TE EUANGKERIO AE KOREAKI IROUNI MATAIO

1 Bokin rongorongoni maiun* Iesu Kristo* are kanoan Tawita,+ are kanoan Aberaam.+

17 Mwaitin te roro mairoun Aberaam ni karokoa Tawita, bon 14. Mairoun Tawita ni karokoa kairaia taenikai nako Baburon, bon 14, ao mani kairaia taenikai nako Baburon ni karokoa te Kristo, bon 14.

18 Ma aio aroni bungiakin Iesu Kristo. N ana tai ni kainrou tinana ae Maria ma Ioteba, ao ngke a tuai n tekateka n taanga, ao e bikoukou neiei rinanon te taamnei ae raoiroi.*+ 19 Ma ibukina bwa e raoiroi buuna are Ioteba ao e aki kani kamaamaea neiei i mataia aomata, ngaia are e a iangoia bwa e na buuraure ni karaba.+ 20 Ma ngke e a tia n iangoi baikai, ao akea bwa e a kaoti naba ana anera Iehova* nakoina n te mii, ao e kangai: “Ioteba ae kanoan Tawita, tai maaku ni kaira buum ae Maria nakoni mwengam, bwa e riki* te baere i nanona rinanon te taamnei ae raoiroi.+ 21 E na bungia te nati te mwaane ao ko na aranna bwa Iesu,*+ bwa e na kamaiuia ana aomata man aia bure.”+ 22 Ni koauana a riki baikai bwa e na kakoroaki bukin ana taeka Iehova* rinanon ana burabeti, ae kangai: 23 “Noria! E na bikoukou te aine ae tuai ni boo ma te mwaane, ao e na bungia te nati te mwaane, ao a na aranna bwa Emanuera,”+ ae nanona ngkana e rairaki, “E Memena Iroura te Atua.”+

24 Imwina ao e uti Ioteba, ao e karaoa are e tuangnga ana anera Iehova,* ao e kaira buuna nakoni mwengana. 25 Ma e aki wene n taanga ma ngaia ni karokoa bungiakin te nati te mwaane,+ ao e aranna bwa Iesu.+

2 Imwini bungiakin Iesu i Betereem+ i Iutaia n ana bong te uea ae Erote,*+ ao akea bwa a a roko i Ierutarem taani kaiwan itoi mai Mainiku, 2 ao a taku: “E nga teuare bungiaki ae aia uea I-Iutaia?+ Bwa ti nora itoina ngke ti mena i Mainiku, ao ti a roko bwa ti na bobaraaki ni karinea.” 3 Ngke e ongo te Uea ae Erote, ao e kiriwe nanona ma kaain Ierutarem ni kabane. 4 E ikotiia mataniwi n ibonga* ni kabane ao taani koroboki* ao e titirakinia bwa e na bungiaki ia te Kristo.* 5 A taku nakoina: “I Betereem+ i Iutaia, bwa e koreaki ae kangai iroun te burabeti: 6 ‘Ao ngkoe ae Betereem n te aba ae Iuta, tiaki ngkoe te kaawa ae te kabanea ni mangori i mataia taan tautaekana Iuta, bwa e na otinako mairoum te tia tautaeka ae e na kawakinia au aomata aika tibun Iteraera.’”+

7 E weteiia ngkanne taani kaiwan itoi Erote n aki ataaki irouia aomata, ao e neneriia bwa e kaoti n ningai te itoi. 8 E taku nakoia ngke e kanakoia nako Betereem: “Naako ao ukoukora raoi te teei, ao ngkana kam kunea ao kam na oki n tuangai bwa N na nako naba ni bobaraaki ni karinea.” 9 A touaanako kawaia ngke a a tia n ongo ana taeka te uea, ao noria! e rimoaia te itoi are a noria ngke a mena i Mainiku,+ ni karokoa ae e a tei i etan ana tabo te teei. 10 Ngke a nora te itoi bwa e tei, ao a kimwareirei n te kimwareirei ae bati. 11 Ao ngke a rin n te auti, a nora te teei ma tinana ae Maria ao a katorobubua ni bobaraaki ni karinea te teei. A kauki naba aia bwai aika kakawaki, ao a anganna taiani bwaintangira ae te koora, te ribano,* ao te mura.* 12 Ma a oki rikaaki nako abaia n te kawai teaina ibukina bwa a tuangaki iroun te Atua n te mii+ bwa a na aki okira Erote.

13 Ngke a a nako, ao akea bwa e a kaoti ana anera Iehova* nakon Ioteba n te mii,+ ao e kangai: “Teirake, anaa te teei ma tinana ao birinako nako Aikubita, ao tiiku iai ni karokoa tuangam irou, bwa e nang kakaaea te teei Erote ni kamatea.” 14 Mangaia are e teirake Ioteba n te bong ao e kaira te teei ma tinana ao a nako Aikubita. 15 E tiku iai ni karokoa maten Erote, bwa e na kakoroaki bukin ana taeka Iehova* rinanon ana burabeti ae kangai: “I wetea natiu mai Aikubita.”+

16 E a rangi ni korakora unin Erote ngke e a ataia bwa e mwamwanaaki irouia taani kaiwan itoi. E kanakoia ana aomata, ao e tua kamateaia ataei aika mwaane ni kabane i Betereem ao n aonona nako, ake kaka uoua aia ririki rikaaki, ni kaineti ma taini kaotin te itoi are e neneria mairouia taani kaiwan itoi.+ 17 E a koro iai bukin are e taekinaki iroun Ieremia are te burabeti are e taku: 18 “E ongo te aba te bwanaa i Rama ae te tang ma te tanginiwenei ae bati. Bon Rakera+ are tanginiweneiia natina, ao e rawa ni kabebeteaki nanona, bwa ai akea natina.”+

19 Ngke e a mate Erote, ao akea bwa e a kaoti ana anera Iehova* n te mii+ nakon Ioteba i Aikubita, 20 ao e taku: “Teirake ao kaira te teei ma tinana, ao nakon te aba ae Iteraera, bwa a a tia ni mate naake a kan anaa maiun* te teei.” 21 Mangaia are e teirake ao e kaira te teei ma tinana ao e nakon te aba ae Iteraera. 22 Ma e maaku n nako Iutaia bwa e ongo ae e tautaeka Arekerau iai n ruamwin tamana are Erote. Ao ibukina bwa e kauringaki naba n te mii+ iroun te Atua, e a manga mwaing nakon te aono ni Kariraia.+ 23 Ao e nako ni maeka n te kaawa ae Natareta,+ bwa e na kakoroaki iai bukin aia taeka burabeti ae kangai: “E na atongaki bwa te I-Natareta.”*+

3 Ni boong akanne ao e roko n rereuan Iutaia Ioane+ te tia Bwabetito ao e uarongorongo+ 2 ni kangai: “Rairi nanomi, bwa e a kaan te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.”+ 3 Bon Ioane are e taekinna Itaia are te burabeti+ ngke e taku: “Boni bwanaan temanna ae takarua n te rereua ni kangai, ‘Katauraoa kawain Iehova!* Kaetii kawaina imwaina.’”+ 4 Ao e kunnikainna Ioane n te kunnikai ae karaoaki mani buraen te kamero ao e kabaea nukana n te roo.*+ Kanana bon te taake* ao aia karewe manibeeru mai buakonikai.+ 5 A roko irouna kaain Ierutarem ao Iutaia ni kabutaa, ma taabo nako aika uakaan ma te Ioretan,+ 6 ao a kaotiia bwa bon taani bure, ao a bwabetitoaki* irouna n te Karaanga ae Ioretan.+

7 Ngke e noriia Baritaio* ma Tarukaio*+ aika bati bwa a roko n te tabo ni bwabetito, ao e taku nakoia: “Ngkami aika bunia naeta aika baiba,+ antai ae tuangingkami bwa kam kona n rawea maiumi man te rekenikai ae i aoni kawaina n roko?+ 8 Mangaia ae kam na karikii uaa aika kakoauaa raoi rairan nanomi, 9 ao tai kamoamoa i bon iroumi ni kangai: ‘Bon tamara Aberaam.’+ I tuangingkami bwa e kona te Atua ni karikiia natin Aberaam man atibu aikai. 10 E a wene ngkai te tanai i wakaani kainnamwarake, ao kaai nako ake a aki karikii uaa aika raraoi, a na koreaki n tewenakoaki n te ai.+ 11 I bwabetitoingkami n te ran ibukina bwa kam rairi nanomi,+ ma e korakora riki nakoiu teuare roko imwiu, ae I aki tau ni buutii ana kau.+ E na bwabetitoingkami n te taamnei ae raoiroi+ ao n te ai.+ 12 E taua ana tiaabora i baina ibukini kaaurakean te uita, ao e na kaitiaka raoi bwian ana auti ni kaaki kun ni uita. E na urakin ana uita nakon te auti ni kaikobwai, ma e na kabueka kunin te uita n te ai+ ae aki kona ni mate.”

13 Ao e roko Iesu mai Kariraia nakon Ioane n te Karaanga ae Ioretan bwa e na bwabetitoaki irouna.+ 14 Ma e kataia n tukia Ioane ni kangai: “Boni ngai ae I riai ni bwabetitoaki iroum, ao ko nakoiu?” 15 E kaekaa ni kangai Iesu: “Kariaia ngkai, bwa n te aro aei ti na kakororaoa iai ae raoiroi.” Ao e a aki tukia Ioane. 16 Ngke e otirake naba ngkekei Iesu man te ran imwini bwabetitoana, ao akea bwa e a kaukaki karawa,+ ao Ioane e nora taamnein te Atua ae ruona Iesu n ai aron te taobe.+ 17 Ao akea bwa e a kangai naba te bwanaa mai karawa:+ “Bon Natiu+ ae I tangiria teuaei, ae I kakatonga irouna.”+

4 Imwina ao e kairaki Iesu n te taamnei ae raoiroi nakon te rereua, ao e a kaririaki+ iai iroun te Riaboro.+ 2 Imwin 40 te ngaina ao 40 te bong n aki mamatam, ao e a baki. 3 Ao e roko irouna te tia Kariri+ ao e taku nakoina: “Ngkana ngkoe temanna natin* te Atua, ao tuangia atibu aikai bwa a na riki bwa taian amwarake.” 4 Ma e kaeka ni kangai: “E koreaki ae kangai, ‘E aki riai ni maiu te aomata n tii te amwarake,* ma e na maiu naba n taeka nako aika otinako mai win Iehova.’”*+

5 Ao e kairia te Riaboro nakon te kaawa ae tabu,+ ao e katokaa i aon oon* te tembora,+ 6 ao e taku nakoina: “Ngkana ngkoe temanna natin te Atua, ao ewenako, bwa e koreaki ae kangai, ‘E na mwiokoiia ana anera ibukim’ ao ‘A na uotiko ni baia, bwa e aonga n aki toki waem n te atibu.’”+ 7 E taku Iesu nakoina: “E kangai naba ae koreaki, ‘Ko na tai kataa+ Iehova* ae Atuam.’”

8 E a manga kairia te Riaboro nakon te maunga ae rangi n rietata, ao e kaotii nakoina tautaeka n uea nako n te aonnaba ma tamaroaia.+ 9 Ao e taku nakoina: “N na anganiko baikai ni kabane ngkana ko katorobubua ni bobaraaki n taromauriai n tii teuana te tai.” 10 Ao e taku Iesu nakoina: “An naako Tatan! Bwa e koreaki ae kangai: ‘Ko riai n taromauria Iehova* ae Atuam,+ ao ko riai n toro irouna+ n tii ngaia.’” 11 E kitanna+ te Riaboro, ao noria! a roko anera, ao a moana tabeakinani kainnanona.+

12 Ao ngke e ongo Iesu taekani kamatawarikan+ Ioane, ao e mwaing nako Kariraia.+ 13 Imwini kitanan Natareta, ao e nako ni maeka i Kaberenaum+ n uakaan ma te nama, n aia aono Teburun ao Nabetari, 14 bwa e na kakororaoaki are e taekinaki rinanon te burabeti are Itaia are taku: 15 “Aban Teburun ao aban Nabetari are i rarikin te kawai are tiki nako taari n iteran te Ioretan are te iterana, are Kariraia are abaia ianena! 16 E nora te oota ae abwabwaki te botannaomata ae mena n te rotongitong, ao e kaborake te oota+ i aoia+ te koraki akana mena n nuun te mate.” 17 Man te tai anne, ao e moana ana uarongorongo Iesu ni kangai: “Rairi nanomi, bwa e a kaan te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.”+

18 Ngke e nakonako i rarikin Namani Kariraia,* ao e noriia taari aika uoman, ae Timon ae aranaki bwa Betero+ ao tarina ae Anterea ni kabwakaa aia karaun n te nama, bwa taan akawa naakai.+ 19 Ao e taku nakoia: “Nakomai rimwiu, ao N na karaoingkami bwa taan akawa aika konami aomata.”+ 20 Ao a kitan aia karaun ngkekei naba, ao a iria.*+ 21 E nako riki teutana, ao e noriia taari aika uoman ae Iakobo ma tarina ae Ioane+ ake natin Tebetaio. A mena n te booti ma tamaia ae Tebetaio ni bonotii aia karaun, ao e weteiia.+ 22 A kitana te booti ao tamaia ngkekei naba, ao a iria.

