AIA MWAKURI ABOTORO
1 Ngkoe ae Teobiro, I a tia ni korea au moani boki are taekani bwaai ni kabane ake e moani karaoi Iesu ma n taekin n ana angareirei,+ 2 ni karokoa te bong are e a uotakirake iai,+ ngke e a tia n angania abotoro ake e rineiia,+ taiani kaetieti rinanoni kairana n te taamnei ae raoiroi. 3 Imwini karawawataana, ao e kaoti nakoia n aaro aika kona ni kakoauaaki iai bwa e boni maiu.+ E noraki irouia i nanoni boong aika 40, ao e tataekina taekan ana Tautaeka n Uea te Atua.+ 4 Ngke e botaki ma ngaiia ao e tua nakoia ae kangai: “Tai kitana Ierutarem,+ ma teimatoa n taningaa te baere e beritanna te Tama,+ are kam a tia n ongo irou, 5 bwa e boni bwabetito Ioane n te ran, ma ngkami kam na bwabetitoaki n te taamnei ae raoiroi+ tabebong mangkai.”
6 Ngaia are ngke a a manga botaki, ao a titirakinna ni kangai: “Te Uea, ko nangi manga kaoka te tautaeka n uea nakoia tibun Iteraera n te tai aei?”+ 7 E taku nakoia: “Tiaki ami bwai te atai taai ke boong ake a motikaki, ake e tau mwia te Tama ni mwaakana.+ 8 Ma ane kam na anganaki te mwaaka ngkana e roko i aomi te taamnei ae raoiroi,+ ao kam na riki bwa taani kakoaua+ ibukiu i Ierutarem+ ao i Iutaia ni kabanea, ao i Tamaria+ ao nakon taabo ake taiani kabanea n raroa n* te aonnaba.”+ 9 Imwin taekinani baikai, ngke a tabe n tarataraia, ao e uotakirake ao e karabaa te nang mai mataia.+ 10 Ao ngke a tararake nako karawa ngke e a tabe n nako, ao noria! a tei uoman mwaane aika bwaimainaina+ i rarikia, 11 ao a taku: “Mwaaneni Kariraia, e aera ngkai kam tei n tararake nako karawa? Iesu aei ae uotakirake mairoumi nako karawa, e na manga roko naba n aron ae kam noria n nakona nako karawa.”
12 A okira ngkanne Ierutarem,+ man te maunga ae aranaki bwa te Maunga ae Oriweta, ae kaan ma Ierutarem, ae tao teuana te kiromita raroana.* 13 Ngke a a roko ao a waerake nakon te ruu are i eta are a tiku iai. Naakai boni Betero n ikotaki ma Ioane ao Iakobo ao Anterea, Biribo ma Toma, Baretoromaio ma Mataio, Iakobo are natin Arebaio, ao Timon are ingainga nanona, ao Iuta are natin Iakobo.+ 14 A bane naakai n teimatoa n tataro ma te kantaninga ae tii teuana ma aine+ tabeman, ao Maria are tinan Iesu, ma naake tarina.+
15 Ni boong akanne, ao e teirake Betero i buakoia taari, (mwaitiia* aomata ni kabane tao 120) ao e taku: 16 “Taari, e riai bwa e na kakororaoaki kibun te koroboki ae tabu, are e taetae ni burabetinna te taamnei ae raoiroi rinanon Tawita ni kaineti ma Iuta,+ are e a riki bwa te tia kairiia te koraki ake a taua Iesu.+ 17 Bwa e warekaki Iuta i buakora+ ao e ibuokanibwai n te mwakuri ni minita aei. 18 (Ma e kabooa te aba te aomata aei n te mwane are reke imwin ana mwakuri ae buakaka,+ ao e bwaka n unika atuna ao e raeuaaki birotona ao a nnanako kanoannanona ni kabane.+ 19 E a ataaki aei irouia kaain Ierutarem ni kabane, mangaia are e a aranaki te aba arei n aia taetae bwa Akeritama, ae “te Aba n Raraa.”) 20 Bwa e koreaki n te boki ae Taian Areru ni kangai, ‘Ke e kamaroaeaki ana tabo ni maeka, ao ke akea te tia maeka iai,’+ ao ‘Ke e anaa nakoana ni mataniwi te aomata temanna.’+ 21 Mangaia are e riai n oneaki mwina iroun temanna i buakoia mwaane ake a bobotaki ma ngaira i nanon ana tai ni mwakuri* i buakora te Uea ae Iesu, 22 ni moa mani bwabetitoana iroun Ioane+ ni karokoa te bong are e a uotakirake iai mairoura.+ E riai n riki temanna mai buakoia mwaane aikai bwa raoraora ni kaotioti ibukini mangautin+ Iesu are e noria.”
23 Mangaia are a a rineiia uoman, ae Ioteba ae aranaki bwa Baretaba ae arana naba Ioutito, ao Matia. 24 Ao a tataro ni kangai: “Ngkoe ae Iehova* ae ko atai naano ni kabane,+ kaotia bwa antai ae ko rineia irouia naaka uoman aikai 25 ae e na anaa te mwakuri ni minita aei ao te nakoa n abotoro are e kitanna Iuta n touaanako oini kawaina.”+ 26 Mangaia are a ukoukora te kanikina*+ mairoun te Atua ni kaineti ma antai ae riai n rineaki, ao e kaotaki nakoia bwa e riai n rineaki Matia, ao e a warekaki* i rarikia abotoro ake 11.
2 Ngke e a waaki bongin te Toa ae Bentekota,*+ ao a a bane ni botaki n te tabo ae tii teuana. 2 E a rina naba n roko te karongoa mai karawa n aron ukin te ang ae korakora, ao e kaona te auti are a tekateka iai.+ 3 Ao a a kaoti nakoia neewe aika ai aron te ai ao a maenako n tiku i aoia n tatabemania nako, 4 ao a a bane ni kaonaki n te taamnei ae raoiroi+ ao a a taetae n taetae* aika kakaokoro, n aron are e angania te taamnei bwa a na taetae+ iai.
5 Ao a mena i Ierutarem n te tai anne I-Iutaia aika taatangira te Atua man aaba nako aika i aani karawa.+ 6 Mangaia are ngke e riki te karongoa aei, ao a a ikotaki aomata aika bati ao a mimi ibukina bwa a ongo n oin aia taetae ngaiia n tatabemania nako, ake a taetae iai taan rimwin Iesu. 7 Ni koauana, a miroaroa ao a taku: “Noria, tiaki kaaini Kariraia+ aomata ni kabane aika taetae aikai? 8 Ao e aera ngkai ti a ongo irouia, ngaira n tatabemanira nako, oin ara taetae are ti taneiai iai mangke ti bungiaki? 9 Ngaira aika I-Baretia, I-Miria,+ ao I-Eram,+ kaaini Metobotamia, Iutaia ao Kabatokia, Bonto ao te aono n Atia,*+ 10 ao Berukia ao Bamburia, Aikubita ao mwakoron nako Ribua are uakaan ma Kurene, ao iruwa mai Rom, aika I-Iutaia ao ake a rairaki nakon te Aro n Iutaia,+ 11 ao I-Kirete ao I-Arabia, ti ongo irouia n oin ara taetae bwa a taekin ana mwakuri te Atua aika moanibaa n tamaroa.” 12 Eng a bane n rangi ni kubanako ao e mino aia iango, ao a taku i marenaia: “Tera te baei?” 13 Ma tabemwaang a kakanikoia ma n taku: “A a koro ni manging n te wain ae karewe.”*
14 Ma e teirake Betero ma naake Tengauni ma Temanna+ ao e kanenea bwanaana n taku nakoia: “Mwaanen Iutaia ao ngkami ni kabane aika kaain Ierutarem, e riai bwa kam na ataa aei, ao kakauongo raoi n au taeka. 15 A bon aki koro ni manging aomata aikai n aron ae kam taku, bwa ai te katenua* n aoa ngkai. 16 A bon aki, ma e taekinaki ae kangai rinanon te burabeti are Ioera: 17 ‘“Ao ni kabaneani boong,” bon ana taeka te Atua, “N na kabwaroa taamneiu i aoia aeka n aomata nako, ao a na taetae ni burabeti natimi mwaane ma aine ao a na nori miitara ami rorobuaka n ataei ao a na mii ni mii+ aika okoro ami unimwaane, 18 ao ni boong akanne N na kabwaroa naba taamneiu i aoia au toro aika mwaane ma aine, ao a na taetae ni burabeti.+ 19 Ao N na kaotii baika kamimi i eta i karawa ao kakai i aon te aba, ma te raraa ao te ai ao te bubu. 20 E na karooaki taai ao e na kaurauraaki namwakaina n aron te raraa imwain rokon ana bong Iehova* ae kakannato ae rianako arona. 21 Ao ane e taboa aran Iehova* e na kamaiuaki.”’+
22 “Mwaane aika tibun Iteraera, ongora taeka aikai: E kaotiotaki nakoimi Iesu are te I-Natareta iroun te Atua, rinanoni mwakuri ni kakai ma baika kamimi ma kanikina ake e karaoi te Atua i buakomi+ rinanon Iesu, n aron ae kam ataia. 23 E kabureaki nakoimi teuaei i aan ana kantaninga* te Atua+ are e a kaman ataaki irouna mangkoangkoa, ao kam bobitiia i aon te kai ma ni kamatea,+ ni baia te koraki ake a riaon te tua. 24 Ma e a manga kautia te Atua+ ngke e kainaomataa man te mate,* ibukina bwa e aki kona n teimatoa ni kabaeaki iai.+ 25 Bwa e kangai Tawita ibukina: ‘I kaaki Iehova* i matau n taai nako, ao I bon aki kona ni kaingingaki kioina ngkai e mena i angaataiu. 26 Ao e kukurei nanou ibukin aei, ao I taetae ma te kakatonga ae korakora. Ao N* na maeka ma te kakariaria, 27 ibukina bwa ko na aki katukai n te Ruanimate,* ao ko na aki naba kariaia am aomata ae kakaonimaki ni koaua bwa e na mka rabwatana.+ 28 Bwa ko kaota nakoiu te kawai nakon te maiu, ao ko na kaonai n te kimwareirei ae bati i matam.’+
29 “Mwaane, taari, kariaia bwa N na aki maaku n taekina nakoimi ara bakatibu are tamara are Tawita, are e a tia ni mate ao ni kaiiaki,+ ao e mena ruanimatena i rarikira ni karokoa te bong aei. 30 Ma ibukina bwa bon ana burabeti te Atua, ao e ataia ae e a tia ni berita nakoina te Atua n te taetae n tuea bwa e na katekatekaa temanna kanoana* i aon ana kaintokanuea,+ 31 e a kaman noria ao e taekina mangautin te Kristo, are e aki kaakaki taekana n te Ruanimate* ao e aki naba mka rabwatana.+ 32 Iesu aei are e kautaki iroun te Atua, ao bon taani kakoauaa aei ngaira ni kabane.+ 33 Ma ibukina bwa e a karietataaki nako angaatain te Atua+ ao e a anganaki te taamnei* ae raoiroi are beritanaki mairoun te Tama,+ e a manga kabwaroa ngkanne i aora n aron ae kam noria ma n ongo taekana. 34 Bwa e aki rierake nako karawa Tawita, ma boni ngaia are kangai, ‘E taku Iehova* nakon au Uea: “Tekateka i angaataiu, 35 ni karokoa tiau ni kaakiia akana kairiribai nakoim, bwa nneni katokaani waem.”’+ 36 Mangaia ae ke a bane tibun Iteraera n ataia raoi ae e a tia te Atua ni karaoa Iesu aei are kam kamatea i aon te kai,+ bwa te Uea+ ao te Kristo.”
37 Ao ngke a ongo baikai ao a rangi n nanokawaki, ao a taku nakoni Betero ma abotoro: “Mwaane, taari, tera ae ti riai ni karaoia?” 38 E taku Betero nakoia: “Rairi nanomi,+ ao kam na bwabetitoaki+ n tatabemaningkami nako n aran Iesu Kristo ibukini kabwaraan ami bure,+ ao kam na karekea te bwaintituaraoi ae akea boona ae te taamnei ae raoiroi. 39 Bwa e kaineti nakoimi te berita+ ao nakoia naba natimi, ao aomata ni kabane ake a raroanako, ao nakoia ni kabane naake e taku Iehova* ae Atuara bwa e na weteiia nakoina.”+ 40 Ao a bati riki ana taeka ake e taekin ni kakororaoa iai ana kaotioti ao e teimatoa ni kaungaia ni kangai: “Kamaiuingkami man te roro+ ae buakaka aei.” 41 Mangaia are a bwabetitoaki+ te koraki ake a butimwaei ana taeka ma te kukurei, ao n te bong anne a a ikotaki riki+ i buakoia tao 3,000 aomata.* 42 Ao a botumwaaka ni mutiakina aia angareirei abotoro ao a a kaai n ikoikotaki* n te amwarake+ ao n taian tataro.+
43 Ni koauana, a a moanna ni maaku aomata* nako, ao a bati baika kamimi ma kakai ake a riki rinanoia abotoro.+ 44 Ma a a ikotaki te koraki ni kabane ake a riki bwa taan onimaki, ao a ibuokanibwai n aia bwai nako, 45 ao a kabooinako abaia ma aia bwai ake irouia,+ ao n tibwatibwai mwaneia nakoia ni kabane n aron are e boni kainnanoia temanna ma temanna.+ 46 Ao a katoabong n nakon te tembora ma te kantaninga ae tii teuana, ao a botaki n amwarake n auti aika kakaokoro ao a kaai n ibuobuoka kanaia ma te kimwareirei ae korakora ma nanoia ni koaua, 47 ni karaoiroa te Atua ao n akoaki irouia aomata ni kabane. E katoabong naba Iehova* n ikotiia riki aomata nakoia, ake aomata ake e kamaiuia te Atua.+
3 Ao a waerake Betero ao Ioane nakon te tembora n te karuaiwa n aoa* bwa tain te tataro, 2 ao iai te mwaane ae mwauku mangke e bungiaki, ae e uouotaki. A katoabong ni katikua i rarikini mataroan te tembora ae aranaki bwa te Mataroa ae Tamaroa, bwa e aonga ni bububutii bwaai n tituaraoi mairouia ake a rin n te tembora. 3 Ngke e nora Betero ao Ioane teuaei bwa a nang rin n te tembora, ao e a bubutii naba bwaai n tituaraoi. 4 Ma a karekea taraana Betero ao Ioane ao e taku ngkanne Betero: “Taraira.” 5 Mangaia are e katokai matana teuarei i aoia, ma kantaningaan ae e na reke te bwai teuana mairouia. 6 Ma e taku Betero: “Akea au tirewa ma au koora, ma N na anganiko ae iai irou. Ko na nakonako+ n aran Iesu are te I-Natareta!” 7 Ao e taua baina are ataina ao e kateirakea.+ Ao a rina ni matoa waena ma nimoimoini waena,+ 8 ao e kibarake n tei i aoni waena+ ao e nakonako, ao e rin ma ngaiia n te tembora, n nakonako ma ni kibakibarake ao ni karaoiroa te Atua. 9 Ao a bane n noria aomata n nakonako ma ni karaoiroa te Atua. 10 Ao a a kinaa bwa boni ngaia teuare tetekateka n te Mataroa ae Tamaroa n te tembora+ ni kariai bwaai n tituaraoi, ao a a rangi ni miroaroa ma ni kubanrou n te bwai are riki nakoina.
11 Ngke e a nimtiia Betero ma Ioane teuaei, ao a a bane ni biri aomata nakoia n te tabo are aranaki bwa Ana Kaman Toromon,*+ ao a rangi ni mimi. 12 Ngke e nora aei Betero ao e taku nakoia te koraki: “Mwaane aika tibun Iteraera, e aera ngkai kam a rangi ni kubanako n te baei, ao e aera ngkai kam a tataraira bwa aongkoa ti kanakonakoa teuaei n oini mwaakara ke ibukini korakoran tangiran te Atua iroura? 13 Atuan Aberaam ao Itaaka ao Iakoba+ are Atuaia ara bakatibu, e karietataa ana Toro+ ae Iesu,+ are kam kaburea+ ngkoa ma ni kakeaa i matani Birato, e ngae ngke e a tia ni motika nanona Birato bwa e na kainaomataa. 14 Eng, kam kakeaa teuare tabu ma n raoiroi, ao kam bubutii bwa e na kainaomataaki nakoimi+ te mwaane temanna ae te tia tiritiri, 15 ma kam kamatea teuare te Mataniwi ae Rietata i aon te maiu.+ Ma e kautia te Atua mai buakoia maate, ae bon taani kakoaua+ iai ngaira. 16 Ao e kakorakoraaki teuae kam noria ma ni kinaa aei n aran Iesu ao n onimakinan arana iroura. E a tia te onimaki are e reke rinanon Iesu ni kamarurunga raoi teuaei i matami ni kabane. 17 Ao I ataia taari bwa kam karaoa te mwakuri arei ma te aki ota+ n aroia naba ami tia kairiri.+ 18 Ma n te aro aei ao e kakororaoi baike e katanoatai te Atua rimoa rinanoni wia burabeti ni kabane, are e na kammarakaki+ ana Kristo.
19 “Mangaia ae rairi nanomi+ ao bitii aromi*+ bwa a na kamaunaaki ami bure,+ bwa a aonga n roko taai ni kakamaiu mairoun Iehova,* 20 ao e na kanakomaia te Kristo are e rineia ibukimi ae Iesu. 21 E boni kawakinaki teuaei i karawa ni karokoa taini manga kaokani bwaai ni kabane nakon aroia rimoa, n aron are e taekinna te Atua rinanoni wia burabeti aika itiaki* ake rimoa. 22 Ni koauana e taku Mote: ‘E na kateirakea ibukimi te burabeti temanna Iehova* ae Atuami ae ai arou+ mai buakoia tarimi. Kam riai n ongo irouna ni kaineti ma bwaai ni kabane akana e tuangingkami.+ 23 Ni koauana, ane e* aki ongo iroun te Burabeti anne, ao e na boni kamaunaaki mai buakoia aomata.’+ 24 Ao a boni kaotiotii raoi boong akanne burabeti ni kabane, ni moa mairoun Tamuera ao burabeti ake a kaotioti imwina.+ 25 Natiia burabeti ngkami ao natin te berita are e karaoia te Atua ma ami bakatibu,+ ngke e kangai nakon Aberaam: ‘A na boni bane ni kakabwaiaaki utu n te aonnaba rinanoni kanoam.’*+ 26 Ngke e tia te Atua ni kateirakea ana Toro, ao e kanakoa moa+ nakoimi bwa e na kakabwaiaingkami n arona n rairingkami n tatabemaningkami nako man ami mwakuri aika bubuaka.”
4 Ngke a tabe n taetae Betero ma Ioane nakoia aomata, ao a a karina naba n roko irouia naakai ibonga* ma te mataniwi i aoia taan tararuaa te tembora, ao Tarukaio.*+ 2 A un naakai ibukina bwa abotoro aikai a reireinia aomata ao a kaotiota mangautin Iesu mai buakoia maate.+ 3 Ngaia are a tauia ao a kamatawarikiia+ ni karokoa te bong are imwina, bwa e a bong. 4 Ma a bati ake a ongora n te kabwarabwara aika a kakoauaa, ao e a rakarake mwaitiia mwaane nakon tao 5,000.+
5 N te bong are imwina ao a a ikotaki i Ierutarem taani kairiri irouia I-Iutaia ma unimwaane ao taani koroboki,* 6 n ikotaki naba ma Annati+ are te mataniwi n ibonga,* Kaiaba,+ Ioane, Arekantero, ao ana koraki ni kabane te mataniwi n ibonga. 7 A kateiia Betero ma Ioane i buakoia ao a a titirakinia ni kangai: “Kam karaoa aei ni mwaakan antai ke n aran antai?” 8 E kaonaki ngkanne Betero n te taamnei ae raoiroi+ ao e taku nakoia:
“Ngkami aika aia tia kairiri aomata ao unimwaane, 9 ngkana ti titirakinaki n te bong aei, ni kaineti ma te mwakuri ae raoiroi nakon te mwaane ae mwauku,+ ao antai ae kamarurungnga, 10 ao ke e ataaki iroumi ni kabane ao irouia tibun Iteraera ni kabane, bwa e marurung teuae tei i matami aei n aran Iesu Kristo are te I-Natareta+ are kam kamatea i aon te kai,+ ma e kautia te Atua mai buakoia maate.+ 11 Aio ‘te atibu are kam kakeaa bongana ngkami taani kateitei, are e a riki bwa atibun te maninganinga* ae kakannato riki.’+ 12 Irarikin anne, akea te kamaiu iroun te aomata riki temanna, bwa bon akea te ara riki teuana i aon te aba ae a anganaki aomata,+ ae ti kona ni kamaiuaki iai.”+
13 Ao ngke a noria te koraki bwa a aki wimakiki* Betero ma Ioane, ma n ataia ae e uarereke aia reirei*+ ao a aki kakannato, ao a mimi iai. Ao a ataia bwa a memena ngkoa i rarikin Iesu.+ 14 A aikoa kona te koraki ni kaekaia+ Betero ma Ioane, ngke a taraa te aomata are kamarurungaki bwa e tei i rarikia.+ 15 Mangaia are a tua bwa a na otinako Betero ma Ioane man aia ruu ni boowi kaain te Tanirim,* ao a a kaai ni maroro i marenaia, 16 ni kangai: “Tera ae ti riai ni karaoia nakoia mwaane+ aikai? Bwa a boni karaoa te mwakuri ae kamimi, ae taabangaki ataakina irouia kaain Ierutarem+ ni kabane, ao ti aki kona ni kakewea. 17 Mangaia are ti na kakamaakuia n tuangia bwa a na aki manga taetae nakon temanna n aran+ te aomata arei, bwa e aonga n aki butanako riki te baei i buakoia aomata.”
18 Ao a weteiia ao a tua nakoia bwa akea te tabo ae a na manga taetae ke n angareirei iai n aran Iesu. 19 Ma a kaeka Betero ma Ioane ni kangai nakoia: “Ngkana e eti i matan te Atua bwa ti na ongo riki iroumi nakon te Atua, ao motikia i bon iroumi. 20 Ma ti aki kona ngaira ni katoka tataekinani baike ti nori ma n ongo.”+ 21 Mangaia are a a kainaomataia ngke a a tia ni manga kakamaakuia riki, kioina ngkai akea aia bure ae a kunea ae a na katuuaaeia iai ao a maakuia naba aomata,+ ibukina bwa a bane n neboa te Atua ibukin te bwai are riki. 22 Bwa ai 40 tabun ana ririki teuare katokaki aorakina n te kakai.*
23 Imwini kainaomataaia ao a a nakoia raoia n te onimaki, ao a kaongoia baike a tuangaki irouia mataniwi n ibonga ma unimwaane. 24 Ngke a ongo aei, ao a katiteuanaaki ni kanenei bwanaaia n tataro nakon te Atua ni kangai:
“Te Uea ae Moan te Rietata, boni Ngkoe ae ko karaoa karawa ma aonnaba ma marawa ao bwaai ni kabane ake i nanoia,+ 25 are ko kangai rinanon te taamnei ae raoiroi ni win ara bakatibu are Tawita+ are am toro: ‘E aera ngkai a a kiriwe natannaomata, ao e aera ngkai a a kananoi aia iango botannaomata i aoni bwaai aika akea uaaia? 26 A teirake uean aonnaba ao a ikotaki taani kairiri n nanoteuana n ekaanako Iehova* ma ana aomata ae kabiraki.’*+ 27 Bwa ni koauana a uaia Erote ma Bontio Birato+ ao aomata ake tiaki I-Iutaia ao tibun Iteraera n ikotaki n te kaawa aei n ekaanako am toro ae tabu ae Iesu, are ko kabiria,+ 28 bwa a aonga ni karaoi baike a a kamani baireaki rikia ni mwaakam ao n nanom.*+ 29 Ao ngkai Iehova,* tarai aia taeka ni kakamaaku, ao angania am toro te teimatoa n taekina am taeka ma te ninikoria ae bati, 30 ao teimatoa naba n arora baim ibukin te katoki aoraki ao a na riki kakai ma baika kamimi+ rinanon aran am toro ae tabu ae Iesu.”+
31 Ao ngke a a tia ni kakorakoraia n tataro ni bubutii,* ao e ruru te tabo are a ikotaki iai, ao a kaonaki n te taamnei ae raoiroi+ n tatabemania nako, ao a taekina ana taeka te Atua ma te ninikoria.+
32 Irarikina, te koraki ae bati ake a onimaki, tii teuana nanoia ma aia iango, ao akea temanna irouia ae atongi ana bwai nako bwa oin ana bwai, ma a ibuokanibwai ni bwaai ni kabane.+ 33 Ao a teimatoa abotoro n rangi ni mwaatai ni kaotiota mangautin te Uea ae Iesu,+ ao e rangi ni bati i aoia ni kabane ana akoi ae rianako te Atua . 34 Ni koauana, akea temanna ae kainnano i buakoia,+ bwa a bane te koraki ake a bwaibwai n aaba ma taian auti, ni kaboonakoi aia bwai ao n uotii mwaneia, 35 ao a nikiria irouia abotoro.+ Imwina ao a tibwatibwaaki baikai nakoia n tatabemania nako, ni kaineti ma kainnanon temanna ma temanna.+ 36 Mangaia are Ioteba ae aranaki naba irouia abotoro bwa Barenaba+ (ae nanona ngkana e rairaki, “Natin te Kabebetenano”), ae tibun Rewi ae kaaini Kubero, 37 iai tekaina abana ao e kaboonakoa ao e uota mwanena nakoia abotoro.+
5 Ma iai temanna te mwaane ae arana Anania, ao e kaboonakoa ana bwai ngaia ma buuna ae Tabeire. 2 Ma e karaba n taua teutana mani mwanena, ao e ataa naba aei buuna, ao e uota nikirana n nikiria irouia abotoro.+ 3 Ma e taku Betero: “Anania, e aera ngkai e anaaki nanom iroun Tatan bwa ko na kewe+ nakon te taamnei ae raoiroi,+ ni karaba n taua teutana mani boon te aba? 4 Ngke e mena ngkoa iroum ao tiaki bon am bwai? Ao imwini kaboonakoana, tiaki e boni mena naba iroum baireani mwanena? E aera ngkai ko iangoa karaoan te mwakuri aei i nanom? Ko aki kewe iai nakoia aomata ma ko kewe nakon te Atua.” 5 Ngke e ongo taeka aikai Anania ao e bwaka ni mate. Ao a rotaki n te maaku ae korakora te koraki ni kabane ake a ongo taekan anne. 6 A teirake ngkanne rorobuaka n ataei, ao a niria ni kunnikai aika ninira, ao a uotianako ni kaiia.
