianna ni koaua, are e kateia Iehova* ao tiaki te aomata. 3 Bwa a mwiokoaki ibonga nako aika rietata bwa a na anganga bwaai n tituaraoi ao taiani karea, mangaia ae e riai naba n iai te bwai ae e na anga teuaei.+ 4 Ngke arona bwa e mena i aon te aba, ao e na aki riki bwa te ibonga,+ kioina ngkai ai kaman iai mwaane ake a anganga bwaai n tituaraoi ni kaineti ma te Tua. 5 A karaoa te beku ae tabu mwaane aikai ae tii katotongan ao bannan+ are i karawa.+ E oti aei n te tua are e anga te Atua nakoni Mote ngke e nang katea te umwanrianna. E kangai: “Taraia bwa ko na karaoi bwaai ni kabane ni katotongi teia ake a kaotaki nakoim n te maunga.”+ 6 Ma e kakannato riki te mwakuri* are e reke iroun Iesu, ibukina bwa boni ngaia naba te tia raoi+ ibukin te berita are raoiroi riki,+ are e kateaki ni kaineti ma taian tua i aoni berita aika raraoi riki.+

7 Bwa ngke arona bwa akea kabwakan te moani berita, ao e na aki kainnanoaki are te kauoua.+ 8 Bwa e kunei kairuaia aomata n aron are e taekinaki ni kangai: “‘Noria! A a roko boong,’ bon ana taeka Iehova,* ‘ae N na karaoa iai te berita ae boou ma tibun Iteraera ao tibun Iuta, 9 ae tiaki aekakin te berita are I karaoia ngkoa ma aia bakatibu n te bong are I taui baia iai ni kaotinakoia man te aba are Aikubita,+ ibukina bwa a aki teimatoa i nanon au berita, ai ngaia ae I a katoka mutiakinaia,’ bon ana taeka Iehova.*

10 “‘Bwa aio te berita ae N na karaoia ma tibun Iteraera imwini boong akanne,’ bon ana taeka Iehova.* ‘N na karin au tua n aia iango ao N na korei i nanoia.+ Ao N na riki bwa Atuaia, ao a na riki bwa au aomata.+

11 “‘Ao akea temanna ae e na manga reireina kaain abana, ke temanna ae e na reireina tarina ni kangai: “Ko na ataa Iehova!”* Bwa a nangi bane n ataai, mairoun ae te kabanea ni mangori ni karokoa ae te kabanea ni kakannato i buakoia. 12 Bwa N na kabwarai aia bure naake a karaoi mwakuri aika bubuaka, ao N na aki manga uringi aia bure.’”+

13 Ngke e kangai te Atua, “te berita ae boou,” e a karaoa iai te berita are mai mwaina bwa e na bane taina.+ Ao e nangi mauna ngkai are e nangi bane taina ao ni mane.+

9 Ni koauana, bon iai n te berita nikawai tuua ibukin te beku ibukin te Atua ao iai naba ana tabo ae tabu+ i aon te aba. 2 Bwa e kateaki moan ruun te umwanrianna ike e mena iai te kaintaura+ ma te taibora ao bwerena ake a kaotiotaki i matan te Atua,+ ao e aranaki te tabo aei bwa te Ruu ae Tabu.+ 3 Ma i akun te kauoua ni keeten,*+ bon ruun te umwanrianna ae aranaki bwa te Ruu ae Moan te Tabu.+ 4 E mena n te ruu aei te baan ni kabueki ribano ae te koora,+ ao te ati ni berita+ ae kanimwaki te koora n rabunaki iai,+ ae e mena i nanona te tiaeki ae te koora ae kanoana te manna,+ ao ana kai Aaron are e bwebwe+ ngkoa, ao baaba+ ake e mena iai te berita. 5 Ao e mena i aona katotongaia kerubim* aika uoman aika mimitong aika rabuna nnen te karea ni kan raoi* n nuuia.+ Ma ai tiaki ngkai taini kabwarabwaraan raoi baikai.

6 Imwini kateani baikai n aron aei, ao a a katoatai n rin ibonga ni moan ruun te umwanrianna bwa a na karaoa aia beku ibukin te Atua,+ 7 ma tii te ibonga ae rietata* ae rin n te ruu are te kauoua, teuana te tai n te ririki,+ ao e rin iai ma te raraa,+ are e anga bwa te karea i bon ibukina+ ao ibukin aia bure aomata+ ake a karaoia ibukin ronnanoia. 8 Ma e kateretereaki rinanon te taamnei ae raoiroi bwa e tuai moa ni kaotaki te kawai n rin n te Ruu ae Moan te Tabu ngke e tei te moan umwanrianna.+ 9 Te umwanrianna aei bon te kaikonaki ibukin te tai aei,+ ao i aan te babaire aei, e anganga te aba bwaai n tituaraoi ma taiani karea.+ Ma a aki kona baikai ni kakororaoa mataniwin nanon teuare beku ibukin te Atua.+ 10 A tii irekereke baikai ma taian amwarake ao moi ao aaro aika kakaokoro ibukin tebokaia aomata ma bwaai*+ aika katauaki i aan te tua. Boni kaetieti baikai aika katauaki n te tua ni kaineti ma bwaai n rabwata+ ni karokoa te tai ae baireaki ibukini kaetani bwaai.

