Nakoia I-Rom

1 Ngai ae Bauro ae ana toro Kristo Iesu, ae I weteaki bwa te abotoro ni mwiokoaki* n tataekinan ana rongorongo ae raoiroi te Atua+ 2 are e a kamani beritanna rinanoia ana burabeti n te Koroboki ae Tabu, 3 ae kaineti ma Natina are bungiaki bwa te aomata mani kanoan* Tawita,+ 4 ma e kaotaki ni mwaakan te taamnei ae raoiroi bwa ngaia Natin te Atua+ rinanon te mangauti mai buakoia maate,+—eng, boni ngaia ara Uea ae Iesu Kristo. 5 I* anganaki rinanon teuaei te akoi ae rianako ao te nakoa n abotoro,+ bwa a aonga ni kaotiota te onimaki ma n ongeaba irouna natannaomata nako,+ ibukini karinean arana. 6 Kam weteaki naba mai buakoia natannaomata aikai bwa ana aomata Iesu Kristo ngkami— 7 I koroboki nakoia aika tangiraki ni kabane iroun te Atua, ake a mena i Rom ake a weteaki bwa a na riki bwa te koraki aika itiaki:*

Ke e mena iroumi te akoi ae rianako ma te rau mairoun te Atua ae Tamara, ao te Uea ae Iesu Kristo.

8 Te moanibwai, I kaitau nakon Atuau rinanon Iesu Kristo ibukimi ni kabane, ibukina bwa e tataekinaki ami onimaki n te aonnaba ni kabutaa. 9 Bwa te Atua are I beku ibukina ma nanou ni kabane ni kaineti ma tataekinan te rongorongo ae raoiroi ibukin Natina, e riki bwa au tia kakoaua bwa I aki toki ni mwaneweingkami n au tataro,+ 10 ni bubutii bwa ngkana e kona n reke, ao N na boni kawaringkami ngkai ngkana nanon te Atua. 11 Bwa e ingainga nanou ni kan noringkami bwa N na anganingkami te bwaintituaraoi mairoun te Atua* ae e na kateimatoaingkami, 12 ke e na reke iai te ikaungaunga+ i marenara n ara onimaki, ae ami onimaki ao au onimaki.

13 Ma I tangiringkami taari bwa kam na ataia ae e bati au tai ni kani kawaringkami, bwa N na karekea naba uaan au mwakuri i buakomi n aron naba are i buakoia natannaomata, ma e tutukaki rokou ni karokoa ngkai. 14 I bae* irouia kaaini Kuriiti ao ianena,* ao irouia aomata ake a reireiaki ao ake a aki reireiaki. 15 Ai ngaia ae e ingainga nanou ni kan tataekina te rongorongo ae raoiroi nakoimi naba, ngkami akana kam mena i Rom.+ 16 Bwa I aki maamaa n te rongorongo ae raoiroi,+ bwa boni kaotani mwaakan te Atua ae e na karekea kamaiuaia aomata ni kabane ake a onimaki,+ aika I-Iutaia moa+ ao imwina kaaini Kuriiti.+ 17 Bwa a ataia akana iai aia onimaki, bwa e kaotiota raoiroina te Atua n te rongorongo ae raoiroi, ao e a kakorakoraaki riki iai aia onimaki,+ n aron are koreaki ni kangai: “Ma e na maiu ane e raoiroi ibukin ana onimaki.”+

18 Bwa e kaotiotaki unin te Atua+ mai karawa ni kaineti ma baika bobuaka ma nanona ni kabane, ao n aroia aomata aika buakaka ake a totokoa te koaua+ ibukin te Atua n te aro ae aki eti, 19 ibukina bwa a teretere irouia baika kona n ataaki ibukin te Atua, bwa e boni katereterei nakoia te Atua.+ 20 Bwa a teretere raoi aroarona aika aki nonoraki ni moa mani moani karikan te aonnaba* ni karokoa ngkai, ibukina bwa a noraki ni baika karikaki.+ E teretere raoi naba iai mwaakana ae akea tokina+ ao bon te Atua ngaia,+ mangaia ae bon akea bukina ae riai ae a na aki kakoauaa iai te Atua. 21 Bwa e ngae ngke a ataa te Atua, ma a aki neboia bwa te Atua ao a aki naba kaitaua, ma e rikirake n aki manena aia iango ao a karooaki nanoia aika aki wanawana.+ 22 E ngae ngke a taku bwa a wanawana ma a bon nanobaba, 23 ao a onea mimitongin te Atua ae aki kona ni mauna, nakon te bwai ae kaanga katotongan te aomata ae kona ni mka, ao mannikiba ma maan aika kaka aai waeia, ao maan aika kawakawa.+

24 Mangaia are e katikuia n aroia te Atua bwa a na karaoa ae kamwara n aron are e tangiria nanoia, bwa a aonga ni kamatauningai oin rabwataia iai. 25 A rineia naba bwa a na butimwaea riki te kewe nakon te koaua ibukin te Atua, ao a karinei ma n taromaurii baika karikaki n oneani mwin taromaurian te tia Karikiriki, are tii ngaia ae e riai ni karaoiroaki n aki toki. Amen. 26 Anne bukina ae te Atua e katikuia n aroia ni bwarua te wewene ni bure n te aro ae kammaira,+ bwa aia aine a onei aroia ni wene n taanga ae riai nakon te aro ae aki riai.+ 27 Anne naba aroia mwaane bwa a a manga katoka te wene n taanga ma te aine n te aro ae riai, ao a iraanako korakoran nanoia ni kani kabatiaa aia kaibwabwaru, n te aro are mwaane a a manga taania mwaane+ ao a karaoa ae kammaira i marenaia. E na reke tuuaaia ae botau ma aroaroia ae buakaka.+

28 Kioina ngke a rawa ni kakoauaa te Atua,* e a katikuia te Atua n aia iango are bobuaka ma nanona bwa a na karaoi baika aki riai.+ 29 Ao e onrake nanoia ni baika aki eti,+ te buakaka, te nanonrang,*+ ao te ribuaka, n aekaia nako. A on naba n te bakantang,+ te tiritiri,+ te kairiribai, te babakanikawai,+ ao te iowawa.+ Ao bon taan uataeka,* 30 taani kabuakaka,+ taan ribaa te Atua, a akiako, a kainikatonga, taani kamoamoaia, taani bairei baika karuanikai,* a aki ongeaba irouia aia karo,+ 31 a nanobaba,+ a aki kakaonimaki n aia berita, a babakaine, ao akea aia nanoanga. 32 E ngae ngke a bon ataa raoi ana kaetieti te Atua ae raoiroi ae kaotia bwa a tau ni mate akana kakaraoi aaro akanne,+ ma a aki tii kakaraoi mwakuri aikai, ma a kukurei naba irouia ake a kakaraoi.

2 Mangaia ae ko na bukinaki ngkoe ae te aomata n aki ongeia bwa antai ngkoe,+ ngkana ko momotikitaeka, bwa ko kabuakakako ngkana ko motika taekan temanna, ibukina bwa ngkoe ae ko motikitaeka ko boni kakaraoa naba are e karaoia.+ 2 Ti ataia bwa e ekiianako akana kakaraoi mwakuri aikai, ana motikitaeka te Atua ae boto i aon te koaua.

3 Ma ngkoe ae te aomata ae ko tabe ni momotiki taekaia te koraki aika kakaraoi mwakuri aikai, ko taku bwa ko na kona ni birinako man ana motikitaeka te Atua, ngkai ko kakaraoi naba mwakuri aikai? 4 Ke ko ribaa raoiroin ana akoi+ ma arona n aki kakaiun,+ ao ana taotaonakinnano,+ ibukina bwa ko aki ataia ae ana akoi te Atua e kataia ni kairiko nakon te rairannano?+ 5 Ma ibukin imanonom ao rawam n raira nanom, ko a kaikoa iai te un ibukim n te bongi n un ao n te bong are e na kaotaki iai ana motikitaeka te Atua ae eti.+ 6 Ao e na angania aomata nako booni mwin aia mwakuri,+ 7 ae te maiu ae aki toki nakoia akana ukora te mimitong ma te karineaki ma te aki mka+ n aroia ni botumwaaka ni kakaraoa ae raoiroi, 8 ma e na mena te marakinnano ma te un imwaia te koraki ake a kauekea te itabarara, ma ake a aki ongeaba n te koaua ma a ongeaba n te buakaka.+ 9 E na roko te rawawata ao te kainnano irouia aomata* nako aika kakaraoa ae iowawa, aika I-Iutaia moa ao kaaini Kuriiti naba. 10 Ma e na reke te mimitong ao te karineaki ao te rau irouia aomata nako aika kakaraoa ae raoiroi, aika I-Iutaia moa+ ao kaaini Kuriiti naba.+ 11 Bwa e aki inanonano te Atua.+

12 Bwa aomata ni kabane aika bure n akea te tua, a na mauna naba e ngae ngke akea te tua.+ Ma aomata ni kabane aika bure i aan te tua, a na baireaki taekaia n te tua.+ 13 Bwa a aki raoiroi i matan te Atua akana tii ongora n te tua, ma a na atongaki bwa a raoiroi akana toua mwin te tua.+ 14 Bwa ngkana a a manga kairaki aomata aika tiaki I-Iutaia* ni bon aroaroia, ake aomata ake akea te tua irouia+ bwa a na karaoa ae boraoi ma te tua, ao a a riki iai bwa te tua ni bon nakoia, e ngae ngkai akea te tua irouia. 15 Boni ngaiia ake a kaotia bwa e koreaki i nanoia booto n reirei man te tua, ao e kaotioti naba nakoia mataniwin nanoia. Ao ngkana a iaiangoia, ao a kabuakakaaki ke a karaoiroaki iai. 16 A na kaotaki baikai n te bong are e a motiki taekaia aomata iai te Atua rinanoni Kristo Iesu,+ ibukin aia mwakuri aika raba ni kaineti ma te rongorongo ae raoiroi ae I tataekinna.