7 E a manga rinnako buuna tao tenua te aoa imwina, ao e aki ataa te bwai are riki. 8 E taku Betero nakoina: “Tuangai, kam kaboonakoa te aba n te boo ae mwaitina aei?” E taku neiei: “Eng, n te boo anne.” 9 Mangaia are e taku Betero nakoina: “E aera ngkai kam boraraoia bwa kam na uaia ni kataa taamnein Iehova?* Noria! Ake n te mataroa naake a kaiia buum, ao ane a na uotikonako naba.” 10 Ao e rina ni bwaka ni mate neiei i rarikini waeni Betero. Ao ngke a rin rorobuaka n ataei ao a noria ni mate, ao a uotianako ni kaiia i rarikini buuna. 11 Mangaia are a a rotaki n te maaku ae korakora kaain te ekaretia ni kabane ao aomata nako ake a ongo taekani baikai.
12 Ma a teimatoa abotoro ni karaoi kakai ma baika kamimi aika bati i buakoia aomata,+ ao a bane ni bobotaki n Ana kaman Toromon.*+ 13 E koaua bwa akea temanna i buakoia te koraki ae ninikoria ni kan raonia, ma e ngae n anne a taekinaki ni kamoamoaaki irouia aomata. 14 Ao e a rarakarake te koraki, ao a a rangi ni mwaiti mwaane ma aine aika riki bwa taan onimakina te Uea.+ 15 Ao aomata a tabekiia naba aoraki ni kaotinakoia n nikiriia i nanoni kawain te kaawa, ao a kaweneia i aoni kainiwene aika uarereke ma nne ni wene, bwa e aonga n ae ngkana e rikekei Betero, ao e na kona nuuna n riaoia tabeman mai buakoia.+ 16 Ao a kanenei n roroko aomata aika uanao mani kaawa ake i rarikin Ierutarem, n uotiia aoraki ma te koraki ake a aki karauaki irouia taimonio, ao a bane ni kamarurungaki n tatabemania nako.
17 Ma e teirake te ibonga ae rietata* ma naake raona ni kabane aika kaain te koraki n Aro teuana, aika Tarukaio,* ao a kaonaki n te bakantang, 18 Ao a tauia* abotoro, ao a karabuutinia.+ 19 Ma ngke e a bong ao a kaukaki mataroan te karabuuti+ iroun ana anera Iehova,* ao e kaotinakoia ao e taku: 20 “Kam na nako ao teei n te tembora, ao teimatoa n taekina nakoia aomata te rongorongo ae bwanin ni kaineti ma te maiu.” 21 Imwin ongoraeia n aei ao a rinnako n te tembora n te karangaina ao a angareirei.
Ao ngke e a roko te ibonga ae rietata ma raona, ao a ikotiia kaain te Tanirim,* ma te botaki n unimwaane mai buakoia tibun Iteraera, ao a kanaanako nakon te matawariki bwa a na kairaki abotoro nako mataia. 22 Ma ngke a a roko bureitiman ikekei ao a aikoa noriia n te matawariki. Mangaia are a oki ao a kaongoia, 23 ni kangai: “Ti nora te matawariki bwa e rokanaki raoi ao a teinaki mataroa irouia taan tantani. Ma ngke ti kaukia ao ti noria bwa akea kaaina naba temanna.” 24 Ao ngke a uaia n ongo taeka aikai te mataniwi i aoia taan tararuaa te tembora ao mataniwi n ibonga,* ao a mino aia iango bwa tao tera ngkanne ae nang riki imwin aei. 25 Ma e roko temanna ao e kaongoia ni kangai: “Noria! Mwaane ake kam karabuutinia ngkoa, a a manga tei naba n te tembora n angareirei nakoia aomata.” 26 E a nako ngkanne te mataniwi irouia taan tararuaa te tembora ma ana bureitiman, ao a kairiia ma a aki iowawa nakoia, ibukina bwa a maakuia aomata+ bwa mwina a karebanaiia n atibu.
27 Mangaia are a kairiia ao a kateiia n te Tanirim, ao e titirakinia te ibonga ae rietata 28 ao e taku: “Ti kamatoaa n tua nakoimi bwa kam na aki manga angareirei n te ara+ aei, ma noria! kam kaona Ierutarem n ami reirei, ao kam kani katokaa raraan te aomata anne i aora.”+ 29 E kaeka Betero ma abotoro ake tabemwaang ni kangai: “E riai riki bwa ti na ongeaba iroun te Atua bwa te tia tautaeka, nakon ae ti na ongeaba irouia aomata.+ 30 E kauta Iesu are kam kamatea ma n tauria i aon te kai,*+ Atuaia ara bakatibu. 31 Ao te Atua e karietataa teuaei i angaataina+ bwa te Mataniwi ae Rietata+ ao te tia Kamaiu,+ bwa e aonga n reke te rairannano nakoia tibun Iteraera ma kabwaraan aia bure.+ 32 Ao bon taani kakoaua ibukini baikai+ ngaira n ai aron naba te taamnei ae raoiroi,+ are e anga te Atua nakoia akana ongeaba irouna bwa te tia tautaeka.”
33 Ngke a ongo aei ao a kororake n un, ao a kani katiai aroia abotoro. 34 Ma e teirake te Baritaio* temanna ae arana Kamariera+ n te Tanirim, ae te tia angareirei i aon te Tua ae karineaki irouia aomata ni kabane, ao e tua bwa a na kaotinakoaki moa abotoro tabeua te tai. 35 Ao e taku nakoia: “Mwaane aika tibun Iteraera, kam na taratarai raoi aromi ni baike kam kani karaoi nakoia mwaane aikai. 36 N te katoto, n taai ake ngkoa ao e teirake Teuta ao e taku bwa e kakannato, ao a iranna mwaane aika tao 400 mwaitiia. Ma e katiaaki arona ao a kamaeaki nako ni kabane te koraki ake a iranna ao e aki koro bukin aia iango. 37 Imwin teuaei, e a manga teirake Iuta ae te I-Kariraia n tain te koreara ao e anai nanoia aomata bwa a na iranna. Ma e maunanako naba teuarei, ao a bane ni maenako te koraki ake a iranna. 38 Mangaia ae I tuangingkami ibukin te bwai ae riki aei, bwa kam na tai kumeiia mwaane aikai, ma katikuia ma aroia. Bwa ngkana mairouia aomata te waaki ke te mwakuri aei, ao e na maunanako, 39 ma ngkana mairoun te Atua, ao kam bon aki kona ni kamaunaia.+ Bwa kam kaawa n riki bwa taani buakana te Atua.”+ 40 Ao a ongo ana taeka n reirei, ao a weteiia abotoro ao a oreiia,+ ao a tua nakoia bwa a na katoka taekinan aran Iesu, ao a kainaomataia.
41 Mangaia are a otinako naakai man te Tanirim, ni kimwareirei+ kioina ngkai a katauaki bwa a na bwainnataeaki ibukin aran Iesu. 42 Ao a katoabong n angareirei ao n tataekina te rongorongo ae raoiroi ibukini Kristo Iesu+ n aki toki, n te tembora ao n te auti teuana ma teuana.+
6 Ao ni boong akanne, ngke e a ririkirake mwaitiia taan rimwin Iesu, ao a a ngurengure I-Iutaia ake a taetae ni Kuriiti, nakoia I-Iutaia ake a taetae n Ebera, ibukina bwa akea tibwaia aia aine ake a a tia ni mate buuia n te tibwa+ n te amwarake ni katoabong. 2 Mangaia are a weteiia taan rimwin Iesu aika bati naake Tengauni ma Uoman, ao a taku: “E aki riai* bwa ti na kaaki taekan te mwakuri n angareirei n ana taeka te Atua ibukin tibwaan te amwarake.+ 3 Mangaia ae taari, kam na rineiia mwaane aika itiman mai buakomi aika karineaki,*+ aika on n te taamnei ae raoiroi ma te wanawana,+ bwa ti na mwiokoiia n te mwakuri aei,+ 4 ma ti riai ngaira ni kabanei riki ara tai n tataro ao n angareirei n ana taeka te Atua.” 5 E kakukurei irouia te koraki ake a bati akekei te baere a taekinna, ao a rinea Tetebano ae te mwaane ae rangi n onimaki ma n on n te taamnei ae raoiroi, n ikotaki ma Biribo,+ Berokoro, Nikanora, Tiimon, Baremena, ao Nikorao mai Antioka are rairaki ngkoa nakon te Aro n Iutaia. 6 A kairiia nakekei bwa a na tei i mataia abotoro, ao imwin aia tataro abotoro ao a kaaki baia i aoia.+
7 Ibukin anne, e a butanako+ ana taeka te Atua, ao e teimatoa n rangi ni birirake+ mwaitiia taan rimwin Iesu i Ierutarem, ao a rangi ni mwaiti naba ibonga* aika rairaki nakon te onimaki.+
8 Ao e karaoi baika kamimi ma kakai i buakoia aomata Tetebano are on n te mwaaka, ao e rangi n akoaki iroun te Atua. 9 Ma a teirake mwaane tabeman man te Tinakoka* ae aranaki bwa Aia Tinakoka Naake A Kainaomataaki, n ikotaki ma kaaini Kurene ao Arekanria, ao tabeman mai Kirikia, ao Atia, bwa a na kauntaeka ma Tetebano. 10 Ma a aki kona ni kaitaraa te wanawana ma te taamnei ae raoiroi are e taetae+ iai Tetebano. 11 Ao a karaba n anai nanoia mwaane tabeman bwa a na kangai: “Ti ongo bwa e taetae ni kabuakakaa Mote ao te Atua.” 12 Ao a kaunia aomata ma unimwaane ao taani koroboki,* ao a rina n taonnanako n taua, ao a taumatoaia ni kairia nakon te Tanirim.* 13 Ao a kakeerakeia taani kakoaua aika kewe ake a taku: “E aki toki teuaei n taetae n ekaanako te tabo ae tabu aei ao ni kaitaraa te Tua. 14 N aron ae ti ongo ngke e taku bwa e na urua te tabo aei Iesu are te I-Natareta, ao e na bitii katei ake e anganira Mote.”
15 Ao ngke a bane ni miiakinna kaain te Tanirim, ao a nora ubuna bwa kaanga ai aron ubun te anera.
7 Ma e taku te ibonga ae rietata:* “A koaua baikai?” 2 E kaeka Tetebano ni kangai: “Mwaane, taari, ao taama, ongora. E kaoti ngkoa te Atua ae mimitong nakon ara bakatibu are Aberaam ngke e mena i Metobotamia, imwain ae e maeka i Aran,+ 3 ao e taku te Atua nakoina: ‘Naako mai abam ao mairouia am buu ao nakomai nakon te aba ae N na kaotia nakoim.’+ 4 Ao e nako mai abaia I-Kareria ao e maeka i Aran. Ao imwini maten+ tamana ikanne, ao e kamwaingnga mai ikanne te Atua bwa e na manga maeka n te aba aei, ae kam a maeka+ iai ngkai. 5 Ao e aki anganna tibwangana iai, eng, bon akea naba ae abwakini mwanekana, ma e berita bwa e na anganna te aba aei bwa ana bwai ao aia bwai kanoana*+ imwina, e ngae ngke akea natina n te tai anne. 6 Irarikina, e tuangnga te Atua bwa a na riki kanoana* bwa ianena n te aba ae tiaki abaia, ao a na tautoronaki irouia kaain te aba ma ni karawawataaki* i nanon 400 te ririki.+ 7 E taku te Atua, ‘Ao N na motika taekan+ te natannaomata ae tautoronia, ao imwini baikai a na otinako man te aba anne ao a na beku irou n te tabo aei.’+
8 “E anganna naba te berita ibukin te korotobibi+ ao e karika Itaaka+ ao e korotobibia n te kawanibong,+ ao Itaaka e karika* Iakoba, ao Iakoba e karikiia atun* ara utu ake 12. 9 Ao a bakantang atun ara utu iroun Ioteba+ ao a kaboonakoa nako Aikubita.+ Ma e memena te Atua irouna,+ 10 ao e kamaiua man rawawatana nako ao e anganna te akoaki ma te wanawana i matani Barao are uean Aikubita. Ao e mwiokoia Barao bwa e na tautaekana Aikubita ao kaain ana auti ni kabane.+ 11 Ma e roko te rongo i Aikubita ni kabutaa ao Kanaan, eng, ae te rawawata ae korakora, ao e a aki kona n reke kanaia+ ara bakatibu. 12 Ma e ongo Iakoba ae iai te amwarake* i Aikubita, ao anne te moantai+ are e a kanakoia ara bakatibu nako iai. 13 Ngke a nako n aia kauatai ao e a kaotia Ioteba nakoia tarina, ao e a ataaki taekaia ana utu Ioteba irouni Barao.+ 14 Mangaia are e a kanakoa ana taeka Ioteba ni wetea tamana ae Iakoba ma ana koraki ni kabane,+ mai Kanaan, ao botaia aomata* akekei ni kabane bon 75.+ 15 Ngaia are e a nako Aikubita+ Iakoba, ao e mate ikekei,+ ao ai aroia naba ara bakatibu.+ 16 A uotaki riia nako Tekem ao a kaweneaki n te ruanimate are e kabooa Aberaam n te mwane ae te tirewa mairouia natin Amora ake mwaane, i Tekem.+
17 “Ngke e a kaan te tai ibukini kakororaoan te berita are e taekinna te Atua nakon Aberaam, ao a a rikirake ni mwaiti te koraki aei i Aikubita, 18 ni karokoa ae e a teirake te uea temanna i Aikubita ae e aki kinaa Ioteba.+ 19 E nanowanawana te uea aei ni kaaitaraia ara aomata, ao e iowawa ni kairoroiia kaaro bwa a na kaaki taekaia aia merimeri bwa a aonga n aki maiu.+ 20 E bungiaki Mote n te tai anne ao e kakateke taraana ma n tamaroa i matan te Atua. Ao e nabeaki* ni mwengan tamana i nanon tenua namwakaina.+ 21 Ma ngke e a kaakiaki,+ ao e a anaia natini Barao te aine ao e a kaikawaia bwa natina.+ 22 Mangaia are e reireinaki Mote n aia rabakau ni kabane I-Aikubita, ao e boni korakora n ana taeka ao n ana mwakuri.+
23 “Ao ngke ai 40 ana ririki, ao e a reke nanona* bwa e na kawariia* tarina, ake tibun Iteraera.+ 24 Ngke e nora temanna mai buakoia bwa e karaoaki ae ribuaka nakoina, ao e katokaa kain teuare karawawataaki n ira taangana ngke e orea te I-Aikubita ni kamatea. 25 E taku bwa a na ota tarina ae ngaia are e nang kabonganaaki iroun te Atua bwa e na kamaiuia, ma a aki ota iai. 26 N te bong are imwina ao e ooiia ni boo n un ao e kataia n raoiakinia, ni kangai: ‘Mwaane, kai taari ngkami, ao e aera ngkai kam a manga iowawa i marenami?’ 27 Ma e ineakinna teuare karaoa ae iowawa nakon raona ao e taku: ‘Antai ae mwiokoiko i aora bwa te tia kairiri ao te tia moti? 28 Ko kani manga katiaa arou n aron te I-Aikubita are ko katiaa arona ngkoananoa?’ 29 Ngke e ongo aei Mote ao e birinako, ao e maeka bwa te ianena n te aba ae Mirian, ike e a karikiia iai natina aika uoman mwaane.+
30 “Imwini koron 40 te ririki, ao e a kaoti nakoina te anera n te aroka are urarake+ ae mena n te rereua i rarikin te Maunga ae Tinai. 31 Ngke e nora aei Mote ao e miroaroa iai. Ma ngke e a keerakeia bwa e na nenerianako, ao e a ongo naba bwanaan Iehova* ae kangai: 32 ‘Ngai Atuaia am bakatibu, ae Atuan Aberaam ao Itaaka ao Iakoba.’+ Ao e ruru ni maaku Mote ao e aki kani manga nenerianako riki. 33 E taku Iehova* nakoina, ‘Buutii am kau mai waem, bwa e tabu te tabo ane ko tei iai. 34 I bon nora karawawataaia au aomata ake i Aikubita, ao I ongo ngirangiraia+ ao I a ruo ngkai bwa N na kainaomataia. Nakomai ngkai, bwa N na kanakoko nako Aikubita.’ 35 Boni Mote aei are a rawa ngkoa nakoina ngke a kangai: ‘Antai ae mwiokoiko bwa te tia kairiri ao te tia moti?’+ Bon teuaei ae kanakoaki iroun te Atua+ rinanon te anera are kaoti nakoina n te aroka are urarake, bwa e na riki bwa te tia kairiri ao te tia kamaiu. 36 E kairiia tibun Iteraera ni kaotinakoia+ teuaei, ao ni karaoi mwakuri aika kamimi ma kakai i Aikubita+ ao n Taari ae Uraura+ ao n te rereua i nanon 40 te ririki.+
37 “Boni Mote aei are e kangai nakoia tibun Iteraera: ‘E na kateirakea ibukimi te burabeti temanna ae ai arou te Atua, mai buakoia tarimi.’+ 38 Boni ngaia are roko ni mena i buakoia kaain Iteraera n te rereua ma ara bakatibu ao te anera+ are taetae nakoina+ i aon te Maunga ae Tinai, ao e karekei rongorongo mairoun te Atua aika a na teimatoa, are e na anganira.+ 39 Ao a rawa n ongeaba irouna ara bakatibu, ma a kakeaa bongana+ ao e rikirake i nanoia te kan oki nako Aikubita,+ 40 ao a kangai nakon Aaron: ‘Karaoi atuara aika a na rimoara, bwa ti a aki ataa te bwai ae riki nakoni Mote are kairira ni kaotinakoira man te aba ae Aikubita.’+ 41 Mangaia are a karaoa te kao te teei ae te bouannanti ni boong akanne, ao a angakarea nakoina ao a kakukureiia n te bwai are a karaoia ni baia.+ 42 Ngaia are e a tannako mairouia te Atua ao e a katikuia bwa a na taromaurii bwaini karawa,+ n aron are koreaki n aia boki Burabeti ae kangai: ‘Tibun Iteraera, e koaua bwa kam karaoi karea ma angakarea nakoiu i nanon 40 te ririki n te rereua? 43 Ma kam uouota ana umwanrianna Moroka*+ ao itoin te atua are Reban, ake bouannanti ake kam karaoi bwa kam na taromaurii. Mangaia ae N na kakioingkami nako ike e raroanako ma Baburon.’+
44 “Iai irouia ara bakatibu te umwanrianna ae te bwai ni kakoaua n te rereua, n aron ana kaetieti te Atua are e taekinna nakoni Mote bwa e na kateia n aron teina are e noria.+ 45 Ao ara bakatibu ake a anganaki te umwanrianna irouia aia ikawai, a uotia ma Iotua nakon te aba ae kaainaki irouia natannaomata,+ ake e kakioianako te Atua mai mwaia ara bakatibu.+ Ao e tiku irouia ni karokoa ana bong Tawita. 46 E akoaki Tawita i matan te Atua, ao e bubutii kariaiakana bwa e na katauraoa ana tabo ni maeka Atuan Iakoba.+ 47 Ma bon Toromon are katea umwan te Atua.+ 48 Ma e bon aki mamaeka Teuare Moan te Rietata n auti* aika kateaki ni baia aomata,+ n aron ana taeka te burabeti ae kangai: 49 ‘E kangai Iehova,* karawa bon au kaintokanuea,+ ao aonnaba bon nangoani waeu.+ Te aeka n auti raa ae kam na kateia ibukiu? Ke e nga au tabo ni motirawa? 50 E boni karaoi baikai ni kabane baiu, tiaki ngaia?’+
51 “Te koraki ngkami n imanono aika matoatoa nanomi ao a bono taningami,* kam aki toki n rarawa nakon te taamnei ae raoiroi. Kam karaoa naba ae a karaoia ami bakatibu.+ 52 Antai i buakoia burabeti ae e aki bwainikirinaki+ irouia ami bakatibu? Eng, a kamateia te koraki ake a a kamani katanoataa rokon teuare raoiroi,+ are kam a riki ngkai bwa taani kamwanea ao taani kamatea,+ 53 ngkami aika kam anganaki te Tua rinanoia anera+ ma kam aki kawakinna.”
54 Ngke a ongo baikai, ao a kororake n un i nanoia, ma n tenai bukini mwangaia ngke a taraa teuaei. 55 Ma e on n te taamnei ae raoiroi Tetebano, ao e tararake nako karawa ao e nora mimitongin te Atua ao Iesu ae tei i angaatain te Atua,+ 56 ao e taku: “Akea bwa I nora karawa bwa e uki ao Natin te aomata+ ae tei i angaatain te Atua.”+ 57 Ao a kabanei takaruaia ao a bonotii taningaia ni baia ao a kiaria ngaiia ni kabane. 58 Ao ngke a a tia n tewenakoa nako tinanikun te kaawa, ao a a karebanaia n atibu.+ A katikui aia kauaatao taani kakoaua+ i rarikini waen te rorobuaka n ataei ae arana Tauro.+ 59 Ngke a tabe ni karebanaa Tetebano ao e bubutii ni kangai: “Te Uea ae Iesu, butimwaea taamneiu.”* 60 Ao e katorobubua ao e takarua n te bwanaa ae korakora ni kangai: “Iehova,* tai bukinia n te bure aei.”+ Ao imwin taekinan aei ao e a matunako n te mate.
8 Mangaia are e kariaia Tauro kamatean+ Tetebano.
N te bong anne, ao e a ueke bwainikirinan te ekaretia i Ierutarem ae korakora, ao a a bane ni maenako kaaina nakon aonon Iutaia ma Tamaria,+ ma tii abotoro n tiku. 2 Ma a kaiia Tetebano mwaane aika taatangira te Atua, ao a kabatiaa te tanginiwenei ibukina. 3 Ma e waakina te mwakuri n iowawa ae korakora Tauro nakon te ekaretia. E nini aia auti nako, teuana imwin teuana ao e katikiianako mwaane ma aine, ao e kaakiia n te karabuuti.+
4 Ma a tataekina te rongorongo ae raoiroi ae ana taeka+ te Atua, te koraki ake a kamaenakoaki, ni kabutaa te aba. 5 Ao Biribo e nakon te kaawa ae Tamaria*+ ao e a moana uarongorongoan taekan te Kristo nakoia kaaina. 6 A nanoteuana te koraki ae bati ni mutiakina te baere e taekinna Biribo ngke a ongora irouna, ma ni matakuakin ana mwakuri aika kamimi ake e karaoi. 7 Bwa a bati ake a taniaki irouia taimonio, ao a takarua taimonio aikai n te bwanaa ae korakora ao a otinako+ mairouia. Irarikina, a bati naba aika a kamarurungaki ake a mate bwain rabwataia ao ake a mwauku. 8 Mangaia are e a boo atin te kimwareirei ae bati n te kaawa anne.
9 Ao iai te mwaane ae arana Timon n te kaawa aei, ae e a maan ni kakaraoi mwakuri n tabunea, ao e kamimia kaain Tamaria, ma n taku bwa te aomata ae kakannato ngaia. 10 Ao a bane te koraki mairoun ae te kabanea ni mangori ni karokoa ae te kabanea ni kakannato, ni mutiakinna ma n taku: “E kinaaki teuaei bwa Mwaakan te Atua, ae te Mwaaka ae Korakora.” 11 Ngaia are a mumutiakinna ibukina bwa e a tia ni kamimia i nanon te tai ae maan n ana mwakuri n tabunea. 12 Ma a bwabetitoaki+ mwaane ao aine ngke a a kakoauaa Biribo, are e tataekina te rongorongo ae raoiroi ibukin ana Tautaeka n Uea te Atua,+ ao ibukin aran Iesu Kristo. 13 E riki naba Timon bwa te tia onimaki, ao imwini bwabetitoana ao e aki toki n raona Biribo.+ Ao e mimi ni kakai ao mwakuri aika rangi ni kamimi aika karaoaki.
14 Ngke a ongo abotoro ake i Ierutarem bwa a butimwaea ana taeka te Atua+ kaain Tamaria, ao a kamwanangaia Betero ma Ioane nakoia. 15 Ao a nako naakai nakoia kaain Tamaria, ao a tataro ibukia bwa e na reke irouia te taamnei ae raoiroi.+ 16 Bwa e tuai n ruonaki temanna i buakoia n te taamnei ae raoiroi, ma a tii bwabetitoaki n aran te Uea ae Iesu.+ 17 Ao a kaaki baia i aoia,+ ao a a karekea nakekei te taamnei ae raoiroi.
18 Ao ngke e noria Timon bwa a anganaki aomata te taamnei ae raoiroi ngke a kaaki baia abotoro i aoia, ao e kataia n angania abotoro te mwane, 19 ao e taku: “Anganai naba te mwioko anne, bwa e aonga n reke te taamnei ae raoiroi irouia akana I kaaki baiu i aoia.” 20 Ma e taku Betero nakoina: “Ko bia mauna ma am tirewa, ibukina bwa ko taku bwa ko kona ni karekea n te mwane+ ana bwaintituaraoi te Atua are e anga n akea boona. 21 Bon akea am bwai ke tibwangam n te baei, bwa e aki eti nanom i matan te Atua. 22 Mangaia ae raira nanom man te buakaka ae ko karaoia aei, ao kakorakorako ni butiia Iehova* bwa ngkana e konaaki, ao e na kabwaraaki am bure ibukin te iango ae buakaka ane i nanom. 23 Bwa I noria bwa e onrake nanom n te boitin ae mao* ao ana toro te buakaka ngkoe.” 24 E kaekaia ni kangai Timon: “Kam na kakorakoraingkami ni butiia Iehova* ibukiu, bwa e na aki riki nakoiu te bwai teuana mai buakoni baikana kam taekin.”