11 Ma ngke e roko Kristo bwa te ibonga ae rietata ibukini baika raraoi ake a a tia ni koro bukia, ao e rin n te umwanrianna ae kakannato ao ae kororaoi riki ae aki karaoaki ni baia aomata, ae tiaki bwain te aonnaba aei. 12 E aki rin n te Ruu ae Moan te Tabu ma raraaia kooti ke kaao mwaane aika ataei, ma e bon rin ma oin raraana,+ n tii te taina ma e manena n aki toki ao e karekea kamaiuara* ae teimatoa n aki toki.+ 13 Bwa ngkana e katimtimwaki raraaia kooti ma kaao mwaane+ ao mannangin te kao aine i aoia te koraki aika kamwara, ao a katabuaki* ni kaitiakaki rabwataia iai i matan te Atua,+ 14 ao ai batira riki kaitiakani mataniwin nanora mani mwakuri aika mate,+ n raraan te Kristo,+ are e anga ngaia nakon te Atua n akea kabuakakaana, rinanon te taamnei ae aki totoki, bwa ti aonga ni karaoi mwakuri aika tabu ibukin te Atua ae maiu!+

15 Anne bukina ae e a riki iai Kristo bwa te tia raoi n te berita ae boou,+ bwa e aonga n reke te berita ibukin tibwangaia n aki toki te koraki ake a weteaki.+ A kakoroaki bukini baikai ni kabane rinanoni matena, are a kainaomataaki iai n te kaboomwi+ man aia bure n riaon te berita nikawai. 16 Bwa ngkana iai te berita ma te Atua, ao e riai maten te aomata* ae karaoa te berita, 17 ibukina bwa e bwai te berita ngkana e a mate te aomata* ae karaoia, kioina ngkai akea korakoran te berita ngkana e boni maiu. 18 Mangaia ae e aki bwai naba te berita nikawai n akean te raraa. 19 Bwa ngke e a tia Mote n taekini kaetieti nako aika kaotaki n te Tua nakoia aomata ni kabane, ao e anai raraaia kaao mwaane aika ataei ma kooti ao te ran, ao e katimtimmwa i aon te boki* ao i aoia aomata ni kabane, ni kain te aroka ae te utoba ma buraen te tiibu ae uraroo, 20 ao e kangai: “Aio raraan te berita, are e tua nakoimi te Atua bwa kam na kakoroa nanona.”+ 21 E katimtimwa naba te raraa n aron anne i aon te umwanrianna ao bwaai ni kabane aika kabonganaaki n te beku ae tabu.*+ 22 Eng, a kuri ni bane bwaai ni kaitiakaki n te raraa, n aron ae katauaki n te Tua,+ ao akea kabwaraani buure ngkana akea te raraa ae kabwaroaki.+

23 Mangaia ae a riai ni kaitiakaki katotongani+ baike i karawa ni karea aika maan, ma a na kaitiakaki+ bwaini karawa ni karea aika raraoi riki nakoni karea aika maan. 24 Bwa e aki rin Kristo n te Ruu ae Moan te Tabu ae karaoaki ni baia aomata,+ ae katotongan te tabo ae tabu ni koaua,+ ma e a rin i karawa+ bwa e na kaoti i matan te Atua ibukira.+ 25 E aki rin bwa e na okioki n anganga ngaia, n aron te ibonga ae rietata ae rin n te Ruu ae Moan te Tabu ni katoa ririki+ ma uotana te raraa ae tiaki oin raraana. 26 Bwa ngkana ngaia anne, ao e na okioki ni maraki ni moa mani moan rikin te botannaomata. Ma e kaotia tii te taina n tain tokin taiani waaki aika ngkai i aon te aba,* bwa e na kareanna boni ngaia, ni kamauna iai te bure.+ 27 Ao ngkai a katauaki aomata bwa tii teuana mateia, ao a na karekea te motikitaeka imwina, 28 ao ai arona naba, bwa e kareanaki te Kristo tii teuana te tai bwa e na uouotii aia bure aomata aika bati,+ ma kaotina are te kauatai, tiaki ibukin te bure ma e na noraki irouia te koraki ake a ingainga n ukoukoria ibukini kamaiuaia.+

10 Bwa kioina ngkai iai n te Tua bannani+ baika raraoi aika a na roko,+ ma bon tiaki rabwatani baikai, ao e bon aki kona te tua* ni karaoiia te koraki ake a kaania te Atua bwa a na kororaoi, ni karea aika tii te arona ake a okioki n anga ni katoa ririki.+ 2 Bwa ngke arona bwa a kaitiakaki iai te koraki ake a uotii aia karea,* ao tiaki bwa e na kaman toki te angakarea, ibukina bwa a aikoa manga namakina te bure i nanoia? 3 Ma ni kaitaraan anne, a kauringi taekani buure taian angakarea aikai, n te ririki teuana ma teuana,+ 4 bwa e aki kona n uotiinako buure raraaia kaao mwaane ma kooti.