17 Ngkana ko taku bwa te I-Iutaia ngkoe+ ae ko onimakina te tua ma ni kamoamoa n am reitaki ma te Atua, 18 ao ko ataa nanona ao ko rabakau n rinei baika moanibaa ni kakawaki, ibukina bwa ko reireinaki n te Tua,+ 19 ao ko kakoauaa bwa te tia kairiia mataki ngkoe, ao ootaia akana mena n te rotongitong, 20 ao te tia kaetiia akana matoatoa nanoia, ao te tia reireinia ataei aika uarereke, ao ko atai baika kakawaki, ae aanaki iai te atatai ao te koaua ae kuneaki n te Tua— 21 ngkoe ae ko reireinia aomata, ko bon reireiniko moa?+ Ngkoe ae ko tataekina ae kangai, “Ko na tai iraa,”+ ko iraa? 22 Ngkoe ae ko kangai, “Ko na tai wene ni kimoa,”+ ko wene ni kimoa? Ngkoe ae ko ribai bouannanti, ko kuribwai n taian tembora? 23 Ngkoe ae ko kamoamoa n te tua, ko kamatauningaa te Atua n riaoakin te Tua iroum? 24 Bwa n aron are koreaki, “e a kabuakakaaki aran te Atua i buakoia natannaomata ibukimi.”+

25 Ni koauana, e manena te korotobibi+ tii ngkana ko kakaraoa ae boraoi ma te tua.+ Ma ngkana te tia riaon te tua ngkoe, ao bon akea uaani korotobibiam. 26 Ma ngkana e toui mwini kaetieti aika eti ake n te Tua, te aomata ae aki korotobibiaki,+ tiaki e na atongaki bwa kaanga e korotobibiaki?+ 27 Ao te aomata ae aki korotobibiaki e na motika taekam ngkoe ae ko korotobibiaki, bwa e toua mwin te Tua, ma ngkoe bon te tia riaon te tua are koreaki. 28 Bwa tiaki ngaia te I-Iutaia ni koaua n taraakina,+ ao korotobibiana bon tiaki korotobibian rabwatana.+ 29 Ma bon te I-Iutaia ni koaua i nanona,+ ao korotobibiana boni korotobibian nanona+ n te taamnei, ao tiaki n te tua are koreaki.+ E nako kamoamoaan te aomata anne mairoun te Atua ao tiaki mairouia aomata.+

3 Tera ae e raoiroi riki iai te I-Iutaia, ke tera manenan te korotobibi? 2 E rangi ni bati n aanga nako. Te moan, a mwiokoaki n te rongorongo mairoun te Atua.+ 3 E a kangaa arona ngkanne? Ngkana iai tabeman aika aki onimaki, te koaua bwa e na uruanaki ana kakaonimaki te Atua n aia aki onimaki? 4 Tiaki ngaia anne! Ma e boni koaua te Atua,+ e ngae ngkana a bane ni kewe aomata,+ n aron are koreaki ni kangai: “Mangaia are ko eti ngkana ko taetae, ao ko na bon tokanikai ngkana e kaetaki taekam.”+ 5 Ma ngkana e a katereaki raoiroin te Atua n arora aika aki raraoi ao ai tera ae ti na taekinna? E ribuaka te Atua ngkana e kaota unna? (I taetae n aroia aomata n taetae.) 6 Tiaki ngaia anne! Bwa e na kangaa te Atua ni motiki taekaia kaain te aonnaba, ngkana e ribuaka?+

7 Ma ngkana e a kaotiotaki riki koauan te Atua ngkana arona bwa I kewe, ao e neboaki iai, ao bukin tera bwa e na motikaki naba taekau bwa te tia bure ngai? 8 Ao e aera bwa ti aki taekina aron are a bukinira iai aomata tabeman n te aro ni kewe bwa a taku bwa ti kangai, “Ti a karaoi baika bubuaka bwa a aonga n roko baika raraoi”? E bon eti motikan taekaia aomata aikai.+

9 Ao ai tera ngkanne? Ti raoiroi riki ngaira? Tiaki ngaia anne! Bwa ti a tia n taekinna bwa a bane n ituaki n te bure I-Iutaia ao kaaini Kuriiti,+ 10 n aron are koreaki ni kangai: “Akea te aomata temanna ae raoiroi, bon akea naba temanna.+ 11 Akea temanna ae iai ana ataibwai, ao akea temanna ae ukoukora te Atua. 12 A bane n rairakinako aomata ao a a bane n riki n akea uaaia. Akea temanna ae kaotiota te akoi, bon akea naba temanna.”+ 13 “Buuaia bon te ruanimate ae akea bonotana, ao a mwamwanaiia aomata ni wia.”+ “A mena aia boitin naeta aika atibi i aan riaia.”+ 14 “Ao a onrake wia n taeka ni karereanti ao taeka n riribai.”+ 15 “A birimwaaka waeia nakon te katuturaraa.”+ 16 “E mena te uruaki ma te karawawata i nanoni kawaia nako, 17 ao a aki ataa kawain te raoi.”+ 18 “Akea maakakin te Atua irouia.”+

19 Ti bon ataia bwa bwaai ni kabane aika mena n te Tua a taekinaki nakoia akana mena i aan te Tua, bwa a aonga ni bane ni kainabwabu iai, ao a na bane kaain te aonnaba n tau ni katuuaaeaki iroun te Atua.+ 20 Mangaia ae akea te aomata* ae e na atongaki bwa e raoiroi i matan te Atua ngkana e karaoa are taekinaki n te tua,+ bwa e kaotaraeaki taekan te bure n te tua.+

21 Ma e kaotiotaki bwa e kona n taraaki naba te aomata bwa e raoiroi i matan te Atua ngkana e aki toua mwin te tua,+ n aron are tataekinaki n te Tua ao n aia Koroboki Burabeti.+ 22 Eng, rinanon onimakinan Iesu Kristo, a kona n taraaki aomata ni kabane ake a onimaki bwa a raoiroi i matan te Atua. Bwa bon akea te inanonano iai.+ 23 Bwa a bane ni bure aomata ao a bane ni kabwaka ni kaotiotii aroaron te Atua aika moanibaa n raraoi.+ 24 Ma e angania te Atua te bwaintituaraoi ae akea boona,+ ngke e atongia bwa a raoiroi n ana akoi ae rianako+ rinanon te kainaomataaki ae reke man te kaboomwi, are e kabwakaaki boona irouni Kristo Iesu.+ 25 E anga Kristo bwa te karea ni kan raoi* te Atua,+ ike a a raoiakinaki iai aomata rinanon onimakinan raraani Kristo.+ E karaoa aei te Atua bwa e aonga ni kaotia bwa e raoiroi, ibukina bwa n taotaonan nanona ao e kabwarai buure ake a karaoaki rimoa. 26 E karaoa aei bwa e na kaota raoiroina+ n te tai aei, bwa e aonga n raoiroi ngkana e atonga naba te aomata ae onimakina Iesu bwa e raoiroi.+

27 E riai ngkanne bwa ti na kamoamoa iai? E aki kariaiakaki anne. N te tua raa? N taiani mwakuri?+ Tiaki, ma e aki kariaiakaki n tuan te onimaki. 28 Bwa ti iangoia bwa e atongaki te aomata bwa e raoiroi n te onimaki, ao tiaki ni mwakuri ake kanoan te tua.+ 29 Ke tao bon tii Atuaia I-Iutaia ngaia?+ Tiaki bon Atuaia naba aomata aika tiaki I-Iutaia?+ Eng, bon Atuaia naba aomata aika tiaki I-Iutaia.+ 30 Kioina ngkai bon tii temanna te Atua,+ e na atongia aomata aika korotobibiaki bwa a raoiroi+ rinanon te onimaki, ao aomata aika aki korotobibiaki bwa a raoiroi+ naba n aia onimaki. 31 Ti kakeaa ngkanne bongan te tua n ara onimaki? Tiaki ngaia anne! Ma n oneani mwin anne, ti kateimatoa te tua.+

4 Ibukin anne, tera ae ti na taekinna bwa e reke iroun ara bakatibu are Aberaam? 2 Bwa n aron anne, ngkana e atongaki bwa e raoiroi Aberaam ni kaineti ma ana mwakuri, ao e bon riai bwa e na kamoamoa iai, ma e aki kona ni kamoamoa i matan te Atua. 3 Bwa tera ae taekinaki ni kibun te koroboki ae tabu? “Aberaam e onimakina Iehova,* ao e aranaki iai bwa e raoiroi.”+ 4 E aki aranaki boon te tia mwakuri bwa kaotan te akoi ae rianako nakoina, ma bon te taarau ae riai ni kabwaraaki nakoina. 5 Ma n te itera are teuana, e aranaki bwa e raoiroi te aomata ae aki onimakina oin ana mwakuri, ma e onimakina Teuare atonga ane e aki karinea te Atua, bwa e raoiroi.+ 6 N aron Tawita ngke e taekina naba kukurein te aomata ae aranaki iroun te Atua bwa e raoiroi tiaki ibukin ana mwakuri, ngke e kangai: 7 “A a kukurei ake a kabwaraaki aia bure n urutua ao a rabunaki* aia bure. 8 E a kukurei te aomata ae aki tauaki mwin ana bure iroun Iehova.”*+

9 Te koaua bwa e tii reke irouia aomata aika korotobibiaki te kukurei aei, ke e reke naba irouia aomata aika aki korotobibiaki?+ Bwa ti kangai: “E aranaki Aberaam bwa e raoiroi ibukin ana onimaki.”+ 10 N ningai ae e aranaki iai bwa e raoiroi? Ngke e a tia ni korotobibiaki ke ngke e tuai? Tiaki ngke e a tia ni korotobibi, ma ngke e tuai. 11 Ao e anganaki te kanikina+ ae te korotobibi, bwa kanikinaean* raoiroina n ana onimaki ngke e tuai ni korotobibiaki, bwa e aonga n riki bwa tamaia taan onimaki ni kabane+ ake a tuai ni korotobibiaki, bwa a aonga n aranaki naba bwa a raoiroi. 12 Ao e aonga n riki naba bwa tamaia te koraki ake a korotobibiaki, ao tiaki tii ake a toua mwin te korotobibi, ma te koraki naba ake a toua mwin te onimaki are e bwainna tamara are Aberaam+ ngke e tuai ni korotobibiaki.