25 Mangaia are ngke a a tia ni kabutaa te aono anne ni kaotioti ao n tataekina ana taeka Iehova,* ao a oki rikaaki nako Ierutarem, ao a tataekina te rongorongo ae raoiroi i aoni kawaia, ni kaawan Tamaria+ aika mwaiti.
26 Ma e taetae ana anera+ Iehova* nakoni Biribo ni kangai: “Teirake ao naako maiaki nakon te kawai are nako mai Ierutarem nako Kaata.” (Bon te kawai n te rereua te kawai aei.) 27 Ao e teirake ao e nako, ao noria! iai te iunaki* ae te I-Itiobia, ae mwiokoaki irouni Kantake* ae aia ueannaine I-Itiobia, ao bon te mataniwi teuarei i aon ana bwai neiei aika kakawaki ni kabane. E nako te I-Itiobia aei bwa e na taromauri+ i Ierutarem, 28 ao i aoni kawaina n oki, ao e tekateka n ana kaa* ni wareware ni kabaibati bwanaana man ana boki te burabeti are Itaia. 29 Mangaia are e taku te taamnei ae raoiroi nakoni Biribo: “Naako nakon te kaa arei.” 30 Ao e biri Biribo i rarikin te kaa, ao e ongo ngke e kabaibati te I-Itiobia ni wareka te boki ni burabeti are Itaia, ao e taku: “Ko bon ataa* te bwai ane ko warekia?” 31 E taku te I-Itiobia: “N na kangaa n ota ngkana akea ae e reireinai?” Ngaia are e kaumaka Biribo bwa e na toka n tekateka ma ngaia. 32 Ao aei mwakoron te Koroboki ae Tabu are e warekia: “E kairaki teuarei bwa kaanga te tiibu nakon te kamateaki, ao e aki kaurea wina+ n aron te tiibutetei ae kainabwabu i matan te tia korea buraena. 33 N ana tai ni kamaamaeaki ao a rawa n anganna te kaetitaeka ae riai.+ Antai ae kona ni kabwarabwaraa raoi rikiana? Bwa e koreakinako maiuna mai aon te aba.”+
34 E taku ngkanne te iunaki* nakoni Biribo: “I butiiko bwa e taekina aei te burabeti ibukin antai? Bon taekana ke taekan te aomata temanna?” 35 Ao e moana taetaena Biribo ni moa mani kibun te koroboki ae tabu aei, ao e taekina nakoina te rongorongo ae raoiroi ibukin Iesu. 36 Ao i aoni kawaia, ao a a roko n te tabo ae e bon tau te ran iai, ao e taku te iunaki:* “Noria! Ao aei te ran. Tera ae tukai man te bwabetito?” 37 *—— 38 Ao e tua ngkanne bwa e na tei te kaa, ao a uaia n ruo rikaaki nako nanon te ran Biribo ma te iunaki,* ao e bwabetitoia. 39 Ngke a aerake man te ran, ao e waekoa ni kairaanako Biribo taamnein Iehova,* ao te iunaki* arei e a aki manga nora Biribo, ma e a touaanako kawaina ma te kimwareirei. 40 Ma e nako Atoto Biribo, ao e kabutaa te aono ao e teimatoa n tataekina te rongorongo ae raoiroi nakoni kaawa ni kabane ni karokoa rokona i Kaitareia.+
9 Ma e teimatoa Tauro ni kakamaakuia taan rimwin te Uea+ ao e korakora nanona ni kan tiringia, ao e nakon te ibonga ae rietata* 2 ao e butiia bwa e na korei reeta nakon taian tinakoka* ake i Tamateko, bwa e aonga ni kabaeia ma ni katikiia nako Ierutarem, te koraki ake e kuneia bwa a kaaina kawain*+ te Uea, aika mwaane ma aine.
3 Ngke e tabe ni mwananga ao e a uakaan ma Tamateko, ao akea bwa e a rina naba n otabwaninia+ te oota mai karawa, 4 ao e bwaka i aontano ao e ongo te bwanaa ae kangai nakoina: “Tauro, Tauro, e aera ngkai ko bwainikirinai?” 5 E titiraki ni kangai Tauro: “Te Uea, antai ngkoe?” E taku: “Bon Iesu+ ngai ae ko bwainikirinai.+ 6 Ma ko na teirake, ao naako riin n te kaawa, ao ane ko na tuangaki te bae ko riai ni karaoia.” 7 Ao a tei n aki kona n taetae raona ni mwananga ngke a ongo karongoaan te bwanaa, ma akea te aomata ae a noria.+ 8 E teirake ngkanne Tauro mai aontano, ao e ngae ngke a ure matana ma e a bon aki noraaba. Mangaia are a taua baina ma ni kairia nako Tamateko. 9 Ao e aki roko n te noraaba+ i nanon tenibong, ao e aki naba amwarake ke ni moi.
10 Iai te tia rimwin Iesu temanna i Tamateko ae arana Anania,+ ao e taku te Uea nakoina n te miitara: “Anania!” E taku: “Te Uea, aio ngai.” 11 E taku te Uea nakoina: “Teirake, ao naako n te kawai ae arana Eti, ao kakaaea te mwaane n ana auti Iuta ae arana Tauro mai Tareto.+ Bwa noria! e tabe n tataro, 12 ao e nora te mwaane ae arana Anania n te miitara, ae roko ao e kaaki baina i aona bwa e aonga ni manga noraaba.”+ 13 Ma e kaeka Anania ni kangai: “Te Uea, a mwaiti aomata aika kaongoai taekan te mwaane aei, n taekani baika bubuaka ni kabane ake e karaoi nakoia am aomata aika itiaki* i Ierutarem. 14 Ao iai mwaakana mairouia mataniwi n ibonga* bwa e na katikiia* te koraki nako ake a taboa aram.”+ 15 Ma e taku te Uea nakoina: “Ko na nako! ibukina bwa bon au bwai+ ni mwakuri ae rineaki teuaei, ae e na kaotiota arau nakoia natannaomata,+ ao ueea,+ ao tibun Iteraera. 16 Bwa N na kamataataa nakoina bwa a bati baike e riai ni maraki iai ibukin arau.”+
17 Mangaia are e nako Anania ao e rin n te auti, ao e kaaki baina i aona ao e taku: “Tauro ae tariu, e kanakomaiai te Uea ae Iesu are kaoti nakoim n te kawai are ko toua n nakomai, bwa ko aonga ni manga noraaba ao ni kaonaki n te taamnei ae raoiroi.”+ 18 Ao a a tii bwaka naba mai matan Tauro baika kaanga ai aron iina, ao e a manga noraaba. Ao e teirake ao e bwabetitoaki, 19 ao e amwarake ao e oki korakorana.
E tiku tabebong i rarikia taan rimwin Iesu i Tamateko,+ 20 ao n te tai naba anne e a moana ana uarongorongo n taian tinakoka n taekina Iesu bwa boni ngaia Natin te Atua. 21 Ma a bane ni mimi te koraki ake a ongora irouna ao a taku: “Tiaki teuaei are kakorakoraa ni bwainikirinia te koraki ake a taboa te ara aei+ i Ierutarem? Tiaki aei naba bukin nakomaina bwa e na kabaeia ma ni katikiianako* nakoia mataniwi n ibonga?”+ 22 Ma e ririkirake mwaatain Tauro n ana uarongorongo ao a aikoa kona ni kaekaa ana taeka I-Iutaia ake a maeka i Tamateko, ngkai e rabakau ni katereterea bwa bon te Kristo+ Iesu.
23 Imwini boong aika bati, ao a a baireia I-Iutaia bwa a na katiaa arona.+ 24 Ma e ongo taekan aia babaire Tauro. A taratarai raoi naba mataroan te oo ni ngaina ao ni bong bwa a aonga ni katiaa arona. 25 Mangaia are a kairia taan rimwina ao a nnaia rikaaki n te bwaene+ n te bong mani kamaaman te oo.
26 Ngke e a roko i Ierutarem,+ e kataia n reitaki ma taan rimwin Iesu, ma a bane ni maakua ibukina bwa a aki kakoauaa ae te tia rimwin Iesu ngaia. 27 Ngaia are e buokia Barenaba+ ao e kairia nakoia abotoro, ao e tuangia Barenaba bwaai ni kabane ake a riki nakon Tauro i nanon te kawai ngke e nora te Uea,+ ao e taetae te Uea nakoina, ao arona i Tamateko n ninikoria n taetae n aran Iesu.+ 28 Ngaia are e a tiku Tauro i rarikia, ao e nakonako n akea tukana i* Ierutarem n taetae ma te ninikoria n aran te Uea. 29 E taetae ma I-Iutaia ake a kabongana te taetae ni Kuriiti ma ni kauntaeka ma ngaiia, ma a kataia te koraki aei ni katiaa arona.+ 30 Ngke a ataa aei taari, ao a kairia nako Kaitareia ao imwina a kanakoa nako Tareto.+
31 Ao e a reke ngkai te rau n te ekaretia ni kabutaa Iutaia ma Kariraia ao Tamaria,+ ao e a teimatoa ni kakorakoraaki aia onimaki kaaina. Ao e a rikirake ni kabatiaaki kaaina ngkai a nakonako ni maakakin Iehova* ao n ana kabebetenano te taamnei ae raoiroi.+
32 Ao ngke e mwananga ni kabutaa te aono Betero, ao e nako naba ni kawariia te koraki aika itiaki* ake a maeka i Rura.+ 33 Ikanne are e a boo iai ma te mwaane ae arana Ainea, ae aki teirake mani nnena ni wene i nanoni wanua te ririki, bwa e mate rabwatana. 34 E taku Betero nakoina: “Ainea, e kamarurungko+ Iesu Kristo. Teirake ao bairea nnem ni wene.”+ Ao e teirake n te tai naba arei. 35 Ngke a bane n noria te koraki ake a maeka i Rura ao n te Tabo ae Aoraoi ae Tiaron, ao a rairaki nakon te Uea.
36 Ao iai temanna te tia rimwin Iesu i Iobe ae arana Tabita, ae nanona ngkana e rairaki, “Toreka.”* E kakaraoi mwakuri aika bati aika raraoi neiei ma n anganga bwaai n tituaraoi. 37 Ma e bwaka n aoraki ni boong akanne neiei ao e mate. Mangaia are a tebokia ao a kawenea n te ruu i eta. 38 Kioina ngke e kaan Rura ma Iobe, ao ngke a ongo taan rimwin Iesu bwa e mena Betero i Rura, ao a kanakoia uoman mwaane bwa a na kaumakia ni kangai: “Taiaoka, kawaekoako n nakomai nakoira.” 39 Ao e teirake Betero ao e nako ma ngaiia. Ao ngke e roko, ao a kairia nakon te ruu i eta, ao a bane ni kawaria aine ake a a tia ni mate buuia ao a tang ma ni kaotii kunnikai ma kamwarai* aika bati ake e karaoi Toreka ngke e maiu. 40 Ao e kaotinakoia+ ni kabane Betero ao e katorobubua ao e tataro. Imwina ao e kaitaraa te mate ao e taku: “Tabita, teirake!” E kaurei matana neiei ao ngke e nora Betero ao e teirake n tekateka.+ 41 E arora baina teuaei nakoina ao e kateirakea, ao e weteiia te koraki aika itiaki* ma aine ake a a tia ni mate buuia ao e kaota Tabita nakoia bwa e a maiu.+ 42 E a butanako taekan aei i Iobe ao a a mwaiti ake a a onimakina iai te Uea.+ 43 Ao e tiku Betero i Iobe ni boong aika bati i rarikin Timon+ ae te tia karaoa kunin te man.
10 Ao iai temanna te mwaane i Kaitareia ae arana Korenerio, ae te mataniwi n tautia* i aoia te koraki aika aranaki bwa te taanga* mai Itare. 2 Bon te mwaane ae taatangira te Atua ma ni maakua ngaia ma kaaini batana ni kabane, ao e anganga bwaai n tituaraoi aika bati, ma ni kakorakora n tatataro ni bubutii nakon te Atua. 3 Ngke tao e nangi boo te karuaiwa n aoa,*+ ao e nora raoi ana anera te Atua n te miitara bwa e kawaria ao e taku: “Korenerio!” 4 E karekea taraana Korenerio ao e a rangi ni maaku ao e taku: “Tera au Uea?” E taku te anera nakoina: “A waerake am tataro ma am bwaintituaraoi bwa te bwai ni kauring i matan te Atua.+ 5 Mangaia ae kanakoia ngkai mwaane nako Iobe bwa a na kawaekoaa te mwaane ae arana Timon ae aranaki naba bwa Betero. 6 E maeka bwa te iruwa* teuaei iroun Timon ae te tia karaoa kunin te man, ae iai ana auti i rarikin taari.” 7 Ngke e nako naba ngkekei te anera are taetae nakoina ao e a weteiia uoman ana toro teuare Korenerio ao temanna te tautia ae mamaaka te Atua, mai buakoia te koraki ake ana toro, 8 ao e karakini bwaai ni kabane nakoia ao e a kanakoia nako Iobe.
9 N te bong are imwina ngke a tabe ni waakina mwanangaia ngke a a kaan ma te kaawa, ao e waerake Betero nako taubukin te auti* tao n te kaonoua n aoa* bwa e na tataro. 10 Ma e a bora ni baki ao e kan amwarake. Ngke a tabe ni katauraoa te amwarake ao e nora te miitara+ Betero, 11 ike e a nora iai karawa bwa e uki ao e nnaaki rikaaki nako aon te aba te bwai ae ai aron te kunnikai ae te rinen ae rangi n raababa ae a bae maninganingana ake aua. 12 Ao kanoana boni maan aika kaka aai waeia n aekaia nako ma maan aika kawakawa i aontano ao mannikiba. 13 Ao e taku te bwanaa nakoina: “Teirake Betero, ao tiringi ma ni kang!” 14 Ma e taku Betero: “Te Uea, tiaki ngaia anne, ibukina bwa I tuai mani kana te bwai teuana ae kamwara ao ae aki itiaki.”+ 15 Ao e a manga taku te bwanaa nakoina n te kauatai: “Katoka atongani baike e a tia ni kaitiakii te Atua bwa a kamwara.” 16 Ao e a manga taetae naba te bwanaa n te katentai, ao e rina n uotakirake te baerei nako karawa.
17 Ngke e tabe ni mino ana iango Betero bwa tao tera nanon te miitara are e noria, ao a a tei naba n te tai anne ni mataroan te oo mwaane ake e kanakoia Korenerio, bwa a a tia n titiraki ni kakaaea ana auti Timon.+ 18 A wewete ao a titiraki bwa e kairuwaeaki ikekei Timon ae aranaki naba bwa Betero, ke e aki. 19 Ngke e tabe Betero n iaiangoa raoi te miitara, ao e taku te taamnei+ nakoina: “Noria! A titiraki ibukim mwaane aika teniman. 20 Mangaia ae teirake ao ruuo rikaaki ao iriia, ao tai nanokokoraki naba teutana ibukina bwa boni ngai ae I kanakoia.” 21 Ao e ruo rikaaki Betero nakoia mwaane akekei ao e taku: “Aio ngai, are teuare kam kakaaea. Tera bukin rokomi?” 22 A taku: “Iai te anera ae anga te kaetieti mairoun te Atua nakoni Korenerio+ ae te mataniwi n tautia, ae te mwaane ae raoiroi ae mamaaka te Atua ae atoatongaki irouia I-Iutaia ni kabane bwa e raoiroi. E tuangaki Korenerio bwa e na kanaanako nakoim bwa ko na nako n ana auti ao e na ongora ni baike ko na taekin.” 23 Mangaia are e karinia ao e kairuwaeia.
N te bong are imwina ao e teirake ao e airinako ma ngaiia, ao a iria tabeman taari mai Iobe. 24 N te bong are imwina, ao e a roko i Kaitareia. E a kamani kariariaa rokoia Korenerio, ao e ikotiia ana buu ma raoraona ni kaan. 25 Ngke e rin Betero ao e butimwaeia Korenerio ao e katorobubua ni bobaraaki i rarikini waena ni karinea. 26 Ma e kateirakea Betero ao e kangai: “Teirake, bwa bon te aomata naba ngai.”+ 27 Ngke e taetaenikawai ma Korenerio ao e rin n te auti ao e noriia aomata aika bati aika ikotaki. 28 E taku nakoia: “Kam bon ataia bwa e aki riai iroun te I-Iutaia bwa e na iraorao ke ni kawara te aomata ae kaain te natannaomata teuana,+ ma e ngae n anne e kaotia te Atua nakoiu bwa I aki riai n arana te aomata temanna bwa e kamwara ke e aki itiaki.+ 29 Ai ngaia ae I roko iai, ao I aki rawa ngke I kawaekoaaki. Mangaia ae I titirakiningkami bwa tera bukini kawaekoaau iroumi.”
30 E taku ngkanne Korenerio: “Abong n nako tao n taina naba aei ao I tabe n tataro n au auti n te karuaiwa n aoa,* ao akea bwa e a tei naba i matau te mwaane temanna ae raneanea ana kunnikai 31 ao e taku: ‘Korenerio, e ongo am tataro te Atua ao e uringi am bwaintituaraoi. 32 Mangaia ae ko na kanaanako nako Iobe ao kawaekoaa Timon ae arana naba Betero. Bon te iruwa teuaei iroun Timon ae te tia karaoa kunin te man, ae mena ana auti i rarikin taari.’+ 33 I aki tabwara ma I a kanaanako naba nakoim, ao ko karaoa ae raoiroi ngkai ko roko ikai. Ngaia ae ti a bane ngkai ni mena i matan te Atua bwa ti na ongoraei bwaai ni kabane ake e tua Iehova* bwa ko na taekin.”
34 E a moana ngkanne ana taetae Betero ao e taku: “I a bon ota ngkai bwa e bon aki inanonano te Atua,+ 35 ma a butimwaeaki irouna aomata nako aika maakua ma ni kakaraoa ae raoiroi, mai buakoia natannaomata nako.+ 36 E kanakoa ana taeka te Atua nakoia tibun Iteraera ngke e tataekinaki nakoia te rongorongo ae raoiroi ae taekan te rau+ rinanon Iesu Kristo, are boni ngaia te Uea i aoia aomata ni kabane.+ 37 Kam bon ataa te reirei are e tataekinaki ni kabutaa Iutaia, ni moa mai Kariraia,+ imwin te bwabetito are e tataekinna Ioane: 38 are taekan Iesu are te I-Natareta, ma aron te Atua ni kabiria n te taamnei ae raoiroi+ ma te mwaaka, ao e kabutaa te aba ni karaoi mwakuri aika raraoi ma ni katoki aorakia te koraki nako ake a karawawataaki iroun te Riaboro,+ ibukina bwa e memena te Atua irouna.+ 39 Ao boni ngaira taani kakoaua ibukini bwaai ni kabane ake e karaoi, i abaia I-Iutaia ao i Ierutarem. Ma a kamatea ngke a tauria i aon te kai.* 40 E kautaki teuaei iroun te Atua n te katenua+ ni bong ao e kariaia bwa e na kaokaoti,* 41 tiaki nakoia aomata ni kabane, ma nakoia taani kakoaua aika kaman rineaki iroun te Atua, ae bon taekara ngaira ake ti amwarake ma ni moi ma ngaia imwin utina man te mate.+ 42 E tua naba nakoira bwa ti na uarongorongo nakoia aomata ao ni kakororaoa kaotiotan+ ae boni ngaia are e mwiokoaki iroun te Atua bwa e na motiki taekaia akana maiu ma akana mate.+ 43 A bane ni kaotiota taekana+ burabeti, bwa ane e onimakinna ao e na reke irouna kabwaraan ana bure rinanon arana.”+
44 Ngke e kume n taekini baikai Betero, ao a a ruonaki naba n te taamnei ae raoiroi te koraki ni kabane ake a ongora n ana taeka te Atua.+ 45 Ao a rangi ni mimi naake taan onimaki* ake a a tia ni korotobibiaki ake a iri ma Betero, ibukina bwa e a kabwaroaki te taamnei ae raoiroi are te bwaintituaraoi are akea boona i aoia aomata aika tiaki I-Iutaia. 46 Bwa a ongo bwa a taetae n taetae* aika ianena ma ni kamoamoaa te Atua.+ E taku ngkanne Betero: 47 “Iai ae e kona n tuka bwabetitoaia+ naakai n te ran, ngkai a a tia ni karekea te taamnei ae raoiroi n ai arora?” 48 Mangaia are e tua bwa a na bwabetitoaki n aran Iesu Kristo.+ Ao a butiia ngkanne bwa e na tiku irouia tabebong.
11 N te tai aei ao a a ongo abotoro ao taari ake i Iutaia bwa a a butimwaea naba ana taeka te Atua aomata aika tiaki I-Iutaia. 2 Ngaia are ngke e a nako Ierutarem Betero, ao a a tiribureia* naake a nano n te korotobibi,+ 3 ni kangai: “Ko rin n aia auti mwaane ake a aki korotobibiaki ma n amwarake ma ngaiia.” 4 Ngaia are e a waaki Betero ni kabwarabwaraa raoi taekan anne nakoia ni kangai:
5 “I mena n te kaawa ae Iobe n tataro, ao I nora n te miitara te bwai ae nnaaki rikaaki mai karawa ae ai aron te kunnikai ae te rinen ae raababa ae a bae maninganingana ake aua, ao e ruo raoi nako matau.+ 6 Ngke I karaua n taraa nanona ao I noriia iai maan aika kaka aai waeia ma maan aika moaanti ma maan aika kawakawa i aontano ao mannikiba. 7 I ongo naba te bwanaa ae kangai: ‘Teirake Betero, ao tiringi ma ni kang!’ 8 Ma I taku: ‘Te Uea, bon tiaki ngaia anne, ibukina bwa e tuai man rin i wiu te bwai ae kamwara ke ae aki itiaki.’ 9 E kaeka ni kangai te bwanaa mai karawa n te kauatai: ‘Katoka atongani baike e a tia ni kaitiakii te Atua bwa a kamwara.’ 10 Ao e a manga taetae naba te bwanaa n te katentai ao a bane baikekei ni manga atikakirake nako karawa. 11 Ao ni bon te tai naba anne, a a tei i rarikin te auti are ti mena iai teniman mwaane ake a kanakoaki nakoiu mai Kaitareia.+ 12 Ao e a tuangai te taamnei bwa N na iriia n aki nanokokoraki naba teutana. Ma a irai naba taari aika onoman aikai, ao ti rin n ana auti teuarei.
13 “E karakinna teuaei nakoira bwa e nora te anera ae tei n ana auti ao e kangai: ‘Ko na kanaanako nako Iobe ao kawaekoaa Timon ae arana naba Betero,+ 14 ao e na tuangko baike e na reke iai kamaiuam ao kamaiuaia kaaini batam ni kabane.’ 15 Ma ngke I a moana taetaeu, ao e a ruonia naba te taamnei ae raoiroi n aron are e ruonira naba n te moantai.+ 16 Ikanne are I a uringa iai ana taeka te Uea are tataekinna ni kangai: ‘E bwabetito Ioane n te ran,+ ma kam na bwabetitoaki ngkami n te taamnei ae raoiroi.’+ 17 Mangaia are ngkana e angania te Atua te bwaintituaraoi ae akea boona are e anganira naba ngaira aika ti kakoauaa te Uea ae Iesu Kristo, ao antai ngai bwa N na tuka te Atua mani karaoan nanona?”*+
18 Ngke a ongo baikai, ao a a kariaia* ma n neboa te Atua ni kangai: “Nanona e a tia te Atua n angania naba aomata aika tiaki I-Iutaia aia tai n rairi nanoia bwa a aonga ni maiu.”+
19 Ao te koraki ake a kamaenakoaki+ n te karawawataaki are ueke imwini maten Tetebano, a rokoroko naba i Boinike ao i Kubero ao i Antioka, ma a tii tataekina te rongorongo nakoia I-Iutaia.+ 20 Ma iai i buakoia te koraki anne, tabeman mwaane mai Kubero ao Kurene ake a roko i Antioka ao a moana aia taetae nakoia aomata ake a kabongana te taetae ni Kuriiti, n tataekina te rongorongo ae raoiroi ae taekan te Uea ae Iesu. 21 Ao e mena bain Iehova* irouia, ao e a korakora mwaitiia aomata ake a a riki bwa taan onimaki ake a a rairaki nakon te Uea.+
22 A ongo taekaia naakai kaain te ekaretia are i Ierutarem, ao a kanakoa Barenaba+ nako Antioka. 23 Ngke e a roko Barenaba ma n nora ana akoi ae rianako te Atua, ao e kimwareirei iai ao e a kaungai nanoia ni kabane bwa a na teimatoa ni kakaonimaki nakon te Uea ma nanoia ni koaua.+ 24 Bon te mwaane ae raoiroi Barenaba ae on n te taamnei ae raoiroi ao e korakora ana onimaki, ao ibukin anne a a mwaiti aomata aika kakoauaa te Uea.+ 25 Mangaia are e nako Tareto teuaei bwa e na ukoukora Tauro.+ 26 Ngke e a reke irouna ao e kairia nako Antioka. Ngaia are a ikotaki ma ngaiia n te ekaretia i nanon teuana te ririki ae bwanin, ao a reireinia aomata aika uanao. A moan aranaki taan rimwin Iesu bwa Kristian,+ i Antioka man ana babaire te Atua.