23 Imwina ao e nako ni kabutaa Kariraia+ n angareirei n taian tinakoka,*+ ao n tataekina te rongorongo ae raoiroi ae taekan te Tautaeka n Uea, ma ni katoki aeka n aoraki nako ao mamaara ni kabane aika ituia aomata.+ 24 E taonaanako Turia rongorongona, ao aomata a kairiia te koraki ni kabane nakoina ake a karawawataaki n aoraki aika kakaokoro ma te maraki ae korakora,+ ake te koraki ake a taniaki irouia taimonio,+ a kaatikitiki,+ ao a mate rabwataia, ao e kamarurungia. 25 Ngaia are a a iriria aomata aika uanao mai Kariraia, Tekabori,* Ierutarem, Iutaia, ao man iteran te Ioretan are te iterana.

5 E ararakea te maunga ngke e noriia aomata aika uanao ao ngke e tekateka, ao a nakoina taan rimwina, 2 ao e a reireinia ni kangai:

3 “A a kukurei akana ataia bwa a kainnanoa te Atua,*+ bwa aia bwai te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.

4 “A a kukurei akana nanokawaki bwa a na kabebeteaki.+

5 “A a kukurei akana nimamannei*+ bwa a na bwaibwai n te aonnaba.+

6 “A a kukurei akana bwarua+ kakaraoan ae raoiroi bwa a na rauaki+ n te raoiroi.

7 “A a kukurei akana nanoanga+ bwa a na nanoangaaki.

8 “A a kukurei akana eti nanoia+ bwa a na nora te Atua.

9 “A a kukurei taani karekea te raoi*+ bwa a na atongaki bwa natin te Atua.

10 “A a kukurei akana bwainikirinaki ibukin te raoiroi,+ bwa aia bwai te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.

11 “Kam a kukurei ngkana a kabwainrangingkami+ aomata, ma ni bwainikiriningkami+ ao n uaraoingkami ibukiu.+ 12 Kam na kakatonga ao kam na rangi ni kimwareirei,+ bwa e rianako kaniwangami+ i karawa, bwa bon anne naba aroni bwainikirinaia burabeti ake rimoa.+

13 “Taoron+ te aonnaba ngkami, ma ngkana e bua korakoran te taoro, e na kangaa ni manga kaokaki? Ai bon akea bonganana ma e tii tau n tewenakoaki i tinaniku+ ike e na toutouaki iai irouia aomata.

14 “Te oota ibukia kaain te aonnaba ngkami.+ E aki kona ni karabaaki te kaawa ae mena i aon te maunga. 15 Ngkana a kauraa te taura aomata ao a aki katikua i aan te bwaene,* ma a katokaa i aon te kaintaura, ao e oota nakoia kaain te auti ni kabane.+ 16 Kam na kaotiota naba ami oota i mataia aomata,+ bwa a na nori ami mwakuri aika raraoi+ ao a na neboa iai Tamami are i karawa.+

17 “Tai taku i nanomi bwa I roko bwa N na kamauna te Tua ke aia reirei Burabeti. I aki roko ni kamaunai ma I roko bwa N na kakoroi bukia.+ 18 I tuangingkami te koaua, bwa e kona riki ni mauna karawa ma aonnaba, nakon ae e na mauna manin te taeka teuana ae te kabanea n uarereke ae koreaki n te Tua ke tamruruna, n aki kakoroaki moa bukina ni kabane.+ 19 Mangaia ae ane e riaon te tua teuana ae mangori riki mai buakon tuua aikai ao e reireinia aomata bwa a na urua, e na atongaki bwa e aki tau n rin* n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa. Ma ane e irii nanon tuua aikai ao n reireinia aomata iai, e na atongaki bwa e tau n rin* n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa. 20 I tuangingkami bwa kam na aki rin n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa,+ ngkana e aki rianako riki raoiroimi nakoia taani koroboki* ma Baritaio.*+

21 “Kam ongo bwa e taekinaki nakoia kaain rimoa ae kangai: ‘Ko na tai tiriaomata,+ ma ane e tiriaomata e kona n uotaki taekana nakon te boowi ni motikitaeka.’+ 22 Ma I taku nakoimi bwa ane e teimatoa n un+ iroun tarina, e kona n uotaki taekana nakon te boowi ni motikitaeka. Ao ane e kabuakakaa tarina n taeka aika kamatauninga aika aki riai n taekinaki, e kona n uotaki taekana nakon te Boowi ae Rietata.* Ma ane e kangai nakon tarina, ‘Ko baba ao ko rangi ni buakaka!’ e kona n tewenakoaki n te ai are i Keenna.*+

23 “Ngkana ko uota am karea nakon te baonikarea,+ ao ko uringa ae iai tangin nanon tarim iroum, 24 ao katuka am karea i matan te baonikarea ao naako moa raoiakina tarim, ao imwina ko na oki n anga am karea.+

25 “Bareiko ni kaetii bwaai ma ane e kabaea tangina ibukim n te tua n te tai are kam kaai ni mwananga iai nakon te boowi, bwa e kaawa n anga ngkoe nakon te tia moti, ao te tia moti e na anga ngkoe nakon te tia kaburebure, ao ko a kamatawarikaki naba.+ 26 I tuangko te koaua bwa ko na bon aki otinako mai iai ni karokoa ae ko tia ni kabwakaa te kabanea ni maibi ni mwane ae mena iroum.*

27 “Kam ongo bwa e taekinaki ae kangai: ‘Ko na tai wene ni kimoa.’+ 28 Ma I taku nakoimi bwa ane e teimatoa n tarataraa te aine+ n iango i nanona bwa e kani wene n taanga ma ngaia, ao e a tia ni wene ni kimoa ma ngaia i nanona.+ 29 Ngkana e kabwakako matam are te atai, ao autia ni karenakoa.+ Bwa e raoiroi riki ibukim bwa e na bua bwain rabwatam teuana, nakon ae e na tewenakoaki i Keenna*+ rabwatam ni kabane. 30 Ao ngkana e kabwakako baim are ataim, koreia ao karenakoa.+ Bwa e raoiroi riki ibukim bwa e na bua bwain rabwatam teuana, nakon ae e na roko rabwatam ni kabane i Keenna.*+

31 “E taekinaki naba bwa ‘teuare buuraure ma buuna, e na anganna te beeba ni buuraure.’+ 32 Ma I taku nakoimi bwa teuare karaoa te buuraure ma buuna ae aki wene ni bure,* e kairekerekea neienne n te wene ni kimoa ngkana e a manga mare neienne, ao ane e mare ma te aine temanna ae buuraure n aron aei, ao e wene ni kimoa naba.+

33 “Kam ongo naba bwa e taekinaki nakoia kaain rimoa ae kangai: ‘Tai tuea n aki kakoroa bukina,+ ma ko riai ni kakororaoi am taeka ni bau nakon Iehova.’*+ 34 Ma I taku nakoimi: Tai tuea naba teutana,+ ni mwanewea karawa bwa bon ana kaintokanuea te Atua, 35 ke aonnaba bwa bon nangoani waena,+ ke Ierutarem bwa bon ana kaawa te Uea ae kakannato.+ 36 Tai tuea ni mwanewea taekan atum, bwa ko aki kona ni kamainainaa ke ni karorooa iram teaina. 37 Ma ngkana kam atonga ‘Eng’ ao nanona eng, ao ami ‘Tiaki’ nanona tiaki,+ bwa a riki mairoun teuare buakaka+ taeka aika raka riki nakon aikai.

38 “Kam ongo bwa e taekinaki ae kangai: ‘Te mata boona te mata ao te wi boona te wi.’+ 39 Ma I kangai nakoimi: Tai kaitaraa te aomata ae buakaka, ma ngkana iai ae e orea tabam are te atai, ao ko na anganna naba tabam are teuana.+ 40 Ao ane e kani kateiko n te boowi bwa e na anaa am kunnikai, anganna naba am kauaatao,+ 41 ao ngkana e teboniko temanna ae tautaeka i aom bwa ko na iria teuana te maire,* iria uoua te maire. 42 Aanga nakon ane e butiiko, ao tai rawa nakon ane e kan tangoa am mwane.*+

43 “Kam ongo bwa e taekinaki ae kangai: ‘Ko riai n tangira raom n aomata+ ma n ribaa ane e kairiribai nakoim.’ 44 Ma I kangai nakoimi: Teimatoa n tangiriia aomata aika kairiribai nakoimi,+ ao tataro ibukia ake a bwainikiriningkami,+ 45 bwa kam aonga n riki bwa natin Tamami are i karawa,+ are e kaotaa taai i aoia aomata aika buakaka ma aika raoiroi, ao e kabwakaa te karau i aoia aomata aika eti aroia ma aika aki eti.+ 46 Bwa tera kaniwangami ngkana kam tii tangiriia akana tangiringkami?+ Tiaki a karaoa naba anne taan rikoa te taekiti? 47 Ao tera rakan aromi ngkana kam tii kamauriia tarimi? Tiaki a karaoa naba anne aomata aika tiaki I-Iutaia? 48 A riai ni kororaoi* aroaromi n aron Tamami are i karawa ae kororaoi.+

6 “Tarataraingkami bwa kam na aki kakaraoi ami mwakuri aika raraoi i mataia aomata ni kan noraki irouia,+ bwa ngkana aromi anne, kam na aki anganaki kaniwangami iai iroun Tamami are i karawa. 2 Mangaia ae ngkana ko anga bwaai n tituaraoi,* ao tai katanga am buu n aroia taani mwamwanaa te aba i nanon tinakoka* ao i rarikini kawai bwa a aonga ni kamoamoaaki irouia aomata. I tuangingkami te koaua, bwa akea riki kaniwangaia bwa tii kamoamoaaia irouia aomata.* 3 Ma ngkana ko anga bwaai n tituaraoi ao e na aki ataia raom ane i rarikim,* 4 bwa e aonga n raba am bwaintituaraoi, ao e na anganiko kaniwangam+ Tamam ae raba ae aki nonoraki ma e nori bwaai ni kabane.

5 “Ao ngkana kam tataro, ao tai katotongia taani mwamwanaa te aba,+ bwa a kan tei n tataro n taian tinakoka ao n tutani kawai bwa a aonga n noraki irouia aomata.+ I tuangingkami te koaua, bwa akea riki kaniwangaia bwa tii kamoamoaaia irouia aomata.* 6 Ma ngkana ko tataro, naako n am ruu ae onoti ao imwini kainakin am mataroa, tataro nakon Tamam ae raba+ ae aki nonoraki ma e nori bwaai ni kabane, ao e na anganiko kaniwangam. 7 Ngkana ko tataro, tai mwanewei taeka aika titeboo ni kaokiokii n aroia aomata aika tiaki I-Iutaia, aika taku bwa a na ongoraeaki aia tataro ngkai a kabatiai aia taeka. 8 Ma tai kakairi irouia, bwa e a kaman atai baika kam kainnanoi+ Tamami, imwain ae kam butiia.

9 “Ma kam riai n tataro n aron aei:+

“‘Tamara are i karawa, e bia katabuaki*+ aram.+ 10 E bia roko am Tautaeka n Uea.+ E na kakororaoaki nanom+ i karawa ao n te aonnaba+ naba. 11 Anganira kanara* ae ti a tau iai n te bong aei,+ 12 ao kabwarai ara bure,* n ai arora ngkai ti kabwarai aia bure akana bure nakoira.+ 13 Ao tai kariaia bwakara n te kariri,*+ ma kamaiuira mairoun teuare buakaka.’+

14 “Bwa ngkana kam kabwarai aia bure akana bure nakoimi, ao e na kabwarai+ naba ami bure Tamami are i karawa, 15 ma ngkana kam aki kabwarai aia bure, ao e na aki naba kabwarai ami bure Tamami.+

16 “Ngkana kam aki mamatam,+ ao tai manga mata ni kainnano n aroia taani mwamwanaa te aba, bwa a kataraabuakai ubuia* bwa a aonga n ataaki irouia aomata ae a aki mamatam.+ I tuangingkami te koaua, bwa akea riki kaniwangaia bwa tii kamoamoaaia irouia aomata.* 17 Ma ko na kabira atum n te bwaa ao teboka ubum ngkana ko aki mamatam 18 bwa a aonga n aki ataiko aomata ae ko aki mamatam, ma e na ataiko Tamam ae raba ae aki nonoraki ma e nori bwaai ni kabane, ao e na anganiko kaniwangam.

19 “Katoka kaikoan ami bwai aika kakawaki i aon te aba,+ ike e kang bwaai iai te koa* ma te raraa, ao a urubwai ma ni kimoa iai taan iraa. 20 Ma kaikoi baika kakawaki ibukimi i karawa,+ ike e aki kang bwaai iai te koa ma te raraa,+ ao a aki urubwai ma ni kimoa iai taan iraa. 21 Bwa ike e mena iai am bwai ae kakawaki, ao e mena naba iai nanom.

22 “Tauran te rabwata te mata.+ Ngkana e kaatuua taraan te bwai ae tii teuana* matam, ao e na oota* rabwatam ni kabane. 23 Ma ngkana e babakantang* matam,+ ao e na roo rabwatam ni kabane. Ma ngkana bon te rotongitong te oota ane i nanom, ao ai korakorara ngkanne rotongitongina!