13 E aki boto i aon touani mwin te tua, te berita are e anganaki Aberaam ma kanoana* are e na bwaibwai n te aonnaba,+ ma e boto i aon te raoiroi ae reke man te onimaki.+ 14 Bwa ngkana a na bwaibwai iai akana maiuakina te tua, ao ai akea ngkanne manenan te onimaki, ao e a mauna naba te berita. 15 Ni koauana, e karekea unin te Atua te Tua,+ ma ike akea iai te tua, ao akea naba riaoakin te tua.+

16 Anne bukina ae e reke aei rinanon te onimaki, bwa e aonga ni boto i aon ana akoi ae rianako te Atua,+ bwa e aonga ni kamatoaaki iai te berita nakoia kanoana* ni kabane,+ ao tiaki tii nakoia ake a toua mwin te Tua, ma nakoia naba ake a toua mwin ana onimaki Aberaam, are boni ngaia tamara ni kabaneira.+ 17 (N aron are koreaki ni kangai: “I karaoiko bwa tamaia natannaomata aika bati.”)+ E karaoaki te berita aei i matan te Atua are e onimakinna, ae e kamaiuia maate ma n taekini baike a tuai n riki bwa aongkoa a a tia n riki. 18 E kantaningaia Aberaam ma n onimakinna bwa e na riki bwa tamaia natannaomata aika bati, e ngae ngke e taraa n aki kona ni koro bukina. E kakoauaa are e a tia n taekinaki ae kangai: “A na kabatiaaki kanoam.”*+ 19 Ao e ngae ngke e aki kerikaaki ana onimaki, ma e iangoa rabwatana bwa kaanga e a mate (kioina ngke tao ai 100 ana ririki),+ ao ai aron naba biroton Nei Tara bwa e a aki kona ni kariki.*+ 20 Ma ibukin ana berita te Atua ao e aki nanokokoraki naba teutana ao e aki kerikaaki ana onimaki, ma e a kakorakoraaki riki n ana onimaki ao e a neboa te Atua, 21 ma ni kakoauaa raoi bwa e kona te Atua ni kakoroa bukin ana berita.+ 22 Ngaia are “e aranaki iai bwa e raoiroi.”+

23 Ma taeka aika, “e aranaki iai bwa e raoiroi,” e aki tii koreaki ibukina,+ 24 ma ibukira naba ngaira aika ti na aranaki naba bwa ti raoiroi, kioina ngkai ti onimakina Teuare kauta ara Uea ae Iesu mai buakoia maate.+ 25 E kabureaki nakon te mate ibukin ara bure,+ ao e a manga kautaki bwa ti aonga n atongaki bwa ti raoiroi iroun te Atua.+

5 Mangaia ae ngkai ti a atongaki bwa ti raoiroi ibukin ara onimaki,+ ti bia teimatoa n raoi ma te Atua rinanon ara Uea ae Iesu Kristo,+ 2 ae rinanon onimakinan teuaei, e a reke inaomatara ni karekea te akoi ae rianako, ae e a reke iroura ngkai.+ Ao ti bia kimwareirei* ibukin te kantaninga ae karekeani mimitongin te Atua. 3 Tiaki tii anne, ma ti bia kimwareirei* naba ngkana ti karawawataaki,+ kioina ngkai ti ataa te rawawata bwa e karika te nanomwaaka,+ 4 ao te nanomwaaka e karika te aroaro ae tau i matan te Atua,+ ao te aroaro ae tau aei e karekea te kantaninga,+ 5 ao te kantaninga aei e aki karekea te bwarannano,*+ ibukina bwa te Atua e kabongana taamneina ae raoiroi ae anganira ni kaotia iai bwa e tangirira.+

6 Bwa ngke ti boni mamaara* naba,+ ao e mate Kristo n te tai ae baireaki ibukia aomata aika aki karinea te Atua. 7 E kangaanga reken ae e na anga maiuna temanna ibukin te aomata ae taua te eti, ma tao e kona riki temanna ni kataua matena ibukin te aomata ae raoiroi. 8 Ma e kaota oin ana tangira te Atua nakoira, bwa e ngae ngke taani bure ngaira ma e mate Kristo ibukira.+ 9 Mangaia ae ngkai ti atongaki bwa ti raoiroi n raraani Kristo,+ ti kona riki ni kakoauaa bwa ti na kamaiuaki rinanon teuaei, man unin te Atua.+ 10 Bwa ngke ti kairiribai ngkoa nakon te Atua ao ti raoiakinaki ma ngaia rinanoni maten Natina,+ ao kioina ngkai ti a tia n raoiakinaki ti nangi boni kamaiuaki riki ngkanne ni maiuna. 11 Tiaki tii anne, ma ti kimwareirei naba iroun te Atua rinanon ara Uea ae Iesu Kristo, are ti a karekea mairouna raoiakinara ma te Atua.+

12 Mangaia aei, bwa aron rokon te bure irouia kaain te aonnaba mairoun te mwaane ae tii temanna ao rokon te mate n te bure,+ ao e a ituia aomata ni kabane te mate ibukina bwa a bane ni bure+—. 13 Bon iai te bure irouia kaain te aonnaba imwain te Tua, ma a aki bukinaki aomata n te bure ngkana akea te tua.+ 14 Ma e ngae n anne, e tautaeka te mate bwa kaanga te uea ni moa mairoun Atam ni karokoa Mote, ao i aoia naba ake a aki karaoa te bure are aekakin ana aki ongeaba Atam, are bannan teuare e na roko.+

15 Ma uaan te bure bon tiaki aron uaan te bwaintituaraoi. Bwa ngkana a bati aika mate ibukin ana bure te mwaane ae tii temanna, ao ai mwaitira riki aomata ake e na kabatiaaki riki+ nakoia ana akoi ae rianako te Atua ma ana bwaintituaraoi ae akea boona, rinanon ana akoi ae rianako te mwaane ae tii temanna+ ae Iesu Kristo! 16 Ma uaan ana bure te mwaane ae tii temanna bon tiaki aron uaan te bwaintituaraoi ae akea boona.+ Bwa e karekea te kabuakakaaki te motikitaeka imwin te bure ae tii teuana,+ ma e karekea atongakia aomata aika bati bwa a raoiroi, te bwaintituaraoi imwini buure aika bati.+ 17 Bwa ngkana e tautaeka te mate bwa kaanga te uea rinanon ana bure te aomata ae tii temanna,+ ti kona ni kakoauaa riki bwa a na maiu ma n uea+ te koraki ake e kabatiaaki nakoia te akoi ae rianako, ao a anganaki te bwaintituaraoi ae akea boona ae atongakia bwa a raoiroi,+ rinanon te aomata ae tii temanna ae Iesu Kristo!+

18 Mangaia ae n aron ae a kabuakakaaki aomata n aekaia nako imwin te bure ae tii teuana,+ ao ai arona naba bwa a atongaki aomata n aekaia nako+ bwa a raoiroi ibukin te maiu, imwin te mwakuri ni karaoiroi ae tii teuana.+ 19 Bwa n aroia aomata aika bati aika riki bwa taani bure n ana aki ongeaba te mwaane ae tii temanna,+ ao ai arona naba bwa a na riki n raoiroi aomata aika bati n ana ongeaba te aomata ae tii temanna.+ 20 Imwina riki ao e a roko te Tua bwa e aonga ni kabatiaaki te bure.+ Ma ike e kabatiaaki iai te bure, ao e a kabatiaaki riki iai te akoi ae rianako. 21 Tera bukina? Bwa n aron te bure ae tautaeka bwa kaanga te uea n ikotaki ma te mate,+ ao ai aron naba te akoi ae rianako bwa e na tautaeka bwa kaanga te uea rinanon te raoiroi, ae kairiri nakon te maiu are aki toki rinanon Iesu Kristo ae ara Uea.+

6 Tera ngkanne ae ti na taekinna? Ti riai n teimatoa ni bubure bwa e aonga ni kabatiaaki iai te akoi ae rianako? 2 Tiaki ngaia anne! Ti na kangaa n teimatoa ni maiuakina te bure+ ngkai ti a tia ni mate ni kaineti ma te bure?+ 3 Ke kam aki ataia ae ngaira ake ti bwabetitoaki ao ni katiteuanaaki ma Kristo Iesu,+ ti bane naba ni bwabetitoaki nako nanoni matena?+ 4 Mangaia ae ti taunaki ma ngaia ngkai ti bwabetitoaki nakoni matena,+ bwa ti aonga ni maiuakina te maiu ae boou, n aron naba Kristo are kautaki man te mate ni mimitongini mwaakan te Tama.+ 5 Ngkana ti a katiteuanaaki ma ngaia n te mate are aroni matena,+ ti na manga boni katiteuanaaki naba ma ngaia n te mangauti are aroni mangautina.+ 6 Bwa ti ataia ae a bobitiaki naba n te kai ma ngaia aroarora nikawai,+ bwa e aonga n aki manga tautaekanira rabwatara ae bubure,+ n te aro are ti na aki manga toronaki n te bure.+ 7 Bwa ane e mate ao e a bwara baena* man ana bure.

8 Ao ngkana ti a tia ni mate ma Kristo ao ti kakoauaa bwa ti na maiu naba ma ngaia. 9 Bwa ti ataia ae e a aikoa manga mate Kristo+ ngkai e a tia ni kautaki man te mate.+ E a toki mwaakan te mate i aona. 10 Bwa matena are e rinanona, boni matena ae tii teuana ae manena n aki toki ibukini kamaunaan te bure,+ ma ngkai e maiu, ao e maiu ibukin te Atua. 11 Ao ai aromi naba bwa kam taku bwa kam a tia ni mate ni kaineti ma te bure, ma kam maiu ibukin te Atua rinanoni Kristo Iesu.+

12 Mangaia ae tai kariaia te bure bwa e na teimatoa n tautaeka bwa kaanga te uea i aon rabwatami aika mamate,+ n te aro ae kam riai n ira nanon ae a tangiria rabwatami. 13 Ao tai anganga naba rabwatami* nakon te bure bwa bwaai ni mwakuri* ibukini karaoan ae buakaka, ma kam na anga ngkami nakon te Atua n aroia aomata aika kautaki man te mate, ao aanga naba rabwatami* nakon te Atua bwa bwaai ni mwakuri ibukini karaoan ae raoiroi.+ 14 Bwa e aki riai n tautaeka te bure i aomi, kioina ngkai kam aki mena i aan te tua,+ ma kam mena i aan te akoi ae rianako.+

15 Ti na kangaa ngkanne? Ti na karaoa te bure ibukina bwa ti aki mena i aan te tua ma ti mena i aan te akoi ae rianako?+ Tiaki ngaia anne! 16 Kam aki ataia ae ngkana kam anga ngkami nakon temanna bwa tooro aika ongeaba,+ ao kam a riki iai bwa ana toro te aomata are kam ongeaba irouna? Kam kona n toronaki n te bure+ ae kairiri nakon te mate,+ ke kam kona n toronaki n te ongeaba ae kairiri nakon te raoiroi. 17 Ma e na katituaraoaki te Atua, bwa e ngae ngke kam toronaki ngkoa n te bure ma kam a ongeaba ngkai ma nanomi ni koaua n te aeka n reirei are kam mwiokoaki iai. 18 Eng, kam a riki bwa ana toro te raoiroi+ kioina ngkai kam a tia ni kainaomataaki man te bure.+ 19 Ibukini mamaaran rabwatami, ao I a kabonganai taeka ake a tataneiai iai aomata. Bwa n aromi ngkoa ngke kam anga bwain rabwatami bwa ana toro te kammaira ma te buakaka bwa kam na kakaraoa ae buakaka, ao aanga ngkai bwain rabwatami bwa ana toro te raoiroi ae kairiri nakoni kakaraoan ae itiaki.+ 20 Bwa ngke kam toro ngkoa iroun te bure, ao e aki toroningkami te raoiroi.