27 Ni boong akanne ao a mwananga burabeti+ mai Ierutarem nako Antioka. 28 E teirake temanna i buakoia ae arana Akabo+ ao rinanon te taamnei ae raoiroi e taetae ni burabetina ae e nang roko te rongo ae korakora n te aonnaba+ ni kabutaa, ae e boni koro bukina n ana tai Keraurio. 29 Mangaia are a baireia taan rimwin Iesu bwa a na kanakoa aia ibuobuoki+ n aron are a kona ni karekea+ n tatabemania nako, nakoia taari ake a maeka i Iutaia, 30 ao a karaoa aei ni kanakoi nakoia unimwaane, ni baia Barenaba ma Tauro.+
12 N te tai arei ao e a moana bwainikirinaia tabeman kaain te ekaretia+ te uea are Erote. 2 E kamatea Iakobo are tarin Ioane+ n te kabaang.+ 3 Ngke e noria bwa a kukurei iai I-Iutaia, ao e katika naba Betero. (E riki aei ni bongin te toa ae te Bwerena ae Aki Karikaki.)+ 4 E taua ao e kamatawarikia,+ ao e anga bwa e na teiakinaki irouia koraki n tautia aika akoraki aika kaka aman kaaia, bwa e kani katea Betero* i mataia aomata imwin te Toa ae te Riao. 5 Ngaia are e a kawakinaki n te karabuuti Betero, ma a kakorakoraia kaain te ekaretia n tataro nakon te Atua ibukina.+
6 Ngke e nang kateaki Betero iroun Erote, ao e matu Betero n te tairiki anne ao e kabaeaki i marenaia tautia aika uoman n taurekereke aika uoua. Iai naba tautia i matan te mataroa ake a teiakina te matawariki. 7 Ao akea bwa e a tei naba ikanne+ ana anera Iehova,* ao e a ootanako nanon te matawariki. E ororea rarikini Betero te anera ni kautia, ao e taku: “Kawaekoako teirake!” Ao a bwaka taurekereke mai baina.+ 8 E taku te anera nakoina: “Oneiko* ao karin am kau.” Ao e karaoa anne. N tokina ao e taku te anera nakoina: “Karina am kauaatao ao ririmwiai.” 9 Ao e otinako Betero n ririmwina, ma e aki ataia ae e boni koaua te baere karaoaki iroun te anera. Ni koauana, e taku bwa e nora te miitara. 10 Ao a rirarikin te moani koraki n tautia ake a tantani ao te kauakoraki, ao a roko n te mataroa ae te biti ae kaineta te kaawa, ao e uki nakoia i bon irouna. Ngke a a tia n otinako ao a toua te kawai teaina, ao e a kitanna naba te anera. 11 Ao ngke e a ataa te baere riki Betero ao e taku: “I a ataia raoi ngkai bwa e kanakoa ana anera Iehova* bwa e na kamaiuai mai nanoni bain Erote, ao mani bwaai nako ake a kantaningaia I-Iutaia bwa a na riki nakoiu.”+
12 Ngke e a ataa aei, ao e nakon ana auti Maria are tinan Ioane ae arana naba Mareko,+ ike a a ikotaki n tataro iai taan rimwin Iesu aika bati. 13 Ngke e karebwerebwe Betero ni mataroan te oo, ao e roko te toro te aine ae arana Rote n noria bwa antai. 14 Ngke e a kinaa bwanaani Betero neiei, ao e taonaki n te kimwareirei ae bati ao e aki kauka te mataroa ma e birinako n rin ni kaongoia bwa boni Betero are tei n te mataroa. 15 A taku nakoina: “Ko baba.” Ma e imanono n taekinna bwa e boni koaua. Ao a taku: “Bon anerana.” 16 Ma e teimatoa ni karebwerebwe Betero ao ngke a a kauka te mataroa, ao a a noria ao a rangi ni kubanako. 17 Ma e kateitea baina Betero nakoia bwa a na aki karongoa ao e kabwarabwaraa raoi nakoia aron Iehova* ni kaotinakoa man te karabuuti, ao e taku: “Kaongoa Iakobo+ ma taari taekani baikai.” Ao e otinako, ao e mwananga nakon te tabo teuana.
18 Ngke e a ngaina ao e korakora kiriwen nanoia tautia, bwa a a iangoia bwa tera ae e a riki nakoni Betero. 19 E tuatua Erote bwa e na ukoukoraki Betero, ao ngke e a aikoa reke, ao e neneriia tautia ao e tua bwa a na katuuaaeaki.+ Ao e kitana Iutaia Erote nako Kaitareia ni kamaanna teutana ikekei.
20 Ao iai unin Erote irouia kaain Turo ma kaain Titon. Mangaia are a kawara Erote naakai ma te kantaninga ae tii teuana, ao ngke a a tia n anaa nanoni Berateto ae mataniwin ana auti te uea,* ao a tuatua bwa e na reke te raoi, ibukina bwa e kakarekeaki te amwarake ibukin abaia man aban te uea. 21 N te bong ae namataki, ao e karina ana kunnikai n uea Erote ao e tekateka i aon te bao ni motikitaeka ao e taetae nakoia aomata. 22 Ao a a takarua aomata ake a ikotaki ni kangai: “Ai boni bwanaan te atua temanna, ao tiaki bwanaan te aomata!” 23 Ma n te tai naba anne ao e orea Erote ana anera Iehova* ibukina bwa e aki angan te Atua te neboaki, ao e bwaka n aoraki ao e a onrake n te mwata ao e mate.
24 Ma e a ririkirake ana taeka Iehova* ao ni butanako.+
25 Ma ngke e a tia raoi tabeia Barenaba+ ma Tauro ni kaineti ma te mwakuri n ibuobuoki i Ierutarem,+ ao a a oki ao a kaira Ioane+ bwa raoia, ae arana naba Mareko.
13 Iai burabeti ma taan angareirei n te ekaretia+ are i Antioka: aika Barenaba, Timion ae aranaki bwa Nikera, Roukio ae kaaini Kurene, Manaen are reireinaki ngkoa ma Erote* are te tia tautaeka n te aono,* ao ai Tauro. 2 Ngke a waakina aia beku* ibukin Iehova* ma n aki mamatam, ao e taku te taamnei ae raoiroi: “Kaokoroia Barenaba ma Tauro+ nakoiu ibukin te mwakuri ae I weteiia nako iai.”+ 3 Imwin aia aki mamatam ao aia tataro, ao a kaaki baia i aon Tauro ma Barenaba ao a kanakoia.
4 Mangaia are ngke a kamwanangaaki naakai rinanon te taamnei ae raoiroi, ao a a nako Tereukia, ao a a borau mai iai nako Kubero. 5 Ngke a a roko i Tarami ao a a moana tataekinan ana taeka te Atua n aia tinakoka* I-Iutaia. Iai naba aia tia ibuobuoki bwa Ioane.+
6 Ngke a a tia ni kabutaa te aba anne ni karokoa Babo, ao a kaitiboo ma teuae te tia tabunea ae te burabeti ni kewe, ae te I-Iutaia ae arana Barietu. 7 E mena teuaei i rarikin te kowana* ae Terekio Baurati ae te mwaane ae wanawana. Ao Terekio Baurati e weteiia Barenaba ma Tauro, bwa e ingainga nanona ni kan ongora n ana taeka te Atua. 8 Ma Eruma* are te tia tabunea (bwa rairan te ara ae Eruma, te tia tabunea) e a moana kaitaraaia, ao e kataia ni katannakoa te kowana man te onimaki. 9 Ao e on n te taamnei ae raoiroi Tauro are arana naba Bauro, ao e katokaa matana n taraa Eruma, 10 ao e taku: “Te aomata ngkoe ae ko on n te babakanikawai n aekana nako ma te buakaka n aekana nako. Bon natin te Riaboro+ ngkoe ao te tia kairiribai nakoni baika raraoi ni kabane. E aera ngkai ko a aki katoka am mwaan ae kabureani kawain Iehova* aika eti? 11 Noria! E mena bain Iehova* i aom, ao ane ko na mataki ao ko na aki nora ootan taai i nanon tabeua te tai.” N te tai naba arei ao e a roko i matana te maabubu ae matenten ao te rotongitong, ao e ririaki ni kataia ni kakaaeia aomata bwa a na tautaua baina ni kairia. 12 Ao e riki bwa te tia onimaki te kowana ngke e nori baike a riki, bwa e kubanako ni baike e reiakin ibukin Iehova.*
13 A a borau ngkai mai Babo Bauro ma raona, ao a a roko i Bereke ae mena i Bamburia. Ma e a kitania Ioane+ n okira Ierutarem.+ 14 Ma a kaneneinako naakai mai Bereke nako Antioka are i Bitiria. Ao a rinnako n te tinakoka+ n te bongi n Taabati ma n tekateka. 15 Imwin te wareware nakoia aomata man te Tua+ ao man aia koroboki Burabeti, ao a kanakotaeka mataniwi n te tinakoka nakoia Bauro ma Barenaba, ni kangai: “Mwaane, taari, ngkana iai ami taeka ni kaungaunga nakoia aomata, ao taekinna.” 16 Mangaia are e teirake Bauro, ao e kateitea baina ni bubutii te aki karongoa ao e taku:
“Mwaane, tibun Iteraera, ao ngkami aika kam maaka te Atua, ongora. 17 Atuan te botannaomata ae Iteraera aei, e rineiia ara bakatibu, ao e karietataia ngke a maeka bwa ianena n te aba are Aikubita, ao e kairiia ni kaotinakoia mai iai n te mwaaka ae bati.*+ 18 Ao e taotaona nanona n aroaroia n te rereua i nanon tao 40 te ririki.+ 19 Imwini kamaunaaia natannaomata ake itiua n te aba are Kanaan, ao e a tibwatibwaa te aba nakoia bwa tibwangaia.+ 20 A karaoaki baikai ni kabane tao i nanon 450 te ririki.
“Imwin anne e a angania aia tia motikitaeka, ni karokoa ana tai Tamuera are te burabeti.+ 21 Ma imwina riki, a tuatua reken aia uea,+ ao ibukin 40 te ririki ao te Atua e a angania Tauro are natini Kiti are kaain te baronga are Beniamin.+ 22 Imwini kabwakaan Tauro, e kateirakea Tawita bwa aia uea,+ are e kaotioti ibukina ni kangai: ‘E a reke irou Tawita ae natin Iete+ ae te mwaane ae kakukureia nanou.+ E na karaoi bwaai ni kabane ake I tangiri.’ 23 N aron are e beritanna te Atua, e a karekea te tia kamaiu ibukia tibun Iteraera mani kanoan* Tawita, ae Iesu.+ 24 Imwain rokon teuaei, ao Ioane e a kaman uarongorongoa nakoia tibun Iteraera ni kabane taekan te bwabetito ae kaotan te rairannano.+ 25 Ma ngke e nang tia ana mwakuri ni minita Ioane, ao e tataekina ae kangai: ‘Kam taku bwa antai ngai? Tiaki teuarei ngai. Ma noria! e na roko imwiu Teuae I aki tau ni kabwaraa kabaean ana kau.’+
26 “Mwaane, taari, ao ngkami aika kanoaia ana utu Aberaam ao ngkami aika te korakina ake kam mamaaka naba te Atua, e a tia ni kanakomaiakaki nakoira+ taekan aroni karekean te kamaiuaki aei. 27 Bwa a aki ataa teuaei kaain Ierutarem ma aia tia kairiri, ma ngkana a karaoi aia moti, ao a kakororaoi bukini baike a taekinaki irouia Burabeti,+ ake baike a takaruaeaki ni warekaki ni katoaa te bongi n taabati. 28 E ngae ngke e aki reke irouia te bwai ae e riai kamateana+ iai, ma a kairoroa Birato bwa e na kamatea.+ 29 Ao ngke a a koro bukini bwaai ni kabane ake a koreaki ibukina, ao a karuoa man te kai* ao a kawenea n te ruanimate.*+ 30 Ma e kautia te Atua man te mate,+ 31 ao e kaokaoti i nanoni boong aika bati nakoia te koraki ake a airi ma ngaia mai Kariraia nako Ierutarem. A a riki ngkai naakai bwa taani kakoaua ibukina nakoia aomata.+
32 “Mangaia ae ti a taekina ngkai te rongorongo ae raoiroi nakoimi ae taekan te berita are karaoaki nakoia ara bakatibu. 33 E a tia ni kakoroa bukina te Atua nakoira, ngaira aika natiia, ngke e kauta Iesu,+ n aron are koreaki n te kauoua n areru ni kangai: ‘Bon natiu ngkoe, ao n te bong aei I a riki bwa tamam.’+ 34 Ao E taekina te koaua ae taekan are E kauta Iesu man te mate ao e na aki manga mka rabwatana, ni kangai: ‘N na anganingkami baika kaotiota te tangira ae koaua* are e beritanaki nakon Tawita, aika berita aika kona n onimakinaki.’*+ 35 Ma e kangai naba n te areru riki teuana: ‘Ko na aki kariaia am aomata ae kakaonimaki ni koaua bwa e na mka rabwatana.’+ 36 Ma n te itera are teuana, e beku Tawita ibukin te Atua* n ana roro, ao e matunako n te mate imwina riki ao e kaweneaki i rarikia ana bakatibu ao e mka rabwatana.+ 37 Ma n te itera are teuana, e aki mka rabwatan teuare kautaki iroun te Atua.+
38 “Mangaia are taari e na ataaki iroumi, bwa e tataekinaki kabwaraani buure nakoimi rinanon teuaei,+ 39 ao a bane n atongaki akana onimaki bwa akea aia bure rinanon Iesu+ ni kaineti ma bwaai ni kabane ake a aki kona n itiaki iai man te bure i aan te Tua Rinanoni Mote.+ 40 Mangaia are kam na taraia bwa e na aki riki nakoimi are e taekinaki irouia Burabeti are kangai: 41 ‘Kam na taraia ngkami taani kakaniko ma ni miroaroa iai, ao ni maunanako, bwa N na karaoa te mwakuri teuana n ami bong, ae te mwakuri ae kam na aki kona ni kakoauaa e ngae ngkana e kabwarabwaraaki raoi taekana nakoimi.’”+
42 Ngke a a otinako, ao a a bubutii aomata nakoia bwa a na manga taekini baikekei n te bongi n Taabati are imwina. 43 Ngaia are imwini bwaran te botaki n te tinakoka ao a bati I-Iutaia ma naake a rairaki nakon te Aro n Iutaia ake a taromauria te Atua, ake a a manga rimwini Bauro ma Barenaba. A taetae nakoia te koraki aei Bauro ma Barenaba ni kaumakiia bwa a na kateimatoaia i nanon ana akoi ae rianako te Atua.+
44 N te bongi n Taabati are imwina ao a kuri ni bane kaain te kaawa n ikotaki bwa a na ongora n ana taeka Iehova.* 45 Ngke a noriia aomata aika uanao I-Iutaia, ao e korakora bakantangia, ao a a kabuakakai ma ni kakewei baike e taekini Bauro.+ 46 A taetae ngkanne ma te ninikoria Bauro ma Barenaba ni kangai nakoia: “Boni ngkami moa ae e riai n taekinaki ana taeka te Atua nakoimi.+ Ma kioina ngkai kam a rawa iai ma n taku bwa kam aki tau nakon te maiu are aki toki, ao noria! ti a rairaki nakoia natannaomata aika tiaki I-Iutaia.+ 47 Bwa e a tia Iehova* n anganira te tua, n taeka aika kangai: ‘I kateiko bwa ootaia natannaomata aika tiaki I-Iutaia, bwa ko aonga n uota taekan te kamaiuaki nako tabon aonnaba.’”+
48 Ngke a ongo aei aomata aika tiaki I-Iutaia, ao a kimwareirei iai ao a kamoamoaa ana taeka Iehova.* Ao a a riki bwa taan onimaki te koraki nako ake a tauraoi nanoia ni butimwaea te koaua ae kairiia nakon te maiu are aki toki. 49 Irarikin anne e teimatoa n tataekinaki ana taeka Iehova* ni kabutaa te aba. 50 Ma I-Iutaia a kaunia aine aika kakannato ake a taromauria te Atua ao mwaanen te kaawa ake a kakannato riki, ao a kauekea bwainikirinaia+ Bauro ma Barenaba ao a kakioianako man aia aono. 51 Mangaia are a ioi tanoni waeia Bauro ma Barenaba nakoia ao a nako Ikonio.+ 52 Ao a teimatoa taan rimwin Iesu ni kaonaki n te kimwareirei+ ao n te taamnei ae raoiroi.
14 Ao a rin Bauro ma Barenaba i nanon aia tinakoka* I-Iutaia i Ikonio, ao a taetae n te aro are a a rangi ni mwaitikurikuri iai I-Iutaia ao I-Kuriiti ake a a riki bwa taan onimaki. 2 Ma I-Iutaia ake a aki onimaki, a kakiriwei nanoia* aomata aika tiaki I-Iutaia ma ni kananobuakaia bwa a na kaaitaraia taari.+ 3 Mangaia are a kamaania n taetae ma te ninikoria ngkai a mwiokoaki iroun Iehova* are kaotiota koauan rongorongon ana akoi ae rianako, ngke e kariaia naakai bwa a na karaoi kakai ma mwakuri aika kamimi.+ 4 Ma a a bwenaua kaain te kaawa aika mwaitikurikuri, bwa a irania I-Iutaia temwangina, ao temwangina a irania abotoro. 5 Ao ngke a nang kataia aomata ake tiaki I-Iutaia ma I-Iutaia ao aia tia kairiri, ni bwainnataea Bauro ma Barenaba ma ni karebanaiia n atibu,+ 6 ao a kaongoaki taekan aei Bauro ma Barenaba, ao a birinako nakoni kaawa aika Rukaonia, Rutetera, ao Terebe, ao nakon aaba ake a uakaan.+ 7 A teimatoa n tataekina te rongorongo ae raoiroi iai.
8 Iai te mwaane i Rutetera ae tetekateka ae a mwauku waena. E a kamani mwauku mangke e bungiaki ao e tuai man nakonako. 9 E tabe n ongora teuaei irouni Bauro ngke e taetae. Ao Bauro e karekea taraan teuaei ao ngke e noria bwa e tau ni kamarurungaki ibukin ana onimaki,+ 10 ao e kabaibati ni kangai: “Teirake i aoni waem.” Mangaia are e kibarake teuarei ao e moana nakonakona.+ 11 Ngke a nora te baere e karaoia Bauro, aomata aika uanao ao a takarua ni kangai n te taetae n Rukaonia: “A a riki atua bwa kaanga aomata, ao a a ruo nakoira!”+ 12 Ao a arana Barenaba bwa Tieuti,* ao Bauro bwa Ereme* kioina ngkai e kaira te taetaenikawai. 13 Ao e uakaan ma mataroan te kaawa ana tembora Tieuti, ao e uotii kaao mwaane ana ibonga ma taiani bau nakoni mataroan te oo, ao e kan ikotaki ma te koraki ae uanao n angakarea.
14 Ma ngke a ongo te baerei abotoro ake Barenaba ma Bauro, ao a raeuai kunnikaia ao a karaneneia nako buakon te koraki, ao a takarua ni kangai: 15 “Mwaane, e aera ngkai kam karaoi baikai? Boni ngaira naba aomata n ai aromi.+ Ao ti tataekina te rongorongo ae raoiroi nakoimi bwa kam aonga n rairaki mani baika aki manena aikai nakon te Atua ae maiu, ae e karaoa karawa ma aonnaba ma marawa, ao bwaai ni kabane ake i nanoia.+ 16 N rooro ake rimoa ao e kariaia te Atua bwa a na karaoa ae a tangiria natannaomata ni kabane,+ 17 ma e boni kaotiota taekana+ ni baika raraoi ake e karaoi. E anganingkami te karau mai karawa ao boong ni mari,+ ao e kanuaingkami n te amwarake ma ni kaon nanomi n te kimwareirei.”+ 18 Ao e ngae ngke a atong taeka aikai ma a kuri n aki kona n tukiia aomata aika uanao ake a nang angakarea nakoia.
19 Ma a roko I-Iutaia mai Antioka ao Ikonio, ao a anai nanoia aomata aika uanao,+ ao a karebanaa Bauro n atibu ao a uaakinna nako tinanikun te kaawa, bwa a taku bwa e a mate.+ 20 Ma ngke a katobibia Bauro taan rimwin Iesu, ao e teirake ao e rinnako n te kaawa. E kitana ikekei n te bong are imwina ma Barenaba nako Terebe.+ 21 Imwin tataekinan te rongorongo ae raoiroi nakoia kaain te kaawa anne ma karekeaia taan rimwin Iesu aika mwaiti iai, ao a oki nako Rutetera, Ikonio, ao Antioka. 22 A kakorakoraia taan rimwin Iesu+ ikanne, ma ni kaungaia bwa a na teimatoa n te onimaki ao a kangai: “E riai bwa ti na rinanon rawawata aika bati ngkana ti na rin n ana Tautaeka n Uea te Atua.”+ 23 Irarikina, a mwiokoiia tabeman bwa aia unimwaane n te ekaretia teuana ma teuana,+ ao a tataro ma n aki mamatam,+ ao a katikuia nakon Iehova* kioina ngkai a onimakinna.
24 Imwina ao a rinanoni Bitiria ni karokoa rokoia i Bamburia,+ 25 ao imwin tataekinan ana taeka te Atua i Bereke, ao a nako Ataria. 26 A borau mai ikanne nako Antioka, ike a anganaki iai ngkoa ana akoi ae rianako te Atua bwa a na karaoa te mwakuri are a a tia ni kakororaoia ngkai.+
27 Ngke a a roko ao a ikotiia kaain te ekaretia, ao a karakini baika bati ake e karaoi te Atua rinanoia, ma arona ni kauka te mataroa nakon te onimaki nakoia aomata aika tiaki I-Iutaia.+ 28 Mangaia are a a kamaania i rarikia taan rimwin Iesu.
15 Ao a roko mwaane tabeman mai Iutaia ao a moana reiakinaia taari ni kangai: “Kam aki kona ni kamaiuaki ma tii ngkana kam korotobibiaki n aron te katei are mairouni Mote.”+ 2 Ma imwin te kauntaeka ae maan ma te itabarara irouni Bauro ao Barenaba ma nakekei, ao e a baireaki bwa a na nako Bauro ma Barenaba ao taari tabeman, ni kawariia abotoro ma unimwaane ake i Ierutarem+ bwa a na maroroakina te baei.*
3 Ngaia are imwini bakaborauaia mwaane aikai irouia kaain te ekaretia, ao a waakinako n rinanoni Boinike ao Tamaria, ao a kabwarabwaraa raoi aron rairakia aomata aika tiaki I-Iutaia, ao e korakora kimwareireia iai taari ni kabane. 4 Ngke a a roko i Ierutarem ao a butimwaeaki ma n akoaki irouia kaain te ekaretia ma abotoro ao unimwaane, ao a karakini baika bati ake e karaoi te Atua rinanoia. 5 Ma a teirake man aia kaintekateka tabeman kaain aia Aro Baritaio* ake a a riki bwa kaain te onimaki ao a taku: “E riai bwa a na korotobibiaki ma n tuangaki bwa a na kakairi n te Tua Rinanoni Mote.”+
6 Ngaia are a ikotaki abotoro ma unimwaane bwa a na maroroakina te baei. 7 Imwini karaoan te maroro ae bati* ao e teirake Betero ao e taku nakoia: “Mwaane, taari, kam bon ataia bwa e rineai ngkoa te Atua mai buakomi ni boong ake rimoa, bwa a aonga n ongo mai wiu taekan te rongorongo ae raoiroi, aomata aika tiaki I-Iutaia, ma ni kakoauaa.+ 8 Ao te Atua are atai naano,+ e karokoa ana kaotioti ngke e angania te taamnei ae raoiroi,+ n aron are e karaoia naba nakoira. 9 Ao e aki kaokoroira te Atua ma ngaiia,+ ma e kaitiakii nanoia ibukin aia onimaki.+ 10 Mangaia ae e aera ngkai kam kataa te Atua, ni katokaan te amo+ i aon roroaia taan rimwin Iesu ae ti aki kona ngaira n uotia ao a aki naba kona ara bakatibu?+ 11 Ni kaitaraan anne, ti onimakinna bwa ti kamaiuaki n ana akoi ae rianako te Uea ae Iesu,+ n aroia naba aomata aikai.”+
12 Ao a bane n aki kakarongoa te koraki n anne, ao a a ongora irouni Barenaba ma Bauro ngke a karakini kakai aika bati ao mwakuri aika kamimi ake e karaoi te Atua rinanoia, i buakoia aomata aika tiaki I-Iutaia. 13 Ngke e a moti aia karaki, ao e kaeka Iakobo ni kangai: “Mwaane, taari, kam na ongora irou. 14 E a tia Timion+ ni karakina raoi aron te Atua ngke e moani mutiakinia aomata aika tiaki I-Iutaia, ni karekeia te koraki ake a na uouota arana+ mai buakoia. 15 Ao e boraoi aei ma aia taeka Burabeti, n aron are koreaki ni kangai: 16 ‘Imwini baikai ao N na oki ao N na manga katea batan* Tawita are e bwaka, ao N na manga karaoa uruakina ma ni kateia, 17 bwa a aonga n ingainga n ukoukora Iehova* nikiraia aomata aikai n ikotaki ma aomata aika tiaki I-Iutaia ake a ingoanaki n arau, e taekina anne Iehova* are karaoi baikai,+ 18 ae a ataaki mangkoangkoa.’+ 19 Mangaia are au motinnano* bwa ti na aki karawawataia aomata aika tiaki I-Iutaia, ake a rairaki nakon te Atua,+ 20 ma ti na koroboki nakoia bwa a na rawa nakoni baika kabarekaaki ni bouannanti,+ ao te wene ni bure,*+ ao maan aika koonaki roroaia,* ao man te raraa.+ 21 Bwa bon iai mangkoa taan tataekin taekan ana boki Mote, n te kaawa teuana ma teuana, ibukina bwa a wawareware ni kabaibati mani booki aikai n taian tinakoka* ni katoaa te bongi n taabati.”+
22 Ao a motinnanoia abotoro ma unimwaane ao kaain te ekaretia ni kabane, bwa a na kanakoia mwaane ake a rineiia mai buakoia, nako Antioka n ikotaki ma Bauro ao Barenaba. A kanakoa Iuta ae aranaki bwa Baretaba ma Tira,+ aika mwiokoaki n te kairiri i buakoia taari. 23 A korea ae kangai ao a kanakoa rinanoia naakai:
“Mairouia tarimi aika abotoro ma unimwaane, nakoia taari ake i Antioka,+ Turia, ao Kirikia, ake mai buakoia aomata aika tiaki I-Iutaia: Kam na mauri! 24 Kioina ngkai ti ongo bwa iai tabeman aika nako mai buakora ao a karawawataingkami n te baere a taekinna,+ ni kataia n urui aromi, e ngae ngke ti aki tuangia, 25 ao ti kabooi nanora ao ti motinnanoia bwa ti na rineiia mwaane ni kanakoia nakoimi, ma raora aika tangiraki aika Barenaba ma Bauro, 26 ake mwaane ake a a tia n anga maiuia* ibukin aran ara Uea ae Iesu Kristo.+ 27 Mangaia ae ti kanakoia Iuta ma Tira, bwa a aonga n taekin naba baikai nakoimi.+ 28 Bwa ti motinnanoia ma te taamnei ae raoiroi+ bwa ti na aki katokaa te rawawata riki teuana i aomi ma tii ni baika riai aikai: 29 bwa kam na teimatoa n rawa nakoni baika kareanaki nakoia bouannanti,+ ao te raraa,+ ao maan aika koonaki roroaia,*+ ao te wene ni bure.*+ Ngkana kam tarataraingkami raoi mani baikai, ao kam na kabwaia iai. Kam na mamauri!”*
30 Mangaia are ngke a a kanakoaki mwaane aikai, ao a nako Antioka ao a ikotiia te koraki ni kabane ake taan rimwin Iesu ma n angania te reta. 31 Imwini warekana ao a kimwareirei n te kaungaunga mai iai. 32 Ao kioina ngkai boni burabeti naba Iuta ma Tira, a kabatiaa aia taeka ni kaunganano nakoia taari ao a kakorakoraia.+ 33 A kamaania teutana i rarikia ao imwina a a kanakoaki ma te raoi irouia taari, nakoia te koraki ake a kamwanangaia. 34 *—— 35 Ma a teimatoa Bauro ma Barenaba n tiku i Antioka n angareirei ao n tataekina te rongorongo ae raoiroi ibukin ana taeka Iehova,* ma raoia aika bati.