24 “Akea ae e kona n toro irouia tooka aika uoman, bwa ane e na ribaa temanna ao e na tangira are temanna,+ ke e na nimta temanna ao e na kakeaa bongan are temanna. Kam aki kona ni kaai n toro iroun te Atua ao te Kaubwai.+

25 “Mangaia ae I taku nakoimi: Katoka raraomaeakinani+ maiumi* bwa tera ae kam na kanna, ke tera ae kam na nimma, ke raraomaeakinan rabwatami bwa tera karabaami.+ Tiaki e kakawaki riki maiumi* nakon te amwarake, ao rabwatami nakon te kunnikai?+ 26 Taraiia raoi mannikiba i annang,+ bwa a aki ununiki ke n tai, ke n rikoi uaan arokaia nakon auti ni kaikobwai, ma e ngae n anne, e kakaamwarakeia Tamami are i karawa. Tiaki kam kakawaki riki nakoia? 27 Antai iroumi ae kona ni kaananaua riki maiuna teuana te mwanokunibai* ngkana e raraomaeakinna?+ 28 Ao e aera ngkai kam raraomaeakini karabaami? Karekea reireiami mani kiebu aika rikirake n te tawaana, aika a aki mwamwakuri ke ni bibinoka. 29 Ma I tuangingkami bwa e ngae ngke moan te kaubwai Toromon,+ ma e aki roko tamaroan ana kunnikai n tamaroan tekaina mai buakoia. 30 Ngkana ngaia bwa aei aron te Atua ni kunnikaia arokan te tawaana, aika iai n te bong aei ma a kona n tewenakoaki n te ai n umum ningabong, tiaki e na kukurei riki ni kunnikaingkami, ngkami aika e karako ami onimaki? 31 Mangaia ae tai raraoma+ ma ni kangai, ‘Tera kanara?’ ke ‘Tera nimara?’ ke ‘Tera karabaara?’+ 32 A ukoukori baikai ni kabane kaain te aonnaba, ma e ataia Tamami are i karawa bwa kam kainnanoi baikai ni kabane.

33 “Mangaia are teimatoa n ukoukora moa ana Tautaeka n Uea te Atua ma ana raoiroi, ao a na karekeaki baikai nakoimi.+ 34 Tai iango n raraoma ngkanne ibukin ningabong,+ bwa ko na bon raraomaeakinna ningabong. E bon tannako te bong ma kangaangana.

7 “Katoka ami kabuakaka+ bwa kam kaawa ni manga kabuakakaaki, 2 bwa e na motikaki taekami+ n ai aromi ni motikitaeka, ao a na bairea nakoimi+ aomata te baire are kam baireia nakoia. 3 E aera ngkai ko taraa te aneke ane i matan tarim, ao ko aki nora te oka ane i matam?+ 4 Ke e aera ngkai ko kangai nakon tarim, ‘Kariaia moa bwa N na buuta te aneke mai matam,’ ao noria! te oka ngkoe ane i matam? 5 Ko mwamwanaa te aba! Buuta moa te oka ane i matam, ao ko a tibwa kona n nora raoi aroni buutan te aneke mai matan tarim.

6 “Tai angania kamea baika tabu, ke ni kaaki moomin te bwaeao i mataia beeki,+ bwa a kaawa n toubekai ao ni manga rairaki n ewakaingkami.

7 “Teimatoa ni bubutii ao kam na anganaki.+ Teimatoa n ukeuke ao kam na kunea. Teimatoa ni karebwerebwe ao e na kaukaki nakoimi.+ 8 Bwa ane e bubutii e na anganaki,+ ao ane e ukeuke e na kunea, ao ane e karebwerebwe e na kaukaki nakoina. 9 Ni koauana, antai i buakomi ae butiiaki iroun natina kanana te kariki, ao e na anganna te atibu? 10 Ke tao e butiia te ika, ao e na anganna te naeta? 11 Mangaia are e ngae ngke kam buakaka ma kam ataa te angania natimi bwaintangira aika raraoi, ao ai batira riki ngkanne nanon Tamami are i karawa ni kan anga bwaai aika raraoi+ nakoia akana butiia!+

12 “Mangaia ae bwaai ni kabane aika kam tangiriia aomata bwa a na karaoi nakoimi, kam riai ni karaoi naba nakoia,+ bwa bon aio ae nanonaki n te Tua ao n aia koroboki Burabeti.+

13 “Riin n te mataroa ae wariki,+ bwa e raababa te mataroa ma ni mwawaawa te kawai ae tiki nakon te kamaunanakoaki, ao a mwaiti aika rin iai. 14 Ma e wariki te mataroa ao e reme te kawai ae tiki nakon te maiu, ao a karako akana kunea.+

15 “Tarataraingkami mairouia burabeti ni kewe+ akana nakoimi ni baka n tiibu,+ ma boni kameaanti+ aika kaakang ngaiia. 16 Kam na kinaia n uaaia. A kona aomata n anai kureebe ke biiku man aroka aika kateketeke?+ 17 N aron anne, kainnamwarake aika raraoi a karikii uaaia aika raraoi, ma kaai aika bubuaka a karikii uaaia aika bubuaka.+ 18 E aki kona ni karikii uaa aika bubuaka te kai ae raoiroi, ao e aki kona ni karikii uaa aika raraoi te kai ae buakaka.+ 19 Kaai nako aika aki karikii uaa aika raraoi, a koreaki ma n tewenakoaki n te ai.+ 20 Mangaia ae kam na kinaia aomata akanne n uaaia.+

21 “A na aki bane n rin n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa akana kangai nakoiu, ‘Te Uea, te Uea,’ ma e na tii rin iai ane e kakaraoa nanon+ Tamau are i karawa. 22 Ane a na kangai aomata aika bati nakoiu n te bong arei, ‘Te Uea, te Uea,+ tiaki ti taetae ni burabeti n aram, ma ni kanakoia taimonio n aram, ao ni karaoi kakai aika bati n aram?’+ 23 Ao ngai N na kangai nakoia: ‘I bon aki kinaingkami naba teutana! Naako mairou, ngkami aika taani kakaraoa ae buakaka!’+

24 “Mangaia aei, bwa ane e ongo au taeka aikai ma ni kakaraoi, e na riki bwa kaanga te aomata ae wanawana ae katea ana auti i aon te bwaa.+ 25 Ao e ngo te karau ao e roko te raanga ao e kare te ang ae korakora nakon te auti anne, ma e bon aki bwaka bwa e kateaki i aon te bwaa. 26 Ma ane e ongo au taeka aikai ma n aki kakaraoi, e na riki bwa kaanga te aomata ae nanobaba ae katea ana auti i aon te tano ae maraurau.+ 27 Ao e ngo te karau ao e roko te raanga, ao e oreaki te auti+ anne n te ang ae korakora, ao e bwaka ao e urubekebeke.”

28 Ngke a a bane ana taeka Iesu aikai, ao a a miroaroa te koraki n arona n angareirei,+ 29 bwa e reireinia n aron te aomata ae mwiokoaki+ iroun te Atua, ao tiaki n aroia taani koroboki.*

8 Ngke e ruo man te maunga ao a iria aomata aika uanao. 2 Ao akea bwa e a kawaria temanna te rebera ma ni bobaraaki ni karinea ao e kangai: “Te Uea ko kona ni kaitiakai ngkana ko kani karaoia.”+ 3 Mangaia are e arora baina ma n ringnga ao e kangai: “I kani karaoia! Ko na itiaki.”+ E a rina naba n toki reberana.+ 4 E a manga taku Iesu nakoina: “Taraiko bwa ko na aki tuanga temanna,+ ma naako kaotiko nakon te ibonga,*+ ao aanga te karea are e tua Mote,+ bwa a na nora kakoauaana ibonga.”

5 Ngke e rinnako i Kaberenaum ao e kawaria te mataniwi n tautia* ni bubutiia+ 6 ni kangai: “Te toka, e wene n aoraki n te auti au toro bwa e mate rabwatana, ao e rangi n rawawata iai.” 7 E taku nakoina: “N na kamarurungnga n rokou ikanne.” 8 E kaeka te mataniwi n tautia n taku: “Te toka, I aki tau bwa ko na rin i aani batau, ma ko na tii taetae ao e a marurung naba au toro. 9 Bwa I mena naba i aaia aika kakannato riki nakoiu, ao iai naba tautia aika mena i aau, ao ngkana I kangai nakon temanna, ‘Naako!’ ao e a nako naba, ao nakon temanna, ‘Nakomai!’ ao e a roko naba, ao nakon au toro, ‘Karaoa aei!’ ao e a karaoia naba.” 10 E mimi Iesu ngke e ongo anne ao e taku nakoia te koraki ake a rimwina: “I tuangingkami te koaua, bwa I tuai ni kunea i Iteraera te aomata ae korakora ana onimaki n aron teuaei.+ 11 Ma I tuangingkami bwa a na mwaiti aomata mai mainiku ao maeao, ake a na roko n tekateka n rarikiriki n te taibora ma Aberaam, ao Itaaka, ao Iakoba, n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa,+ 12 ma a na tewenakoaki n te roo are i tinaniku natin te Tautaeka n Uea, ike a na tang ma n tenai bukini mwangaia ibukini bwaran nanoia.”+ 13 Ao e taku Iesu nakon te mataniwi n tautia: “Naako. E na bon riki ane ko onimakinna.”+ Ao e a marurung naba te toro n te tai arei.+

14 Ngke e roko Iesu n ana auti Betero ao e nora tinani buuni+ Betero ni wene n aoraki bwa e kabuebue.+ 15 Mangaia are e ringa baina+ ao e a toki naba kabuebuena, ao e teirake neierei ni katauraoa te amwarake ibukina. 16 Ma ngke e a tairiki, ao a uotaki nakoina aomata aika bati aika taniaki, ao e kaotinakoia taimonio aikai n ana taeka, ao e kamarurungia ake a karawawataaki ni kabane, 17 bwa e na kakoroaki bukin are taekinaki rinanon Itaia are te burabeti are kangai: “E bon anai aorakira ao marakira ma n uotiinako.”+

18 Ngke e noriia te koraki aika bati Iesu i rarikina, ao e tua bwa a na bweenako nakon iteran te nama are teuana.+ 19 Ao e roko irouna te tia koroboki* temanna ao e taku nakoina: “Te tia Reirei, N na iriko nako ike ko nako iai.”+ 20 Ma e taku Iesu nakoina: “Iai bwangaia arobeke,* ao iai nneia n tiku mannikiba ake i annang, ma akea nnen Natin* te aomata ae e na kawenea atuna iai.”+ 21 E a manga kangai te tia rimwina temanna: “Te Uea, kariaia bwa N na nako moa n tauna tamau.”+ 22 E taku Iesu nakoina: “Teimatoa n irirai ao angania maate bwa a na taunia aia mate.”+

23 Ao ngke e a tokara te booti, ao a a iria taan rimwina.+ 24 Ao akea bwa e a roko te buaka ae korakora n te nama, ao a bwaro naao nako nanon te booti, ma e matunako+ Iesu. 25 Ao a nakoina ni kautia ao a kangai: “Te Uea, kamaiuira, ti a kaani mate!” 26 Ma e taku nakoia: “E aera ngkai kam a rangi ni maaku,* ngkami aika e karako ami onimaki?”+ Ao e teirake ni boaa te ang ma te nama ao e a bung naba te ariki.+ 27 A mimi taan rimwina ao a taku: “Antai te aomata aei? E ongo naba irouna te ang ao te nama.”

28 Ngke e a roko n iteran te nama are teuana ae aia aono I-Katara, ao a boo ma ngaia+ uoman mwaane aika otinako mai buakon taian ruanimate* aika taniaki irouia taimonio. Moan te kakamaaku taraaia, ngaia are akea ae e ninikoria ni kona n toua te kawai arei. 29 Ao noria! a tatakarua ni kangai: “Ko na iraanira ngkoe ae Natin te Atua?+ Ko a roko bwa ko na katuuaaeira+ ngkai e tuai n roko taina ae baireaki?”+ 30 Iai te nanai ni beeki ae bati aika amwarake n te tabo ae raroa teutana ma ngaiia.+ 31 Mangaia are a bubutiia Iesu taimonio ni kangai: “Ngkana ko na kaotinakoira, ao kanakoira nakon te nanai ni beeki arei.”+ 32 Ao e taku nakoia: “Naako!” Ao a otinako ao a nako n rin irouia beeki, ao noria! e bane te nanai ni beeki ni biri nakon te katati ao a bwaka mai iai ao a bwabwa n te nama. 33 Ma a birinako taani kawakinia beeki, ao ngke a a roko n te kaawa, ao a karakini bwaai ni kabane n ikotaki ma rongorongoia mwaane ake a taniaki ngkoa irouia taimonio. 34 Ao noria! a bane kaain te kaawa n roko ni kawara Iesu, ao ngke a noria, ao a kaumakia bwa e na kitana aia aono.+

9 Mangaia are e tokara te booti ao e nako n iteran te nama are teuana, ao e nakon ana kaawa.+ 2 Ao noria! a uota nakoina te mwaane ae wene i aon te nne ni wene, ae e mate rabwatana. Ngke e nora aia onimaki Iesu, ao e taku nakon teuare mate rabwatana: “Kabebetea nanom natiu! A a kabwaraaki am bure.”+ 3 Ao a taku i bon irouia taani koroboki* tabeman: “E taetae ni bakannatua teuaei.” 4 E atai aia iango Iesu ao e taku: “E aera ngkai kam iangoi baika bubuaka i nanomi?+ 5 Bwa tera ae bebete riki taekinana, ‘A a kabwaraaki am bure,’ ke, ‘Teirake ao nakonako?’+ 6 Ma ibukina bwa kam aonga n ataia bwa iai mwiokoan Natin te aomata i aon te aba ni kabwarai buure—” e taku ngkanne nakon teuare mate rabwatana: “Teirake tabeka nnem ni wene ao naako nakoni mwengam.”+ 7 Ao e teirake ao e nako ni mwengana. 8 Ngke a nora aei te koraki ao a rotaki n te maaku ao a neboa te Atua are anga te aeka ni mwiokoaki aei nakoia aomata.