21 Baikara uaa ake kam taneiai ni karikii n te tai anne? Boni baika kam a maamaa iai ngkai, bwa tokini baikanne bon te mate.+ 22 Ma ngkai kam a tia ni kainaomataaki man te bure ao n riki bwa ana toro te Atua, kam a karekea uaami ae te itiaki,+ ao tokina bon te maiu are aki toki.+ 23 Bwa boon te bure te mate,+ ma te bwaintituaraoi ae e anga te Atua, bon te maiu are aki toki+ rinanoni Kristo Iesu ae ara Uea.+

7 Kam aki ataia taari (bwa I taetae nakoia te koraki aika ataa te tua) bwa e tautaeka te Tua i aon te aomata ni kabane ana bong ni maiu? 2 N aron anne, te aine ae iai buuna ni mare e kabaeaki n te tua nakoni buuna ngkana e maiu teuaei. Ma ngkana e mate buuna, ao e a kainaomataaki neiei man ana tua buuna.+ 3 Mangaia ae e na riki neiei bwa te tia wene ni kimoa ngkana e mare ma te mwaane temanna ao e maiu buuna.+ Ma ngkana e mate buuna, ao e a inaomata neiei man ana tua buuna, ao ai tiaki ngkanne te tia wene ni kimoa ngkana e a manga mare ma te mwaane temanna.+

4 Ao ai aromi naba taari, bwa kam a mate ni kaineti ma te Tua rinanon rabwatan te Kristo, bwa kam aonga n riki bwa ana bwai Kristo+ are teuare kautaki man te mate,+ bwa ti na karikiuaa ibukin neboan te Atua.+ 5 Bwa ngke ti karaoa ae boraoi ma te rabwata, ao e mwamwakuri i nanon rabwatara* kaibwabwarun te rabwata ae kaotaraeaki n te Tua bwa te bure, ao ti karikii uaa ake a kairiri nakon te mate.+ 6 Ma ti a tia ni kainaomataaki ngkai man te Tua,+ kioina ngkai ti a tia ni mate ni kaineti ma te Tua are tutukira ngkoa, bwa ti aonga n riki bwa tooro n te aro ae boou rinanon te taamnei,+ ao tiaki n te aro nikawai are n te tua are koreaki.+

7 Tera ngkanne ae ti na taekinna? Te bure te Tua? Tiaki ngaia anne! Bwa N na bon aki ataa te bure ngke akea te Tua.+ N aron aei, N na aki ataa te mataai ngke arona bwa e aki kangai te Tua: “Ko na tai mataai.”+ 8 Ma e reke angan te bure man te tua, ao e a karikirakea i nanou te mataai n aekana nako, bwa e mate te bure ngke e tuai n roko te tua.+ 9 I boni maiu ngkoa ngke e tuai n roko te tua, ma ngke e a roko te tua, ao e a manga maiu te bure, ma I mate ngai.+ 10 Ao te tua are e na kairiri nakon te maiu,+ I a kunea bwa ngaia e kairiri nakon te mate. 11 Bwa e reke angan te bure n te tua ao e mwamwanaai, ao e kamateai. 12 Mangaia are e bon tabu te Tua, ao te baere taekinaki i nanona e tabu, e eti, ao e raoiroi.+

13 Te koaua ngkanne bwa e karekea te mate nakoiu te bwai ae raoiroi?* Tiaki ngaia anne! Bwa e kamateai te bure. E uota te mate nakoiu te bure rinanon te bwai ae raoiroi+ bwa e aonga ni kaotaraeaki iai bwa tera te bure. Ao te Tua e kaotia bwa e rangi ni buakaka te bure.+ 14 Bwa ti ataia ae te Tua boni mairoun te Atua,* ma I aki kororaoi ngai bwa I kabooaki nako bwa ana toro te bure.+ 15 Bwa I aki ataia bwa bukin tera ngkai I karaoa te aekaki aei, ae baike I kani karaoi ao I aki kakaraoi, ma I kakaraoi baike I riribai. 16 Ma ngkana I karaoa ae I aki kani karaoia, ao I kakoauaa iai bwa e raoiroi te Tua. 17 Ma ai tiaki ngai ae I karaoia, ma bon te baere memena i nanou ae te bure.+ 18 Bwa I ataia bwa akea te bwai ae raoiroi irou, ae taekan rabwatau aei. Bwa iai irou te nano ni kani karaoa ae raoiroi, ma akea irou te konaa ni karaoia.+ 19 Bwa I aki karaoa te raoiroi ae I kani karaoia, ma I kakaraoa te buakaka ae I aki kani karaoia. 20 Ngkana I karaoa ngkanne ae I aki kani karaoia, ao ai tiaki ngai ae I karaoia, ma bon te bure ae memena i nanou.

21 I a kunea ngkanne te tua aei ni kaineti ma arou: Ngkana I kani karaoa ae raoiroi, ao e memena irou te buakaka.+ 22 E rangi ni kimwareirei nanou n ana tua te Atua,+ 23 ma I noria bwa iai riki te tua teuana ae mwamwakuri i rabwatau* ae buakana te tua ae n au iango,+ ao e kairai bwa te taenikai nakon ana tua te bure+ ae mena i rabwatau.* 24 Ai kananoangara ngai! Antai ae e na kamaiuai man te rabwata ae kairai nakon te mate aei? 25 I kaitaua te Atua rinanon Iesu Kristo ae ara Uea! Mangaia ae I toro n ana tua te Atua n au iango, ma I toro n ana tua te bure n rabwatau.+

8 Mangaia ae akea kabuakakaaia te koraki ake a katiteuanaaki ma Kristo Iesu. 2 Bwa e a tia ni kainaomataingkami+ man ana tua te bure ao te mate, ana tua te taamnei ae anga te maiu rinanoni Kristo Iesu. 3 E karaoa ae e aki kona ni karaoaki n te Tua te Atua,+ kioina ngkai e mamaara+ te Tua ibukin aki kororaoia aomata,* ngke e kanakomaia Natina+ n te rabwata ae ai aron te rabwata ae bubure,+ ibukini kamaunaan te bure, ao e kabuakakaa iai te bure ae n te rabwata, 4 bwa a aonga ni kakororaoaki iroura kaetieti aika riai ake n te Tua,+ ngaira aika ti aki nakonako ni kaibwabwarun te rabwata, ma e kairaki nakonakora n te taamnei.+ 5 Bwa akana maiuakina kaibwabwarun te rabwata, a iaiangoi bwain te rabwata,+ ma akana kairaki maiuia n te taamnei, a iaiangoi bwain te taamnei.+ 6 Bwa e karekea te mate iaiangoani kaibwabwarun te rabwata,+ ma e karekea te maiu ao te rau iaiangoani bwain te taamnei,+ 7 ibukina bwa e karekea te kairiribai ma te Atua+ iaiangoani kaibwabwarun te rabwata, bwa e aki ira nanon ana tua te Atua, ao e bon aki kona n ira nanona. 8 Mangaia ae a aki kona ni kakukureia te Atua akana kairaki ni kaibwabwarun te rabwata.

9 Ma kam aki kairaki ni kaibwabwarun te rabwata, ma kam kairaki n te taamnei+ ngkana e boni memena i nanomi taamnein te Atua. Ma ngkana iai ae akea nanoni Kristo irouna, ao tiaki ana aomata Kristo ngaia. 10 Ma ngkana e katiteuanaaki Kristo ma ngkami,+ ao e ngae ngkana e mate te rabwata bwa mwin te bure, ma e karekea te maiu nakoimi te taamnei bwa mwin te raoiroi. 11 Ma ngkana e memena i nanomi taamnein teuare kauta Iesu mai buakoia maate,+ e na kamaiui naba rabwatami aika mamate+ teuare kauta Kristo Iesu mai buakoia maate, rinanon taamneina ae memena i nanomi.

12 Mangaia ae bon iai baera taari, ma tiaki ni kaineti ma te rabwata bwa ti na maiuakina kaibwabwaruna,+ 13 bwa ngkana kam maiuakina kaibwabwarun te rabwata ao kam na boni mate.+ Ma ngkana kam kamatei ana mwakuri nako te rabwata n te taamnei, ao kam na maiu.+ 14 Bwa bon natin te Atua aomata nako ake a kairaki n taamnein te Atua.+ 15 Bwa kam aki anganaki te taamnei* ae e na manga karikingkami bwa tooro aika mamaaku, ma kam anganaki te taamnei ae karikingkami bwa taan natinaki, ae te taamnei ae kairira bwa ti na takarua ni kangai: “Aba,* Tamara!”+ 16 E kaotioti taamnein* te Atua ma nanora,+ ni kaotia bwa natin te Atua ngaira.+ 17 Ao ngkana naati ngaira, ao bon taani bwaibwai naba ngaira, aika bon taani bwaibwai iroun te Atua ma taan uaia ni bwaibwai+ ma Kristo. Ngkana ti maraki+ ma Kristo ao ti na kamimitongaki naba ma ngaia.+

18 Bwa I iangoia bwa akea waren taiani maraki aika riiriki n te tai aei, ni kabotauaki ma te mimitong ae e na kaotiotaki iroura.+ 19 Bwa a bane n ingainga baika karikaki* ni kariariaa kaotakia natin te Atua.+ 20 Bwa a kaakiaki baika karikaki nakon te maiu ae akea manenana,+ tiaki n oin nanoia, ma iroun teuare kaakiia iai. Ma e katauraoaki naba te kantaninga 21 ae a na manga kainaomataaki baika karikaki+ man te tautoronaki i aan te mka, ma ni karekea te inaomata ae rianako arona ae reke irouia natin te Atua. 22 Bwa ti ataia bwa a teimatoa ni ngirangira ao ni maraki ni karokoa ngkai, bwaai ni kabane aika karikaki. 23 Tiaki tii anne, ma ti ngirangira naba i nanora, ngaira aika ti anganaki te moan uaa, ae taekan te taamnei,+ ngkai ti kakariariaa natinakira+ ao kainaomataara man rabwatara, rinanon te kaboomwi. 24 Bwa ti kamaiuaki n te kantaninga aei, ma ngkana e a noraki te bwai ae kantaningaaki, ao e a aikoa manga kantaningaaki. Bwa e na kangaa te aomata ni kakantaningaa te bwai ae e a noria? 25 Ma ngkana ti kakantaningaa+ te bae ti aki noria,+ ao ti ingainga ni kariariaa ma te nanomwaaka.+

26 N aron anne, e uaia naba n ibuobuoki te taamnei ma ngaira ni mamaarara,+ bwa te kangaanga bwa ti aki ataa te bae ti riai n tataroia, ma e bubutii te taamnei ibukira ni baike ti ngirangira iai ake ti aki atongi.* 27 Ma te Atua are tirotiroi naano+ e ataa te baere e bubutii iai te taamnei ibukia te koraki aika itiaki,* ibukina bwa e boraoi ma nanon te Atua.