36 Imwin tabebong ao e taku Bauro nakoni Barenaba: “Ti a nako ni manga okiriia taari ni kaawa nako ake ti a tia n taekina iai ana taeka Iehova,* n noria bwa a uara.”+ 37 E korakora nanoni Barenaba ni kani kaira Ioane ae arana teuana Mareko.+ 38 Ma e iangoia Bauro bwa e aki riai ni kairaki, kioina ngke e kitania ngkoa i Bamburia ao e aki iriia nakon aia mwakuri.+ 39 Ao e a riki te kauntaeka ae korakora iai n te aro are a a raurenako, ao Barenaba+ e kaira Mareko ao a borau nako Kubero. 40 Ao Bauro e rinea Tira ao a a nako ngke a a tia taari n anga Bauro nakon Iehova*+ bwa e na kaota ana akoi ae rianako nakoina. 41 E rinanon Turia ao Kirikia ni kakorakoraia kaain ekaretia ake iai.
16 Mangaia are e roko i Terebe ao i Rutetera+ naba. Ao iai te tia rimwin Iesu ikekei ae arana Timoteo,+ ae natin te aine ae te I-Iutaia ae kaain te onimaki, ma te I-Kuriiti tamana. 2 E tataekinaki Timoteo bwa e raoiroi irouia taari i Rutetera ao Ikonio. 3 E taekinna Bauro bwa e kani kaira Timoteo bwa raona, ao e kairia ma e korotobibia moa ibukia I-Iutaia ake n taabo akekei,+ bwa a bane n ataa tamana bwa te I-Kuriiti. 4 Ngke a a mwananga rinanon taiani kaawa ao a kaongoraeia aomata mooti ake a baireia abotoro ao unimwaane ake i Ierutarem,+ ake a riai ni mutiakinaki. 5 Ao ni koauana a teimatoa ni kakorakoraaki taian ekaretia n te onimaki, ao e a rarakarake mwaitiia kaaia ni katoabong.
6 Ao a mwananga rinanoni Berukia ma te aba ae Karatia,+ ibukina bwa a katabuakaki n tataekina te rongorongo rinanon te taamnei ae raoiroi n te aono n Atia.* 7 Ao ngke a a roko i Mutia, ao a kataa te nako Bitunia+ ma e tukiia Iesu rinanon te taamnei. 8 Mangaia are a rirarikini* Mutia ni karokoa rokoia i Teroa. 9 Ao ngke e a bong ao e nora te miitara Bauro, bwa e tei ikekei te mwaane temanna ae kaaini Maketonia ni kaumakia ni kangai: “Nakomai nako Maketonia ni buokira.” 10 Ngke e tia Bauro n nora te miitara, ao ti kataia ni karokoira i Maketonia, bwa ti taku bwa e weteira te Atua bwa ti na tataekina te rongorongo ae raoiroi nakoia kaaina.
11 Ai ngaia are ti a borau mai Teroa ni kaneneinako nako Tamoterake, ma n te bong are imwina ti nako Neabori, 12 ao mai ikanne, ti a manga nako Biribi+ ae ana korone Rom, ae te kaawa ae moan te kakannato n aononi Maketonia. Ti tiku tabebong n te kaawa aei. 13 N te bongi n Taabati ao ti otinako mani mataroan oon te kaawa nako rarikin te karaanga, ae ti taku bwa e mena iai te tabo n tataro, ao ti tekateka iai ma ni moana ara uarongorongo nakoia aine ake a ikotaki ikekei. 14 Ao e ongora te aine temanna ae arana Ruria ae kaain te kaawa ae Tuateira,+ ae te tia kaboonakoi kunnikai aika beboo, ae te tia taromauria te Atua. E kauka raoi nanon neiei Iehova* bwa e na butimwaei baike e taekini Bauro. 15 Ao ngke e a tia ni bwabetitoaki+ neiei ma kaaini batana, ao e kaumakira ni kangai: “Ngkana kam taku bwa I kakaonimaki nakon Iehova* ao nakomai tiiku n au auti.” Ao e bon tebonira bwa ti na iri.
16 Ao n te taina ngke ti nako n te tabo n tataro, ao ti boo ma te toro te aine ae taniaki n te taimonio ae kakaiwa.+ E kabatiai kaubwaia ana toka neiei n arona ni kakaiwani kanoan taai aika a na roko. 17 E ririmwira ma Bauro te teinnaine aei ma n tatakarua ni kangai: “Bon ana toro te Atua ae Moan te Rietata+ mwaane aikai, ao a tataekina nakoimi te kawai nakon te kamaiuaki.” 18 E kakaraoa aei neiei ni boong aika bati. N tokina ao e a ebu Bauro, ao e a rairakia naba te taimonio ni kangai: “I tuangko n aran Iesu Kristo bwa ko na otinako mairoun neienne.” Ao e a otinako naba n te tai arei.+
19 Ngke a noria ana toka neiei bwa e a bua+ aia anga ni kabatiai kaubwaia, ao a taua Bauro ma Tira ao a katikiia nakon te tabo ni mwakete nakoia taan tautaeka.+ 20 A kairiia nakoia taani moti* ao a taku: “E korakora kakiriweaia kaain ara kaawa irouia mwaane aikai.+ Bon I-Iutaia ngaiia, 21 ao a tataekini katei ake ti aki kariaiakaki n taui ke ni karaoi, kioina ngkai I-Rom ngaira.” 22 Ao a nanoteuana te koraki n ekiianako, ao ngke a a tia taani moti n raeuai kunnikaia naakai mai aoia, ao a tua bwa a na oreaki ni kaai.+ 23 Ao a oreiia ni karawataia ao imwina a kaakiia n te karabuuti ma n tua nakon te tia tararuaia buure bwa e na taraiia bwa a na aki birinako.+ 24 Ibukina bwa e anganaki te tua aei, e a kaakiia n te matawariki are mai nuka riki, ao e karini waeia n te bwai ni kabaewae.
25 Ma ngke tao e a nukanibong, ao a tabe n tataro Bauro ma Tira ao a neboa te Atua n te anene,+ ao a ongongo aomata ake taiani bure. 26 E a rina naba n roko te mwaeiei ae korakora, n te aro are e a kamwaingingaki aan te karabuuti. Ao a rina n uki mataroan nako te matawariki, ao a bane ni bwara kabaeaia buure.+ 27 Ngke e uti te tia tararuaiia buure ao e nori mataroan te matawariki bwa a uki, ao e buuta ana kabaang bwa e na bakabureia, bwa e taku bwa a a birinako buure.+ 28 Ma e takarua Bauro ni kangai: “Tai kaikoakiko, bwa ti boni bane ni mena ikai!” 29 Mangaia are e tua te tia tararuaiia buure bwa e na uotaki te taura ao e biri n rin ma n rurubenebene ao e katorobubua i mataia Bauro ao Tira. 30 E kaotinakoia ao e taku nakoia: “Naaka, tera ae I riai ni karaoia bwa I aonga ni kamaiuaki?” 31 A taku: “Kakoauaa te Uea ae Iesu ao ko na kamaiuaki, ngkoe ma kaaini batam.”+ 32 Ao a taekina ana taeka Iehova* nakoina ma kaaini batana ni kabane. 33 Ao e kairiianako n te tai naba arei ngke e tuai ngaina ao e karaoi ikoakia. Ao e a bwabetitoaki naba ngkekei ngaia ma kaaini batana ni kabane.+ 34 E karinia n ana auti ao e katauraoa te taibora ibukia, ao e korakora kimwareireina ma kaaini batana ni kabane ngkai e a kakoauaa te Atua.
35 Ngke e a ngaina, ao taani moti a kanakoia bureitiman bwa a na kangai: “Kainaomataia mwaane akanne.” 36 Ao teuare te tia tararuaiia buure e kaongoa Bauro aia taeka ni kangai: “A kanaanako taani moti bwa kam nang kainaomataaki. Mangaia are otinako ngkai ao naako ma te rau.” 37 Ma e taku Bauro nakoia: “A oreira i mataia aomata n akea kaboowiani moa taekara, e ngae ngke boni kaain Rom+ ngaira, ao a karabuutinira. A nang karaba ngkai ni kaotinakoira? Bon akea riaina! Ke a nakomai ngaiia ni kaotinakoira.” 38 Ao bureitiman a kaongoia taani moti taeka aikai, ao a a maaku taani moti ngke a ongo bwa kaain Rom+ naakai. 39 Ai ngaia are a kawariia Bauro ao Tira ao a bubutiia, ao imwini kaotinakoaia, a kaumakiia bwa a na kitana te kaawa. 40 Ma a otinako man te karabuuti ao a nako ni mwengan Ruria, ao ngke a noriia taari ao a kaungai nanoia+ ao a mwananga nako.
17 A a mwananga ngkai n rinanon Ambibori ao Aboronia ni kaea Tetaronike,+ ike e mena iai aia tinakoka* I-Iutaia. 2 Mangaia are ni kaineti ma kateini Bauro,+ e rinnako nakoia ao e reireinia man te Koroboki ae Tabu+ i nanon tenua te bongi n taabati, 3 ni kabwarabwaraa nakoia ni kakoauai mani baika koreaki bwa e riai marakin+ te Kristo ma mangautina mai buakoia maate,+ ni kangai: “Boni ngaia te Kristo, ae Iesu ae I taekinna nakoimi.” 4 N tokina, ao a a riki tabeman mai buakoia bwa taan onimaki, ao a a reitaki ma Bauro ao Tira.+ A rangi ni mwaitikurikuri naba kaaini Kuriiti ake a a taromauria te Atua, n ikotaki naba ma aine aika bati ake a kakannato riki.
5 Ma a bakantang+ I-Iutaia ao a ikotiia mwaane tabeman aika bubuaka ake a bon aoaoriia n te tabo ni mwakete, ao a ikotiia bwa te koraki n akiako, ao a a kakiriweia kaain te kaawa. A ninia ana auti Iaton ao a ukoukoriia Bauro ma Tira bwa a na katikiia nako matan te koraki n akiako. 6 Ngke a aikoa kuneia ao a a katika Iaton ma taari tabeman nakoia taan tautaeka n te kaawa, ao a takarua ni kangai: “A a roko naba ikai aomata aikai ake a kakiriwea* te aonnaba ni kabutaa,+ 7 ao e butimwaeiia Iaton bwa ana iruwa. A bane aomata aikai ni kaaitarai ana tua Kaitara* n taekinna bwa iai riki te uea bwa Iesu.”+ 8 Ao a kiriwe te koraki ma taan taua taekan te kaawa ngke a ongo baikai, 9 ao imwin reken te mwane ae tau mairoun Iaton ibukini kainaomataana ma naake raona, ao a a tibwa kanakoia.
10 Ao a ienikuri taari ngke e a bong ni kanakoia Bauro ma Tira nako Beroia. Ngke a a roko, ao a a rin n aia tinakoka I-Iutaia. 11 A raraoi riki nanoia I-Iutaia ake i Beroia nakoia ake i Tetaronike, bwa a butimwaea ana taeka te Atua ma te ingaingannano ae moan te korakora, ao a ukeuke raoi n te Koroboki ae Tabu n te bong ae koraki bwa a koaua baikekei ke a aki. 12 Mangaia are a bati i buakoia ake a a riki bwa taan onimaki, ao a bati naba aine ma mwaane tabeman aika kaaini Kuriiti aika kakannato ake a a onimaki. 13 Ma ngke a a ongo I-Iutaia ake i Tetaronike bwa e tataekinaki naba ana taeka te Atua i Beroia irouni Bauro, ao a a manga nako ikekei ni kaunia ma ni kakiriweia te koraki ae bati.+ 14 A ienikuri ngkanne taari ni kanakoa Bauro nakon te matabaiawa,+ ma a tiku ikekei Tira ma Timoteo. 15 Ma naake a raona Bauro a iria ni karokoa rokona i Atenai, ao a a kitanna ngke e tuangia Bauro bwa a na kawaekoaia Tira ma Timoteo+ nakoina.
16 Ao ngke e tataningaiia Bauro i Atenai, ao e maraki nanona ngke e nora te kaawa bwa e buta n taiani bouannanti. 17 Mangaia are e a reireinia I-Iutaia n aia tinakoka, ao aomata riki tabemwaang ake a taromauria te Atua, ao e reirei naba ni katoabong nakoia te koraki ake a mena n te tabo ni mwakete. 18 Ma a a kauntaeka ma ngaia tabeman kaain te koraki n Ebikourio* ao n Tetoiko* ake taani karioiango, ao a kangai tabeman: “Tera ae e kan taekinna te tia bwarantiko aei?” A taku ake tabemwaang: “Kaanga te tia taekinia atua aika ianena.” A taekina aei ibukina bwa e tataekina te rongorongo ae raoiroi ae taekan Iesu ma te mangauti.+ 19 Mangaia are a taua ao a kairia nakon te Areiobako* ao a taku: “Ti kona n ataia bwa tera te reirei ae boou aei ae ko taekinna? 20 Bwa ko taekini baika boou i taningara aika ti mimi iai, ao ti kan atai nanoia.” 21 Ni koauana, ngkana a kaaki botuia kaain Atenai ni kabane ma ianena ake iai,* ao akea te bwai ae a kani kakaraoia, ma tii tataekinani baika boou, ke a ongongora iai. 22 E a tei ngkai Bauro i buakoia kaain te Areiobako+ ao e taku:
“Mwaanen Atenai, I noria bwa e bati riki kani karineaia atua* iroumi nakoia aomata ake tabemwaang.+ 23 Bwa n aron anne, ngke I nakonako n ami kaawa ma n taratarai raoi baike kam taromaurii, ao I nora naba te baonikarea ae koreaki i aona ae kangai, ‘Nakon te Atua ae Aki Ataaki.’ Ai ngaia ae I a taekina nakoimi te Atua aei, are kam aki ataia are kam taromauria. 24 Te Atua are karaoa te aonnaba ma bwaai ni kabane ake iai, boni ngaia Ueani karawa ma aonnaba+ ae e aki mamaeka i nanon tembora aika karaoaki ni baia aomata,+ 25 ao e aki naba buokaki irouia aomata bwa aongkoa e kainnanoa te bwai teuana,+ ibukina bwa boni ngaia ae anga te maiu ma te ikeike+ ao bwaai ni kabane nakoia aomata nako. 26 Ao e karaoiia natannaomata nako mairoun te aomata ae tii temanna+ bwa a na maeka ni kabutaa te aonnaba,+ ao e rinei taai aika baireaki ma ni bairei tiaia ni maeka aomata,+ 27 bwa a aonga n ukoukora te Atua, ma ni kakorakoraia bwa a aonga ni kunea.+ Ma ni koauana, e bon aki raroa mairoura n tatabemanira nako. 28 Bwa boni ngaia ae ti maiu irouna ao ti kakammwakuri, ao iai ngaira, n aron are a taekinna tabeman ami taani kario ni kangai, ‘Bwa bon natina* naba ngaira.’
29 “Mangaia ae ngkai ti a ataia bwa natin* te Atua+ ngaira, ti aki riai n iangoa te Atua bwa kaanga te koora ke te tirewa ke te atibu, ae ai aron te bwai ae karaoaki ni baia aomata+ ni kaineti ma te bwai are a boni karioa karaoana. 30 Ni koauana, e aki mutiakin taai ake a ronnano+ iai aomata te Atua, ma e tuangia ngkai aomata ni kabane n taabo nako bwa a riai n rairi nanoia, 31 ibukina bwa e a tia n namata te bong are e na motika iai taekan+ te aonnaba ni kabutaa n te raoiroi, iroun te aomata are e mwiokoia, ao e kaota kakoauaana nakoia aomata nako ngke e kautia mai buakoia maate.”+
32 Ao ngke a ongo taekan te mangauti mai buakoia maate, ao a a kakaniko+ tabeman, ma a taku ake tabeman: “Ti na manga ongora riki iroum taekan aei.” 33 Ai ngaia are e a kitania Bauro, 34 ma iai mwaane tabeman ake a raonna ao a a riki bwa taan onimaki. I buakoia naakai bon Rionutio ae te tia moti ni boowin te Areiobako, ao te aine ae arana Tamariti ao tabeman riki i rarikia naakai.
18 Imwin aei ao e kitana Atenai Bauro ao e nako Korinto. 2 Ao e boo iai ma te I-Iutaia temanna ae arana Akura,+ ae kaaini Bonto. E a tibwa roko teuaei ma buuna ae Beritikira mai Itare, ibukina bwa e tua Keraurio nakoia I-Iutaia ni kabane bwa a na kitana Rom. Ai ngaia are e a kawariia Bauro, 3 ao ibukina bwa titeboo rabakauia ni mwakuri, e a tiku ni mwengaia ao e mwamwakuri ma ngaiia,+ bwa bon taani karaoi umwanrianna aika kunnikai ngaiia. 4 E anganga te kabwarabwara* n te tinakoka*+ ni katoaa te bongi n taabati,+ ma n anai nanoia I-Iutaia ma I-Kuriiti.
5 Ngke a a kaai n roko Tira+ ma Timoteo+ mai Maketonia, ao e a kakorakoraa riki n tataekina te rongorongo Bauro, ma ni kaotiota koauan ae Iesu bon te Kristo,+ nakoia I-Iutaia. 6 Ma ngke a teimatoa ni kakaitaraa ma n taetae n aki akaka, ao e taetaea ana kauaatao+ ao e taku nakoia: “A na mena raraami i aon atumi.+ I a itiaki.+ Ni moa mangkai, ao N nang kawariia aomata aika tiaki I-Iutaia.”+ 7 Ngaia are e nako mai ikekei* ao e rin n ana auti te mwaane ae arana Titio Ioutito, ae te tia taromauria te Atua, ae toma ana auti ma te tinakoka. 8 Ma e a riki Kiritebo+ ae mataniwin te tinakoka bwa te tia onimakina te Uea, ma kaaini batana ni kabane. Ao a onimaki I-Korinto aika bati ake a ongora, ao a bwabetitoaki. 9 Ma n te tairiki teuana ao e taku te Uea nakoni Bauro n te miitara: “Tai maaku, ma teimatoa n taetae ao tai kainabwabu, 10 bwa I memena iroum,+ ao akea te aomata ae e na ekikonako ni kaikoakiko, bwa a bati au aomata n te kaawa aei.” 11 Mangaia are e a tiku ikekei i nanon teuana te ririki ao onoua namwakaina, n reireinia ana taeka te Atua.
12 Ngke e kowana* Kario i Akaia, ao a nanoteuana n teirake I-Iutaia n ekaanako Bauro ao a kairia nakon te bao ni motikitaeka, 13 ao a kangai: “E anai nanoia aomata teuaei bwa a na taromauria te Atua, n te aro ae e a kaitaraa te tua.” 14 Ma ngke e nang taetae Bauro ao e a taku naba Kario nakoia I-Iutaia: “Ngkami aika I-Iutaia, ngkana e boni karaoa te bure teuaei ke te mwakuri ae rangi ni buakaka, ao e bon riai bwa N na keiaki n ongora iroumi. 15 Ma ngkana te kauntaeka ibukin te kakarabakau ma taian ara ke ami tua,+ ao e a bon nakoimi anne, bwa I aki kan riki bwa te tia motiki taekani baikai.” 16 Ao e a kakioianako man te bao ni motikitaeka. 17 Mangaia are a a bane n taua Tototene+ are mataniwin te tinakoka ao a a batiboia i matan te bao ni motikitaeka. Ma e aki kani kairekerekea naba teutana Kario ni baikai.
18 Ma e tiku riki Bauro ni boong aika bati, ao rimwi e a kaboo ma taari ma ni waakina borauna nako Turia, ao a airi ma ngaia Beritikira ma Akura. E korea irana Bauro i Kengkirea,+ ni kaineti ma ana taetae ni bau ngkoa. 19 Mangaia are a a roko i Ebeto, ike e a kitania iai ma n rin n te tinakoka ao e reireinia I-Iutaia man te Koroboki ae Tabu.+ 20 E ngae ngke a teimatoa ni butiia bwa e na tiku riki ni kamaanna, ma e aki kariaia, 21 ma e kaboo ma ngaiia ao e tuangia ni kangai: “Ngkana nanon Iehova* ao I a manga okiringkami.” Ao e borau mai Ebeto 22 nako Kaitareia. Ao e waerake* ni kamauriia kaain te ekaretia, ao imwina e nako Antioka.+
23 Ngke e a tia ni kamaanna teutana ikekei ao e a nako, ao e mwananga man te tabo teuana nakon teuana n rinanon te aba ae Karatia ma Berukia+ ni kakorakoraia taan rimwin Iesu+ ni kabane.
24 Ao e roko i Ebeto te I-Iutaia temanna ae arana Aboro,+ ae kaain Arekanria. Bon te mwaane ae wikateke ae ataa raoi kanoan te Koroboki ae Tabu. 25 E reireinaki teuaei ni kawain Iehova,* ao e ingainga nanona n te taamnei,* ao e taetae ma n angareirei n taekan Iesu n te aro ae eti. Ma e tii ataa taekan ana bwabetito Ioane. 26 E taetae teuaei ma te ninikoria n te tinakoka ao ngke a ongo ana taeka Beritikira ma Akura,+ ao a kairia ma ni kamataataa nakoina kawain te Atua, ni kaetia riki. 27 Ao ibukina bwa e kani borau nako Akaia, a a koroboki taari nakoia taan rimwin Iesu ikekei, ni kaumakiia bwa a na mwanea teuaei n akoia. Ngaia are ngke e a roko ikekei, e a kabatiaa buokaia te koraki ake a a riki bwa taan onimaki n ana akoi ae rianako te Atua, 28 bwa e kakorakoraa ni kaotii raoi kairuaia I-Iutaia i mataia aomata, ni kaotia nakoia man te Koroboki ae Tabu, bwa Iesu bon te Kristo.+
19 Ngke e mena Aboro+ i Korinto, ao e rinukan te aba Bauro ao e nako Ebeto.+ E boo ikanne ma tabeman taan rimwin Iesu iai, 2 ao e taku nakoia: “Kam karekea te taamnei ae raoiroi ngke kam riki bwa taan onimaki?”+ A kaeka ni kangai nakoina: “Ti tuai man ongo ae iai te taamnei ae raoiroi.” 3 Ngaia are e taku: “Te aeka ni bwabetito raa ae kam bwabetitoaki iai?” A taku: “N ana bwabetito Ioane.”+ 4 E taku Bauro: “E bwabetito Ioane n te bwabetito ae kaotan te rairannano,+ ao e tuangia aomata bwa a na kakoauaa teuare e na roko imwina,+ ae taekan Iesu.” 5 Ngke a ongo aei, ao a a bwabetitoaki n aran te Uea ae Iesu. 6 Ao ngke e kaaki baina Bauro i aoia, ao e ruonia+ te taamnei ae raoiroi, ao a a taetae n taetae aika kakaokoro ma n taetae ni burabeti.+ 7 Mwaitiia ni kabane tao 12 mwaane.
8 E kakawara te tinakoka*+ Bauro i nanon tenua namwakaina, ao e taetae ma te ninikoria, ma n anganga ana kabwarabwara. E kabongana te rabakau n reirei ni kataia n anai nanoia aomata n taekan ana Tautaeka n Uea te Atua.+ 9 Ma ngke a imanono tabeman n rawa ni kakoauaa* ma n taetae ni kabuakakaa kawain*+ te Uea i mataia aomata aika uanao, ao e kitania+ ao e kaokoroia taan rimwin Iesu ma naakai, ao e katoabong n anga ana kabwarabwara n ana umwanreirei Turano. 10 E waakinako aei i nanon uoua te ririki, n te aro are a a bane I-Iutaia ao I-Kuriiti ake a maeka n te aono n Atia,* n ongo ana taeka te Uea.