9 Imwina, ngke e kitana te tabo arei Iesu ao e nora te mwaane ae arana Mataio n tekateka n aobitin te taekiti, ao e taku nakoina: “Ko na riki bwa te tia rimwiu.” Ao e teirake ao e iria.*+ 10 Imwina riki ngke e amwarake* Iesu i nanon te auti, ao akea bwa a a roko naba taan rikoa te taekiti aika bati ma taani bure, ao a amwarake* ma ngaia ao taan rimwina.+ 11 Ma ngke a nora aei Baritaio,* ao a taku nakoia taan rimwina: “E aera ngkai e amwarake ami tia reirei ma taan rikoa te taekiti ao taani bure?”+ 12 E ongo aia taeka ao e taku: “A aki kainnanoa te taokita aomata aika marurung, ma a kainnanoia akana aoraki.+ 13 Naako moa reiakina ae nanonaki n ae kangai: ‘I tangira te nanoanga ao tiaki te angakarea,’+ bwa I roko bwa N na weteiia taani bure ao tiaki akana raoiroi.”

14 Ao a kawaria taan rimwin Ioane ao a titiraki ni kangai: “E aera ngkai ti kakaraoa te aki mamatam ao a kakaraoia naba Baritaio, ma a aki kakaraoia taan rimwim?”+ 15 E taku Iesu nakoia: “A kona n nanokawaki raoraon te tia mare te mwaane+ ngkai e mena i rarikia? Ma a na roko boong ake e na uotakinako iai te tia mare te mwaane mairouia,+ ao ngkanne, a nang aki mamatam. 16 Akea ae e kona n itua te moti ni kunnikai ae boou i aon te kauaatao ae mane, bwa e na urua te kauaatao ana katikitiki te moti ni kunnikai ae boou, ao e na abwabwaki riki raeuaakina.+ 17 A aki kona naba aomata n atoa te wain ae boou i nanoni nne ni wain* aika bwaai nikawai, bwa ngkana a atoia ao a na raeuaaki, ao e na burinako te wain, ao a na raemengamenga nne ni wain. Ma a atoa te wain ae boou aomata i nanoni nne ni wain aika boou, ao e teimatoa n raoiroi iai te wain ma nnena.”

18 Ngke e taekini baikai nakoia, ao noria! e bobaraaki ni karinea Iesu te mataniwi temanna ae roko ni kawaria, ao e kangai: “Tao e a bae n tia ni mate ngkai natiu te aine, ma ti a nako bwa ko na katokaa baim i aona ao e na manga maiu.”+

19 E teirake Iesu ao e iria, ao a iri naba taan rimwina. 20 Akea bwa e a roko naba i akun Iesu te aine ae nraraa+ i nanon 12 te ririki, ao e ringa buruburun ana kauaatao,+ 21 bwa e tataku i nanona: “Ngkana I tii ringa ana kauaatao, ao I a marurung naba.” 22 E rairaki Iesu ao e taku ngke e noria: “Kabebetea nanom natiu! E kamarurungko am onimaki.”+ Ao e a boni marurung naba neiei n te tai anne.+

23 Ngke e rin n ana auti te mataniwi arei ao e noriia taani katangitang n te kaibwabwaa ao aomata aika bati aika karongoa,+ 24 ao e taku Iesu: “Kitana ikai, bwa e aki mate te teinnaine, ma e matu.”+ Ao a ngareakinna ni kakanikoa. 25 Ngke a kaotinakoaki te koraki nako tinaniku ao e rin ao e taua bain+ te teinnaine, ao e teirake neierei.+ 26 N aron ae kantaningaaki, e a butanako rongorongon te baei n te aono anne.

27 Ngke e kitana te tabo arei Iesu, ao a ririmwina mwaane aika mataki aika uoman+ aika tatakarua ni kangai: “Natin Tawita, ko na nanoangaira.” 28 Ngke e a rin Iesu n te auti, ao a kawaria mwaane aika mataki aikai, ao e titirakinia ni kangai: “Kam onimakinna bwa I kona ni karaoa aei?”+ A kaeka ni kangai nakoina: “Eng, te Uea.” 29 Ao e ringi mataia+ ma n taku: “E na riki nakoimi n ai aron ami onimaki.” 30 Ao a kaureaki mataia, ma e kamatoaa Iesu nakoia ni kangai: “Taraia bwa e na aki ataaki+ te baei irouia aomata.” 31 Ma ngke a otinako, ao a a boni kabutaanako naba rongorongona n te aono arei.

32 Ngke a kitana ikekei, ao noria! e kairaki te mwaane nakoina ae bae newena ae taniaki n te taimonio,+ 33 ao e a tibwa taetae+ imwini kaotinakoan te taimonio mairouna. A mimi iai te koraki ao a taku: “E tuai man noraki te aekaki aei i Iteraera.”+ 34 Ma a kangai Baritaio: “E kanakoia taimonio ni mwaakan aia tia tautaeka taimonio.”+

35 E mwananga Iesu ngkanne ni kawari kaawa ni kabane aika bubura ma aika uarereke, n angareirei n aia tinakoka* ao n tataekina te rongorongo ae raoiroi ae taekan te Tautaeka n Uea, ma ni katoki aeka n aoraki ma mamaara ni kabane.+ 36 Ngke e noriia te koraki ae bati ao e nanoangaiia+ ibukina bwa a karawawataaki ma ni kananoanga, ao a uamaenako n aroia tiibu aika akea te tia kawakinia.+ 37 E taku ngkanne nakoia taan rimwina: “A a rangi ni bati uaa aika riai n taiaki ngkai, ma a karako taani mwakuri.+ 38 Mangaia ae butiia Mataniwin te tai bwa e na kanakoia taani mwakuri nakon taiakin ana uaa.”+

10 Mangaia are e weteiia taan rimwina ake 12 ao e angania te mwaaka ni kona ni kanakoia taimonio,+ ao ni katoki aeka n aoraki ma mamaara ni kabane.

2 Aikai araia abotoro ake 12:+ Te moani bon Timon ae atongaki naba bwa Betero*+ ma Anterea+ are tarina, Iakobo ma tarina are Ioane+ ake natin Tebetaio, 3 Biribo ma Baretoromaio,+ Toma+ ao Mataio+ are te tia rikoa te taekiti, Iakobo are natin Arebaio, ao Tataio, 4 Timon ae te Kananaian,* ao Iuta Itekariota are kamwanea+ Iesu imwina riki.

5 E kanakoia naaka 12 aikai Iesu nakoia aomata, ao e angania kaetieti aikai:+ “Tai nako ni kawariia akana tiaki I-Iutaia, ao tai kawari aia kaawa I-Tamaria,+ 6 ma tii kakawariia tiibu aika bua aika tibun Iteraera.+ 7 Kam na nako ao kam na uarongorongo ni kangai: ‘E a kaan te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.’+ 8 Kamarurungia aoraki,+ kautiia maate, kaitiakiia rebera, ao kanakoia taimonio. Kam anganaki n akea boona, aanga naba n aki kabooaki. 9 Tai karekea te koora ke te tirewa ke te buraati n uotii i nanon ami bwauti ni mwane,+ 10 ke te buua n amwarake ibukin te mwananga, ke ni kauoua ami kunnikai,* ke ami kau ke okomi,+ bwa e riai bwa e na anganaki te tia mwakuri kanana.+

11 “Ngkana kam rin n te kaawa ae bubura ke ae uarereke, kakaaea iai ae e tau ni kawaraki iroumi, ao maeka iai ni karokoa nakomi man te kaawa anne.+ 12 Ngkana kam rin n te auti, kamauriia kaaina ni kangai, ‘Te raoi iroumi,’ 13 ao ngkana a tau ni kawaraki kaaina, e na mena te raoi i aoia+ ma ngkana a aki tau, e na okiringkami ami raoi. 14 Ma ngkana e aki kani butimwaeingkami temanna ke n ongo ami taeka, kam na ioi tanoni waemi+ ngkana kam otinako man te auti ke te kaawa anne. 15 I tuangingkami te koaua, bwa e na bebete riki tuuaan te aba ae Totom ma Komora+ n te Bong ni Motikitaeka nakon tuuaan te kaawa anne.

16 “Noria! I kanakoingkami n ai aroia tiibu aika mena i buakoia kameaanti, mangaia ae kam na karaurau raoi n tarataraingkami n aroia naeta, ao e na itiaki nanomi n aroia taobe.+ 17 Tarataraingkami mairouia aomata bwa ane a na kateingkami n te boowi,+ ao a na kataereingkami+ i nanon aia tinakoka.*+ 18 Ao ane kam na katikaki nako mataia kowana ao ueea+ ibukiu, bwa kam na kaotioti nakoia, ao nakoia akana tiaki I-Iutaia.+ 19 Ma ngkana a kateingkami i mataia, ao tai raraomaeakina aromi n taetae ao baike kam na taekin, bwa kam na anganaki ami taeka n te tai naba anne.+ 20 Bwa kam aki taetae n tii ngkami ma e taetae taamnein Tamami iroumi.+ 21 Ao mwaane a na anga tariia nakon te mate, ao taama a na anga natiia nakon te mate, ao a na teirake naati n ekiianako aia karo, ma n anga ngaiia nakon te mate.+ 22 Ane kam na riribaaki irouia aomata ni kabane ibukin arau,+ ma ane e a tia n nanomwaaka* ni karokoa te toki ao e na kamaiuaki.+ 23 Ngkana a bwainikiriningkami n te kaawa teuana, ao birinako nakon are teuana,+ bwa I tuangingkami te koaua bwa a na aki buta aia kaawa tibun Iteraera iroumi imwain rokon Natin te aomata.

24 “E aki kakannato riki ataein te reirei nakon ana tia reirei, ao e aki kakannato riki te toro nakon ana toka.+ 25 E tau ngkana e katotonga aron ana tia reirei ataein te reirei, ao te toro e katotonga ana toka.+ Ngkana a atonga tokan te auti aomata bwa Beretebuba,*+ ao ai batira riki ngkanne atongaia kaaini batana iai? 26 Mangaia ae tai maakuia, bwa akea te bwai ae rabunaki ae e na aki kakaaki rabunana, ao akea te bwai ae raba ae e na aki ataaki n te taina.+ 27 Ae I tuangingkami n te bong ao tataekinna n te ngaina, ao ae I wirikirikia nakoimi, tataekinna i mataia aomata ni kabane.+ 28 Tai maakuia akana kona n tiringko ma a aki kona n tuka manga maium*+ n te tai ae e na roko, ma ko na maaka teuare kona ni kamaunako i Keenna.*+ 29 Tiaki a kabooaki uoman mannikiba aika tibaaro n te maibibi ni mwane ae uarereke?* Ma bon akea temanna i buakoia ae e na bwaka i aontano n aki ataaki iroun Tamami.+ 30 A bane ni warekaki naba irannatumi. 31 Mangaia ae tai maaku, bwa kam kakawaki riki nakoia tibaaro aika mwaiti.+

32 “Ane e kaota tauani bukiu i mataia aomata,+ ao N na kaota naba tauani bukina i matan Tamau are i karawa.+ 33 Ma ane e kakeaai i mataia aomata ao N na manga kakeaa naba i matan Tamau are i karawa.+ 34 Tai taku bwa I roko bwa N na uota te rau nakon te aonnaba, I aki uota te rau ma I uota te kabaang.+ 35 Bwa I roko bwa N na karika te iraraure. E na kaitaraa tamana te nati te mwaane, ao te nati te aine e na kaitaraa tinana, ao buun te nati te mwaane e na kaitaraa tinani buuna.+ 36 Ni koauana, e na riki te aomata bwa aia kairiribai kaaini batana. 37 Ane e tangira riki tamana ke tinana nakoiu, e aki tau n riki bwa te tia rimwiu, ao ane e tangira riki natina te mwaane ke te aine nakoiu, e aki tau+ n riki bwa te tia rimwiu. 38 Ao ane e rawa n uota ana kai ni kammaraki* ma n irirai ao e aki tau+ n riki bwa te tia rimwiu. 39 Ane e kani karekea maiuna* ao e boni kabuaa, ma ane e kabuaa maiuna* ibukiu ao e na boni karekea.+

40 “Ane e butimwaeingkami ao e butimwaeai naba, ao ane e butimwaeai ao e butimwaea naba Teuare kanakomaiai.+ 41 Ane e butimwaea te burabeti ibukina bwa te burabeti, e na anganaki kaniwangan te burabeti,+ ao ane e butimwaea te aomata ae raoiroi ibukina bwa e raoiroi, e na anganaki kaniwangan te aomata ae raoiroi. 42 Ane e anga tii te mwangko n ran ae mwaitoro nakon temanna mai buakoia aika mangori aikai ibukina bwa e atongaki bwa te tia rimwiu, ao I tuangingkami te koaua bwa e na bon aki kabuaa kaniwangana.”+