28 Ti ataia bwa te Atua e kabobongai raoi ana mwakuri ni kabane bwa a na uaia n ibuobuoki ni karekea ae raoiroi nakoia aomata aika tangira te Atua, ake te koraki ake a weteaki n aron nanona.+ 29 Ni koauana, e a kamani baireia bwa te koraki ake e moan ataiia, a na riki bwa ai aroni katotongan Natina,+ bwa e aonga n riki Natina bwa te karimoa+ i buakoia tarina aika mwaiti.+ 30 Ao te koraki ake e a kamani baireiia,+ bon te koraki ake e weteiia naba.+ Ao ake e weteiia, e atongia naba bwa a raoiroi.+ Ao ake e atongia bwa a raoiroi, e angania naba te mimitong.+

31 Tera ngkanne ae ti na taekinna ibukini baikai? Ngkana e tei ibukira te Atua, ao ai antai ae kona ni kaaitaraira?+ 32 Kioina ngkai e aki rawa te Atua n anga oin Natina ma e kaburea bwa e na mate ibukira ni kabane,+ tiaki e na bon akoira naba ma Natina n anganira bwaai ni kabane? 33 Antai ae e na kaaitaraia ana aomata te Atua aika rineaki,+ ni bukinia? Bon te Atua ae Ngaia ae atongia bwa a raoiroi.+ 34 Antai ae e na kabuakakaia? Akea, ibukina bwa boni Kristo Iesu are mate, eng, ao boni ngaia are kautaki ao e mena i angaatain te Atua+ ma ni bubutii naba ibukira.+

35 Tera ae e na karaureira man tangirara iroun te Kristo?+ Te rawawata, te maraki, te bwainikirinaki, te matenibaki, te aki kunnikaiaki, te bwai ae karuanikai, ke te kabaang?+ 36 N aron are koreaki ni kangai: “Bwa ti kaaitara ma te mate ibukim ni kabongnga, ti iangoaki bwa tiibu aika nang kamateaki.”+ 37 Ma tiaki anne arona, bwa ti tokanikai i aoni bwaai aikai ni kabane+ iroun teuare tangirira. 38 Bwa I kakoauaa raoi bwa e aki kona te mate ke te maiu, ke anera ke taian tautaeka, ke bwaini ngkai ke baika a na roko, ke taiani mwaaka,+ 39 ke baika mena i eta ke i nano, ke te bwai teuana riki ae karikaki, ni karaureira ma tangirara iroun te Atua are kaotiotaki rinanon ara Uea ae Kristo Iesu.

9 I taekina te koaua i nanoni Kristo ao I aki kewe, ngkai e kaotia nakoiu mataniwin nanou ae kairaki n te taamnei ae raoiroi, 2 bwa e kororake rawawatan nanou ao e aki toki marakina. 3 Bwa ai bia ngai ae I karaureaki ma te Kristo ma ni kamaunaaki, n oneani mwia tariu ake au buu n te itera n rabwata, 4 ake tibun Iteraera. A natinaki naakai iroun te Atua+ ao aia bwai te karietataaki ma taiani berita,+ ao a anganaki te Tua+ ma te beku ibukin te Atua+ ao taiani motintaeka.+ 5 Bon iai aia bakatibu naakai+ are e riki te Kristo mairouia n te itera n rabwata.+ Ke e karaoiroaki n aki toki te Atua are mena i aoni bwaai ni kabane. Amen.

6 Ma tiaki nanona bwa e kabwaka ana taeka te Atua. Bwa a aki bane ana kariki Iteraera n riki bwa tibun “Iteraera” ni koaua.+ 7 Ao a aki naba bane n riki bwa naati e ngae ngke kanoan* Aberaam ngaiia,+ ma e koreaki ae kangai: “Ane e riki mairoun Itaaka ao e na atongaki bwa kanoam.”*+ 8 Are nanona bwa tiaki raoi natin te Atua naati ake a riki man te kanoa are Aberaam,+ ma a aranaki bwa te kanoa* naati ake n te berita.+ 9 Bwa e kangai taekan te berita: “N na roko n te ririki ae e na roko n taina naba aei, ao e na iai natin Tara ae te mwaane.”+ 10 Tiaki tii anne, ma ngke e bikoukouia naba bwebwee Rebeka iroun Itaaka are ara bakatibu,+ 11 ngke a tuai ni bungiaki ao ngke a tuai ni karaoa ae raoiroi ke ae buakaka, bwa e aonga n teimatoa ni boto ana kantaninga te Atua ni kaineti ma rineaia, tiaki i aon te mwakuri, ma ni kaineti ma nanon Teuare weteiia, 12 ao e taku te Atua nakon neiei: “E na toro te karimoa iroun te karimwi.”+ 13 N aron are koreaki ni kangai: “I tangira Iakoba ma I ribaa Etau.”+

14 Tera ngkanne ae ti na taekinna? Iai te ribuaka iroun te Atua? Tiaki ngaia anne!+ 15 Bwa e taku nakoni Mote: “N na nanoangaa ane I kan nanoangaia, ao N na atataiaomata nakon ane I kan atataiaomata nakoina.”+ 16 Mangaia ae e aki boto ana rinerine te Atua i aon nanon te aomata ni kani karekea ke i aon ana kakorakora,* ma e boboto i aon te Atua ae nananoanga.+ 17 Bwa e taekinaki Barao ni kibun te koroboki ae tabu ni kangai: “Aio bukina ae I kariaia iai bwa ko na teimatoa ni maiu: bwa I aonga ni kaota mwaakau iroum ao bwa e na tataekinaki arau i aonnaba ni bane.”+ 18 Mangaia ae e nanoangaa ane e kan nanoangaia, ma e kariaia bwa a na imanono akana kan imanono.+

19 Ma ane ko na kangai nakoiu: “E aera ngkai e teimatoa n tiribure? Ao ai antai ae kona n totokoa nanona?” 20 Ma ngkoe ae te aomata, kaanga antai ngkoe ngkai ko kabootaeka nakon te Atua?+ E kona ni kangai te bwai ae karaoaki nakon te tia karaoia: “E aera ngkai ko a karaoai n arou aei?”+ 21 Tiaki e inaomata te tia karaomwangko i aon te bokaboka+ ni karaoa te mwangko ae e na kabonganaaki n te aro ae rine ao teuana ae e na kabonganaaki n te aro ae aki rine, n tii te buana te bokaboka? 22 Ma tera arona ngkana iai nanon te Atua ni kaota unna ao ni kaota mwaakana, ma e nanomwaaka n taotaona nanona nakoni mwangko ake e kani kaota unna nakoia, ake a katauaki ibukin te kamaunaaki? 23 Ao tera arona ngkana e karaoa aei bwa e na kaota mimitongina ae bati i aoia mwangko ake a nanoangaaki,+ ake e a kamani katauraoiia ibukin te mimitong, 24 ake boni ngaira, are e weteira tiaki tii mai buakoia I-Iutaia, ma mai buakoia naba natannaomata aika tiaki I-Iutaia?+ 25 N aron are e taekinna naba n te boki ae Otea ni kangai: “N na arania te koraki ake tiaki au aomata+ bwa ‘au aomata,’ ao neiere I aki tangiria bwa I ‘tangiria’,+ 26 ao n te tabo are e taekinaki iai ae kangai nakoia, ‘Ai tiaki au aomata ngkami,’ a nang aranaki ikanne bwa ‘natin te Atua ae maiu.’”+

27 E takarua naba ni kangai Itaia ni kaineti ma Iteraera: “E ngae ngke ai aron tanon taari mwaitiia tibun Iteraera, ma bon tii te nikira ae e na kamaiuaki.+ 28 Bwa e na karaoa ana motikitaeka Iehova* i aon te aonnaba, ao e na karokoa n tokina n te tai ae waekoa.”+ 29 N aron naba are e a kaman taekinna Itaia ni kangai: “Ngke arona bwa e aki katikuia kanoaia* ara bakatibu Iehova* ae Atuaia taanga ni buaka,* ao ti na kaman riki bwa ai aron Totom ao ti na kamani katotonga Komora.”+

30 Tera ngkanne ae ti na taekinna? A aki ukora te raoiroi aomata aika tiaki I-Iutaia, ma e ngae n anne a karekea raoiroia,+ ae te raoiroi ae reke man te onimaki.+ 31 Ma e ngae ngke a ukora te tua ae raoiroi tibun Iteraera, ma a aki roko n tiaia bwa a aki kakoroa bukin te tua aei. 32 Bwa tera bukina? Ibukina bwa a ukoukoria n te mwakuri ao tiaki n te onimaki. A tatanako n te “atibu ni kabwakabwaka,”+ 33 n aron are koreaki ni kangai: “Noria! I a kawenea i Tion te atibu+ ni kabwakabwaka ao te bwaa ni kamatauninga, ma e na aki bwara nanon ane e kabotoa ana onimaki i aona.”+

10 Taari, te bwai ae I tangiria raoi ma nanou ao ae I kakorakoraai n tataro ni bubutii iai ibukia tibun Iteraera nakon te Atua, bon taekani kamaiuakia.+ 2 Bwa I kaotiotia bwa bon iai ingaingan nanoia ibukin te Atua,+ ma e aki boraoi ma te atatai ae eti. 3 Bwa a rawa ni kananorinanoia i aan ana raoiroi te Atua,+ kioina ngkai a aki ataa ana raoiroi te Atua,+ ma a kataia ni karikiia n raoiroi i bon irouia.+ 4 Bwa Kristo bon tokin te Tua,+ bwa a aonga n raoiroi aomata nako ake a onimaki.+

5 Bwa e korea Mote taekan te raoiroi ae reke n te Tua ni kangai: “Ane e karaoi baikai ao e na maiu iai.”+ 6 Ma e koreaki ae kangai ni kaineti ma te raoiroi ae reke man te onimaki: “Tai kangai i nanom,+ ‘Antai ae e na waerake nako karawa?’+ ae nanona bwa e na kaira rikaaki Kristo, 7 ke, ‘Antai ae e na ruo nakon te kinono?’+ ae nanona bwa e na kairaarake Kristo mai buakoia maate.” 8 Ma tera ae taekinaki iai? “E kaan ma ngkami te taeka bwa ane i nanoni wimi ao i nanomi,”+ ae “te taeka” ae butimwaeaki n te onimaki, ae ti uarongorongoia. 9 Bwa ngkana ko kaotiota te taeka anne ni wim i mataia aomata, ae Iesu bon te Uea,+ ao n onimakinna i nanom bwa e boni kautia te Atua mai buakoia maate, ao ko na kamaiuaki. 10 Bwa ane e onimaki i nanona ao e na raoiroi, ma ane e kaotioti i mataia aomata ni wina,+ ao e na kamaiuaki.