5 Mangaia are e taku Kristo nakon te Atua ngke e a roko i buakoia kaain te aonnaba: “‘Ko aki tangira te karea ao te angakarea, ma ko katauraoa te rabwata ibukiu. 6 Ko aki kukurei ni karea ni kabuekaki aika bwanin ao ni karea ni kabwarabure.’+ 7 Ao I taku: ‘Akea bwa I a roko (n aron taekau are koreaki n te nira ni boki) bwa N na karaoa nanom te Atua.’”+ 8 Ngke e a tia ni kangai: “Ko aki tangiri karea ao angakarea ao karea ni kabuekaki aika bwanin ao karea ni kabwarabure ao ko aki kukurei iai”—aika karea aika kareanaki n aron ae katauaki n te Tua— 9 ao e a manga kangai: “Akea bwa I a roko bwa N na karaoa nanom.”+ E a kaaki are te moan bwa e aonga ni kamatoaa are te kauoua. 10 Ao ibukin “nanona,”+ ti a katabuaki* rinanoni kareanakin rabwatan Iesu Kristo are kareanaki n tii te taina ma e manena n aki toki.+

11 Ao a kakaraoa aia tei ibonga nako ni katoabong, ni karaoa aia beku ae tabu,*+ ao n okioki n anga taiani karea aika tii te arona,+ ake a aki kona n uotiinako buure ni kabane.+ 12 Ma e anga teuaei te karea ae tii teuana ibukini buure ae manena n aki toki, ao e tekateka i angaatain te Atua,+ 13 ao imwina e kume n tataningaa kaakiaia akana kairiribai nakoina, bwa nneni katokaani waena.+ 14 Bwa e kakororaoiia n aki toki+ te koraki ake a a tia ni katabuaki n te karea ae tii teuana. 15 Ma e kaotioti naba nakoira te taamnei ae raoiroi, bwa ngke e a tia ni kangai: 16 “‘Aio te berita ae N na karaoia ma ngaiia imwini boong akanne,’ bon ana taeka Iehova.* ‘N na karin au tua i nanoia ao N na korei n aia iango.’”+ 17 Ao e a manga taku: “Ao N na aki manga uringi aia bure ao aia mwakuri aika bubuaka.”+ 18 Bwa ngkana a kabwaraaki buure aikai, ao e aki manga kainnanoaki iai te karea ni kabwarabure.

19 Mangaia ae ngkai ti ninikoria* taari ni kabongana te kawai n rin nakon te Ruu ae Moan te Tabu+ ibukin raraan Iesu, 20 ae te kawai ae boou ae maiu are e kaukia nakoira ngke e rin i akun te keeten*+ are rabwatana, 21 ao kioina ngkai iai ara ibonga ae kakannato ae tararuaa ana auti te Atua,+ 22 ti na kaania te Atua ma nanora ni koaua ao te onimaki ae tabwanin raoi, ngkai a a tia ni katimtimwaki nanora ni kaitiakaki man te mataniwinnano ae buakaka,+ ao a a tia n tebokaki rabwatara n te ran ae itiaki.+ 23 Ti na botumwaaka ni kaotiota ara kantaninga i mataia aomata ni kabane n akea te nanokokoraki,+ bwa e kakaonimaki teuare beritanna. 24 Ao ti na iaiangoira* i marenara bwa ti aonga ni kaungaira nakon* te tangira ma mwakuri aika raraoi,+ 25 ao ti na aki kaaki arora ni bobotaki,+ n aron ae a taneiai iai tabemwaang, ma ti na kaungaira i marenara,+ ni kakorakoraira riki iai ngkai ti a nora te bong arei bwa e a kaan.+

26 Bwa ngkana ti kakaraoa ae bure ma te nano ni kani bure imwini karekean te atatai ae eti ibukin te koaua,+ ao ai akea riki te karea ibukini buure,+ 27 ma iai te kantaninga ae kakamaaku ae kariaan te motikitaeka, ao te un ae korakora ae e nang kamaunaia te koraki aika kakaitaraa te Atua.+ 28 Ane e kaaki taekan te Tua Rinanoni Mote ao e na kamateaki n aki nanoangaaki, n aia kaotioti taani kakoaua aika uoman ke teniman.+ 29 N ami iango, korakorara riki te katuuaa ae riai n reke iroun te aomata ae toutoua Natin te Atua i aani waena, ao e iangoia bwa e uarereke manenan raraan te berita+ are e katabuaki iai, ao e ribaa ma ni kamatauningaa te taamnei are e kaotiotaki iai ana akoi ae rianako te Atua?+ 30 Bwa ti ataa Teuare kangai: “Au bwai te karekekai, N na kabooi mwin aia mwakuri aika bubuaka.” Ao e a manga kangai: “E na motiki taekaia ana aomata Iehova.”*+ 31 Bon te bwai ae kakamaaku te bwaka nako nanoni bain te Atua ae maiu.