11 Ngke e a tia Iesu n anga ana kaetieti nakoia taan rimwina ake 12, ao e a kitana te tabo anne bwa e nako n angareirei ma n uarongorongo ni kaawa ake a uakaan.+

2 E mena Ioane n te karabuuti+ ngke e ongo taekan ana mwakuri te Kristo, ngaia are e a kanakoia taan rimwina+ 3 bwa a na titirakinna ni kangai: “Boni ngkoe Teuare e na Roko, ke ti na kantaningaa temanna?”+ 4 E kaekaia Iesu ni kangai: “Naako ao tuanga Ioane baika kam ongo ma n nori:+ 5 A a noraaba ngkai mataki+ ao a a nakonako mwauku, a a kaitiakaki rebera+ ao a a ongo bonotaninga, a a kautaki maate, ao e a tataekinaki te rongorongo ae raoiroi nakoia aomata aika maiu ni kainnano.+ 6 E a kukurei ane e aki kariaia bwakana man te onimaki ibukiu.”+

7 Ngke a taonnako nakekei ao Iesu e a taekina Ioane nakoia aomata aika uanao ni kangai: “Tera are kam nako ngkoa n noria n te rereua?+ Te maunei ae mwaeiei n te ang?+ 8 Tera ngkoa are kam nako n noria? Te mwaane ae bwaini kunnikai aika rangi n raraoi? Bwa a mena n aia auti ueea aomata aika bwaini kunnikai aika raraoi. 9 Tera raoi bukin nakomi? Kam na nora te burabeti? Bon te burabeti, ma I tuangingkami bwa e raka riki arona nakon te burabeti.+ 10 Boni ngaia are e koreaki taekana ni kangai: ‘Noria! I kanakoa au tia uataeka n rimoam* bwa e na katauraoa kawaim!’+ 11 I tuangingkami te koaua bwa e tuai ni kaoti mai buakoia aomata aika bungiaki, temanna ae kakannato riki nakon Ioane te tia Bwabetito. Ma e kakannato riki nakoina ane moan te mangori n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.+ 12 Ni moa man ana bong Ioane te tia Bwabetito ni karokoa ngkai, ao a uaiakina tiaia aomata ae te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa ao a karekea, akana kakorakoraia nako iai.+ 13 Bwa a bane aia koroboki Burabeti ao te Tua n taetae ni burabeti ni karokoa ana tai Ioane,+ 14 ao ngkana kam kani kakoauaa ke kam aki, ma boni ngaia ‘Eria are e a kaman taekinaki rokona.’+ 15 Ke e ongo ane iai taningana.

16 “N na kabotaua te roro aei ma antai?+ Bon ai aroia ataei aika uarereke aika tekateka n taiani mwakete n tatakarua nakoia raoia n takaakaro 17 ni kangai: ‘Ti katanga te kaibwabwaa ibukimi ma kam aki mwaie. Ti korakai n tang ma kam aki ororea bwanibwanimi n rawawata.’ 18 N aron anne, e roko Ioane n aki amwamwarake ao n aki momoi, ma a taku aomata, ‘E taniaki n te taimonio.’ 19 E roko Natin te aomata n amwamwarake ao ni momoi,+ ma a taku aomata, ‘Noria! E buabeka teuaei ao te tia ninim wain ao e raoraonia taan rikoa te taekiti ma taani bure.’+ Ma e ngae n anne, e kakoauaaki wanawanan te aomata man ana mwakuri*+ aika raraoi ake e karaoi.”

20 Imwina ao e a kabuakakai kaawa ake a karaoaki iai angiin ana kakai, ibukina bwa a aki rairi nanoia kaaia. 21 E taku: “Ai kananoangara Koratin! Ao ai kananoangara Betetaita! bwa ngke arona bwa a karaoaki kakai ake a karaoaki i nanomi i Turo ao i Titon, ao a na kaman rairi nanoia kaaia ma ni kunnikainia n te raerobwa* ao n tekateka i buakon te mannang.+ 22 Ma I taku nakoimi, bwa e na bebete riki tuuaaia kaain Turo ma Titon n te Bong ni Motikitaeka, nakon tuuaami.+ 23 Ao ngkoe Kaberenaum,+ tao ko na karietataaki nako karawa? Ko na boni karinanoaki nakon te Ruanimate,*+ bwa ngke arona bwa a karaoaki i Totom kakai ake a karaoaki i nanom, ao e na tiku Totom ni karokoa te bong aei. 24 Ma I taku nakoimi, bwa e na bebete riki tuuaan te aba ae Totom n te Bong ni Motikitaeka nakon tuuaani Kaberenaum.”+

25 N te tai anne ao e taku Iesu: “I karaoiroiko i mataia aomata Tamau ae Ueani karawa ma aonnaba, ibukina bwa ko karabai baikai mairouia aika wanawana ao aika rabakau, ma ko kaotii nakoia ataei.+ 26 Eng Tamau, ibukina bwa e boraoi te aro aei ma nanom. 27 E anganai bwaai ni kabane Tamau,+ ao akea ae e ataa raoi te Nati ma tii te Tama,+ ao akea ae e ataa raoi te Tama ma tii te Nati, n ikotaki ma ane e kukurei te Nati ni kaotia nakoina.+ 28 Nakomai nakoiu ngkami akana kam korakai ma n rawawata, ao N na motiki rawami. 29 Amoa amou i aomi ao reirei irou bwa I nimamannei ao I nanorinano,+ ao e na kabebeteaki nanomi iai. 30 Bwa e kamaiu* amou ao e bebete uotau.”

12 N te tai anne, e rinanon te tawaana ni uita Iesu n te bongi n Taabati. A rotaki n te baki taan rimwina, ao a kiniki amwi ni uita ni kang.+ 2 Ngke a nora aei Baritaio,* ao a taku nakoina: “Noria! A karaoa ae tabuaki karaoana n te bongi n Taabati+ taan rimwim.” 3 E taku nakoia: “Kam tuai ni wareka taekan te baere e karaoia Tawita ngke e a rotaki n te baki+ ngaia ma mwaane ake raona? 4 Tiaki e rin n umwan te Atua, ao a kang bwerena ake a kaotiotaki+ i matan te Atua, ae e aki riai ni kanaki irouna ao irouia ana aomata, ma tii ibonga?*+ 5 Ke kam aki wareka taekaia ibonga n te Tua bwa a mwamwakuri* n te tembora n te bongi n Taabati, ma a aki bure iai?+ 6 Ma I tuangingkami bwa iai ikai temanna ae kakannato riki nakon te tembora.+ 7 Ma ngke arona bwa kam ataa nanon ae ‘I tangira te nanoanga+ ao tiaki te angakarea,’+ ao kam aki kona ni kabuakakaia akana akea aia bure. 8 Bwa Uean te bongi n Taabati+ Natin te aomata.”

9 Imwini kitanan ikekei ao e a nako n rin n te tinakoka,* 10 ao noria! e mena iai te mwaane ae mate* baina!+ A kani karekea bukinana,+ mangaia are a titirakinna ni kangai: “E kariaiakaki n te tua te katoki aoraki n te bongi n Taabati?” 11 E taku nakoia: “Ngkana iai ami tiibu ae tii temanna, ao e bwaka te tiibu anne i nanon te mwarua n te bongi n Taabati, antai i buakomi ae e na aki taua ma ni kawaerakea?+ 12 Ai batira riki ngkanne kakawakin te aomata nakon te tiibu! Mangaia are e boni kariaiakaki karaoan te mwakuri ae raoiroi n te bongi n Taabati.” 13 E taku ngkanne nakon teuarei: “Arora baim.” E aroria teuarei, ao e a manga maiu baina n aron are teaina. 14 Ma a otinako Baritaio ao a kaai ni boraraoi bwa a na kamatea. 15 E ataa anne Iesu, ngaia are e a nako man te tabo arei. A mwaiti aomata aika ririmwina,+ ao e kamarurungia ni kabane, 16 ma e kamatoaa n tua nakoia bwa a na aki kaota taekana,+ 17 bwa e aonga ni kakororaoaki te baere e taekinaki rinanon Itaia are te burabeti, are e kangai:

18 “Noria! Au toro+ ae I rineia ae tangiraki irou, ae I* kakatonga irouna!+ N na anganna taamneiu,+ ao e na kamataataa te kaetitaeka ae riai nakoia natannaomata. 19 E na aki mwamwangaingai+ ao e na aki tatakarua, ao akea ae e na ongo bwanaana, i nanoni kawai. 20 Akea te maunei ae einako ae e na kamanatuaa, ke ni kamatea te taura ae bubu wikina,+ ni karokoa te tai are e a tokanikai iai ni karekea te kaetitaeka ae riai. 21 Eng, e boto kantaningaan ae raoiroi irouia natannaomata i aon arana.”+

22 E uotaki nakoina te mwaane ae mataki ma ni bae newena ae taniaki n te taimonio, ao e kamarurungnga, ao e a kona n taetae te baennewe arei ma n noraaba. 23 A bane ni mimi te koraki ao a taku: “Tao Natin Tawita teuaei?” 24 A taku Baritaio ngke a ongo aei: “E aki kanakoia taimonio teuaei, ma e kanakoia ni mwaakani Beretebuba* ae aia tia tautaeka taimonio.”+ 25 E atai aia iango ao e taku nakoia: “A na bwaka tautaeka n uea nako ngkana a a manga buaka i marenaia kaaina, ao a na aki teimatoa kaawa nako ke utu nako ngkana a unraa kaaina i marenaia. 26 N aron anne, ngkana bon Tatan ae kanakoa Tatan, ao e a kaitaraa iai i bon irouna. E na kangaa ngkanne n teimatoa ueana? 27 Ao ngkana I kanakoia taimonio ni mwaakani Beretebuba, ao a kanakoia taimonio ni mwaakan antai ami aomata? Anne bukina ae a na motiki iai taekami bwa kam kairua. 28 Ma ngkana I kanakoia taimonio n taamnein* te Atua, ao e a bon tia n roko ana Tautaeka n Uea te Atua, ma kam aki ataia.+ 29 Ao e na iraanna te aomata n ninia ana auti temanna ae aintoa n anai ana bwai, ngkana e aki kabaea moa? Ao imwina, e a tibwa kuribwaia ana auti teuare aintoa. 30 Ane e aki boutokaai ao e boni kaitaraai, ao ane e aki buokai n ikotiia aomata, ao e kamaenakoia.+

31 “Bwa anne bukina ae I taku nakoimi, bwa a na kabwaraaki aeka ni bure ao kabuakaka* ni kabane ake a karaoi aomata, ma e na aki kabwaraaki te bure ni kabuakakaa te taamnei ae raoiroi.+ 32 N te katoto, e na kabwaraaki ana bure ane e taetae ni kabuakakaa Natin te aomata, ma e na aki kabwaraaki ana bure+ ane e taetae ni kaitaraa te taamnei ae raoiroi. E na aki bwara n te waaki ae ngkai i aon te aba* ke n ae e na roko.+

33 “Ngkana kainnamwarake aika raraoi ngkami ao a na raraoi uaami, ma ngkana kaai ngkami aika kam buakaka ao a na bubuaka uaami, bwa a kinaaki kaai nako n uaaia.+ 34 Ngkami boni bunia naeta aika baiba,+ ao kam na kangaa n taekini baika raraoi ngkai kam buakaka? Bwa e taetae te wi man onraken te nano.+ 35 E kaotii baika raraoi te aomata ae raoiroi mani baike e kakawakin aika raraoi, ao e kaotii baika bubuaka te aomata ae buakaka mani baike e kakawakin aika bubuaka.+ 36 I tuangingkami bwa a na motikaki taekaia aomata+ n te Bong ni Motikitaeka ibukini baike a aki manena ni kabane ake a taekin, 37 bwa e na motikaki taekami bwa kam raoiroi ke kam buakaka, man ami taeka.”

38 A kaekaa taani koroboki* ma Baritaio tabeman ni kangai: “Te tia Reirei, ti kan nora te kanikina mairoum.”+ 39 E kaekaia ni kangai: “A teimatoa ni bubutii te kanikina te roro ae buakaka ae aki kakaonimaki* iroun te Atua, ma akea te kanikina ae a na anganaki ma tii ana kanikina Iona ae te burabeti.+ 40 Bwa n aron Iona are e mena i nanoni biroton te ika ae totoa i nanon tenua te ngaina ao tenua te bong,+ ao e na mena naba i aantano Natin te aomata, tenua te ngaina ao tenua te bong.+ 41 A na uti mwaanen Ninewe n tain te motikitaeka ma kaain te roro aei, ao a na kabuakakaa te roro aei, ibukina bwa a rairi nanoia ngaiia n te rongorongo are e taekinna Iona nakoia.+ Ma noria! iai ikai temanna ae kakannato riki nakon Iona.+ 42 E na kautaki ueannaineni maiaki n tain te motikitaeka ma kaain te roro aei, ao e na kabuakakaa te roro aei, bwa e roko neiei mai tabon aonnaba n ongora n ana taeka n rabakau Toromon.+ Ma noria! iai ikai temanna ae kakannato riki nakon Toromon.+

43 “Ngkana e otinako te taimonio mairoun te aomata, ao e ribuakon taabo aika mwauteretere ni kakaaea nnena ni motirawa, ma e aki reke.+ 44 Ao e taku, ‘N na okira au auti are I mwaing mai iai.’ Ngke e a roko iai ao e noria bwa akea kaaina, ma e a iaakinaki ma ni katamaroaaki. 45 Ao e nako ni kairiia raona n taimonio aika itiman aika buakaka riki nakoina, ao a rin iroun teuarei ni mamaeka irouna. Ao e a kakaiaki riki aron te aomata arei nakon arona are mai mwaina.+ Bon anne ae na riki naba nakon te roro ae buakaka aei.”