11 Bwa e kangai te koroboki ae tabu: “E na aki bwara nanon ane e kabotoa ana onimaki i aona.”+ 12 Bwa akea te kaokoro i marenan te I-Iutaia ma te I-Kuriiti.+ Tii temanna aia Uea ngaiia ni kabane, ae e kabatiai anganakia* te koraki ake a weteia ni kabane. 13 Bwa “ane e taboa aran Iehova* ao e na kamaiuaki.”+ 14 Ma a na kangaa n taboa arana ngkana a tuai n onimakinna? Ao a na kangaa n onimakina teuare a tuai n ongo taekana? Ao a na kangaa n ongo ngkana akea te tia uarongorongo? 15 Ao a na kangaa n uarongorongo ngkana a aki kanakoaki?+ N aron are koreaki ni kangai: “Ai tamaroara waeia taan tataekina te rongorongo ae raoiroi ae taekani baika raraoi!”+

16 Ma e ngae n anne, a aki bane n ira nanon te rongorongo ae raoiroi, bwa e kangai Itaia: “Iehova,* antai ae onimakina te bwai ae e ongoraeia mairoura?”*+ 17 Mangaia are e reke te onimaki imwin te ongora n te taeka,+ ao e ongoraeaki te taeka, ngkana iai ae e taekina taekani Kristo. 18 Ma I titiraki ni kangai, tiaki a bon ongo? Bwa ni koauana, “e otinako aia kaotioti nakon te aonnaba ni kabutaa, ao aia rongorongo nako tabon aonnaba ni kabutaa.”+ 19 Ma I titiraki ni kangai, tiaki a bon ataia tibun Iteraera?+ E kangai moa Mote: “N na kabakantangingkami irouia te koraki aika tiaki te natannaomata ae Iteraera, ao N na kauekea iroumi te un ae tiritiri, rinanon te natannaomata ae nanobaba.”+ 20 Ma e taetae Itaia n aki maaku ao e kangai: “I kuneaki irouia te koraki ake a aki ukoukorai,+ ao I kaotaki nakoia te koraki ake a aki titiraki taekau.”+ 21 Ma e kangai ni kaineti ma Iteraera: “I arori baiu ni kabongnga nakon te natannaomata ae aki ongeaba ma n imanono.”+

11 I titiraki ngkanne ni kangai, e kaaki taekaia ana aomata te Atua?+ Tiaki ngaia anne! Bwa tibun Iteraera naba ngai, ae kanoan* Aberaam man te baronga are Beniamin. 2 E aki kaakiia ana aomata te Atua ake e moan ataiia.+ Kam aki ataa are e taekinaki ni kibun te koroboki ae tabu ni kaineti ma Eria ngke e bubutiia te Atua ni kangai ni kaaitaraia tibun Iteraera? 3 “Iehova,* a a tia n tiringia am burabeti ma ni kabwakai am baonikarea, ao ai bon tii ngai n tiku, ao ngkai a a kataia n anaa maiuu.”*+ 4 Ma tera ana taeka te Atua nakoina? “I katikuia mwaane aika 7,000 bwa au aomata, aika a tuai ni katorobubua bubuaniwaeia nakoni Baara.”+ 5 Ao ai arona naba n te tai aei, bwa iai te nikira+ ake a a rineaki n te akoi ae rianako. 6 Ngkana e boto rineakia i aon te akoi ae rianako,+ ao e a aikoa boto i aon te mwakuri. Bwa ngke arona bwa e boto i aon te mwakuri,+ ao ai tiaki te akoi ni koaua te akoi ae rianako.

7 Ao tera ngkanne ae ti na taekinna? E aki reke iroun Iteraera te bwai are e ingainga n ukoukoria, ma e reke irouia naake a rineaki.+ Ao a a kamatoaaki nanoia ake nikiraia,+ 8 n aron are koreaki ni kangai: “E angania te Atua te nano ni kani matunako,+ maata aika aki noraaba, ao taninga aika aki ongo, ni karokoa te bong naba aei.”+ 9 E kangai naba Tawita: “Ke e riki aia taibora* bwa te kai ni kabwaru nakoia, ao te bwai ni kamwane, ao te bwai ni kabwakabwaka ma te rekenikai. 10 Ke a karooaki mataia bwa a aonga n aki noraaba, ao ke a kabwaouaaki nukaia n taai nako.”+

11 Mangaia ae I titiraki ni kangai, A tatanako ao a bwaka n aki manga teirake? Tiaki ngaia anne! Ma ibukin uruan te tua irouia, ao e a reke kamaiuaia aomata aika tiaki I-Iutaia, ni karekea te bakantang irouia I-Iutaia.+ 12 Ao ngkana a kabwaia kaain te aonnaba ibukin uruan te tua irouia I-Iutaia, ao a kabwaia naba aomata aika tiaki I-Iutaia ni kerikaakia,+ ao ai batira riki te kabwaia ae e na reke ngkana e a tabwanin raoi mwaitiia!

13 Ao I taetae nakoimi ngkami aika tiaki I-Iutaia. Kioina ngkai bon te abotoro ngai ae I kanakoaki nakoia aomata aika tiaki I-Iutaia,+ ao I karinea* au mwakuri ni minita,+ 14 bwa N na noria ngkana I kona ni kabakantangia au buu* ao ni kamaiuia tabeman mai buakoia. 15 Bwa ngkana e reke raoiakinaia aomata ma te Atua ni katinanikuaia I-Iutaia,+ ao tera arona ngkanne ngkana a a manga butimwaeaki? Kaanga ai aron te manga maiu man te mate. 16 Bwa ngkana e tabu mwakoron te bua ni burawa ae anaaki bwa te moan uaa, ao e a tabu naba te bua ae bwanin. Ao ngkana e tabu te wakaa ao a a tabu naba taiani mwaanga.

17 Ma ngkana a oteaki mwaanga tabeua, ao ko katomaaki ma nikirani mwaangana ngkoe ae mwaangan te oriwa mai buakonikai, ao ko a ibuokanibwai ni kakabwaia aika nako mani wakaan te oriwa, 18 ao tai kamoamoako i aoia mwaanga ake a oteaki. Ma ngkana ko kamoako i aoia,+ ao uringnga bwa ko aki kamaiua te wakaa ma bon te wakaa ae kamaiuko. 19 Ane ko na kangai: “A oteaki mwaanga bwa I aonga ni katomaaki nako iai.”+ 20 E koaua anne! A oteaki ibukin akean aia onimaki,+ ma ko tei ngkoe ibukina bwa ko onimaki.+ Tai kainikatonga ma ko na mamaaku. 21 Bwa ngkana e aki katikui ake boni mwaanga ni koaua te Atua, ao ane e na aki naba katikuko. 22 Mangaia ae iangoa ana akoi te Atua+ ma ana tuamatoa. E tuamatoa nakoia ake a bwaka,+ ma e akoi nakoim ngkai ko teimatoa ni karaoa ae ko na akoaki iai, ma ngkana ko aki ao ko na koreakinako naba. 23 Ao ai aroia naba, bwa ngkana a a manga moan onimaki, ao a na manga katomaaki,+ bwa e kona te Atua ni manga katomaia ni kaokiia. 24 Bwa ngkana ko koreakinako man te oriwa are riki i buakonikai ao ko a manga katomaaki ma te oriwa are ribanaaki, ae te aro ae aki kakaraoaki, ao ai batira riki kani katomaaia ni kaokaki ake boni mwaangan raoi te oriwa ae ribanaaki!

25 Bwa I aki tangiringkami taari bwa kam na aki ataa te bwai ae raba ae tabu aei,+ bwa kam aonga n aki bakanrabakau i bon iroumi: A kamatoaaki nanoia tibun Iteraera temwangina ni karokoa koroni mwaitiia aomata aika tiaki I-Iutaia ake a na rin, 26 ao n te aro aei, a na bane ni kamaiuaki iai tibun Iteraera.+ N aron are koreaki ni kangai: “E na otinako te tia kamaiu mai Tion+ ao e na kairiia natin Iakoba bwa a na tannako man aroaro aika bubuaka. 27 Ao bon aei au berita ma ngaiia+ ngkana I a uotiinako aia bure.”+ 28 E koaua bwa bon taani kairiribai ngaiia ni kaineti ma te rongorongo ae raoiroi, ibukini kabwaiami. Ma ni kaineti ma ana rinerine te Atua, a tangiraki ibukia aia bakatibu.+ 29 Bwa e na aki bita nanona te Atua ni kaineti ma ana bwaintituaraoi ao ana wewete. 30 Bwa n aromi ngkoa ngke kam aki ongeaba nakon te Atua,+ ma kam a nanoangaaki ngkai+ ibukin aia aki ongeaba,+ 31 ao ai aroia naba naakai bwa a aki ongeaba ma iai mwina nakoimi bwa nanoangaakimi, bwa a aonga naba ngaiia n nanoangaaki ngkai. 32 Bwa e kariaia te Atua bwa a na tauaki taekaia ni kabane i aan te aki ongeaba,+ bwa e aonga ni kaota te nanoanga nakoia ni kabane.+

33 Ai batira kaubwain te Atua ma wanawanana ao ana atatai! Ai kangaangara ataakin ana motikitaeka, ao ai kangaangara kuneakini kawaina! 34 Bwa “ai antai ae ataa ana iango Iehova,* ke antai ae e a tia n riki bwa te tia anga te taeka n reirei nakoina?”+ 35 Ke “antai ae e a tia n anganna moa te bwai teuana ao e riai ni manga anganaki booni mwina?”+ 36 Ibukina bwa boni ngaia ae karaoi bwaai ni kabane, e kateimatoai bwaai ni kabane, ao bon iai baikai ni kabane ibukin nanona. Ana bwai te neboaki n aki totoki. Amen.

12 Mangaia ae I butiingkami taari ibukin ana atataiaomata te Atua, bwa kam na anga rabwatami+ bwa te karea ae maiu ae itiaki,+ ao ae butimwaeaki iroun te Atua, ae te beku ibukin te Atua ma wanawanami.+ 2 Ao katoka katotongan aron te waaki ae ngkai i aon te aba,* ma kam na onikaki n aromi ni kabooui ami iango,+ bwa kam aonga ni kakoauaa raoi+ bwa tera nanon te Atua ae raoiroi ma n riai ao ni kororaoi.