32 Ma teimatoa n uringi boong ake rimoa, imwini moan reken te oota iroumi,+ ngke kam nanomwaaka ni marakimi n te kakorakora ae bati. 33 N tabetai kam riki bwa bwaai ni kaneweaba* n aromi ni kamaamaeaki ao ni karawawataaki, ao n tabetai kam ibuokanibwai ma* te koraki ake a rinanon anne. 34 Bwa kam kaotiota nanoangaaia te koraki ake a mena n te karabuuti ao kam kimwareirei naba ni kataua kurian ami bwai,+ ngkai kam ataia bwa iai tibwangami ae raoiroi riki ao ae teimatoa.+

35 Mangaia ae tai kaaki ninikoriami,* bwa iai te kaniwanga ae rangi ni bubura ae e na reke iai.+ 36 Bwa kam kainnanoa te nanomwaaka+ bwa e aonga n reke iroumi kakoroani bukin te berita, ngkana kam a tia ni karaoa nanon te Atua. 37 Bwa ai tii “teutana riki,”+ ao “e nang roko teuare e na roko, ao e na aki baenikai.”+ 38 “Ma e na maiu ane e raoiroi ibukin ana onimaki,”+ ao “ngkana e kerikaaki, ao I* aki kukurei irouna.”+ 39 Ma tiaki aeka n aomata ngaira ake ti na kerikaaki nakon te kamaunaaki,+ ma aeka n aomata ngaira aika iai ara onimaki ae e na kamaiuira.

11 Te onimaki bon te aki nanokokoraki ni kariai baika kantaningaaki,+ ae kaotii kakoauaani baika boni koaua aika aki noraki. 2 Ao ibukin aei, e kaotiotaki nakoia aomata ake ngkoa* bwa e kukurei te Atua irouia.

3 Bwa ti ataia rinanon ara onimaki bwa a baireaki* bwaai ni kabane* ake i karawa ao i aon te aba n ana taeka te Atua, bwa a aonga n riki baika noraki mani baike a aki noraki.

4 Ibukin ana onimaki Abera ao e anga te karea nakon te Atua ae raoiroi riki nakon ana karea Kain,+ ao ibukin te onimaki aei e kaotiotaki nakoina bwa e raoiroi, bwa te Atua e butimwaea* ana karea.+ E teimatoa n taetae Abera rinanon ana onimaki e ngae ngke e a tia ni mate.+

5 Ibukin ana onimaki Enoka+ ao e uotakinako bwa e aonga n aki nora te mate, ao e aki manga kuneaki ibukina bwa e a uotakinako iroun te Atua,+ bwa imwain uotakinakoana ao e kaotiotaki nakoina bwa e kakukureia te Atua. 6 Ma ngkana akea te onimaki ao e aki kona ni kakukureiaki te Atua, bwa ane e kawara te Atua ao e riai ni kakoauaa bwa bon iai ngaia ao bon te tia karekei kaniwangaia te koraki ake a ingainga n ukoukoria.+

7 Ibukin ana onimaki Noa+ ao e maaka te Atua ao e kabaa te aake+ ibukini kamaiuaia kaaini batana, imwin anganakina te kauring mairoun te Atua n taekani baike a tuai n noraki.+ E kabuakakaia kaain te aonnaba+ n ana onimaki ao e a riki bwa te tia bwaibwai n te raoiroi are reke man te onimaki.

8 Ibukin ana onimaki Aberaam+ ao e ongeaba ngke e weteaki ao e mwananga nakon te tabo are e baireaki bwa e na ababa iai, ao e mwananga nako, e ngae ngke e aki ataa ike e na nako iai.+ 9 Ibukin ana onimaki ao e maeka bwa te iruwa n te aba are beritanaki, ae te aba ae e ianena iai,+ ao e maeka n umwanrianna+ ma Itaaka ao Iakoba, ake raona ni bwaibwai n te berita naba anne.+ 10 Bwa e kariariaa te kaawa ae iai aana ae matoatoa, ae te tia karaoia* te Atua ao te tia kateia.+

11 Ibukin ana onimaki naba Tara ao e karekea te konaa ni kariki, e ngae ngke e a bunginako ana ririki ma te ririki ni kakariki,+ kioina ngkai e iangoa Teuare karaoa te berita bwa e kakaonimaki.* 12 Ibukin aei ao a a bungiaki naati+ aika mwaitikurikuri n aron itoini karawa, mairoun te aomata ae tii temanna ae kaanga e mate,+ ao a aki kona ni warekaki n aroni mwaitin tanon aon te bike.+

13 A bane ni mate te koraki aei i nanon te onimaki, ao e ngae ngke a aki karekea kakoroani bukin taiani berita,+ ma a nori mai kiraroa,+ ao a butimwaei ma ni kaotiotiia i mataia aomata bwa ianena ngaiia, ao taani maeka n iruwa n te aba are a maeka iai. 14 Bwa te koraki ake a taetae n aron anne, a kaota koauan ae a ingainga n ukoukora te tabo ae e na riki bwa oin aia tabo ni maeka. 15 Ma ngke arona bwa a teimatoa n iangoa te tabo are a nako mai iai,+ ao e na bon reke angaia n okiria. 16 Ma a a uaiakina ngkai te tabo ae raoiroi riki, ae bwaini karawa. Mangaia ae e aki maamaa te Atua ni weteaki irouia bwa Atuaia,+ bwa e a tia ni katauraoa te kaawa ibukia.+

17 Ibukin ana onimaki Aberaam ao e kuri ni kareana Itaaka ngke e kataaki.+ E kataia ni kareana natina ae ana rikitemanna, teuare butimwaei taiani berita ma te kukurei,+ 18 e ngae ngke e a tia n taekinaki ae kangai nakoina: “Ane e riki mairoun Itaaka ao e na atongaki bwa kanoam.”*+ 19 Ma e taku i nanona bwa e kona te Atua ni kauta Itaaka mai buakoia maate, ao e a manga kaokaki natina nakoina man te mate n te aro ni kaikonaki.+