11 Ao e teimatoa te Atua ni karaoi mwakuri aika rangi ni kamimi rinanoni Bauro,+ 12 n te aro are a a uotii ana kaoanimaono Bauro aomata ma nangoan ana kunnikai, nakoia aomata ake a aoraki,+ ao e a toki iai aorakia, ao a otinako taimonio.+ 13 Ma tabeman I-Iutaia ake a mwamwananga ake taani kakanakoia taimonio, a kataia naba ni kabongana aran te Uea ae Iesu nakoia te koraki ake a taniaki irouia taimonio, ni kangai: “I tua nakoimi bwa kam na otinako n aran Iesu, are e uarongorongoa+ taekana Bauro.” 14 Ao a kakaraoa aei natin Tikeua aika mwaane aika itiman, ae te mataniwi n ibonga* irouia I-Iutaia. 15 Ma e kaekaia te taimonio ni kangai: “I kinaa Iesu+ ao I ataa Bauro,+ ma antai ngkami?” 16 Ao e ewekiia teuare taniaki n te taimonio, ao e konai aoia temanna imwin temanna, ao e karawataia, n te aro are a a birinako man te auti arei n aki rabuni aoia ao a ikoaki. 17 E taabangaki ataakin aei irouia I-Iutaia ao I-Kuriiti ake a kaai ni maeka i Ebeto, ao a a bane n rotaki n te maaku, ao e a korakora karinean aran te Uea ae Iesu. 18 Ao a bati mai buakoia naake a riki bwa taan onimaki, aika a roko ni kaotii aroia aika bure ma ni karakin ni kaotii aia mwakuri nako aika bubuaka. 19 Ni koauana a mwaiti naba taan tabunea ake a ikotii aia boki ao a kabueki i mataia te koraki ni kabane.+ Ao a warebwaia mwaitini booia ao a kunea bwa 50,000 te mwakoro n tirewa. 20 Mangaia are e a ririkirake riki ana taeka Iehova* ma ni korakora.+
21 Imwin rikini baikai, ao e a reke nanoni Bauro bwa ngkana e tia n rinanoni Maketonia+ ao Akaia, ao e na manga mwananga nako Ierutarem.+ E taku: “Imwin rokou ikekei ao I riai ni karoko naba i Rom.”+ 22 Mangaia are e kanakoia uoman mai buakoia taani buokia aika Timoteo+ ao Erateto+ nako Maketonia, ma e tiku ngaia ni kamaanna teutana n te aono n Atia.
23 N te tai anne ao e a ueke te kiriwe+ ae korakora ni kaineti ma kawain te Uea.+ 24 Bwa iai te mwaane ae arana Temeterio, ae te tia karaobwai man te tirewa ae e kabatiai kaubwaia raona ni karaobwai, rinanoni karaoani katotongan ana tembora Aretemiti* aika uarereke, man te tirewa.+ 25 E ikotiia naakai ma te koraki ake a mwakuri naba ni baikai ao e taku: “Mwaane, kam bon ataia bwa ti toronibwai man te karikirake aei. 26 Ao kam noria ma n ongo bwa e anai nanoia te koraki ae bati Bauro ma ni bitii aia kantaninga, tiaki tii i Ebeto+ ma n angiin taabo n te aono n Atia, ngke e taku bwa tiaki atua ni koaua banna ake a karaoaki ni baia aomata.+ 27 Irarikin anne e kona n riki te kangaanga tiaki tii nakon ara karikirake aei bwa e nang kabuakakaaki, ma nakon naba ana tembora te atua ae kakannato ae Nei Aretemiti, bwa e nang kakeaaki bongana, ao e nangi maunanako kakannaton neiei ae tataromauriaki n te aono n Atia ae bwanin ao n te aonnaba ni kabutaa.” 28 Ngke a ongo aei aomata ao e korakora unia, ao a a tatakarua ni kangai: “E kakannato Aretemiti ae atuaia I-Ebeto!”
29 Mangaia are a a kiriwe kaain te kaawa ao a bane n ienikuri nakon te tabo ni kamataku, ao a katikiia Kaio ao Arititareko+ ni kairiia, ake kaaini Maketonia ake raoni Bauro ni mwananga. 30 Ma e kan rin Bauro ni kawariia aomata, ma a aki kariaia taan rimwin Iesu. 31 Iai naba tabeman taani babaire n taian toa ao takaakaro, ake a iraorao ma ngaia, ake a kanakotaeka nakoina ni bubutiia bwa e na aki karuanikaia maiuna ni kawaran te tabo ni kamataku. 32 Ni koauana, a tatakaruaa te bwai teuana te korakina ma ake tabemwaang te bwai teuana, bwa e a mangao te botaki n aomata, ao angiina mai buakoia a aki ataa bukin ikotakia. 33 Mangaia are a kaotinakoa Arekantero mai buakon te koraki ao a kebutuia I-Iutaia nako mooa, ao e kateitea baina Arekantero bwa e kani kaekaa bukinana nakoia aomata. 34 Ma ngke a a kinaa bwa bon te I-Iutaia, ao a bane n takarua n te bwanaa ae tii teuana i nanon tao uoua te aoa ni kangai: “E kakannato Aretemiti ae atuaia I-Ebeto!”
35 E taku te tia koroboki n te kaawa ngke e a tia ni katoka karongoaaia te koraki: “Mwaanen Ebeto, antai i buakoia aomata ae aki ataa Ebeto bwa te kaawa ae kawakina temboran Aretemiti ae kakannato, ma te banna ae bwaka mai karawa? 36 Kioina ngkai a aki kona ni kakeweaki baikai, ao e riai bwa kam na karaua nanomi ao tai ienikuri ni karaoa te bwai teuana. 37 Bwa kam kairiiamai mwaane aikai, aika tiaki taani kuribwaia te tembora ke taani kabuakakaa atuara. 38 Mangaia ae ngkana iai tangitangin Temeterio+ ao taani karaobwai akanne ni kaitaraa temanna, ao ke a boni kabaei tangia, bwa bon iai boong ni kaboowi ao iai naba kowana.* 39 Ma ngkana iai riki te bwai teuana ae kam kani karaoia irarikin anne, ao e riai ni baireaki anne n te botaki teuana, n aron are e katauaki n te tua. 40 Bwa ti kona naba ni bukinaki bwa ti ekaanako te tautaeka ibukin te bwai ae ti karaoia ikai n te bong aei, bwa bon akea bukin te mangao aei ae ti kona n taekinna.” 41 Ao ngke e tia n taekini baikai ao e kamaenakoa te botaki n aomata.
20 Ngke e a toki te kiriwe, ao e kanaanako Bauro bwa a na weteaki taan rimwin Iesu, ao e kaungai nanoia ao imwina e kaboo ma ngaiia, ao e a kaneneinako ni kaea Maketonia. 2 E rinanon taabo akanne ma ni kaungaia taari iai n ana taeka aika bati, ao imwina e a roko i Kuriiti. 3 E kabanea tenua namwakaina ikekei, ma ibukina bwa iai I-Iutaia+ ake a bairea kamwaneana ngke e nangi borau nako Turia, ao e a reke nanona bwa e na oki n rinanoni Maketonia. 4 E iraki Bauro iroun Tobatero are natini Buro are kaaini Beroia, Arititareko+ ma Tekunro ake kaain Tetaronike, Kaio are kaain Terebe, Timoteo,+ ao ai Tukiko+ ma Terobimo+ man te aono n Atia.* 5 A rimoara mwaane aikai ao a tataningaira i Teroa 6 ma ti borau ngaira mai Biribi imwini bongin te toa are te Bwerena ae Aki Karikaki,+ ao ti roko irouia i Teroa i nanon nimabong, ao ti tiku ikekei itibong.
7 Ni moanibongin* te wiki, ngke ti a ikotaki bwa ti nang amwarake, ao e a taetae Bauro nakoia te koraki ake a ikotaki, bwa e nangi nako n te bong are imwina. Ao e kaabwabwaka ana kabwarabwara ni karokoa te nukanibong. 8 Ao a mwaiti taura n te ruu are i eta are ti ikotaki iai. 9 E tekateka n te kamaama te rorobuaka n ataei ae arana Eutuko, ao e matunako ngke e tabe ni maroro Bauro, ao kioina ngke e a matunako e a bwaka naba man te boratentao, ao e a tabekaki, ma e a tia ni mate. 10 Ma e ruo rikaaki Bauro ao e baraaki i aona ao e rabwatia+ ao e taku: “Katoka te karongoa, bwa ae e a maiu.”*+ 11 Ao e a manga waerake Bauro, ao e anaa kanana* ao e amwarake. E reitaanako ana maroro ni kamaanna ni karokoa ae e a aioota, ao e a nako naba. 12 Mangaia are a kaoka te teinimwaane, ao a a rangi ni kabebeteaki ngkai e maiu.
13 Ao ti rimoa nakon te kaibuke ao ti borau nako Ato ike ti kani katokaa Bauro iai bwa e tuangira bwa ti na kaitiboo ikekei, ma e kan rianna ngaia nako ikekei. 14 Ngaia are ngke e a kauiaira i Ato, ao ti a katokaa ao ti a nako Miturene. 15 Ao ti borau mai ikekei n te bong are imwina ao ti roko n te tabo are kaitaraa Kio, ma n te bong are imwina riki ti rooroo teutana te tai n te matabaiawa i Tamo, ao n te bong are imwina ngkanne ti a roko i Mireto. 16 E baireia Bauro bwa e na aki moaa Ebeto,+ bwa e aonga n aki baenikai n te aono n Atia, bwa e bareka rokona i Ierutarem+ ni bongin te Toa ae Bentekota ngkana e kona.
17 Ma e kanakotaeka mai Mireto nako Ebeto ao e weteiia unimwaanen te ekaretia. 18 Ngke a a roko irouna ao e taku nakoia: “Kam bon ataa aroni maiuu i buakomi man te moani bong are I roko iai n te aono n Atia,+ 19 n toro iroun te Uea ma te nanorinano+ ni kabane, ma rannimatau ao kataakiu ake a bwakarai man aia kunemwaan I-Iutaia, 20 ao I aki kerikaaki man tuangakimi bwaai nako aika manena* ke man reireinakimi i mataia aomata+ ao man te auti teuana ma teuana.+ 21 Ma I kakororaoa kaotiotan taekan te rairannano+ nakon te Atua ma onimakinan ara Uea ae Iesu,+ nakoia I-Iutaia ao I-Kuriiti. 22 Ao noria! I kairoroaki* n taamnein te Atua bwa N na mwananga nako Ierutarem, e ngae ngke I aki ataa te bwai ae e na riki nakoiu ikekei, 23 ma e tii kaokioka ana kaotioti nakoiu te taamnei ae raoiroi n te kaawa teuana ma teuana, n taku bwa a boni mena imwaiu kabaeau ma karawawataau.+ 24 Ma e ngae n anne, I kakeaa bongani* maiuu* bwa I aonga ni katiaa mwiokoau+ ma te mwakuri ni minita are I karekea mairoun te Uea ae Iesu, bwa N na kakororaoa kaotiotan te rongorongo ae raoiroi ae taekan ana akoi ae rianako te Atua.
25 “Ao noria! I ataia bwa kam nang aki manga nora matau ngkami ni kabane ake I a tia n uarongorongoa taekan te Tautaeka n Uea nakoimi. 26 Mangaia ae I weteingkami bwa kam na kakoauaa n te bong aei, bwa I a itiaki man raraaia aomata ni kabane,+ 27 bwa I aki kerikaaki man tuangakimi ana reirei ni kairiri* te Atua ni kabane.+ 28 Kam na tarataraingkami+ ma te nanai ni kabane, are e mwiokoingkami iai te taamnei ae raoiroi bwa mataniwi,*+ bwa kam na kawakina ana ekaretia te Atua,+ are e kabooa n raraan oin Natina.+ 29 I ataia bwa imwin nakou, ao a na rin kameaanti aika tiritiri i buakomi,+ ao a na aki akoa te nanai, 30 ao a na teirake mai buakomi mwaane aika a na taekin reirei aika kewe bwa a aonga ni katikiianako taan rimwin Iesu bwa a na rimwia.+
31 “Mangaia are tarataraingkami, ao ururinga are I aki roko n te kerikaaki mani kaungaakimi n tatabemaningkami nako ma rannimatau i nanon tenua te ririki,+ ni ngaina ao ni bong. 32 Ao ngkai I mwiokoingkami nakon te Atua ao nakon ana taeka n akoi ae rianako, ae te rongorongo ae kona ni kateimatoaingkami ma ni karekea tibwangami i buakoia aomata ni kabane aika katabuaki.*+ 33 I aki mataaiakina ana tirewa temanna ke ana koora ke ana kunnikai.+ 34 Kam bon ataia bwa a a tia ni mwakuri baiu aikai ibukini karekeani kainnanou+ ao kainnanoia naake a raonai. 35 I a tia ni kaotia nakoimi ni bwaai ni kabane, bwa kam riai ni bekutata n aron aei+ ni buokiia ake a mamaara, ao kam riai n ururingi ana taeka te Uea ae Iesu ngke e kangai: ‘E kakukurei riki te anga+ nakon te anganaki.’”
36 Ao ngke e tia n taekini baikai, ao e katorobubua ma ngaiia ni kabane ao e tataro. 37 Ao a bane ni katumaua te tang, ao a rabwata Bauro* ao a kaboria ma ngaia, 38 bwa a rangi n nanokawaki ngke e taekina are a nang aki manga nora matana.+ Ao a bakaboraua nakon te kaibuke.
21 Ngke ti a tia ni keiaki n raurenako ma ngaiia ao ti boraunako, ao ti ienako ni kaineta Koti, ao n te bong are imwina ti nako Roriti, ao mai ikanne ti a manga nako Batara. 2 Ti butika ma te kaibuke ae e na nako Boinike ngaia are ti a tokaria ma n ienako. 3 Ngke e a ria te aba ae Kubero mai angamaingin te kaibuke, ao ti kaneneinako nako Turia ao ti aerake i Turo, ike e na kannaaki iai kaakon te kaibuke. 4 Ti kuneia taan rimwin Iesu ngke ti kakaaeia, ao ti a tiku i Turo i nanon itibong. Ma a kairaki n te taamnei naakai, ao a okioki n tuanga Bauro bwa e na aki toua Ierutarem.+ 5 Ngaia are ngke e a roko n tokina ara tai ikanne, ao ti a nako n reitaanako kawaira. Ma a bakaborauira te koraki arei ni kabane ma aia aine ao ataei nako tinanikun te kaawa. Ao ti katorobubua i aon te bike n tataro, 6 ao ti kaboo ma ngaiia n tatabemania nako. Ao ti a tokara te kaibuke, ao ngaiia a okiri mwengaia.
7 Ti borau mai Turo ao ti roko i Betoremai, ao ti kamauriia taari ake a mena iai ma n tiku tebongina i rarikia. 8 N te bong are imwina ao ti a kaneneinako ni karokoa rokora i Kaitareia, ao ti kawara ana auti Biribo ae te tia tataekina te euangkerio,* are temanna i buakoia naake itiman+ ake a rineaki ngkoa, ao ti tiku irouna. 9 Iai aman natin teuaei aine aika tuai ni mare* aika tataetae ni burabeti.+ 10 Ma imwin tikura ikekei i nanoni boong aika bati, ao e a roko te burabeti temanna mai Iutaia ae arana Akabo.+ 11 Ao e kawarira ma n anaa kabaean nukani Bauro ni kabaei iai waena ma baina i bon irouna ao e taku: “E taku te taamnei ae raoiroi, ‘E na kabaeaki n aron aei teuare kabaean nukana aei, irouia I-Iutaia ake i Ierutarem,+ ao a na kaburea nako nanoni baia aomata aika tiaki I-Iutaia.’”+ 12 Ao ngke ti ongo aei ma te koraki ake a mena ikanne, ao ti a kaai ni bubutiia bwa e na aki waerake nako Ierutarem. 13 E kaeka ngkanne Bauro ni kangai: “Tera ae kam karaoia ngkai kam a tang ma ni kataia ni kamamaraa au motinnano?* Karaui nanomi bwa I aki tii tauraoi nakon te kabaeaki ma I a tauraoi naba ni mate ibukin aran te Uea ae Iesu+ i Ierutarem.” 14 Ngke e rawa ni bita nanona, ao ti a aki manga tukia* ao ti taku: “Ke e karaoaki nanon Iehova.”*
15 Ao imwini boong akekei ao ti a katauraoi ibukin te mwananga ao ti a kaneneinako nako Ierutarem. 16 A irira naba tabeman taan rimwin Iesu mai Kaitareia bwa a na kairira nakoni Minaton ae kaaini Kubero ae temanna i buakoia taan onimaki ake ngkekei, are ti na kairuwaeaki ni mwengana. 17 Ngke ti a roko i Ierutarem, ao a butimwaeira taari ma te kukurei. 18 Ma n te bong are imwina, e raonira Bauro nakon Iakobo,+ ao a bane ni mena unimwaane ikekei. 19 Ao e kamauriia ao e a karaua ni karakin rongorongoni baike e karaoi te Atua i buakoia aomata ake tiaki I-Iutaia, rinanon ana mwakuri ni minita.
20 Imwin ongoraeia n te baei, ao a a neboa te Atua, ma a taku nakoina: “Tarira, ko bon noria, bwa ai nga ma nga taan onimaki i buakoia I-Iutaia, ao a bane n ingainga nanoia ibukin te Tua.+ 21 Ma a a tia n ongo rongorongom ae ko reireinia I-Iutaia ni kabane ake i buakoia natannaomata, te reirei ae kakewea te Tua Rinanoni Mote, ma n tuangia bwa a na aki korotobibia natiia, ke n toui mwini katei ake a taneiai iai.+ 22 Ai tera ngkanne ae e nang karaoaki ibukin anne? Ane a na bon ongo taekam ae ko a roko. 23 Mangaia ae karaoa ae ti na tuangko aei: Iai aman mwaane iroura ake a a tia n taetae ni bau. 24 Kairiia mwaane aikai bwa raom ao kaitiakiko ma ngaiia ni kaineti ma te Tua ao tabeakin aia kabanemwane bwa a na koromaraaki. Ao ane a na bane iai n ataia aomata bwa akea koauan rongorongom ake a taekinaki, ma ko bon nakonako n te aro ae eti, ao ko kakawakina naba te Tua.+ 25 Ma ibukia te koraki ake tiaki I-Iutaia ake a a riki bwa taan onimaki, ti a tia ni korei ara moti ma ni kanakoi nakoia bwa a riai ni kararoaia mani baika kareanaki nakoia bouannanti,+ ma te raraa,+ ma maan aika koonaki roroaia,*+ ao man te wene ni bure.”*+
26 Ao e a kairiia mwaane akekei Bauro n te bong are imwina ao e kaitiakia ma ngaiia+ ni kaineti ma te Tua, ao e rin n te tembora bwa e na kaota te bong are e a kakororaoaki iai kaitiakaia, ma ni karaoaki te angakarea ibukia n tatabemania nako.
27 Ao ngke a a kaani koro boong ake itibong, ao I-Iutaia ake mai Atia* a kakiriwei nanoia te koraki ni kabane, ngke a nora Bauro n te tembora, ao a taua, 28 ao a takarua ni kangai: “Mwaane aika tibun Iteraera, buokira! Aio te mwaane are reireinia te koraki ni kabane n taabo nako bwa a na kaaitaraia ara aomata ao te Tua ao te tabo aei. Ao ae moamoa riki, e karinia kaaini Kuriiti n te tembora ao e kamwaraea te tabo ae tabu+ aei.” 29 Bwa a a tia n nora Terobimo+ ae te I-Ebeto ma Bauro n te kaawa, ao a taku bwa e karinna n te tembora. 30 E a riki te kiriwe n te kaawa ni kabutaa, ao a a bane ni biri aomata nakon te tembora ao a taua Bauro ao a katikia nako tinanikun te tembora, ao a a kainaki naba ngkekei mataroa. 31 Ngke a a kataia ni kamatea, ao e a roko te rongorongo iroun te mataniwi n te taanga ni buaka,* bwa a a bane ni kakiriweaki nanoia kaain Ierutarem. 32 Ao e waekoa teuaei ni kairiia tautia ma mataniwi n tautia ao a biri nakoia te koraki arei. Ngke a nora te mataniwi n te taanga ni buaka ma tautia, ao a a katoka oreani Bauro.
33 Ao te mataniwi n te taanga ni buaka e kaania Bauro ao e taua ma n tua kabaeana n taurekereke aika uaai.+ Ao e titiraki bwa antai ngaia ao tera ae e karaoia. 34 Ma a tatakaruaea te bwai teuana tabeman mai buakon te koraki ae bati ao ake te korakina te bwai teuana. Ao ibukina bwa e a aki kona n reke raoi otana man te tatakarua, e a tua kairakina nakon aia tabo tautia. 35 Ma ngke e a roko n te kaintamwarake, ao e a riai n tabetabekaki irouia tautia, ibukin iowawaaia te koraki ae bati, 36 bwa a bane n ririmwi te koraki ma n tatakarua ni kangai: “Kamatea!”
37 Ao ngke e nang rin Bauro n aia tabo tautia, ao e a taku naba nakon te mataniwi n te taanga ni buaka: “I kona n taekina te bwai teuana nakoim?” Ao e taku teuarei: “Ko rabakau n taetae ni Kuriiti? 38 Tiaki te I-Aikubita ngkoe are kauekea te karitei n taai aika nako, ao e kairiia aomata aika 4,000 aika taani kamwarua nakon te rereua?” 39 Ao e taku Bauro: “Bon te I-Iutaia+ ngai mai Tareto+ i Kirikia, ae kaain te kaawa are tanoata taekana. Mangaia ae I butiiko bwa ko na kariaia bwa N na taetae nakoia aomata.” 40 Ao ngke e a kariaia teuarei, ao e tei Bauro n te kaintamwarake ma ni kateitea baina nakoia aomata. Ngke e a mabu te koraki, ao e a taetae nakoia n te taetae n Ebera+ ni kangai:
22 “Mwaane, taari ma kaaro nako, ongora n au taeka nakoimi ngkai+ bwa N na kaekaa bukinau.” 2 Ao ngke a ongo bwa e taetae n Ebera nakoia, ao a a bane riki ni kainabwabu, ao e taku: 3 “Bon te I-Iutaia+ ngai ae I bungiaki i Tareto i Kirikia,+ ma I reirei n te kaawa aei irouni Kamariera,+ n reireinaki bwa N na toui raoi mwin aia Tua+ ara bakatibu, ao e ingainga nanou ibukin te Atua, n aromi ni kabane n te bong aei.+ 4 I bwainikirinia te koraki ake a kaaina kawain* te Uea ni karokoa mateia, ni kabaeia ma ni kamatawarikiia mwaane ma aine.+ 5 A kona ni kakoaua ibukiu iai, te ibonga ae rietata* ma kaain te botaki n unimwaane, bwa I karekei reeta mairouia, nakoia tarira aika I-Iutaia ake i Tamateko, ao I nako naba bwa N na tauia ni kabaeia nako Ierutarem, te koraki ake a kaaina kawain te Uea ikekei bwa a na katuuaaeaki.
6 “Ma i aoni kawaiu ngke I a kan roko i Tamateko tao n te tawanou, ao akea bwa e a rina naba n otabwaniniai te oota ae korakora mai karawa,+ 7 ao I bwaka i aontano ao I ongo te bwanaa ae kangai nakoiu: ‘Tauro, Tauro, e aera ngkai ko bwainikirinai?’ 8 I kaeka ni kangai: ‘Te Uea, antai ngkoe?’ Ao e taku nakoiu: ‘Bon Iesu ae te I-Natareta ngai ae ko bwainikirinai.’ 9 Ao a nora naba te oota mwaane ake raou ma a aki mataata ni bwanaan te aomata are taetae nakoiu. 10 Ao I taku: ‘Te Uea, tera ae I riai ni karaoia?’ E taku te Uea nakoiu: ‘Teirake ao naako Tamateko, ao ko na tuangaki iai bwaai ni kabane ake ko mwiokoaki bwa ko na karaoi.’+ 11 Ma kioina ngke I a aki kona n nora te bwai teuana ibukin raneanean te oota arei, ao a a taua baiu ni kairai naake raou ni karokoai i Tamateko.