3 Bwa ibukin te akoi ae rianako are I anganaki ao I tuangia aomata n tatabemania nako akana i buakomi, bwa e na aki iango temanna ni kamoamoaa i bon irouna n ae riaon ae riai, ma e na iango n te aro ae e kaotia+ bwa e bwaina te iangoraoi, ni kaineti ma tibwangana n te onimaki are e anganna te Atua.+ 4 Bwa n aron ae a bati bwain nako te rabwata i nanon te rabwata ae tii teuana,+ ma a kakaokoro nako aia mwakuri, 5 ao ai arora naba bwa e ngae ngke ti bati, ma bon te rabwata ae tii teuana ngaira i nanoni Kristo, ao bwain te rabwata ngaira aika ti reitaki n tatabemanira nako.+ 6 Ma kioina ngkai a kakaokoro nako bwaai n tituaraoi aika ti anganaki ni kaineti ma te akoi ae rianako,+ bwa tao ngkana te taetae ni burabeti, ti na taetae ni burabeti ni kaineti ma tibwangara n te onimaki, 7 ke ngkana te mwakuri ni minita, ti na kakaraoa te mwakuri ni minita, ao ane e angareirei, ke e teimatoa n angareirei.+ 8 Ke ane e kaungaunga, ke e teimatoa ni kaungaunga.+ Ane e angabwai, ke e tituaraoi n angabwai.+ Ane e kairiri, ke e karaoia ma te taningamarau,*+ ao ane e kaotiota te nanoanga, ke e karaoia ma te kimwareirei.+

9 Tai mwamwanaa te aba n ami itangitangiri.+ Ribaa te buakaka+ ao nimta te raoiroi. 10 Kam na itangitangiri i marenami n te itangitangiri n tari. Biririmoa ni kaotiota te ikarinerine.+ 11 Kam na taningamarau* ao tai taningaroti.*+ Ma kam na ingainga rinanon taamnein te Atua.+ Tooro iroun Iehova.*+ 12 Kimwareirei n te kantaninga. Nanomwaaka i aan te rawawata.+ Botumwaaka n tataro.+ 13 Buokiia te koraki aika itiaki* ni kaineti ma kainnanoia.+ Kam na akoakoiia iruwa n taai nako.+ 14 Bubutii bwa a na kakabwaiaaki akana bwainikiriningkami.+ Kakabwaiaa te aba, ma tai kakamaraia.+ 15 Kimwareirei ma akana kimwareirei, ao taang ma akana tang. 16 Iangoiia tabemwaang n aromi n iangoingkami i bon iroumi, tai iaiango ni kainikatonga, ma bwaina te iango n nanorinano.+ Tai bakanrabakau i bon iroumi.+

17 Tai kabooa ana buakaka te aomata n te buakaka.+ Mutiakina karaoan ae taraaki irouia aomata ni kabane bwa e raoiroi. 18 Karaoa ami kabanea ni konaa ni karekea te rau ma aomata ni kabane.+ 19 Ngkami aika kam tangiraki, tai irantangaingkami ma tataningaa unin te Atua,+ bwa e koreaki ae kangai: “E taku Iehova:* ‘Au bwai te karekekai, N na kabooi mwin aia mwakuri aika bubuaka.’”+ 20 Ma “ngkana e baki ane e kairiribai nakoim, kaamwarakea, ao ngkana e taka, anganna nimana, bwa ni karaoan aei ko ikoikotii iai mwaakaro n ai i aon atuna.”*+ 21 Tai kariaia konaakim n te buakaka, ma teimatoa ni kataenikaia te buakaka n te raoiroi.+

13 Ke a a aantaeka aomata* nako irouia ake a mwiokoaki n te mwaaka n tautaeka,+ bwa akea te mwaaka n tautaeka ma tii mairoun te Atua.+ E kaakiia aika tautaeka ngkai te Atua ni nneia aika kakaokoro nako.+ 2 Mangaia ae ane e kaitaraa te mwaaka n tautaeka ao e ekaanako ana babaire te Atua, ao ake a ekaanako te babaire aei a na karekei kaia iai. 3 Bwa a maakaki ake a tautaeka, tiaki irouia ake a kakaraoa ae raoiroi ma irouia ake a kakaraoa ae buakaka.+ Ao ngkoe, ko tangiria naba bwa ko na aki maaka te mwaaka n tautaeka? Teimatoa ni kakaraoa ae raoiroi,+ ao ane ko na kamoamoaaki iai irouia ake a tautaeka, 4 bwa bon tabonibain te Atua ngaiia ibukini kabwaiam. Ma ko na maaku ngkana ko karaoa ae buakaka, bwa a aki kamanena te kabaang n akea bukina. Bon tabonibain te Atua ngaiia, aika taani karekekai aika karokoa unin te Atua* i aon ane e kakaraoa ae buakaka.

5 Ma iai riki bukina ae kam riai n aantaeka iai, bwa tiaki tii ibukin te un anne ma ibukin naba mataniwin nanomi.+ 6 Anne bukina ae kam kakabwakai naba iai ami taekiti, bwa tabonibain te Atua taan tautaeka, ake a teimatoa ni beku ibukin te botannaomata. 7 Aanga bwaai akana kam bae iai irouia n tatabemania nako, ane ana bwai te taekiti anganna te taekiti,+ ane ana bwai te angabwai anganna te angabwai, ane e na maakaki maakua,+ ao ane e na karineaki karinea.+

8 Kam na tai taarau iroun temanna n te bwai teuana,+ ma tii n te itangitangiri. Bwa ane e tangira raona n aomata ao e kakororaoa iai te tua.+ 9 Bwa e kangai te Tua, “Ko na tai wene ni kimoa,+ ko na tai tiriaomata,+ ko na tai iraa,+ ko na tai mataai,”+ ao ai tuua riki tabeua, ma a ikotaki i nanon te taeka ae kangai: “Ko riai n tangira raom n aomata n aron tangiram i bon iroum.”+ 10 E aki karaoa ae buakaka nakon temanna te tangira,+ mangaia ae te tangira boni kakororaoan te tua.+

11 Ao karaoa aei ibukina bwa kam ataa te tai aei bwa ai te tai n uti,+ bwa e a rangi ni kaan riki kamaiuara ngkai nakon are ngke ti moan riki bwa taan onimaki. 12 E a kaan toki te bong ao e a kaan te ngaina, ai ngaia ae ti na kanakoi ana mwakuri nako te rotongitong+ ma ti na karini bwaai ni buaka aika bwain te oota.+ 13 Ti na nakonako n te aroaro ae riai+ n aron te nakonako n te ngaina, ao tiaki n te iraraang ni botaki aika akea te taubaang iai,* ma te mamanging, ma te wene ni bure, ma te aroaro ae kammaira,*+ ma te kaiangatoa, ao te bakantang.+ 14 Ma karina aroaron te Uea ae Iesu Kristo,+ ao tai bairea irakin nanon ana kaibwabwaru te rabwata.+

14 Mwanea te aomata ae mamaara n ana onimaki,+ ma tai kabuakakaa ngkai e kaokoro ana iango.* 2 E onimaki temanna bwa e kona ni kang amwarake ni kabane, ma ane e mamaara ana onimaki, e tii kang aroka aika kakanaki. 3 Ane e amwarake ao ke e tai kakeaa bongan ane e aki amwarake, ao ane e aki amwarake ke e tai kakeaa bongan ane e amwarake,+ bwa e a tia ni mwanea te aomata anne te Atua. 4 Antai ngkoe ngkai ko na motika taekan ana toro temanna?+ Ngkana e tei ke e bwaka,+ ma bon ana toka ae e na bairea taekana. Ni koauana, e na bon tei, bwa e kona ni kateia Iehova.*

5 E motikia temanna bwa e kakawaki riki te bong teuana nakon are teuana,+ ma e motikia are temanna bwa titeboo boong nako.+ Ke a bane ni karekei raoi aia iango iai aomata n tatabemania nako. 6 Ane e karinea te bong teuana, ao e karinea ibukin Iehova.* Ao ane e amwarake, e amwarake ni karinea Iehova* bwa e kakaitau nakon te Atua.+ Ao ane e aki amwarake, e karinea Iehova* ngkai e aki amwarake, bwa e kakaitau naba nakon te Atua.+ 7 Bwa bon akea i buakora ae maiu i bon ibukina,+ ao akea naba ae mate i bon ibukina. 8 Bwa ngkana ti maiu, ao ti maiu ibukin Iehova,*+ ma ngkana ti mate, ti mate ibukin Iehova.* Mangaia ae ngkana ti maiu ke ti mate, ma bon ana bwai Iehova* ngaira.+ 9 Bwa e mate Kristo ao e a manga maiu ibukin aei, bwa e aonga n Uea i aoia akana mate ao akana maiu.+

10 Ma e aera ngkai ko motika taekan tarim?+ Ke e aera ngkai ko kakeaa bongan tarim? Bwa ti na bane n tei i matan ana bao ni motikitaeka te Atua.+ 11 Bwa e koreaki ae kangai: “E taku Iehova,* ‘Ngkai bon iai ngai+ ao a na bane bubuaniwae ni katorobubua nakoiu, ao a na bane neewe ni kaotiotai bwa bon te Atua ngai.’”+ 12 Mangaia ae ti na angan te Atua taekan arora ngaira n tatabemanira nako.+

13 Mangaia ae ti na katoka arora ae te momotika taekan temanna,+ ma kam na motinnanoia bwa kam na aki kaaki te bwai ni kabwakabwaka i matan tarimi temanna ke te bwai ae e na bwaka iai.+ 14 I ataia ao e anaaki nanou kioina ngkai te tia rimwin te Uea ae Iesu ngai, bwa akea te bwai ae aki itiaki,+ ma tii are e iangoia te aomata bwa e aki itiaki, ao e aki itiaki irouna. 15 Bwa ngkana e rawawata nanon tarim ibukin te amwarake, ao ko a aikoa nakonako n te tangira.+ Tai uruana* te aomata ae mate Kristo ibukina n amwarake ake ko kang.+ 16 Mangaia ae tai kariaia baika raraoi ake kam karaoi bwa a na manga taekinaki bwa a buakaka. 17 Bwa tiaki taekan te amwamwarake ma te momoi, ana Tautaeka n Uea te Atua,+ ma bon taekan te raoiroi ma te rau ma te kimwareirei n te taamnei ae raoiroi. 18 Bwa ane e toro irouni Kristo ni kaineti ma aei, ao e kukurei te Atua irouna ao e karaoiroaki taekana irouia aomata.

19 Mangaia ae ti na ukoukori baika karekea te rau+ ao baika kateimatoaira i marenara.+ 20 Katoka uruakan ana mwakuri te Atua tii ibukin te amwarake.+ E koaua bwa a itiaki bwaai ni kabane, ma e karuanikai* ngkana e amwarake temanna ma ni karekei bwakaia aomata tabemwaang iai.+ 21 E rangi n raoiroi te aki kang iriko ke te aki moi wain ke te aki karaoa te bwai ae e na bwaka iai tarim.+ 22 Kawakina te onimaki ane iroum bwa am bwai i marenam ma te Atua. E a kukurei te aomata ae aki motika taekana i bon irouna n te bwai are e baireia bwa e na karaoia. 23 Ma ngkana e nanououa, ao e kabuakakaaki ngkana e amwarake, ibukina bwa e aki amwarake ni kaineti ma ana onimaki. Ni koauana, bon te bure bwaai nako ake a aki nako man te onimaki.

15 Ngaira ake ti korakora n te onimaki, ti riai ni buokiia ake a aki korakora, ni mamaaraia,+ ao ti aki riai ni kakukureira i bon iroura.+ 2 Ti bia bane ni karaoa ae raoiroi nakoia raora n aomata, bwa a aonga ni kateimatoaaki iai.+ 3 Bwa e aki naba kakukureia te Kristo i bon irouna,+ ma e koreaki ae kangai: “A bwakarai taiani kabuakaka mairouia taani kabuakakako.”+ 4 Bwa bwaai ni kabane ake a koreaki ngkoa, a koreaki ibukin reireiara,+ bwa ti aonga ni karekea te kantaninga rinanon nanomwaakara,+ ao rinanon te kabebeteaki man te Koroboki ae Tabu.+ 5 Ke e anganingkami te Atua ae kakarekea te nanomwaaka ma te kabebeteaki, te iango ae tii te arona ma ana iango Kristo Iesu, 6 bwa kam aonga n nanoteuana+ n neboa te Atua ae Atuan ao Taman ara Uea ae Iesu Kristo, n te bwanaa* ae tii teuana.