20 Ibukin ana onimaki naba Itaaka ao e kakabwaiaa Iakoba+ ma Etau,+ ni kaineti ma baika nangi roko.

21 Ibukin ana onimaki Iakoba ao e kakabwaiaia natin Ioteba+ ake mwaane temanna imwin temanna ngke e nangi mate,+ ao e taromauri ngke e taua okona n raraia.+

22 Ibukin ana onimaki Ioteba ao e taekina otinakoia tibun Iteraera mai Aikubita ngke e a kaan tokini maiuna, ao e anga taiani kaetieti* ni kaineti ma riina.*+

23 Ibukin te onimaki ao e karabaaki Mote i nanon tenua namwakaina irouia ana karo imwini bungiakina,+ ibukina bwa a noria bwa te teei ae kakateke taraana,+ ao a aki maaka ana tua te uea.+ 24 Ibukin ana onimaki Mote ao e rawa n atongaki ngke e a ikawai+ bwa natin natini Barao te aine,+ 25 ma e rinea ae e na bwainikirinaki ma ana aomata te Atua, nakon are e na reke irouna te kimwareirei ae kai toki ae kakukurein te bure, 26 ibukina bwa e iangoa kamaamaean te Kristo bwa te kaubwai ae kakawaki riki nakoni kaubwain Aikubita, bwa e kaatuua iangoani karekean te kaniwanga are katauraoaki. 27 E kitana Aikubita ibukin ana onimaki+ ao tiaki ibukini maakakin unin te uea,+ bwa e teimatoa n nene ngke kaanga e nora Teuare aki nonoraki.+ 28 Ibukin ana onimaki ao e karaoa te Toa ae te Riao, ao katimtimwan te raraa i aoni bouan te mataroa, bwa a aonga n aki tiringaki* aia karimoa ana aomata te Atua iroun ana anera te Atua.+

29 Ibukin aia onimaki ao a rinukan Taari ae Uraura kaanga i aon te tano ae mwau,+ ma ngke a kataia n rinukana I-Aikubita, ao a bane ni bwabwa.+

30 Ibukin te onimaki ao e bwaka oon Ieriko ngke a a tia tibun Iteraera ni mwaati ni katobibia i nanon itibong.+ 31 Ibukin ana onimaki Raaba are te aine ae kakabooaki ao e aki kamaunaaki i rarikia te koraki ake a aki ongeaba, ibukina bwa e butimwaeiia raoi te koraki ake a karaba n tuoa te aba.+

32 Ao tera ae N na taekinna riki? Bwa e na aki tau te tai ngkana I reitia n taekina taekani Kiteon,+ Bwaraka,+ Tamton,+ Iebeta,+ Tawita,+ ao Tamuera+ ma burabeti ake tabemwaang. 33 A tokanikai ibukin aia onimaki ngke a aitara ni buaka ma tautaeka n uea,+ ao a kakaraoa ae raoiroi, a karekei taiani berita,+ a kaini wia raian,+ 34 a katoka korakoran te ai,+ a rawei maiuia mani win te kabaang,+ a kakorakoraaki ngke a mamaara,+ a korakora n tain te buaka,+ ao a kataenikaiia taanga ni buaka ake a niniaki irouia.+ 35 A butimwaeiia aia mate aine n te mangauti,+ ma a kammarakaki ni kamateaki mwaane ake tabemwaang ibukina bwa a aki kani kakeaa aia onimaki ibukini kainaomataaia, bwa a kani karekea te mangauti ae raoiroi riki. 36 Eng, a kataaki ake tabemwaang ni kakanikoaia ao ni kataereaia, ao riki ni kabaeaia n taurekereke+ ao ni karabuutinakia.+ 37 A karebanaaki n atibu,+ e kataaki aia onimaki, a korouaaki n te tao, a tiringaki n te kabaang,+ a kunnikainia ni kunin te tiibu ao ni kunin te kooti,+ a kainnano, a karawawataaki,+ a bwainikirinaki,+ 38 ao a aki tau kaain te aonnaba ibukini menaia aomata aikai i buakoia. A tiotionako n te rereua ao riaoni maunga ao a maeka n taian nangananga+ ma kinonon aon te aba.

39 Ao e ngae ngke e kaotiotaki nakoia naakai ni kabane bwa a raoiroi ibukin aia onimaki, ma a aki nora kakoroani bukin te berita, 40 ibukina bwa e a kaman iangoa te bwai ae raoiroi riki ibukira te Atua,+ bwa a aonga n aki karaoaki bwa a na kororaoi imwaira.*

12 Mangaia ae ngkai iai taani kakoaua aika uanao aika otabwaninira n ai aron te nang, ao ti na kaaki rawawatara nako ao te bure ae kai nimtira,+ ao ti na kananomwaakaira ni biri n te kabobirimwaaka are kamenaaki imwaira,+ 2 ngkai ti tataraa teuare te Mataniwi ae Rietata ao te tia Kakororaoa ara onimaki ae Iesu.+ E nanomwaaka nakoni matena i aon te kai ni kammaraki* ibukin te kimwareirei are kamenaaki imwaina, n aki mutiakina kamaamaeana, ao e a tekateka i angaatain ana kaintokanuea te Atua.+ 3 Kaatuua iangoan teuare nanomwaaka ni kaineti ma aia taetae n riribai taani bure+ ike a a boni kabuakakaia iai i bon irouia, bwa kam aonga n aki kua ao a na aki bwara nanomi.*+