12 “Ao Anania ae te mwaane ae taatangira te Atua ma n ongeaba n te Tua, ae tataekinaki bwa e raoiroi irouia I-Iutaia ni kabane ake a maeka ikekei, 13 e kawarai ao e tei i rarikiu ao e taku nakoiu: ‘Tauro ae tariu, ko na manga noraaba!’ Ao I tararake ao I noria+ n te tai naba arei. 14 E taku: ‘E rineiko Atuaia ara bakatibu bwa ko na ataa nanona ma n nora teuare raoiroi,+ ao n ongo bwanaana, 15 ibukina bwa ko na riki bwa te tia kakoaua ibukina nakoia aomata ni kabane ni baike ko nori ma n ongo.+ 16 Ao e aera ngkai ko a tabwara? Teirake ao bwabetitoaki, ao kaitiakiko man am bure,+ n arom n taboa arana.’+
17 “Ma ngke I a okira Ierutarem+ ao I a nora te miitara ngke I tabe n tataro n te tembora 18 ao I nora te Uea bwa e kangai nakoiu: ‘Kawaetatako otinako mai Ierutarem, ibukina bwa a na aki butimwaea am kaotioti ibukiu.’+ 19 Ao I taku: ‘Te Uea, a bon ataia bwa I kakamatawarikiia ma n oreiia naake a onimakiniko, i nanon te tinakoka* teuana ma teuana,+ 20 ao ngke e katutuaki raraan Tetebano are am tia kakoaua, ao boni ngai naba are I tei i rarikia ma ni kariaia, ao ni kawakin aia kauaatao taani kamatea.’+ 21 Ma e taku nakoiu: ‘Mwananga, bwa N na kanakoko nakoia natannaomata ake a raroanako.’”+
22 Ao a teimatoa n ongora irouna ni karokoa ae e a taekina anne. Ao a kanenei bwanaaia ni kangai: “Katiaa aron te aomata aei bwa e aki tau ni maiu!” 23 Ma ibukina bwa a a tatakarua te koraki ma n tetewenakoi aia kauaatao ma ni kaaurakei taano,+ 24 ao e a tua te mataniwi n te taanga ni buaka bwa e na kairaki Bauro nakon aia tabo tautia, ma n tua bwa e na kataereaki n neneraki mairouna bwa e aonga n ataia bwa tera bukina ngkai a takarua te koraki ni kaitaraa Bauro n te aro aei. 25 Ma ngke a a tia ni kabaea bwa e na kataereaki, ao e taku Bauro nakon te mataniwi n tautia are tei ikekei: “E kariaiakaki n te tua bwa kam na kataerea te I-Rom* ae e tuai moa ni kaboowiaki taekana?”+ 26 Ao ngke e ongo aei te mataniwi n tautia, ao e kawara te mataniwi n te taanga ni buaka, ao e tuangnga ni kangai: “Tera ae ko nang karaoia? Bwa bon te I-Rom teuaei.” 27 Ai ngaia are e a kawaria te mataniwi n te taanga ni buaka ao e taku nakoina: “Ko na tuangai, te I-Rom ngkoe?” E taku Bauro: “Eng.” 28 E kaeka te mataniwi n te taanga ni buaka ni kangai: “I kabooa ngai inaomatau n riki bwa te I-Rom n te mwane ae bati.” E taku Bauro: “Ma ngai boni kaaina mangke I bungiaki.”+
29 Ai ngaia are a a rina ni kerikaaki mairouna mwaane ake a na kammarakia n neneria, ao e a maaku te mataniwi n te taanga ni buaka ngke e a ataia bwa te I-Rom Bauro ao e a tia ni kabaea n taian taurekereke.+
30 Ma ibukina bwa e kan ataa raoi bukinani Bauro irouia I-Iutaia, ngaia are e a kabwaraa n te bong are imwina, ao e a tua nakoia mataniwi n ibonga* ma kaain te Tanirim* ni kabane bwa a na ikotaki. Ao e kaira Bauro ma ni kateia i buakoia.+
23 E karekea taraaia kaain te Tanirim* Bauro, ao e taku: “Mwaane, taari, I a tia ni maiu i matan te Atua ma mataniwin nanou ae itiaki+ ni karokoa te bong aei.” 2 Ibukin aei ao e tua Anania ae te ibonga ae rietata* nakoia te koraki ake a tei i rarikina bwa a na ororiaa Bauro. 3 Ao e taku Bauro nakoina: “E nang oreiko te Atua, ngkoe ae te tia baka n raoiroi.* Ko tekateka bwa ko na motika taekau n te Tua, ma tiaki ko riaon te Tua ngkai ko tua oreau?” 4 A taku naake a tei i rarikina: “Ko kabuakakaa ana ibonga ae rietata te Atua?” 5 Ao e taku Bauro: “Taari, I aki ataia ae te ibonga ae rietata. Bwa e koreaki ae kangai, ‘Ko na tai taetae ni kamatauningaa te tia tautaekania am aomata.’”+
6 Ao ngke e noriia kaain te Tanirim Bauro, bwa iai Tarukaio* ao Baritaio i buakoia,* ao e a takarua naba ni kangai nakoia: “Mwaane, taari, boni ngai te Baritaio+ ae natiia Baritaio. E motikaki taekau ngkai ibukin te kantaninga ae mangautiia maate.” 7 Ao ibukina bwa e taekina aei, e a riki te bobuaka i marenaia Baritaio ma Tarukaio, ao e a bwenaua te botaki n aomata. 8 Bwa a taku Tarukaio bwa akea te mangauti ke anera ke taian taamnei, ma a kakoauai* baikai ni kabane Baritaio.+ 9 Mangaia are e a riki te karongoa ae bati, ao a teirake tabeman taani koroboki* ake raoia Baritaio ni kakorakoraia ni kauntaeka ni kangai: “Akea kairuan teuaei ae ti kunea, ma ngkana e taetae te taamnei ke te anera nakoina+—.” 10 Ao ngke e a rangi ni korakora te bobuaka, ao e a maaku te mataniwi n te taanga ni buaka bwa a kaawa n raebaia Bauro ma n raerangaia, ao e a tua nakoia tautia bwa a na ruo n rawea Bauro mai buakoia, ao a na kairia nakon aia tabo tautia.
11 Ma n te tairiki anne ao e tei te Uea i rarikina ao e taku: “Ko na ninikoria!+ Bwa ngkai ko a tia ni kakororaoa kaotiotan taekau i Ierutarem, ao ko riai naba ni kaotioti ibukiu i Rom.”+
12 Ngke e a ngaina, a a kaai ni babaire I-Iutaia ao a kabaeia n te taetae n tuea* n taekinna bwa a na aki amwarake ke ni moi ni karokoa tiaia n tiringa Bauro. 13 A raka i aon 40 mwaane ake a taetae n tuea ni kaineti ma te babaire aei. 14 A kawariia mataniwi n ibonga* ma unimwaane, mwaane aikai ao a taku: “Ti a tia ni kabaeira n te taetae n tuea bwa ti na aki amwarake naba teutana ni karokoa tiara n tiringa Bauro. 15 Mangaia ae kam riai ni kaai n tuanga te mataniwi n te taanga ni buaka ngkami ma kaain te Tanirim, bwa e riai ni kaira Bauro nakoimi, bwa aongkoa kam kan nenera raoi riki taekana. Ma ti na tauraoi ngaira ni katiaa arona ni kamatea imwain ae e kaaningkami.”
16 Ma e ongo taekan aia kamwane, natini mwaaneni Bauro ae te mwaane, ao e rin n aia tabo tautia ao e kaongoa Bauro. 17 Ao Bauro e wetea temanna te mataniwi n tautia ao e taku: “Kaira te rorobuaka n ataei aei nakon te mataniwi n te taanga ni buaka, bwa iai te bwai ae e na kaongoa.” 18 Ngaia are e kairia teuaei nakon te mataniwi n te taanga ni buaka ao e taku: “E weteai te bure are Bauro ao e butiiai bwa N na kaira te rorobuaka n ataei aei nakoim, ibukina bwa iai te bwai ae e na tuangko.” 19 Ao e taua baina te mataniwi n te taanga ni buaka ni kairianako ni kaokoroia, ao e titirakinna ni kangai: “Tera ae ko na kaongoai?” 20 E taku: “A a tia ni boonnanoia I-Iutaia bwa a na butiiko bwa ko na kaira Bauro nakoia kaain te Tanirim ningabong, bwa aongkoa a kan ongora riki taekana.+ 21 Ma tai kariaia bwa a na anaa nanom, bwa a raka i aon 40 mwaane ake a na karana Bauro, ao a a tia ni kabaeia n te taetae n tuea bwa a na aki amwarake ke ni moi ni karokoa tiaia n tiringnga.+ A a tauraoi ngkai, ao a taningaa kariaiakan aia bubutii mairoum.” 22 Mangaia are e a kaokaanako te rorobuaka n ataei aei, te mataniwi n te taanga ni buaka ngke e tia n tua ae kangai nakoina: “Tai tuanga temanna ae ko kaongoai te baei.”
23 Ao e weteiia uoman mataniwi n tautia ao e taku: “Katauraoiia 200 tautia bwa a na mwaati nako Kaitareia, ao 70 naba taan toka i aoia aoti ao 200 taan uakainiwai, n te katenua n aoa n te tairiki.* 24 Ao katauraoiia naba aoti bwa baoni Bauro, bwa e na kairaki n tararuaaki raoi ni karokoa rokona irouni Berika are te kowana.” 25 Ao e korea te reta ae kangai kanoana:
26 “Ngai ae Keraurio Rutia, I korea te reta aei nakoim ngkoe ae te Kowana ae Berika ae Karineaki: Ko na mauri! 27 E tauaki teuaei irouia I-Iutaia, ao a nang tiringnga, ma I waekoa n roko ma au tautia ni kamaiua,+ ibukina bwa I ongo ae te I-Rom ngaia.+ 28 Ao I kan ataa bukinan teuaei irouia, ngaia are I a kairia nakon aia kaboowi ae te Tanirim.+ 29 I kunea bwa e bukinaki ni kaineti ma baika kauntaekaaki n aia Tua,+ ma akea kabuakakaana ae e riai matena iai ke kamatawarikana. 30 Ma ibukina bwa I kaongoaki bwa e bouruakinaki kamatean teuaei,+ ao I a waekoa ni kanakoatia nakoim, ma n tua nakoia taani bukibuki bwa a na taekina bukinana i matam.”
31 Mangaia are a anaa Bauro+ tautia aikai n aron are a tuangaki, ao a kairia nako Antibateri n te bong. 32 Ngke e a ngaina ao a a kariaia tautia bwa a na reitaanako mwanangaia taan toka i aoia aoti ma Bauro, ma a oki ngaiia nakon aia tabo tautia. 33 A rinnako taan toka i aoia aoti i Kaitareia ao a anga te reta nakon te kowana, ao a kaota naba Bauro nakoina. 34 Mangaia are e warekia ao e titiraki bwa kaain te aono raa ngaia, ao e a kunea bwa mai Kirikia.+ 35 E taku: “I a manga ongora raoi iroum ngkana a a roko taani bukiniko.”+ Ao e tua bwa e na kawakinaki n ana baareti Erote.
24 Nimabong imwina ao e a wairio te ibonga ae rietata* ae Anania+ ma unimwaane tabeman ao te tia taetae ibukia aomata* ae Tereturo, ao a a taekina bukinani Bauro nakon te kowana.+ 2 Ngke e a weteaki ao Tereturo e a taekina bukinani Bauro ni kangai:
“Kioina ngkai e a tia n reke iroura te rau ae korakora mairoum ao a karaoaki naba bitaki ibukin te natannaomata aei man rabakaum ni babaire, 3 ngkoe ae Berika ae Ko Karineaki, ao ti butimwaei baikai n taai nako ao n taabo nako ma te kakaitau ae rangi ni bati. 4 Ma N na aki kabanebuakaa am tai ma I butiiko bwa ko na ongora teutana iroura n am atataiaomata. 5 Bwa ti kunea teuaei bwa te tia karekea te kangaanga+ ao e kakauekea ekakinakoan te tautaeka+ i buakoia I-Iutaia ni kabane ni kabutaa te aonnaba. Boni ngaia te mataniwi n te koraki n Aro ae a aranaki bwa I-Natareta.+ 6 E kataia naba ni kamwaraea te tembora, ai ngaia ae ti a taua.+ 7 *—— 8 Ngkana ko nenera teuaei, ao ko na kunei taekani bwaai ni kabane aika ti bukinna iai aikai.”
9 Ao a buoka naba te bukibuki aei I-Iutaia, ni kakoauai baika taekinaki aikai. 10 Ao e kaeka ni kangai Bauro ngke e katoua atuna te kowana nakoina bwa e na taetae:
“I ataia raoi bwa ko a tia ni momotikitaeka i buakon te natannaomata aei i nanon ririki aika bati, ngaia ae I a tauraoi ni kaekai bukinau.+ 11 I ataia naba bwa ko kona n nenera te baei ibukiu, bwa ai bon tibwa 12 te bong n nako imwini waerakeu n taromauri i Ierutarem.+ 12 Ao a aki kuneai ni kauntaeka ma aomata n te tembora ke ni kaungaia te koraki ae bati bwa a na kakiriwe n taian tinakoka* ke i nanon te kaawa. 13 A aki kona naba ni kaota nakoim koauani baika a bukinai iai ngkai. 14 Ma I kaotia nakoim bwa I maiuakina te aro n taromauri are a aranna bwa te koraki n Aro teuana, are I taromauria Atuaia au bakatibu+ iai, ngkai I kakoauai bwaai ni kabane aika taekinaki n te Tua ma ni koreaki irouia Burabeti.+ 15 Ao iai ae I kantaningaia mairoun te Atua, ae a kantaningaia naba te koraki aei, ae a na boni mangauti+ akana raoiroi ma akana aki raoiroi.+ 16 Ibukin anne ao I kekeiaki ni kateimatoa n taai nako itiakini mataniwin nanou i matan te Atua ao aomata.+ 17 Ao imwin ririki aika bati ao I a roko n uotii bwaai n tituaraoi+ nakon au natannaomata, ma taiani karea nakon te Atua. 18 Ao a norai n te tembora+ ngke I tabe ni baikai ao I a tia ni kaitiakaki n aron ae katauaki n te tua, ao bon akea te koraki ae bati irou ke te kiriwe. Ma iai te koraki n I-Iutaia man te aono n Atia,* 19 ake a riai n tei ikai ni bukinai ngkana iai bukinau irouia.+ 20 Ao ke a taekinna mwaane aika mena ikai, bwa tera te kairua ae a kunea irou ngke I tei n te Tanirim,* 21 irarikin au taeka are I takaruaia ngke I tei i buakoia ae kangai: ‘E motikaki taekau n te bong aei i matami ibukini mangautiia maate!’”+
22 Ma e ataa raoi Berika taekani kawain* te Uea,+ ai ngaia are e a taona moa karaoan te moti ao e taku: “N na bairei taekani baike kam irekereke iai ngkana e roko te mataniwi n te taanga ni buaka ae Rutia.” 23 Ao e tua nakon te mataniwi n tautia bwa e na karabuutinaki Bauro, ma n anganaki inaomatana teutana, ao a na kariaiakaki raoraona n tabeakini kainnanona.
24 Tabebong imwina ao e roko Berika ma buuna ae Rutira ae te I-Iutaia, ao e kanaanako weteani Bauro ao e ongora irouna n taekan onimakinani Kristo Iesu.+ 25 Ma ngke e taekina taekani bwainakin te eti ma te taubaang ao te motikitaeka ae e na roko,+ ao e a maaku Berika ao e taku: “Ko na nako moa ngkai, ma ngkana e reke au tai ao N na manga weteiko.” 26 N te tai naba anne ao e kantaningaia Berika bwa e na anganaki te mwane ni kamaraato irouni Bauro. Ai ngaia are e a katataa kawaekoaani Bauro bwa e na maroro ma ngaia. 27 Ma ngke e a bane uoua te ririki, ao e a oneaki mwini Berika irouni Borekio Beteto, ma ibukina bwa e kani karekea tangirana Berika irouia I-Iutaia,+ ao e a katuka Bauro n te karabuuti.
25 Ma tenibong imwin rokoni Beteto+ bwa te tia tautaeka n te aono,* ao e a waerake nako Ierutarem mai Kaitareia. 2 Ao a kaota bukinani Bauro+ nakoina mataniwi n ibonga* ma I-Iutaia ake a kakannato riki. Mangaia are a bubutiia Beteto 3 bwa e na irii nanoia ni kanakoa Bauro nako Ierutarem. Ma a bon iangoia bwa a na karana Bauro ao ni kamatea i aoni kawaina.+ 4 Ma e kaekaia Beteto bwa e na kawakinaki Bauro i Kaitareia, bwa e nangi bon oki ngaia nako ikekei. 5 E taku: “Ke a irai ami tia kairiri bwa a na bukina teuaei ngkana ngaia bwa bon iai ana bure.”+
6 Ao ngke e a tia ni mena i buakoia i nanoni wanibong ke tengaun te bong, ao e a nako Kaitareia, ao n te bong are imwina e a tekateka i aon te bao ni motikitaeka ma n tua bwa e na karinaki Bauro. 7 Ngke e a rin Bauro ao a a otabwaninia teuaei I-Iutaia ake a roko mai Ierutarem, ao a tabeki bukinana aika bati aika rawawata, ma a aki kona ni kaotii koauaia.+
8 Ma e kaekaa bukinana Bauro ni kangai: “I aki bure nakon aia Tua I-Iutaia ke nakon te tembora ke nakoni Kaitara.”*+ 9 E kani karekea tangirana Beteto irouia I-Iutaia+ ngaia are e a kaeka nakoni Bauro ni kangai: “Ko kani waerake nako Ierutarem bwa e na motikaki taekam i matau ikekei ni kaineti ma baikai?” 10 Ma e taku Bauro: “I a tei ngkai i matan ana bao ni motikitaeka Kaitara* ike e riai motikan taekau iai. Akea te kairua ae I karaoia nakoia I-Iutaia, n aron ae ko bon ataia naba. 11 Ngkana ngaia bwa te tia bure ngai ae I a tia ni karaoa te bae riai mateu+ iai, ao I aki rawa ni kamateaki. Ma ngkana bon akea koauani baika a taekin taani bukinai aikai, ao bon akea te aomata ae iai riaina ni kabureai nakoia ibukini karauan nanoia. I bubutii bwa N na tei i matani Kaitara!”*+ 12 Ngke e a tia Beteto ni maroro ma kaain ana kaboowi ao e kaeka ni kangai: “Ko bubutii bwa ko na tei i matani Kaitara,* mangaia ae ko na nakoni Kaitara.”
13 Tabebong imwina, ao e a roko i Kaitareia Akeriba are te uea ma Nei Berenike, bwa a na kawara Beteto bwa kaotani karineana n nakoana. 14 Kioina ngke a tiku ikekei i nanon tabebong, ao Beteto e a karakina taekani Bauro nakon te uea ni kangai:
“Iai te mwaane temanna ae katikua Berika bwa te bure, 15 ao ni menau i Ierutarem, a uota taekana+ mataniwi n ibonga ma aia unimwaane I-Iutaia, ni bubutii motikan taekana bwa e na kabureaki. 16 Ma I tuangia bwa tiaki katein Rom bwa e na kabureaki te aomata ibukini karauan nanoia taani bukinna, ngkana e tuai moa n itaramata ma taani bukinna ao ni kaekaa bukinana.+ 17 Mangaia are ngke a a roko ikai ao I aki tabwara ma I a tekateka naba n te bong are imwina n te bao ni motikitaeka ma n tua bwa e na karinaki teuaei. 18 A teirake taani bukinna, ma bon akea bukinana ni baika bubuaka ake I kantaningaia bwa e bure iai.+ 19 A bon tii kauntaeka ma ngaia ni kaineti ma aia Aro,* ao ni kaineti ma te mwaane ae arana Iesu+ are e a tia ni mate, ma e teimatoa Bauro n taekinna bwa e maiu.+ 20 Ma kioina ngkai I aki ataa raoi aroni kaetan te kauntaeka aei, I a tuanga Bauro bwa e kan nako Ierutarem bwa e na motikaki taekana ikekei ibukini baikai,+ ke e aki. 21 Ma ngke e bubutii Bauro bwa e na motikaki taekana iroun Teuare Karineaki,*+ ao I tua bwa e na kawakinaki ni karokoa kanakoana irou nakoni Kaitara.”*
22 Ao e taku Akeriba nakoni Beteto: “I kan ongora iroun teuanne.”+ E taku Beteto, “Ko a ongora irouna ningabong.” 23 Mangaia are n te bong are imwina, ao a a roko Akeriba ma Berenike ma te kainikatonga ae bati irouia, ao a rinnako n te tabo ni boowi ma mataniwi n te taanga ni buaka ao mwaanen naba te kaawa aika kakannato, ao e a karinaki Bauro ngke e tua Beteto. 24 Ao e taku Beteto: “Te Uea ae Akeriba ao ngkami ni kabane aika kam mena ikai ma ngaira, kam nora teuaei, bwa a bane ni kawarai ibukina te koraki n I-Iutaia ae bati i Ierutarem ao ikai, ma n tatakaruaea ae e aki riai ni maiu.+ 25 Ma I noria bwa akea te bwai ae e karaoia ae riai matena iai.+ Ai ngaia are ngke e bubutii bwa e na motikaki taekana iroun Teuare Karineaki,* ao I baireia bwa N na kanakoa. 26 Ma I aki ataa raoi te bwai ae N na koreia ibukin teuaei nakon au Uea. Mangaia ae I a kairia nako matami ngkami ni kabane, riki nako matam ngkoe te Uea ae Akeriba, bwa e aonga n reke te bae N na koreia ngkana e tia neneran taekana. 27 Bwa e aki riai irou bwa N na kanakoa te aomata ae te bure n aki kaotii baike e bukinaki iai.”
26 E taku Akeriba+ nakoni Bauro: “Ko a kona ngkanne n taetae i bon ibukim.” E arora baina Bauro ao e kaekaa bukinana ni kangai:
2 “Te Uea ae Akeriba, I rangi ni kukurei ngkai I a tei i matam n te bong aei ni kaekai bukinau ni kabane mairouia I-Iutaia,+ 3 ai moarara riki ibukina ngkai ko mwaatai ni katei ni kabane ma kauntaeka ake a riiriki i buakoia I-Iutaia. Mangaia ae I bubutiiko bwa ko na keiaki n ongora irou.
4 “Ni koauana, a bane I-Iutaia n ataa aroni maiuu mangke te roro n rikirake ngai, ngke I kaikawaaki i buakoia au aomata* ao imwina i Ierutarem,+ 5 ao a a kamani kinaai ma ni kona ni kakoauaa bwa I a tia ni maiuakina te aroaro ni Baritaio*+ ma ni karaoa ae boraoi ma taian reirei n ara Aro+ aika rangi ni mamatoa. 6 Ma I a kateaki ngkai bwa e na motikaki taekau, ibukina bwa I kantaningaa kakoroani bukin ana berita te Atua are beritanna nakoia ara bakatibu,+ 7 ao a kantaningaa naba norani kakoroani bukin te berita aei ara baronga ake 12, n aroia ni kakorakoraia ni beku ibukin te Atua ni ngaina ao ni bong. Te Uea, I a bukinaki irouia I-Iutaia+ ni kaineti ma te kantaninga aei.
8 “E aera ngkai kam iangoia* bwa e aki kona ni kakoauaaki ae e kautiia maate te Atua? 9 Ngai naba ngkekei I kakoauaa raoi bwa I riai ni karaoi mwakuri aika bati ni kaitaraa Iesu are te I-Natareta. 10 Bon aei te bwai ae I karaoia i Ierutarem, ao I kamatawarikiia+ te koraki aika itiaki* aika bati, bwa I anganaki te mwaaka mairouia mataniwi n ibonga,*+ ao ngke a nang kamateaki, ao I kaota naba nanou ni kariaia. 11 A mwaiti au tai ni katuuaaeia i nanon tinakoka* ni kabane ngke I kataia ni kairoroiia bwa a na kaaki aia onimaki, ao kioina ngkai e kororake marakin nanou irouia, I rokoroko naba ni kaawa ake tabeua ni bwainikirinia ake a mena iai.
12 “Ngke I tabe ni kakaraoa aei, ao I mwananga naba nako Tamateko bwa I anganaki te mwaaka ma te mwioko mairouia mataniwi n ibonga. 13 Te Uea, i aoni kawaiu ngke e a tawanou, ao I nora te oota mai karawa ae raneanea riki nakon taai, ae otabwaniniai ma naake raou ni mwananga.+ 14 Ao ngke ti a bane ni bwaka i aontano, ao I ongo te bwanaa ae kangai nakoiu n te taetae n Ebera: ‘Tauro, Tauro, e aera ngkai ko bwainikirinai? E karuanikai nakoim ngkai ko rawa ni kairaki n te kai* ae kakang tabona.’ 15 Ma I taku: ‘Te Uea, antai ngkoe?’ Ao e taku te Uea: ‘Bon Iesu ngai ae ko bwainikirinai. 16 Ma ko na teirake i aoni waem, bwa I a kaotai ngkai nakoim bwa N na rineiko bwa te toro ao te tia kakoaua ibukini baika ko nori ma baike N na kaotii nakoim rimwi ni kaineti ma ngai.+ 17 Ao N na kamaiuko mairouia aomata aikai ao mairouia natannaomata aika tiaki I-Iutaia ake N na kanakoko nakoia+ 18 bwa ko na kaurei mataia,+ ko na kairiia man te rotongitong+ nakon te oota,+ ao man tautaekanakia iroun Tatan+ nakon te Atua, bwa a aonga ni karekea kabwaraan aia bure+ ao tibwangaia i buakoia ake a katabuaki* n onimakinau irouia.’
19 “Ma te Uea ae Akeriba, I ongeaba n te miitara mai karawa are I noria, 20 ao I uarongorongo moa nakoia te koraki ake i Tamateko+ ao imwina ake i Ierutarem,+ ao ni kabutaa te aba ae Iutaia, ao nakoia naba natannaomata aika tiaki I-Iutaia, bwa a riai n rairi nanoia ma n rairaki nakon te Atua, ni karaoani mwakuri aika boraoi ma te rairannano.+ 21 Bon anne bukina are a tauai iai I-Iutaia n te tembora, ao a kataia ni kamateai.+ 22 Ma ibukina bwa I karekea te ibuobuoki mairoun te Atua, I teimatoa n uarongorongo ni karokoa te bong aei nakoia akana mangori ma akana kakannato, n akea riki te bwai ae I taekinna ma tii baike a taekinaki irouia Burabeti ao Mote bwa a na kakororaoaki bukia+— 23 ae taekan are e na maraki te Kristo,+ ao boni ngaia are e na moani kautaki mai buakoia maate,+ ae e na kaotiota te oota nakoia I-Iutaia ma natannaomata.”+
24 Ngke e kume Bauro ni kaekaa bukinana, ao e taetae Beteto ni kabaibati ni kangai: “Bauro, ko a baba! E a kababako te baene korakoran am ataibwai anne!” 25 Ma e taku Bauro: “Beteto ae Ko Karineaki, I aki baba, ma I taekini baika koaua ao I taetae n te aro ae riai. 26 Ni koauana, e atai raoi baika I taekin te uea are I taetae nakoina n aki maaku, ao I kakoauaa raoi bwa akea te bwai teuana mai buakoni baikai ae e aki ataia, bwa e aki karaoaki te baei n te aro ae raba.+ 27 Te Uea ae Akeriba, ko kakoauaia Burabeti? I ataia bwa ko kakoauaia.” 28 Ma e taku Akeriba nakoni Bauro: “Taraan ae ko kan anaa nanou n te tai ae kimototo, bwa N na riki bwa te Kristian.” 29 E taku ngkanne Bauro: “Au tataro nakon te Atua bwa ngkana e kimototo te tai ke e abwabwaki, ma ko bia riki n ai arou ngkoe ma aomata ni kabane aika ongora irou n te bong aei, ma tii okorou taurekereke aikai.”