7 Mangaia ae kam na imwanemwane i marenami,+ n aron naba te Kristo ngkai e mwaneingkami,+ bwa e aonga n neboaki te Atua iai. 8 Bwa I tuangingkami bwa e riki Kristo bwa te tabonibai irouia ake a korotobibiaki,+ ni kaotia iai bwa e taekina te koaua te Atua, ma ni kakoauai berita ake E karaoi ma aia bakatibu,+ 9 bwa a aonga n neboa naba te Atua natannaomata aika tiaki I-Iutaia, ibukin ana nanoanga.+ N aron are koreaki ni kangai: “Anne bukina ae N na kaotiotiko iai i buakoia natannaomata, ao N na anenea kamoamoaan aram.”+ 10 Ao e a manga taku: “Kam na kukurei ma ana aomata, ngkami aika natannaomata.”+ 11 Ao e kangai naba: “Karaoiroa Iehova* ngkami aika natannaomata ni kabane, ao ke a bane botannaomata ni karaoiroia.”+ 12 Ao e a manga kangai Itaia: “Ane e na roko wakaan Iete+ ao ane e na teirake temanna ae e na tautaekania natannaomata,+ ao a na kabotoa aia kantaninga i aona natannaomata.”+ 13 Ke e kaoningkami n te kimwareirei ma te rau ni kabane, te Atua are anganga te kantaninga, ibukina bwa kam onimakinna, bwa e aonga ni kakorakoraaki* ami kantaninga ni mwaakan te taamnei ae raoiroi.+

14 Taari, I kakoauaa bwa kam a on naba n te raoiroi n aron are kam kaonaki n te atatai ae tabwanin raoi, ao kam kona n uaia n ikaungaunga iroumi.* 15 Ma I koroboki nakoimi ni kamataatai riki bwaai tabeua, kaanga ni kauringingkami riki. I karaoa aei kioina ngkai I anganaki te akoi ae rianako mairoun te Atua, 16 bwa I aonga n riki bwa ana tabonibai Kristo Iesu nakoia natannaomata aika tiaki I-Iutaia,+ ni karaoan te mwakuri ae tabu ae tataekinan te rongorongo ae raoiroi ibukin te Atua.+ I karaoa te mwakuri aei bwa a aonga ni kareanaki natannaomata nakon te Atua bwa te karea ae kakukurei ae katabuaki* n te taamnei ae raoiroi.

17 Mangaia ae iai bukini kakatongau ngkai te tia rimwini Kristo Iesu ngai, ni kaineti ma au beku iroun te Atua. 18 Bwa N na aki taekina te bwai teuana ma tii baike e karaoi Kristo rinanou, bwa a aonga n ongeaba natannaomata. E karaoa aei rinanon au mwakuri ao au taeka, 19 ao ni mwaakani mwakuri aika kamimi ma kakai,+ ao rinanoni mwaakan taamnein te Atua. Ibukin anne I a tia n tataekina raoi te rongorongo ae raoiroi ibukin te Kristo ni moa mai Ierutarem ao ni katabwanina te aono anne ni karokoa Iruriko.+ 20 N te aro aei ao I a katea tiau ae N na aki tataekina te rongorongo ae raoiroi n taabo ake e a tia ni kaotiotaki iai arani Kristo, bwa I aonga n aki kateitei i aon are e a tia ni kaweneaki aana iroun temanna. 21 Ma e boraoi aei ma are koreaki ni kangai: “A na noria te koraki ake a tuai ni kaongoaki taekana, ao a na ota ake a tuai n ongo.”+

22 Aei naba bukina ae e bati iai au tai n tutukaki mani kawarami. 23 Ma ai akea ngkai te aono ae I tuai n uarongorongo iai n aaba aikai, ao e ingainga nanou ni kani kawaringkami i nanon ririki aika bati.* 24 Mangaia are ngkana I mwananga nako Tibein, ao I kantaningaia bwa N na noringkami, ma ni bakaborauaki iroumi ikanne ngkana e a tia n reke kimwareireiu n raonakiu iroumi i nanon tabeua te tai. 25 Ma N nangi mwananga ngkai nako Ierutarem ni buokiia te koraki aika itiaki* ikekei.+ 26 Bwa a kukurei naake i Maketonia ao naake i Akaia n tibwai aia bwai, n aia angabwai nakoia te koraki aika itiaki* ake a maiu ni kainnano ake a mena i Ierutarem.+ 27 E koaua ae a kukurei ni karaoia, ao ni koauana, a taarau irouia te koraki aika itiaki ake i Ierutarem, bwa ngkana a a tia n ibuokanibwai natannaomata aika tiaki I-Iutaia ni bwaai n taamnei mairouia taari aikai, ao baeia ngkanne bwa a na buokiia naba, n angania bwaai n rabwata.+ 28 Mangaia ae ngkana e a tia aei irou ao ngkana I a tia n nikiri irouia angabwai* aikai, ao I a manga moaningkami ni kawaiu nako Tibein. 29 Ao I ataia bwa ngkana I roko iroumi ao N na roko ma kakabwaia aika rianako mairouni Kristo.

30 Ao I kaumakingkami taari, rinanon ara Uea ae Iesu Kristo ao n te tangira ae reke rinanon te taamnei, bwa kam na kakorakoraingkami ma ngai n tataro nakon te Atua ibukiu,+ 31 bwa I aonga ni kamaiuaki+ mairouia ake a aki onimaki i Iutaia, ao bwa e na butimwaeaki naba te buoka ae I uotia, irouia te koraki aika itiaki* ake i Ierutarem.+ 32 Bwa ngkana nanon te Atua, ao N na roko iroumi ma te kimwareirei ao N na karekea ungan nanou ma ngkami. 33 Ke e raoningkami ni kabaneingkami te Atua are anganga te rau.+ Amen.

16 I kan taekina mwaanera ae Nei Boibe nakoimi, ae te tia beku n te ekaretia i Kengkirea,+ 2 bwa kam aonga ni butimwaeia i nanon te Uea n te aro ae riai ibukia te koraki aika itiaki,* ao n anganna te ibuobuoki ae e kainnanoia,+ bwa e a tia neiei ni boutokaiia taari aika bati, n ikotaki ma ngai.

3 Aanga au kamauri nakoni Beritika ma Akura,+ ake raou ni mwakuri i nanoni Kristo Iesu, 4 ake a karuanikaia maiuia* ibukiu.+ I kaitau nakoia, ma tiaki tii ngai, bwa a kaitauia naba kaain ekaretia nako ake i buakoia natannaomata aika tiaki I-Iutaia. 5 Kamauriia naba kaain te ekaretia ake n aia auti.+ Kamaura Ebaineto ae tangiraki irou, are temanna i buakoia naake a moan riki bwa taan rimwini Kristo i Atia.* 6 Kamaura Maria are mwakuri korakora ibukimi. 7 Kamaura Anteroniko ma Iunia ake au buu+ ao raou n taenikai, ake mwaane ake e tanoata taekaia irouia abotoro, ake a a kaman riki bwa taan rimwini Kristo imwaiu.

8 Aanga au kamauri nakon Ambiria ae tangiraki irou i nanon te Uea. 9 Kamaura Urebano are raora ni mwakuri i nanoni Kristo, ao Tiaku ae tangiraki irou. 10 Kamaura Abere are kakaonimaki i nanoni Kristo. Kamauriia kaaini batan Arititoburo. 11 Kamaura Erorion are au buu. Kamauriia kaaini batan Narekito ake taan rimwin te Uea. 12 Kamaura Nei Terubaina ma Nei Terubota ake a mwakuri korakora i nanon te Uea. Kamaura Beretiti ae tangiraki iroura, bwa e mwakuri korakora neiei i nanon te Uea. 13 Kamaura Rubo are rineaki i nanon te Uea, ma tinana are I araranna naba bwa tinau. 14 Kamaura Atungkirito, Berekon, Ereme, Bateroba, Erema, ao taari ake irouia. 15 Kamaura Biroroko ma Iuria, ao Nerea ma mwaanena, ao Orumba, ao te koraki aika itiaki* ni kabane ake a mena irouia. 16 Kamauri i marenami n tatabemaningkami nako n te kaboria* ae itiaki. A bane kaain ana ekaretia te Kristo ni kamauringkami.

17 Ma I kaumakingkami taari, bwa kam na tarataraingkami mairouia akana kauekea te iraraure ao bwaai ni kabwakabwaka, ake a kaitaraa te reirei are kam a tia n reiakinna, ao kararoaia.+ 18 Bwa a aki toro iroun ara Uea ae Kristo aeka n aomata akanne, ma a toro iroun oin aia kaibwabwaru,* ao a anai nanoia te koraki ake a aki kakaraoa ae buakaka, n aia taeka ni karenarena ma aia taetae ni karang. 19 E ataaki ami ongeaba irouia aomata ni kabane, ngaia ae I kimwareirei iai ibukimi. Ma I tangiria bwa kam na wanawana nakon te raoiroi, ma kam na babanga nakon te buakaka.+ 20 E a kaan ana tai te Atua are anganga te rau, ni kamanatuaa Tatan+ i aani waemi. Ke e mena iroumi ana akoi ae rianako ara Uea ae Iesu.

21 E kamauringkami raou ni mwakuri ae Timoteo, ao Roukio naba ma Iaton ao Totibatero ake au buu.+

22 I kamauringkami i nanon te Uea, ngai ae Teretio ae I korea te reta aei n aron are e tuangai Bauro.

23 E kamauringkami Kaio+ ae I maeka irouna ae a bobotaki naba kaain te ekaretia ni kabane n ana auti. E kamauringkami Erateto ae te tia tararuaa mwanen te kaawa, ao tarina naba ae Kuareto. 24 *——

25 E kona ni kateimatoaingkami te Atua ni kaineti ma te rongorongo ae raoiroi ae I uarongorongoia, ao taekan Iesu Kristo ae tataekinaki, ae boraoi ma ae e a tia ni kaotaki ibukin te bwai ae raba ae tabu,+ are karabaaki mangkoangkoa, 26 ma e a kaotiotaki ngkai. Ao e kaotaki taekana i buakoia natannaomata ni kabane rinanon taian taetae ni burabeti aika n te Koroboki ae Tabu, n aron are e tua te Atua ae akea tokina, bwa a aonga n onimaki ma n ongeaba irouna. 27 Ana bwai te Atua ae wanawana n tii ngaia,+ te neboaki n aki toki rinanon Iesu Kristo. Amen.