46 Ngke e tabe n taetae nakoia te koraki, ao a teitei tinana ma naake tarina+ i tinaniku bwa a kan taetae nakoina.+ 47 Mangaia are e taku temanna nakoina: “Taraia! A tei i tinaniku tinam ma naake tarim, bwa a kan taetae ma ngkoe.” 48 E kaeka ao e taku nakon te aomata are kataetaea: “Antai tinau, ao antai tariu?” 49 E taakina baina nakoia taan rimwina ao e kangai: “Ao aikai tinau ma tariu!+ 50 Bwa ane e kakaraoa nanon Tamau are i karawa, boni ngaia tariu ao mwaaneu ao tinau.”+

13 N te bong anne e kitana te auti Iesu ao e tekateka i rarikin te nama. 2 Ao a a ikotaki aomata aika uanao i rarikina, ngaia are e tokara te booti n tekateka iai, ao a teibabaa aomata i aon te bike.+ 3 Ao e taekini baika bati nakoia n taiani kaikonaki,+ ni kangai: “Akea bwa e a nako te tia ununiki bwa e na uniki koraa.+ 4 Ngke e kamrarai koraa, ao a bwaka tabeua i rarikin te kawai, ao a roko mannikiba ni kang.+ 5 Tabeua a bwaka i aon te riribwa ike e karako te tano iai, ao a kai bwebwerake ibukina bwa e mmani te tano.+ 6 Ma ngke e a kaborake taai ao a a bue ma n rai, kioina ngkai akea wakaaia. 7 Ake tabeua a bwaka i buakon aroka aika kateketeke, ao a rikirake kateketeke ni karibwaia.+ 8 Ma ake tabeua a bwaka n te tano ae raoiroi ao a a moanna n uaa. Tabekai a karikii uaaia kaka 100 riki, ake tabekai kaka 60, ao tabekai kaka 30.+ 9 Ke e ongo ane iai taningana.”+

10 Mangaia are a nakoina taan rimwina ao a taku nakoina: “E aera ngkai ko taetae nakoia n taian taetae ni kaikonaki?”+ 11 E kaeka ao e taku: “Kam anganaki ngkami te mataata ni baika raba aika tabu+ aika ana bwai te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, ma a aki anganaki aomata akekei. 12 Bwa ane iai irouna ao e na kabatiaaki riki n anganaki, ao e na bati ana bwai, ma ane akea irouna, ao e na anaaki are irouna.+ 13 Aio bukina ae I taetae nakoia n taetae ni kaikonaki, bwa a bon taratara ma a aki noraaba, ao a ongora ma a aki ota, ao a aki ataa nanona.+ 14 E kakororaoaki irouia nanon ana taetae ni burabeti Itaia are kangai: ‘Kam na bon ongora ma kam na aki ataa nanona, ao kam na bon taratara ma kam na aki noraaba.+ 15 Bwa a rikirake n aki muti nanoia aomata aikai, ao a ongo taningaia ma a aki rotaki iai. A kaini mataia bwa a aonga n aki noraaba ni mataia ao n aki ongo n taningaia, ao a aki ota nanoia n ae nanonaki, ao a aki rairaki n oki bwa N na kamarurungia.’+

16 “Ma a kukurei matami bwa a noraaba, ao taningami bwa a ongo.+ 17 I tuangingkami te koaua, bwa a mwaiti burabeti ao aomata aika raoiroi ake a kan nori baika kam nori ngkai ma a aki nori,+ ao a kan ongo baika kam ongora ngkai ma a aki ongo.

18 “Ongora ngkai n taekan te kaikonaki are rongorongon te mwaane are ununiki.+ 19 Ane e ongora taekan te Tautaeka n Uea ma e aki ota n ae nanonaki iai, ao e roko teuare buakaka+ ni kuriia are e unikaki i nanona, boni ngaia are unikaki i rarikin te kawai.+ 20 Ao are e unikaki n te tano ae riribwa, boni ngaia are ongora te taeka ao e kai butimwaei ma te kimwareirei.+ 21 Ma e waaki i nanon tabeua te tai ma akea wakaana, ao ngkana e roko te karawawataaki ke te bwainikirinaki ibukin te taeka, ao e kai bwaka. 22 Ao are e unikaki i buakon aroka aika kateketeke, boni ngaia are ongora te taeka, ma e karibwaaki te taeka n raraomaeakinan te maiu n te waaki ae ngkai i aon te aba*+ ma te kaubwai ae kona ni mwamwanaa te aba, ao e aki uaa.+ 23 Ma are e unikaki n te tano ae raoiroi, boni ngaia are ongora taekan te Tautaeka n Uea ao e ota n ae nanonaki iai, ao e karikii uaa. Tabeman a karikii uaaia aika kaka 100 riki, ake tabeman kaka 60, ao tabeman kaka 30.”+

24 E a manga taekina te kaikonaki teuana nakoia ni kangai: “Te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, e kona ni kabotauaki ma te aomata ae uniki koraa aika raraoi n ana tawaana. 25 Ma ngke e matu te aba ao e roko te tia kairiribai n uniki koraan te titania* i buakon te uita, ao e nako. 26 Ao ngke e a bwebwerake te uita ao e a uaa, ao a noraki naba titania i buakoia. 27 Mangaia are a kawara tokan te auti ana toro ao a taku: ‘Te toka, tiaki ko uniki koraa aika raraoi n am tawaana? A kangaa ngkanne n rikirake titania i buakoia?’ 28 E taku nakoia, ‘E karaoa aei te tia kairiribai.’+ A taku nakoina tooro akekei, ‘Ko tangirira bwa ti na nako n taeki ma n ikotii?’ 29 E taku, ‘Kam na aki, bwa kam kaawa n taeki naba wakaan uita ngkana kam koutii titania. 30 A aoriia ni kaai n rikirake ni karokoa tain taiakin uaa, ao ni bongin te tai N na tuangia taan ikotii uaa ni kangai: Koutii moa titania ao kabaei n te bwabwati bwa a na kabuekaki, ao imwina ikotii uita nakon au auti ni kaikobwai.’”+

31 E a manga taekina te kaikonaki teuana nakoia ni kangai: “Te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, kaanga ai aroni koraan te matitati* ae e anaia n unikia te mwaane temanna n ana tawaana.+ 32 Bon te koraa ae te kabanea ni bingingi mai buakoni koraa nako, ma ngkana e rikirake, e riki bwa te aroka ae rangi ni bubura, n te aro are a a titiku ni maeka mannikiba i aoni mwaangana.”

33 E a manga taekina nakoia ana kaikonaki teuana ni kangai: “Te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, kaanga ai aron te iiti are e anaia te aine temanna ao e kaboboa i buakon te burawa ae mwaitina tenua te bwai ni baire ae bubura* ni karokoa ae e a bane n riki.”+

34 E taekini baikai ni kabane Iesu nakoia te koraki n te taetae ni kaikonaki. E bon aki kona n taetae nakoia n aki taetae ni kaikonaki,+ 35 bwa e na kakororaoaki iai are e taekinaki rinanon te burabeti ni kangai: “N na kaurea wiu n taetae ni kaikonaki, ao N na taekini baika raba mangkoangkoa.”*+

36 Ngke e a tia ni kaokiianako te koraki, ao e a rinnako n te auti. A nakoina taan rimwina ao a taku: “Kabwarabwaraa nakoira te taetae ni kaikonaki are taekan te titania n te tawaana.” 37 E kaekaia ni kangai: “Te tia uniki koraa aika raraoi bon Natin te aomata. 38 Te tawaana boni botannaomatan te aonnaba.+ Te koraa ae raoiroi, bon taekaia natin te Tautaeka n Uea, ma titania bon natin nako teuare buakaka.+ 39 Te tia kairiribai are uniki titania bon te Riaboro. Tain taiakin uaa bon tain tokin te waaki ae ngkai i aon te aba,* ao taan ikotii uaa bon anera. 40 Mangaia ae n aron ae a taekaki ma n ikotaki titania ao a kabuekaki n te ai, e na riki naba aekakin anne n tain tokin te waaki ae ngkai i aon te aba.*+ 41 E na kanakoia ana anera Natin te aomata, ao a na kaokoroia aomata ni kabane akana kabwakabwakaa te aba nakon te bure mai buakon ana Tautaeka n Uea, ao akana kakaraoa ae buakaka, 42 ao a na karenakoia nakoni nnen te ai ae uramwaaka,+ ike a na tang ma n tenai bukini mwangaia ibukini bwaran nanoia. 43 N te tai anne, a na raneanea aomata aika raoiroi n aron taai,+ n ana Tautaeka n Uea Tamaia. Ke e ongo ane iai taningana.

44 “Te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa bon ai aron te bwai ae kakawaki ae karabaaki n te tawaana ae e kunea te aomata ao e karabaa. Ibukini kimwareireina iai, e nako ni kaboonakoi ana bwai ni kabane ao e kabooa iai te tawaana arei.+

45 “Te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa bon ai aron naba te tia iokinibwai ae mwamwananga ni kakaaei moomin te bwaeao aika raraoi. 46 Ngke e kunea moomin te bwaeao teuana ae rangi ni kakawaki, ao e nako ao e waekoa ni kaboonakoi ana bwai ni kabane, ao e kabooa te moomi anne.+

47 “Te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa bon ai aron naba te aeka ni karaun are ngkana e kabwakaaki i taari ao e atikaki, ao a mwane iai aeka n iika nako. 48 Ngke e a onrake, a a katikiarake aomata nako aon te bike, ao a tekateka ni botii iika aika raraoi+ ni karin ni nneia, ma a karenakoi iika aika aki tau.+ 49 Bon anne aron tain tokin te waaki ae ngkai i aon te aba.* A na kanakoaki anera bwa a na kaokoroia aomata aika buakaka mai buakoia aomata aika raoiroi, 50 ma ni karenakoia nakoni nnen te ai ae uramwaaka, ike a na tang ma n tenai bukini mwangaia ibukini bwaran nanoia.

51 “Kam mataata n ae nanonaki ni baikai ni kabane?” A taku nakoina: “Eng.” 52 E taku ngkanne nakoia: “Mangaia ae taan angareirei ni kabane aika reireinaki taekan te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, kaanga ai aron teuare tokan te auti, are e kaotinakoi baika boou ma bwaai nikawai mai nanoni nnen ana bwai aika kakawaki.”

53 Ngke e a tia n taekini kaikonaki aikai Iesu, ao e kitana ikekei. 54 Ngke e a roko i abana+ ao e a moana reireinakia aomata n aia tinakoka* n te aro are a a mimi ao a taku: “E reke mai ia wanawanan teuaei, ao e kangaa ni karaoi kakai aikai?+ 55 Tiaki ngaia natin te kabentaa?+ Tiaki Maria aran tinana, ao tarina Iakobo, Ioteba, Timon, ao Iuta?+ 56 Ao tiaki a bane naba ni mena mwaanena i buakora? A bane n reke mai ia baikai iroun teuaei?”+ 57 Mangaia are a a mwerengau irouna.+ Ma e taku Iesu nakoia: “E karineaki te burabeti n taabo nako, ma e aki karineaki i abana ao n ana utu.”+ 58 Ao e aki karaoi kakai aika bati iai, kioina ngkai akea aia onimaki.