30 Ao e teirake te uea ma te kowana ao Nei Berenike ao mwaane ake a tekateka ma ngaiia. 31 Ma ngke a nako, ao a taetae i marenaia ni kangai: “Akea te bwai ae e karaoia teuaei ae riai matena iai ke kamatawarikana.”+ 32 Ao e taku Akeriba nakoni Beteto: “Ngke arona bwa e aki bubutii teuaei kateana i matani Kaitara,*+ ao e na kona ni kainaomataaki.”
27 Kioina ngkai e a baireaki bwa ti nangi borau nako Itare,+ ao a anga mwiokoni Bauro ma tabeman riki buure nakon te mataniwi n tautia ae arana Iurio ae kaain ana taanga n tautia Aukutito. 2 Ti tokara te kaibuke mai Areramuteno ae nangi borau nakoni matabaiawa ake a mena rimataniwin te aono n Atia,* ao ti ienako ma raora ae Arititareko+ ae te I-Maketonia ae kaain Tetaronike. 3 N te bong are imwina ao ti a aerake i Titon, ao e atataiaomata Iurio nakoni Bauro bwa e kariaia bwa e na kawariia raoraona ma n akoaki irouia.
4 Ao ngke ti borau mai ikekei ao ti kaieie ni katanira i aani Kubero, ibukina bwa e kaaitaraira te ang. 5 Ti borau ngkanne rinanoni marawani Kirikia ao Bamburia, ao ti rororake n te matabaiawa i Mura i Rukia. 6 E kunea ikekei te mataniwi n tautia bwa iai te kaibuke mai Arekanria ae e na borau nako Itare, ao e a katokaira iai. 7 Imwini ngkanne te ieie ni karaurau i nanoni boong aika bati ao ti a roko i Keniro ribuakon te buaka. Ibukina bwa e tukira te ang, ti a manga borau ni katanira riaani Kirete n uakaan ma Taremone. 8 Ao ti rimataniwin te aba ribuakon te buaka ni karokoa rokora n te tabo ae arana te Matabaiawa ae Tan, ae uakaan ma te kaawa ae Ratea.
9 A a bwakanako boong aika bati ao ngkai e a kakamaaku naba te borau ibukina bwa e a bwakanako bongin te aki mamatam ibukin te Bong ni Kabwarabure,*+ ngaia are e a taetae Bauro 10 nakoia ni kangai: “Mwaane, I ataia bwa e na karuanikai te borau aei ao e na korakora iai te kabuanibwai tiaki tii nakoni kaako ma te kaibuke, ma bon nakon naba maiura.” 11 Ma te mataniwi n tautia e aki mutiakini baike e taekini Bauro, ma e ongo riki iroun te kaaben ma te tia bwaibwai n te kaibuke. 12 Kioina ngkai e aki raoiroi te matabaiawa arei n tain te kamwaitoro, a a tuatua angiina bwa e a riai te boraunako mai ikekei, bwa a na kataa te roko i Binikiti bwa a na tiku iai n tain te kamwaitoro, ngkana a kona n roko iai. Binikiti bon te matabaiawa teuana i Kirete ae iai te kawai n rororake iai nako meangimainiku ao nako maiakimainiku.
13 Ngke e a wai te angimaiaki ae abebete, ao a a taku bwa e nang koro bukin aia iango, ao a a taero ao a a borau rimataniwini Kirete. 14 N te tai ae aki maan ao e a kare naba te angibuaka ae rangi ni korakora ae arana Eurakuiro.* 15 Ao e a ukakinako te kaibuke ao e a aki kona ni kaitaraa te ang, ao ti a kariaia uotakinakoara n te ang. 16 Ti a riaan te abamwakoro teuana ae uarereke ae arana Kerauta ni katanira man te ang, ma e kuri kangaanga naba iroura katokaani bootin* te kaibuke are mai buki. 17 Ma ngke a a tia ni katokaa te booti, ao a a kabonganai bwaai ni kabaebae n tiemwanea aan te kaibuke, ao ibukina bwa a maaka are a na koro n te kaora ae Tureti,* a a tikui bwain nako te aneang, ao a a buti n te aro anne. 18 Ibukina bwa ti a ukakinako n te angibuaka ae rangi ni korakora, a a tewenakoi kanoan te kaibuke n te bong are imwina, ibukini kabebeteana. 19 Ao n te katenua ni bong, a a tetewenakoi roobu tabeua man te kaibuke.
20 Ai bon akea ara kantaninga bwa ti na kamaiuaki ngke e a aikoa kaokaoti taai ma itoi i nanoni boong aika bati, ao ngke e a rangi ni korakora naba te ang ae taonira. 21 Ngke e a maan te aki amwamwarake, ao e a teirake Bauro i buakoia ma n taku: “Mwaane, ngke arona bwa kam bon ira au taeka ma n aki borau mai Kirete ao kam na bon aki rinanon te kangaanga aei ma buani bwaai.+ 22 Ma I kaumakingkami bwa kam na ninikoria, bwa akea temanna* i buakomi ae e na bua maiuna, ma tii te kaibuke ae e na kabuanibwai. 23 E tei i rarikiu n te tairiki aei ana anera+ te Atua are I taromauria ao I beku ibukina, 24 ao e taku: ‘Tai maaku Bauro. Ko riai n tei i matani Kaitara,*+ ao noria! e na kamaiuia ni kabane te koraki ake a borau ma ngkoe, te Atua.’ 25 Ngaia are mwaane, kam na ninikoria, bwa I kakoauaa ae te Atua e na boni karaoi baike e tuangai te anera. 26 Ma ti na boni koro n te abamwakoro teuana.”+
27 N te ka-14 n tairiki ngke ti a tabe n ukakinako ni Marawan Areria, ao a a kanamakinna kaimoa ngke e a nukanibong bwa a a tabe n uakaan ma te aba. 28 A uakoraa te iabuti ao a kunea bwa 20 ngaeana,* ao ngke a butinako riki teutana ao a a manga uakoraia naba ao a kunea bwa ai 15 ngaeana.* 29 Ao ibukini maakakin ae ti na koro i aon te rakai, a a kabwakai aua atinro mai bukin te kaibuke, ao a a babareka te ngaina. 30 Ma ngke a a kataia n rabanako kaimoa man te kaibuke ao a kabwakaa te booti i taari bwa aongkoa a na kabwakai atinro mai moan te kaibuke, 31 ao e taku Bauro nakon te mataniwi n tautia ao taian tautia: “Kam aki kona ni maiu ngkana a aki tiku aomata aikai n te kaibuke.”+ 32 Mangaia are a a korei roobun te booti tautia ao a kabetinakoa.
33 Ngke e a kaani ngaina ao e a kaungaia ni kabane Bauro bwa a na amwarake, ao e taku: “Ai ami ka-14 ni bong ngkai ni kakariaria ao kam tuai man amwarake naba teutana. 34 Mangaia ae I kaungaingkami bwa kam na amwarake teutana bwa kam aonga ni maiu, ao akea temanna i buakomi ae e na bua irannatuna teaina.” 35 Ngke e tia n taekina aei ao e anaa te bwerena ao e katituaraoa te Atua i mataia ni kabane, ao e oteia ao e amwarake. 36 Mangaia are a a kabebeteaki nanoia ao a a bane n amwarake. 37 Ao mwaitira ni kabane ngaira ake n te kaibuke bon 276 aomata.* 38 Ngke a a nuai ao a a tewenakoi uita i taari ni kabebetea te kaibuke.+
39 Ngke e a ngaina ao a a nora te mwanoku teuana ae bikebike, ma a aki ataa te aba+ aei, ao a motika nanoia bwa a na kakoroa te kaibuke iai ngkana a kona. 40 Mangaia are a korei roon atinro ni kabwakai i taari, ao a kabwarai naba kabaeani bwennarinan te kaibuke, ao imwin irakean te ie are mai moa ni kaitaraa te ang, ao a a ieakina te bike. 41 Ngke a a roko i aon te kaora ike a aitiboo iai taari ao a a kakoroa te kaibuke, ao e a bae moan te kaibuke n aki kakammwakuri, ma e a urubekebeke bukina man ororeakina n te nao.+ 42 Ao a iangoia tautia bwa a na tiringia aomata aika taiani bure bwa e aonga n akea ae uanako ma n rabanako. 43 Ma te mataniwi n tautia e kani kamaiua Bauro, ai ngaia are e a totokoa aia iango. Ao e tua nakoia ake a kona n uaua bwa a na ewenako moa i taari ao n uarake, 44 ao a na rimwi ake nikiraia, tabeman a na toka i aon raai ao tabeman i aoni bwain nako te kaibuke. Ao n te aro aei, a a bane ni maiu ma n aerake raoi n te aba.+
28 Ao ngke ti a roko i eta, ti a ataia bwa te abamwakoro arei e aranaki bwa Merita.+ 2 Ao a kaotiota te atataiaomata ae rianako nakoira kaain te aba.* A kauraa te ai ao a mwaneira ni buokira ni kabane, ibukin te karau ae bwaka ao te kamariri. 3 Ma ngke e ikota te bwabwati ni kai Bauro ma ni karea te ai, ao e otinako mai iai te naeta ae te baiba ibukin te kabuebue ao e tenaa baina n tineia. 4 Ngke a nora te man ae boitin kaain te aba bwa e tinetine i baina, ao a taku i marenaia: “Bon te tia tiritiri teuaei, bwa e ngae ngke e reke maiuna mai taari, ma e aki kariaiakaki iroun te Kaetitaeka ae Riai* bwa e na teimatoa ni maiu.” 5 Ma e taeaanako te man arei Bauro nakon te ai ao e aki ikoaki iai. 6 Ma a kariaa ae e na tibutau baina ke e na rina ni bwaka ni mate. Ma imwin aia kakantaninga n te tai ae maan ao a noria bwa akea te bae buakaka ae riki nakoina, ao a a bita aia iango ao a a taku bwa temanna naba te atua.
7 Ma e kaan te tabo arei ma aban nako te aomata ae kakannato riki n te aba anne, ae arana Boberio, ao e mwaneira ao e kairuwaeira n akoira i nanon tenibong. 8 E wene n aoraki tamani Boberio n te nne ni wene bwa e kabuebue ao e kaabekabeka, ao e rin Bauro ni kawaria ao e tataro, ao e kaaki baina i aona ao e katoka aorakina.+ 9 Imwin rikin aei, ao a a manga roko ni kawaria kaain te aba ake tabemwaang ake a aoraki, ao a kamarurungaki.+ 10 A karineira naba n anganira bwaai n tituaraoi aika bati, ao ngke ti nangi boraunako, ao a karekei bwaai nako aika ti kainnanoi.
11 Tenua namwakaina imwina ao ti a ienako n te kaibuke ae kanikinaeaki n “Natin Tieuti.”* Te kaibuke aei boni mai Arekanria ao e tiku n te abamwakoro ni kakatoka te kamwaitoro. 12 Ti rororake n te matabaiawa i Turakuta, ao ti tiku iai i nanon tenibong. 13 Mai ikanne ao ti a kaneneinako ni karokoa rokora i Rekio. Tebongina imwina ao e a kare te angimaiaki ao ti roko i Buteori n te kauoua ni bong. 14 Ti boo ma taari ikai ao a kaungaira bwa ti na tiku irouia i nanon itibong, ao ai ngaia anne arora ni kaea Rom. 15 Ngke a ongo taekara taari ake iai, ao a mwananga ni karokoa rokoia n te tabo ni Mwakete i Abia ni butimwaeira iai, ao tabeman a kauiaira n Auti n Iruwa Aika Tenua. Ngke e noriia Bauro, ao e kaitaua te Atua ao e kaungaaki nanona.+ 16 Ngke ti a roko i Rom, ao e kariaiakaki Bauro bwa e na maeka i bon irouna ma te tautia ae te tia tararuaia.
17 Ma tenibong imwina ao e ikotiia mwaane ake a kakannato riki Bauro mai buakoia I-Iutaia, ao ngke a a ikotaki ao e taku nakoia: “Mwaane, taari, e ngae ngke I aki kaaitaraia te koraki ke aia katei ara bakatibu,+ ma e anga te aba ngai bwa te bure mai Ierutarem nako nanoni baia I-Rom.+ 18 Ao ngke a a tia I-Rom ni kakaae nako taekau,+ ao a kani kainaomataai, bwa akea te bwai ae riai mateu iai.+ 19 Ma ngke a rawa iai I-Iutaia, I a riai ni bubutii bwa N na tei i matani Kaitara.*+ Ma bon akea nanou ni kani bukinia iai au natannaomata. 20 Ai ngaia are I a bubutii bwa N na kaitiboo ma n taetae ma ngkami, bwa I kabaeaki n te taurekereke aei ibukin aia kantaninga tibun Iteraera.”+ 21 A taku nakoina: “Akea taekam ae reke iroura n te reta mai Iutaia, ao akea naba te tari ae roko ae e kaongoira ke n taekina te bwai teuana ae buakaka ibukim. 22 Ma ti taku bwa e riai bwa ti na ongora iroum bwa tera am iango, bwa ni koauana ti ataia bwa e kakabuakakaaki te koraki n Aro aei+ n taabo nako.”+
23 Ao a namata aia bong are a na kaitiboo iai ma ngaia, ao e a bati riki iai te koraki ake a kawaria n ana tabo ni maeka. Ao e kabwarabwaraa te baerei nakoia man te ingabong ni karokoa ae e a moantairiki, ngke e kakororaoa kaotiotan taekan ana Tautaeka n Uea te Atua, ao e kabongana te Tua Rinanoni Mote+ ma aia koroboki Burabeti+ n anai nanoia nakon Iesu.+ 24 Ao tabeman a a kakoauai baike e taekin, ma a aki kakoauai ake tabemwaang. 25 A aikoa boraoi n iango, ai ngaia are a a nako, ma iai teuana ana taeka Bauro ae kangai:
“E bon eti te taamnei ae raoiroi ngke e taetae rinanon Itaia are te burabeti nakoia ami bakatibu 26 ni kangai, ‘Naako nakoia aomata aikai ao kangai: “Kam na bon ongora ma kam na aki ota, ao kam na bon taratara ma kam na aki noraaba.+ 27 Bwa a rikirake n aki muti nanoia aomata aikai, ao a ongo taningaia ma a aki rotaki iai. A kaini mataia bwa a aonga n aki noraaba ni mataia ao n aki ongo n taningaia, ao a aki ota nanoia, ao a aki rairaki n oki bwa N na kamarurungia.”’+ 28 Mangaia ae kam na ataia bwa e a tia n tataekinaki taekan ana kakamaiu te Atua aei nakoia natannaomata aika tiaki I-Iutaia,+ ao a na bon ongo iai.”+ 29 *——
30 Ao e mamaeka Bauro n ana auti+ ae kabooa tangoana i nanon uoua te ririki, ao e bubutimwaeiia raoi te koraki ni kabane ake a kawaria, 31 n uarongorongoa ana Tautaeka n Uea te Atua nakoia, ma n reireinia taekan te Uea ae Iesu Kristo n aki maaku*+ ao n aki tutukaki.
Ke, “nako tabon nako.”
Kuriiti, “sabbatou . . . odon,” ae te raroa ae e kariaiakaki ni mwananga iai te I-Iutaia n te bongi n Taabati.
Ke, “te koraki n.”
Kuriiti, “n riirin ao n otiotinako.”
Nora Buk. A5.
A kabongana te aro teuana are e kona iai te Atua ni kaotia bwa tera nanona ni kaineti ma te bwai anne.
Ke, “iangoaki,” ae taekan ae e taraaki bwa tii te arona ma naake 11.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “neewe.”
Nora Nanon Taeka.
Ke, “te wain ae boou.”
Ae tao te aoa 9 a.m.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Ke, “babaire.”
Ke tao, “man ana bwai ni kabaebae te mate.”
Nora Buk. A5.
Kuriiti, “Ao irikou e.”
Ke, “Eriti,” ae taekan ruanimaten te botannaomata. Nora Nanon Taeka.
Kuriiti, “teuare uaani bebeena.”
Ke, “Eriti,” ae taekan ruanimaten te botannaomata. Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Ke, “n ibuokanibwai i marenaia.”
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A5.
Ae tao te aoa 3 p.m.
Ae boutokaaki ni boua aika bati.
Kuriiti, “tanrikaaki.”
Kuriiti, “mai matan Iehova.” Nora Buk. A5.
Ke, “tabu.”
Nora Buk. A5.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Kuriiti, “am kariki.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Nora Nanon Taeka.
Ke, “a ninikoria.”
Ke, “a aki reireiaki,” ae taekan ae a aki reirei n aia kuura rabi; tiaki nanona bwa a babanga ni wareware ao ni koroboki.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “te mwakuri ae kamimi.”
Nora Buk. A5.
Ke, “ana Kristo.”
Kuriiti, “ni baim ao n te reirei ni kairiri.”
Nora Buk. A5.
Ke, “kakorakoraia n tataro.”
Nora Buk. A5.
Ae boutokaaki ni boua aika bati.
Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”
Nora Nanon Taeka.
Ke, “katikiia.”
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Ke, “te aroka.”
Nora Nanon Taeka.
Kuriiti, “aki kakukurei.”
Ke, “mwaane aika itiman aika raoiroi taekaia.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”
Kuriiti, “ana kariki.”
Kuriiti, “ana kariki.”
Ke, “bwainikirinaki.”
Ke tao, “e karaoa naba aron anne nakon.”
Ke, “baatuan.”
Ke, “iai te uita.”
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Ke, “kaikawaaki.”
Ke, “e a motikia.”
Ke, “tuoiia.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “bwaai; taabo.”
Nora Buk. A5.
Ke, “a aki korotobibiaki kunin nanomi ma taningami.”
Nora Nanon Taeka, “Taamnei.”
Nora Buk. A5.
Ke tao, “te kaawa teuana.”
Nora Buk. A5.
Kuriiti, “te ari ae mao.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Ke, “te mataniwi n ana auti te uea.” Nora Nanon Taeka.
Te ara n nakoa ni kaineti ma ueannainen Itiobia rimoa.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “ota n.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A3.
Nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”
Nora Nanon Taeka.
E kaineti aei ma te reirei ao te aroaro ni maiu ni Kristian.
Ke, “tabu.”
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Kuriiti, “kabaeiia; kabureia.”
Kuriiti, “bwa e na kairiia ao a kabaeaki.”
Kuriiti, “nakonako n rin ao n otinako mai.”
Nora Buk. A5.
Ke, “tabu.”
Te ara ni Kuriiti ae Toreka ao te ara n Aramwaike ae Tabita, a uaia n nanona “te Katere.”
Ke, “kauaatao.”
Ke, “tabu.”
Ke, “te mataniwi n ana taanga ni buaka Rom,” ae kairiri i aoia tautia aika 100.
Ke, “te koraki n tautia,” ae te taanga ni buaka n Rom ae kaainaki irouia tautia aika 600.
Ae tao te aoa 3 p.m.
Ke, “e kairuwaeaki.”
A borababaua taubukin angiin auti rimoa, ao a roroko iai aomata ni karaoi baika bati.
Ae tao te aoa 12 n te tawanou.
Ae tao te aoa 3 p.m.
Nora Buk. A5.
Ke, “te aroka.”
Ke, “e na kona n noraki.”
Ke, “naake a kakaonimaki.”
Kuriiti, “n neewe.”
Ke, “kauntaeka ma ngaia.”
Ke, “tei imwaini kawain Iehova?”
Kuriiti, “a a kainabwabu.”
Nora Buk. A5.
Ke, “katea Betero bwa e na kaetaki taekana.”
Nora Buk. A5.
Ke, “Kabaea nukam.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Kuriiti, “ana ruu ni matu te uea.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Ae taekan Erote Antibati, are natin Erote te Kakannato.
Kuriiti, “te teterake,” ae te natinuea ae tei n te aono anne ibukin te Embera n Rom.
Ke, “buokiia aomata; te beku ibukia aomata.” Kuriiti, “lei·tour·gounʹ·ton.”
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Te kowana ibukin te aono, ae e tei ibukin te tautaeka n Rom.
Te aomata aei boni Barietu are n te kibu 6.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Kuriiti, “n te bai ae kateaki.”
Kuriiti, “ana kariki.”
Ke, “te aroka.”
Ke, “te ruanimate ni kauring.”
Ke, “te tangira ae kona n onimakinaki.”
Ke, “kakoauaaki.”
Ke, “karaoa nanon te Atua.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A5.
Ke, “Tubita.”
Ke, “Mokure.”
Nora Buk. A5.
Ke, “te kauntaeka aei.”
Nora Nanon Taeka.
Ke, “te kauntaeka ae bati.”
Ke, “ana umwanrianna.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Ke, “au iango.”
Kuriiti, por·neiʹa. Nora Nanon Taeka.
Ke, “maan aika tiringaki n aki katiinakoaki raraaia.”
Nora Nanon Taeka.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Ke, “maan aika tiringaki n aki katiinakoaki raraaia.”
Kuriiti, por·neiʹa. Nora Nanon Taeka.
Ke, “Ti a manga boo.”
Nora Buk. A3.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “rinanoni.”
Nora Buk. A5.
Nora Buk. A5.
Te tia moti bon te tia kairiri n te kaawa ae mwiokoaki iroun te tautaeka n Rom.
Nora Buk. A5.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “kauekea te kangaanga n.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “ake a roko.”
Kuriiti, “maakakia taimonio.” Kaaini Kuriiti rimoa a iangoia taimonio bwa kaanga atua aika raoiroi ke a buakaka.
Ke, “kanoana.”
Ke, “kanoan.”
Ke, “E mamaroro ma ngaiia.”
Nora Nanon Taeka.
Ae taekan te tinakoka.
Te kowana ibukin te aono, ae e tei ibukin te tautaeka n Rom.
Nora Buk. A5.
N taraana, nako Ierutarem.
Nora Buk. A5.
E teretere bwa e taekinaki ikai taamnein te Atua.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “teimatoa ni kamatoatoaia ao n aki kakoauaa.”
E kaineti aei ma te reirei ao te aroaro ni maiu ni Kristian.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Nora Buk. A5.
Ke, “Nei Riana.”
Te kowana ibukin te aono, ae e tei ibukin te tautaeka n Rom.
Nora Nanon Taeka.
Aio te bong ae aranaki ngkai bwa te Taabati. Bon te moanibong n aia wiki I-Iutaia.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Kuriiti, “otea te kariki.”
Ke, “ibukini kabwaiami.”
Kuriiti, “kabaeaki.”
Ke, “e aki kakawaki irou.”
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Ke, “ana kantaninga.”
Nora Nanon Taeka.
Ke, “kaokoroaki ibukin te Atua.”
Kuriiti, “bwaka i aon roroani Bauro.”
Ke, “mitinare.” Kuriiti, eu·ag·ge·li·stasʹ; Ratine, e·van·ge·liʹstas.
Kuriiti, “aine aika tuai ni boo ma mwaane.”
Ke, “kamamaraa nanou?”
Kuriiti, “ti a kainabwabu.”
Nora Buk. A5.
Ke, “maan aika tiringaki ao a aki katiinakoaki raraaia.”
Kuriiti, por·neiʹa. Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “te mataniwi i aoia tautia aika tenga mwaitiia.”
E kaineti aei ma te reirei ao te aroaro ni maiu ni Kristian.
Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”
Nora Nanon Taeka.
Ke, “kaain Rom.”
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”
Ke, “te oo ae kamainainaaki.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “a tataekini.”
Nora Nanon Taeka.
E nanonaki bwa a kakoauaa bwa iai te rekenikai ngkana e aki koro bukin te taetae n tuea aei.
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Ae tao te aoa 9 p.m.
Nora Nanon Taeka, “Ibonga ae rietata.”
Ke, “te rooia.”
Nora Buk. A3.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
E kaineti aei ma te reirei ao te aroaro ni maiu ni Kristian.
Are aonon Iutaia, ma Kaitareia bon te kaawa are e maeka iai te kowana.
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Ke, “taromaurian atuaia.”
Te ara n nakoa ibukin te Embera n Rom.
Nora Nanon Taeka.
Te ara n nakoa ibukin te Embera n Rom.
Ke, “natannaomata.”
Nora Nanon Taeka.
Ebera, “motikia.”
Ke, “tabu.”
Nora Nanon Taeka, “Mataniwi n ibonga.”
Nora Nanon Taeka.
Te kai ae kakangiaki tabona ae kabonganaaki ibukini kairan te man.
Ke, “kaokoroaki ibukin te Atua.”
Nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
E karaoaki n te namwakaina ae Titiri, ae boraoi ma Tebetembwa/Okitobwa, ae moanaki iai tain te karau ao buakan taari.
Ae taekan te ang ae kare mai meangimainiku.
Te booti ae uarereke ae kona ni kabonganaaki bwa te booti ni kamaiu.
Nora Nanon Taeka.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Nora Nanon Taeka.
Tao 36 te mita (120 te buuti). Nora Buk. B14.
Tao 27 te mita (90 te buuti). Nora Buk. B14.
Kuriiti, psy·kheʹ, nora Nanon Taeka.
Ke, “te koraki aika kabongana te taetae ae ianena.”
Kuriiti, Diʹke, ae tao e kaineti nakon te atua n aine ibukin te kaetitaeka ae riai, ke te kaetitaeka ae riai ae aongkoa te aomata.
Aikai natin Tieuti aika mwaane aika bwebwee, ake araia Katito ao Borukiti.
Nora Nanon Taeka.
Nora Buk. A3.
Ke, “ma te ninikoria ae bati.”