4 Bwa ngkai kam buakana te bure anne, ao kam tuai mani kaitaraa ni karokoa tiinakon raraami. 5 Ao kam mwaninga taekan te kaungaunga nakoimi are kam atongaki iai bwa naati, ae kangai: “Natiu, tai kakeaa bongan te reirei ni kaetieti mairoun Iehova,* ao tai bwarannano ngkana ko kaetaki irouna, 6 bwa akana e tangiriia Iehova* ao e reireinia ni kaetietiia, bwa ni koauana, e kataereia* aomata nako ake e natinia.”+

7 Kam riai n nanomwaaka bwa anne boni kanoan naba reireinakimi ni kaetietaki.* E taraingkami te Atua bwa kaanga natina.+ Bwa te nati raa ae aki reireinaki ni kaetietaki iroun tamana?+ 8 Ma ngkana kam aki reireinaki ni kaetietaki n aron ae reke irouia aomata nako, ao bon natintamwa iai ngkami ao tiaki naati. 9 Irarikin anne, a taneiai tamara aika i aon te aba n reireinira ni kaetietira, ao ti karineia. Ma tiaki ti riai n tauraoi riki n aantaeka nakon Tamara are natinira n te taamnei bwa ti aonga ni maiu iai?+ 10 Bwa a reireinira ngaiia ni kaetietira i nanon te tai ae uarereke ni kaineti ma te baere a taku irouia bwa e raoiroi, ma e reireinira teuarei bwa ti aonga ni kabwaia ao n itiaki* n ai arona.+ 11 E koaua ae akea te reirei ni kaetieti ae kakimwareirei ni moan rekena ma e kammaraki,* ma rimwi riki, e a karika te uaa n raoi ae te raoiroi nakoia te koraki ake a kataneiaaki iai.

12 Mangaia ae kam na kakorakorai baai aika tinetine ao bubuaniwae aika mamaara,+ 13 ao kam na teimatoa ni kaetietii kawaini waemi,+ bwa e aonga n aki tibanako toman riin ane e mwauku, ma e na kamarurungaki. 14 Ukoukora te raoi ma aomata nako+ ao ukoukora katabuami,*+ bwa e aki kona n nora te Uea ane e aki katabuaki. 15 Taratara raoi bwa e na akea temanna ae e na aki reke irouna ana akoi ae rianako te Atua, bwa e aonga n akea te wakaa ae boitin ae e na rikirake ma ni kauekei kangaanga ao ni kamwaraeia aika bati.+ 16 Ao taraia bwa e na akea i buakomi te tia wene ni bure* ke te aomata ae aki karinei baika tabu, n aron Etau are anganako rinena ni karimoa ibukin te amwarake ae tii teuana.+ 17 Bwa kam bon ataia ae imwina riki ngke e a kani karekea tibwangana ae te kakabwaiaaki, ao e a totokoaki, ao e ngae ngke e ukoukora bitakin ana iango tamana ma rannimatana,+ ma e matebuaka.*

18 Bwa kam aki kaania te maunga are kona n ringaki,+ are e ura iai te ai+ ma te nang ae roroo ao te rotongitong ae matenten ao te angibuaka,+ 19 ma tangin te buu+ ma te bwanaa ae taetae,+ ao ngke a ongo te bwanaa aomata ao a onnon bwa e na aki manga taekinaki riki te taeka teuana nakoia.+ 20 Bwa a rangi ni maaka te tua ae kangai: “Ngkana e boo te man ma te maunga arei, ao e na karebanaaki n atibu n uaa matena.”+ 21 E rangi ni kakamaaku naba taraani baika riki n te aro are e a taku Mote: “I a maaku ma n rurubenebene.”+ 22 Ma kam kaania te Maunga ae Tion+ ma ana kaawa te Atua ae maiu, ae Ierutarem+ are i karawa, ma anera aika mwaitikurikuri* 23 aika botaki,+ ao aia ekaretia te koraki ake taiani karimoa ake a koreaki araia i karawa, ao te Atua ae te tia Motiki taekaia aomata ni kabane+ ma te koraki aika raoiroi ake a rineaki n taamneina ae raoiroi+ ake a karaoaki bwa a na kororaoi,+ 24 ao Iesu are te tia raoi+ n te berita ae boou,+ ao te raraa are katimtimwaki ae taetae n te aro ae raoiroi riki nakon raraan Abera.+

25 Tataraingkami bwa kam na aki rawa n ongeaba nakon* teuare taetae. Bwa ngkana a aki kona ni birinako man te katuuaaeaki naake a rawa n ongeaba nakon teuare anga ana kauring te Atua i aon te aba, ao ti na aki kona riki ngaira ni birinako man te katuuaaeaki, ngkana ti tannako mairoun teuare taetae mai karawa!+ 26 N te tai anne ao e mwaeiei te aonnaba ni bwanaan te Atua,+ ma e a berita ngkai ni kangai: “Iai riki te tai teuana ae N na kamwaeieiea iai tiaki tii te aonnaba ma karawa naba.”+ 27 Ao te taeka ae, “iai riki te tai teuana” e kaota ae a na kamaunaaki baike a tabe ni kamwaeieieaki, ake baike a karaoaki iroun temanna, bwa a aonga n tiku baike a aki kamwaeieieaki. 28 Mangaia ae kioina ngkai ti na karekea te Tautaeka n Uea are aki kona ni kamwaeieieaki, ti bia teimatoa ni karekea te akoi ae rianako, are ti kona iai ni beku iroun te Atua ma te maaku ao te karinerine, 29 bwa bon te ai ae kaakang Atuara.+