14 N te tai anne ao e ongo taekan Iesu+ te tia tautaeka* n te aono arei are Erote 2 ao e taku nakoia ana toro: “Bon Ioane te tia Bwabetito teuarei. E a kautaki mai buakoia maate, ngaia ae e a kona iai ni karaoi kakai.”+ 3 E katikaki ngkoa Ioane iroun Erote* ao e tua kabaeana ma kamatawarikana ibukin Eroria are buuni Biribo are tarina.+ 4 Bwa e tutuangnga Ioane ni kangai: “E aki riai ngkai ko anaa buun tarim+ bwa buum.” 5 Ma e ngae ngke e kan tiringa Ioane, ma e maakuia te koraki ibukina bwa a taku bwa te burabeti.+ 6 Ma ngke e a bukamaruaki ana rekenibong+ Erote, ao e mwamwaie iai natin Eroria te aine. E rangi ni kukurei+ Erote irouna 7 n te aro are e a taetae n tuea bwa e na anganna te baere e na butiia. 8 E taku neiei i aani wiwinakina iroun tinana: “Kaamai atun Ioane te tia Bwabetito i aon te raurau.”+ 9 E ngae ngke e rangi n nanokawaki iai te uea, ma ibukin ana taetae n tuea ao ibukia te koraki ake a amwarake* ma ngaia, e a tua bwa e na anganaki. 10 Mangaia are e kanaanako bwa e na kabakuaki roroan Ioane n te karabuuti. 11 E uotaki atuna i aon te raurau ao e anganaki te teinnaine, ao e uotia neierei nakon tinana. 12 Imwina riki ao a a roko taan rimwin Ioane ao a anaa rabwatana n taunna, ao a kawara Iesu ni kaongoa. 13 Ngke e ongo Iesu ao e kitana ikekei n te booti nakon te tabo ae akea kaaina bwa e na kaokoroa iai. Ma a ongongo aomata aika bati, ao a rianna n rimwina man taiani kaawa.+

14 Ngke e aerake Iesu ao e noriia aomata aika uanao ao e nanoangaiia,+ ao e kamarurungia aia aoraki.+ 15 Ma ngke e a moantairiki ao a kawaria taan rimwina ao a taku: “E raroanako te tabo aei ao e a bwakanako te tai, mangaia ae ko na kanakoia te koraki bwa a na nako ni kabooi kanaia i nanoni kaawa.”+ 16 Ma e taku Iesu nakoia: “A aki riai n nako, ma kam na angania kanaia.” 17 A taku nakoina: “Akea te amwarake iroura bwa tii nimaua te kariki ao uoman te ika.” 18 E taku: “Kaamai.” 19 Imwina e tuangia te koraki bwa a na tekateka i aon te uteute, ao e anai kariki ake nimaua ma iika ake uoman, ao e tararake nako karawa ni katituaraoi,+ ao imwini bwenauaakin te kariki, e angania taan rimwina, ao a tibwatibwaia nakoia aomata. 20 Mangaia are a bane n amwarake ao a nuai. A ikotii nikira n amwarake ao e on iai 12 te bwaene,+ 21 e ngae ngke a a tia n amwarake mwaane aika tao 5,000, n ikotaki naba ma aine ao ataei.+ 22 E waekoa ni katokaia taan rimwina n te booti bwa a na rimoana nakon iteran te nama are teuana, ao ngaia e kaokiianako moa te koraki aika bati.+

23 Ngke e a tia ni kaokiianako te koraki, ao e a waerakea te maunga n tii ngaia bwa e na tataro.+ Ngke e a tairiki ao ai bon tii ngaia ikekei. 24 N te tai aei e a rangi n raroa te booti ma eta, ao e a reimaurua i buakon te nao, bwa e kauntabaiia te ang. 25 Ma ngke e a karangaina* ao e a kawariia n rianna i aon te ran. 26 Ngke a noria taan rimwina n nakonako i aon te ran ao a maaku, ao a taku: “Ai kamira te baei!” Ao a tatakarua ni maaku. 27 Ma e waekoa n taetae nakoia Iesu ni kangai: “Kaninikoriaingkami bwa boni ngai. Tai maaku.”+ 28 Ao Betero e kaekaa ni kangai: “Te Uea, ngkana boni ngkoe, ao tuua bwa N na nakoim i aon te ran.” 29 E taku: “Nakomai!” Ngaia are e a ruo Betero man te booti ao e a nakonako i aon te ran nakon Iesu. 30 Ma e maaku ngke e nora korakoran te angibuaka, ao ngke e a moanna n iinako ao e takarua ni kangai: “Te Uea, kamaiuai!” 31 E waekoa n arora baina Iesu ao e taua, ao e taku nakoina: “Ai karakora am onimaki, e aera ngkai ko nanououa?”+ 32 Ao e a toki te angibuaka ngke a a tia n toka n te booti. 33 A bobaraaki kaain te booti ni karinea ao a taku nakoina: “Bon te koaua bwa Natin te Atua ngkoe.” 34 Ao a nakon iteran te nama are teuana ao a aerake i Kennetareta.+

35 Ngke a a kinaa mwaanen te tabo arei, ao a kanakotaeka ni kabutaa te aba arei, ao aomata a uotiia aoraki ni kabane nakoina. 36 Ao a kawaria ni butiia bwa tao a na tii ringa buruburun ana kauaatao,+ ao a bane ni kamarurungaki raoi naake a ringnga.

15 A kawara ngkanne Iesu mai Ierutarem Baritaio* ao taani koroboki*+ ao a taku: 2 “A aera taan rimwim ngkai a riaon aia katei mwaane ake ngkoangkoa, n aron ae a aki teboki* baia imwain amwarakeia?”+

3 E kaekaia ni kangai: “Ao ngkami, kam aera ngkai kam riaon naba ana tua te Atua ibukin ami katei?+ 4 N te katoto, e kangai te Atua, ‘Karinea tamam ma tinam’+ ao ‘Ke e kamateaki ane e kabuakakaa tamana ke tinana.’+ 5 Ma kam kangai, ‘Ane e taku nakon tamana ke tinana: “Au bwai ae I kona ni buokiko iai e a riki bwa te karea nakon te Atua,”+ 6 ao e aki riai ngkanne ni karinea tamana.’ Mangaia ae kam kakeaa bongan ana taeka te Atua ibukin ami katei nikawai.+ 7 Taani mwamwanaa te aba ngkami, e eti ana taeka Itaia ngke e taetae ni burabetina taekami ni kangai,+ 8 ‘A karineai aomata aikai n riaia, ma e rangi n raroa nanoia mairou. 9 Akea bongan taromauriau irouia, bwa a tataekin aia tua aomata bwa aia taeka n reirei.’”+ 10 E weteiia te koraki bwa a na kaania ao e taku nakoia: “Ongora, ao karekea otami n ae nanonaki ikai:+ 11 E aki kamwaraeaki te aomata ni baike e kang, ma e kamwaraeaki ni baike a nako mai wina.”+

12 Imwin anne a kawaria taan rimwina ao a taku: “Ko ataia ae a maraki nanoia Baritaio ngke a ongo am taeka?”+ 13 E kaekaia ni kangai: “A na koutaki aroka nako aika aki unikaki iroun Tamau are i karawa. 14 Tai tabe irouia. Boni ngaiia taani kairiri aika mataki, ao ngkana e kaira te mataki te aomata ae mataki, ao a na uaia ni bwaka n te mwarua.”+ 15 E kaeka Betero ni kangai: “Kamataataa nanon te kaikonaki anne nakoira.” 16 E taku ngkanne nakoia: “Kam tuai n ota naba ngkami?+ 17 Kam aki ataia bwa baike a kanaki a ruo rikaaki n te biroto ao imwina a otinako man te rabwata? 18 Ma baike a nako man te wi a bon nako man te nano, ao a kamwaraea te aomata baikanne.+ 19 N te katoto, a nako man te nano iango aika bubuaka,+ te tiritiri, te wene ni kimoa, te wene ni bure,* te iraa, te bukibuki ni kewe, ao te taetae ni kabuakaka.* 20 A kamwaraea te aomata baikai, ma e aki kamwaraeaki te aomata ngkana e amwarake ao e tuai n teboki* baina.”

21 E kitana ikekei Iesu ao e nakon aono ake i rarikin Turo ma Titon.+ 22 Ao akea bwa e a roko naba aineni Boinike man te aono anne, ao e takarua ni kangai: “Ko na nanoangaai te Uea ae Natin Tawita. E korakora taniakin natiu te aine n te taimonio.”+ 23 Ma Iesu e aki kaekaa neiei, ngaia are a kawara Iesu taan rimwina ao a kaumakia ni kangai: “Kanakoa neiei bwa ae e a ririmwira n tatakarua.” 24 E kaeka ni kangai: “I aki kanakoaki nakoia aomata nako ma tii nakoia tiibu aika bua aika tibun Iteraera.”+ 25 Ma e roko neierei irouna ao e bobaraaki ni karinea ao e kangai: “Ko na buokai te Uea!” 26 E kaeka ni kangai: “E aki riai anaakini kanaia ataei ao karenakoana nakoia kamea aika uarereke.” 27 E taku neierei: “Eng te Uea ma ni koauana, kamea aika uarereke a kaakang tamruru aika bwaka man aia taibora aia toka.”+ 28 Ao Iesu e kaekaa neiei ni kangai: “Neiko, ai korakorara am onimaki. E na kakororaoaki nakoim ae ko tangiria.” Ao e a marurung natina te aine n te tai arei.

29 E kitana ikekei Iesu ao e mwananga nakon te tabo ae uakaan ma Namani Kariraia.+ Imwina e ararakea te maunga ao e tekateka iai. 30 Ao a kawaria aomata aika uanao ao a kairiia aomata aika mwauku, a toabuaka bwain rabwataia, a mataki, a baennewe ao a a bati riki, ni katikuia i matana, ao e kamarurungia.+ 31 Mangaia are a kubanako te koraki ngke a noria bwa a taetae baennewe, ao a marurung raoi naake a toabuaka bwain rabwataia, ao a nakonako mwauku, ao a noraaba mataki, ao a neboa iai Atuan Iteraera.+

32 Ma e weteiia taan rimwina Iesu ao e taku: “I rangi n nanoangaiia te koraki aei+ bwa aia katenibong aei n tiku i rarikiu, ao akea kanaia, ao I aki kani kaokiia ma te baki,* bwa e kaawa n akea korakoraia i aoni kawaia.”+ 33 Ma a taku taan rimwina nakoina: “Ti na karekea ia te kariki ae tau ibukia aomata aika uanao aikai,+ n te tabo ae raroanako aei?” 34 E taku ngkanne Iesu nakoia: “Mwaitira te kariki ane iroumi?” A taku: “Itiua ao tabeman ika aika uarereke.” 35 Mangaia are imwin tuangakia te koraki bwa a na tekateka i aontano, 36 ao e anai kariki ake itiua ma iika, ao ngke e a tia ni katituaraoi, e bwenauai ao e angania taan rimwina, ao a tibwatibwai nakoia aomata.+ 37 Ao a bane n amwarake ao a nuai, ao a ikotii nikira n amwarake,+ ao a on iai itikora bwaene* aika bubura, 38 e ngae ngke a a tia n amwarake 4,000 mwaane, n ikotaki naba ma aine ao ataei. 39 Imwina ngke e a tia ni kaokiianako te koraki, e toka n te booti ao e nako n aononi Makatan.+

16 Ikai are a a kawaria iai Baritaio* ao Tarukaio* bwa a na kataia, ao a tuangnga bwa e na kaota nakoia te kanikina mai karawa.+ 2 E kaekaia ni kangai: “Ngkana e moantairiki ao kam kangai, ‘E na raoi, bwa e uraura karawa,’ 3 ao n te moaningabong, ‘E na kamwaitoro te bong aei ma ni kakarau, bwa e uraura n roo karawa.’ Kam rabakau ni kabwarabwaraa taraani karawa, ma kam aki kona ni kabwarabwaraa kanikinaean taai aikai. 4 A teimatoa n ukoukora te kanikina te roro ae buakaka ma n aki kakaonimaki* nakon te Atua, ma akea te kanikina ae a na anganaki,+ ma tii ana kanikina Iona.”+ Ao e taonnako ni kitania.

5 A a nako ngkai taan rimwina nakon iteran te nama are teuana, ao a mwaninga n uakariki.+ 6 E taku Iesu nakoia: “Kam na teimatoa n taratara, ao kawakiningkami man aia iiti Baritaio ao Tarukaio.”+ 7 Mangaia are a iango i marenaia ao a taku: “Ti aki uakariki.” 8 E ataia Iesu ao e taku: “E aera ngkai kam kaai ni maroroakinna ae kam aki uakariki, ngkami aika a karako ami onimaki? 9 Kam tuai n ota iai? Kam aki uringi kariki ake nimaua ibukia aomata ake 5,000, ao irakora ngkoa bwaene ake kam ikotii iai?+ 10 Ke kariki ake itiua ibukia aomata ake 4,000, ao irakora bwaene* aika bubura ake kam ikotii iai?+ 11 E aera ngkai kam aki ataa ae I aki taekini kariki nakoimi? Ma kam na kawakiningkami man aia iiti Baritaio ao Tarukaio.”+ 12 A a tibwa ataia bwa e aki tuangia bwa a na kawakinia man te iiti are karikaki iai te kariki, ma man aia reirei Baritaio ao Tarukaio.