13 Kam na kateimatoa ami itangitangiri n tari.+ 2 Tai mwaninga taekan akoaia iruwa,+ bwa iai ake a a tia n akoiia anera iai n akea ataakina irouia.+ 3 Kam na iaiangoiia ake a karabuutinaki*+ n aron ae kaanga kam karabuutinaki ma ngaiia,+ ao akana bwainikirinaki, ngkai kam bon teimatoa naba ni maiu i aon te aba.* 4 Ke e karineaki te tekateka ni mare irouia aomata ni kabane, ao e na aki kamwaraeaki te reitaki n te mare,+ bwa e na motiki taekaia taani wene ni bure* ao taani wene ni kimoa te Atua.+ 5 Kam na maiuakina te aro ae akea te bakimwane iai,+ ngkai a rau nanomi n ami bwai akana iroumi.+ Bwa e kangai ngkoa te Atua: “N na bon aki kaakiko ao N na bon aki kitaniko.”+ 6 Ai ngaia ae ti rangi n ninikoria ao ti kangai: “Te tia buokai Iehova,* N na aki maaku. Tera ae e kona ni karaoia te aomata nakoiu?”+

7 Kam na uringia akana kairiri i buakomi,+ ake a taekina ana taeka te Atua nakoimi, ao ngkai kam iaiangoi uaan aroaroia aika raraoi, ao katotonga aia onimaki.+

8 Aron Iesu Kristo ngkoananoa, ao ai arona naba n te bong aei, ao n aki toki.

9 Kam na tai iraraang n reirei aika kakaokoro ao aika raka, bwa e raoiroi riki bwa e na kakorakoraaki te nano n ana akoi ae rianako te Atua, ao tiaki n taian amwarake,* ake a aki kabwaia iai te koraki ake a katabetabeia iai.+

10 Iai ara baonikarea ae akea kariaiakaia ake a beku ibukin te Atua n te umwanrianna, bwa a na amwarake mai iai.+ 11 Bwa a kakabuekaki i tinanikun te kaembwa, rabwataia maan ake a uotaki raraaia nakon te Ruu ae Moan te Tabu iroun te ibonga ae rietata,* bwa te karea ni kabwarabure.+ 12 Ai ngaia are e kammarakaki naba Iesu i tinanikuni mataroan oon te kaawa+ bwa e aonga ni kaitiakiia aomata n oin raraana.+ 13 Ngaia ae ti na kawaria i tinanikun te kaembwa, n ibuokanibwai ni kamaamaeana are e taotaona nanona iai,+ 14 bwa akea iroura ikai te kaawa ae teimatoa, ma ti ingainga n ukoukora te kaawa are e na roko.+ 15 Ngaia ae ti na teimatoa n anga te karea ni karaoiroi nakon te Atua,+ ae nako mai wira+ aika kaotiota arana i mataia aomata, ao ti na karaoia rinanon Iesu.+ 16 Ao tai mwaninga ni karaoa ae raoiroi ma n tituaraoi ni buokiia aomata tabemwaang n ami bwai,+ bwa e kukurei te Atua n aeka ni karea akanne.+

17 Kam na ongeaba irouia akana kairiri i buakomi+ ao kam na aantaeka,+ bwa a teimatoa n tantani ni kawakini maiumi* ngkai a na anga taekan aroia iai,+ bwa a aonga ni karaoa aei ma te kimwareirei ao a na aki rawawata, bwa e karuanikai aei nakoimi.

18 Teimatoa n tataro ibukira, bwa ti onimakinna bwa a bon itiaki* mataniwin nanora, ngkai ti kani bwabwaina te koaua* ni bwaai ni kabane.+ 19 Ma I kaumakingkami riki bwa kam na tataro, bwa I aonga ni waekoa riki n okiringkami.

20 Ao te Atua are reke mairouna te rau, are e uotaarake mai buakoia maate te tia kawakintiibu ae kakannato+ ae ara Uea ae Iesu are iai irouna raraan te berita ae akea tokina, 21 e bia kataubobongaingkami ni baika raraoi ni kabane ibukini karaoan nanona, bwa rinanon Iesu Kristo ao e karaoi i nanora baika a na kakukurei i matana, are ana bwai te neboaki n aki totoki. Amen.

22 Ma I kaumakingkami taari, bwa kam na taotaon nanomi n ongora n te taeka ni kaungaunga aei, bwa I korea te reta nakoimi ae uarereke taekana. 23 I tangiringkami bwa kam na ataia ae e a tia ni bwara tarira are Timoteo. Ngkana e waekoa n roko, ao ti na uaia n nakoati n noringkami.

24 Aanga au kamauri nakoia akana kairiri ni kabane i buakomi ao nakoia te koraki aika itiaki* ni kabane. A kamauringkami naake i Itare.+

25 Ke e mena iroumi ni kabane ana akoi ae rianako te Uea.

Kuriiti, “n tokini boong aikai.”

Ke, “bwaai aika mena i nanon te iuniweeti.”

Kuriiti, “taamnei.” Nora Nanon Taeka, “Taamnei.”

Ke, “taani beku ibukin te botannaomata.”

Ke, “E aanaki am kaintokanuea i aon te Atua n aki totoki.”

Te oko ae tei ibukini mwaakan te uea.

Ke, “te kaetitaeka ae riai.”

Ke, “te beku ibukin te botannaomata.”

Ke, “te aonnaba ae maekanaki.”

Ke, “kaokoroaki ibukin te Atua.”

Nora Buk. A5.

Kuriiti, “ana kariki.”

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Ke, “anga te karea ibukini karekeani kabwaraani buure; te raoiakinaki.”

Ke, “tabu.”

Ke, “te kakao.”

Nora Nanon Taeka.

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Ae taekan ana ekaretia te Atua.

Ae taekan Iesu.

Ke, “te bwai ni kakoaua.”

Kuriiti, “ti na mamaaku.”

Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.

Nora Nanon Taeka, “Taamnei.”

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Nora Nanon Taeka.

Ke, “a tibanako.”

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Kuriiti, “Ni boong ake e mena iai n rabwatana n aomata.”

Kuriiti, “aki totoki.”

Ke, “te tai ae e na roko.” Nora Nanon Taeka, “Waaki ae ngkai.”

Ke, “tabu.”

Ke, “reirei ni kairiri.”

Ae taekan ana berita Iehova ao ana taetae n tuea.

Nora Nanon Taeka.

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Ke, “n taai nako.”

Ke, “are te baatua.”

Kuriiti, “a otinako mai bebeen.”

Kuriiti, “e mena ni bebeen.”

Nora Buk. A5.

Ke, “e na aki uringaaba.”

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Ke, “te tia beku ibukin te botannaomata.”

Nora Buk. A5.

Ke, “te beku ibukin te botannaomata.”

Nora Buk. A5.

Nora Buk. A5.

Nora Buk. A5.

Nora Buk. A5.

Nora Nanon Taeka.

Nora Nanon Taeka.

Ke, “te tabo ibukini karekeani kabwaraani buure.” Nora Nanon Taeka, “Rabunan te ati ni berita.”

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Kuriiti, “bwabetito aika kakaokoro.”

Kuriiti, “te kaboomwi ibukira.”

Ke, “kaokoroaki ibukin te Atua.”

Ke, “te tia raoi ni karaoan te berita.”

E kona naba n nanonaki ikai mateia maan.

Ke, “te nira ni boki.”

Ke, “te beku ibukin te botannaomata.”

Ke, “te tai aei.” Nora Nanon Taeka, “Waaki ae ngkai.”

Ke tao, “a aki kona mwaane aikai.”

Ke, “a karaoa aia beku ibukin te Atua.”

Ke, “kaokoroaki ibukin te Atua.”

Ke, “ni karaoa te mwakuri n ibuobuoki ibukia aomata.”

Nora Buk. A5.

Ke, “ti aki nanokokoraki.”

Nora Nanon Taeka.

Ke, “tabeakinira; mutiakinira.”

Ke, “kaumakira nakon; kauekea i nanora.”

Nora Buk. A5.

Kuriiti, “kam riki bwa bwaai ni kaneweaba kaanga n te tabo ni kamataku.”

Ke, “kam tei i rarikia.”

Kuriiti, “aromi n taetae ma te aki maaku.”

Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.

Ke, “ara bakatibu.”

Ke, “a barongaaki; a katauraoaki.” Kuriiti, katertisthtai.

Ke, “taiani waaki.” Kuriiti, aion. Nora Nanon Taeka, “Waaki ae ngkai.”

Ke, “e kaotioti te Atua bwa e butimwaea.”

Ke, “te tia korea taamneina.”

Ke, “kona n onimakinaki.”

Kuriiti, “am kariki.”

Ke, “te tua.”

Ke, “kaiiakina.”

Kuriiti, “ringaki.”

Kuriiti, “ngkana akea ngaira.”

Nora Nanon Taeka.

Ke, “kam na aki nimamate.”

Nora Buk. A5.

Nora Buk. A5.

Ke, “e katuuaaeia.”

Ke, “kataneiaakimi.”

Ke, “tabu.”

Ke, “e karawawata.”

Ke, “kaokoroami ibukin te Atua.”

Nora Nanon Taeka.

Kuriiti, “e aki karekea.”

Ke, “tatabebwi tenga.”

Ke, “tai karekei aonami nakon; tai kakeaa.”

Kuriiti, “naake a kabaeaki.”

Ke tao, “n aron ae kaanga kam karawawataaki ma ngaiia.”

Nora Nanon Taeka.

Nora Buk. A5.

Ae taekan tuua ibukin te amwarake.

Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”

Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.

Kuriiti, “raoiroi.”

Ke, “ti aki kani babakanikawai.”

Ke, “tabu.”

    Kiribati Publications (2000-2026)
    Log Out
    Log In
    • Kiribati
    • Share
    • Preferences
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Te Boraraoi
    • Te Boraraoi
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Log In
    Share