13 Ngke e a roko Iesu n aononi Kaitareia Biribi, ao e titirakinia taan rimwina ni kangai: “Antai Natin te aomata ae a taku te koraki?”+ 14 A taku: “A taku tabeman bwa Ioane te tia Bwabetito,+ ao tabeman a taku bwa Eria,+ ao ake tabeman a taku bwa Ieremia, ke temanna mai buakoia burabeti.” 15 E taku nakoia: “Ao ngkami, antai ngai iroumi?” 16 E kaeka Timon Betero ni kangai: “Bon te Kristo+ ngkoe, ae Natin te Atua are maiu.”+ 17 E kaeka Iesu ao e taku nakoina: “Ko a kukurei Timon ae natin Iona, bwa a aki kaota aei nakoim aomata,* ma e kaotia Tamau are i karawa.+ 18 I taku naba nakoim: Boni Betero+ ngkoe, ao N na katea au ekaretia i aon te bwaa aei,+ ao e na aki tokanikai mataroan te Ruanimate* i aon au ekaretia. 19 N na anganiko taiani kiing ibukin te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, ao ane ko kabaea n te aonnaba e a tia ni kabaeaki i karawa, ao ane ko kabwaraa n te aonnaba e a tia ni bwara i karawa.” 20 Imwina e kamatoaa ana taeka nakoia taan rimwina bwa a na aki kaokaotia nakon temanna ae te Kristo ngaia.+

21 Ni moa man te tai anne, ao e a kabwarabwaraa Iesu Kristo nakoia taan rimwina are e riai nakona nako Ierutarem, ao marakina ni baika bati irouia unimwaane ma mataniwi n ibonga* ao taani koroboki,* ao e na kamateaki, ao e na kautaki n te katenua ni bong.+ 22 Ao e kairia Betero ni kaokoroa, ao e boaia ni kangai: “Te Uea, ke e kawakiniko mai iai te Atua, e na aki riki anne nakoim.”+ 23 Ma e tannako Iesu ao e taku nakoni Betero: “Naako akuu, Tatan! Ko a riki bwa te bwai ni kabwakabwaka nakoiu, bwa tiaki ana iango te Atua am iango, ma bon te iango n aomata.”+

24 E taku ngkanne Iesu nakoia taan rimwina: “Ngkana iai ae e kan rimwiu ao ke e kakeaa boni ngaia, ke e tabeka ana kai ni kammaraki* ao ke e teimatoa n irai.+ 25 Bwa ane e kani kawakina maiuna* ao e na boni kabuaa, ma ane e kabuaa maiuna* ibukiu ao e na boni karekea.+ 26 Ni koauana, tera kabwaian te aomata, ngkana e bwaina te aonnaba ni kabane ma e kabuaa maiuna*+ iai? Ke tera ae e na anga te aomata bwa booni mwini maiuna?*+ 27 Bwa e na roko Natin te aomata ma ana anera ma te mimitong mairoun Tamana, ao e na angania ngkanne aomata nako booni mwin aia mwakuri.+ 28 I tuangingkami te koaua, bwa iai tabeman i buakoia aika tei ikai aika a na aki mate ni karokoa ae a nora moa Natin te aomata n roko n ana Tautaeka n Uea.”+

17 Onobong imwina ao Iesu e kairiia Betero ao Iakobo ma tarina are Ioane, n ararakea te maunga ae rangi n rietata n tii ngaiia.+ 2 Ao e onikaki i mataia, ao e raneanea ubuna n aron taai, ao e mainaina ana kauaatao n aron te oota.+ 3 Ao akea bwa a a kaoti nakoia, Mote ma Eria n taetaenikawai ma Iesu. 4 Mangaia are e taku Betero nakon Iesu: “Te Uea, e raoiroi ngkai ti mena ikai. Ma ngkana ko kukurei ao N na katei ikai umwanrianna aika tenua, bwa teuana ibukim, teuana ibukini Mote, ao teuana ibukin Eria.” 5 Ngke e tabe n taetae ao akea bwa e a rabunia naba te nang ae raneanea, ao noria! e taku te bwanaa man te nang arei: “Natiu ae I tangiria teuaei, ae I kakatonga irouna,+ kam na ongo irouna.”+ 6 Ngke a ongo aei taan rimwina ao a katorobubua ni bobaraaki nako aontano, ao a rangi ni maaku. 7 Ao e kaania Iesu ao e ringia ao e taku: “Teirake ao tai maaku.” 8 Ngke a euti mataia, ao akea ae a noria bwa tii Iesu. 9 Ao ngke a tabe n ruo rikaaki man te maunga, ao e kamatoaa Iesu n tuangia ae kangai: “Tai tuanga temanna taekan te miitara ni karokoa kautakin Natin te aomata mai buakoia maate.”+

10 Ma a titirakinna taan rimwina ni kangai: “E aera ngkai a taku taani koroboki* bwa e riai n roko moa Eria?”+ 11 E kaekaia ni kangai: “E koaua bwa e na bon roko Eria ao e na kaetii bwaai ni kabane.+ 12 Ma I tuangingkami bwa e a tia n roko Eria ao a aki kinaa, ma a karaoi nakoina baike a kani karaoi.+ N aron naba aei, e na kammarakaki Natin te aomata irouia.”+ 13 A ataia ngkanne taan rimwina bwa e taekina nakoia Ioane te tia Bwabetito.

14 Ngke a nang roko irouia te koraki ae bati,+ ao e kawaria te mwaane temanna ni katorobubua, ao e taku: 15 “Te Uea, ko na nanoangaa natiu te mwaane bwa e kakaatikitiki ao e a mamaara. E a bati ana tai ni bwaka n te ai ao n te ran.+ 16 I uotia nakoia taan rimwim ma a aki kona ni kamarurungnga.” 17 E kaeka Iesu ao e taku: “Bon te roro ngkami ae akea ami onimaki ao kam kakaraoa ae buakaka.+ E na maanra au tai ni memena i rarikimi? E na maanra au tai n taotaona nanou iroumi? Kairiamai nakoiu.” 18 E boaa ngkanne te taimonio Iesu, ao e a otinako te taimonio mai nanon te teinimwaane, ao e a marurung naba n te tai arei.+ 19 A kawara ngkanne Iesu taan rimwina ngke tii ngaiia ao a taku: “E aera ngkai ti aki kona ni kaotinakoa?” 20 E taku nakoia: “Ibukina bwa e karako ami onimaki. I tuangingkami te koaua bwa ngkana iai ami onimaki ae uarerekeni koraan te matitati, ao kam kangai nakon te maunga aei, ‘Mwemwenako mai ikai nako ikekei,’ ao e a mwemwenako naba, ao akea te bwai ae kam na aki kona ni karaoia.”+ 21* —

22 Ngke a botaki i Kariraia ao e taku Iesu nakoia: “E na kamwaneaki Natin te aomata nako nanoni baia aomata,+ 23 ao a na kamatea, ao e na kautaki n te katenua ni bong.”+ Ao a a rangi n nanokawaki.

24 Ngke a a roko i Kaberenaum ao a kawara Betero taan rikoa te taekiti* ibukin te tembora ao a taku: “E na kabwakaa te taekiti ibukin te tembora ami tia reirei?”+ 25 E taku: “Eng.” Ma ngke e a rin n te auti ao e biririmoa n taetae Iesu nakoina ao e taku: “Tera am iango Timon? E anaaki mairouia antai te tiute ke te roo n rabwata are a anganaki uean aonnaba? Mairouia natiia ueea ke ianena?” 26 Ma ngke e kangai: “Mairouia ianena,” ao e taku Iesu nakoina: “Mangaia ae a aki kabwakaa te roo n rabwata naati. 27 Ma ti kaawa ni kaunia,+ ngaia are naako n te nama ao kabwakaa te ao ma te matau, ao atika te ika are moan teke, ao ngkana ko kaurea wina, ane ko na kunea iai te mwane ae te tirewa.* Anaia ao angania ibukiu ma ngkoe.”

18 N te tai anne ao a kaania Iesu taan rimwina ao a taku: “Antai raoi te kabanea ni kakannato n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa?”+ 2 Mangaia are e wetea te ataei temanna ao e kateia i buakoia 3 ao e taku: “I tuangingkami te koaua bwa ngkana kam aki rairaki* ma ni katotongia ataei,+ ao kam aki kona n rin n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.+ 4 Mangaia ae te aomata ae karinanoa n aron te ataei aei, ao boni ngaia te kabanea ni kakannato n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.+ 5 Ao ane e butimwaea temanna te ataei ae ai aron aei n arau, ao e butimwaeai naba. 6 Ma ane e kabwakaa temanna i buakoia aika uarereke aikai aika onimakinai, e raoiroi riki ngkana e kabaeaki te atibu ae bubura* i roroana, ma ni kaiinakoaki i marawa.+

7 “E kananoanga te botannaomata! E na motikaki taekana ibukin ana bwai ni kabwakabwaka! A na bae n roko bwaai ni kabwakabwaka, ma e na reke kain te aomata ae kabwakaia aomata tabemwaang! 8 Ngkana e kabwakako baim ke waem, koreia ao karenakoa,+ bwa e raoiroi riki ibukim bwa ko na rin n te maiu ma toabuakani bwain rabwatam ke mwaukum, nakon ae ko na karenakoaki ma baim aika uaai ke waem aika uaai, n te ai are aki mamate.+ 9 Ao ngkana e kabwakako matam, autia ao karenakoa, bwa e raoiroi riki iroum bwa ko na rin n te maiu ma matam teuana nakon ae ko na karenakoaki ma matam aika uoua, n te ai ae uramwaaka i Keenna.*+ 10 Tataraingkami bwa kam na aki ribaa temanna mai buakoia aika uarereke aikai, bwa I tuangingkami bwa a aki toki aia anera i karawa n tei i matan Tamau are i karawa.+ 11* —

12 “Tera ami iango? Ngkana iai 100 ana tiibu te mwaane temanna, ao e tiotionako temanna,+ tiaki e na kitania ake 99 i aoni maunga ao n nako ni kakaaea are e tiotionako?+ 13 Ao ngkana e kunea, ao I tuangingkami bwa e na bati riki kimwareireina ibukin te tiibu anne nakoia ake 99 ake a aki tiotionako. 14 N aron naba anne, e aki tangiria Tamau* are i karawa bwa e na bua temanna mai buakoia aika uarereke aikai.+

15 “Ma ngkana e bure tarim, naako ao kaota ana bure* nakoina n tii ngkoe ma ngaia.+ Ngkana e ongo iroum, ao ko kaoka iai tarim nakon te kawai ae eti.+ 16 Ma ngkana e aki ongo, kaai n airi ma temanna ke uoman i rarikim, n te aro are e na kona ni kaetaki bwaai nako n aia kaotioti* taani kakoaua aika uoman ke teniman.+ 17 Ma ngkana e aki ongo irouia, taetae nakon te ekaretia. Ngkana e aki ongo naba iroun te ekaretia, ao ko na taraia bwa kaain te aonnaba+ ke te tia rikoa te taekiti.+

18 “I tuangingkami te koaua, bwa ane kam kabaea n te aonnaba e a tia ni kabaeaki i karawa, ao ane kam kabwaraa n te aonnaba e a tia ni bwara i karawa. 19 I a manga tuangingkami te koaua, bwa ngkana a boo nanoia uoman i buakomi i aon te aba bwa a na bubutii te bwai ae kakawaki, ao e na karaoia nakoia Tamau are i karawa.+ 20 Bwa ike a botaki iai uoman ke teniman n arau,+ ao I mena naba i buakoia.”

21 E kawara ngkanne Iesu Betero ao e taku: “Te Uea, e na iraua ana tai ni bure tariu nakoiu ao N na kabwaraa? E nakon itiua te tai?” 22 E taku Iesu nakoina: “I aki tuangko, nakon itiua te tai, ma nakon 77 te tai.+

23 “Anne bukina ae e kona ni kabotauaki iai te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa ma te mwaane ae te uea, ae tangiriia ana toro bwa a na kabwarai aia taarau. 24 Ngke e a moana ana anai taarau, ao e uotaki nakoina te mwaane ae baena irouna 10,000 te tarena.* 25 Ma ibukina bwa akea ana mwane teuarei are e na kabwarabae iai, e tua te uea bwa e na kaboonakoaki ma buuna ao natina ao ana bwai ni kabane ao e na kabwaraaki iai ana taarau.+ 26 Mangaia are e katorobubua ni bobaraaki te toro arei ni karinea te uea ao e taku, ‘Taotaona nanom irou bwa N na boni kabwaraa au taarau ni kabane nakoim.’ 27 E rotaki n te nanoanga te uea, ao e a kainaomataa te toro arei ao e a kakeaa ana taarau.+ 28 Ma e otinako te toro arei ao e kunea temanna raona n toro ae baena irouna 100 te tenariati,* ao e taua ao e koona roroana, ao e taku, ‘Kabwaraa am taarau ni kabane.’ 29 Mangaia are e katorobubua raona n toro ao e bubutiia ni kangai, ‘Taotaona nanom irou bwa N na boni kabwaraa au taarau nakoim.’ 30 Ma e rawa n ongo, ao e nako n tua kamatawarikana ni karokoa tiana ni kabwaraa baena. 31 Ma ngke a nora te baere riki raona n toro, ao a rangi n nanokawaki iai, ao a nako ni kaongoa aia uea baike a riki ni kabane. 32 E kawaekoaa te toro arei te uea ao e taku nakoina, ‘Te toro ae ko buakaka, I kakeaa am taarau ni kabane ibukina bwa ko bubutiiai. 33 Tiaki ko riai n nanoangaa raom n toro, n arou ae I a tia n nanoangaiko?’+ 34 Ibukin anne e a rangi ni korakora unin te uea, ao e a anga teuaei nakoia taan tararuaia buure ni karokoa tiana ni kabwaraa baena ni kabane. 35 Anne naba aron ae e na karaoia nakoimi Tamau+ are i karawa ngkana kam aki kabwarai aia bure tarimi mai nanomi.”+

19 Ngke e a tia n taekini baikai Iesu, ao e a kitana Kariraia ao e a nako n tian Iutaia are n iteran te Ioretan are te iterana.+ 2 A ririmwina naba aomata aika uanao, ao e katoki aorakia.

3 Ao a kawaria Baritaio* bwa a kani kataia ao a titiraki ni kangai: “E riai bwa e na buuraure te mwaane ma buuna ni kaineti ma bukina aika kakaokoro?”+ 4 E kaekaia ni kangai: “Kam tuai ni wareka are teuare karikiia aomata n te moantai, e karaoiia bwa te mwaane ao te aine+ 5 ao e kangai, ‘Ibukin aei ao e na kitana tamana ma tinana te mwaane ao e na nim ma buuna, ao a na riki n tii te irikona naaka uoman’?+ 6 Ao ai tiaki ngkai uoman naakai, bwa ai tii te irikona. Mangaia ae ane e botiia te Atua ao ke a tai karaureia, aomata.”+ 7 A taku nakoina: “Ao e aera Mote ngke e tua te anga te beeba ni buuraure nakon te aine ao kanakoana?”+ 8 E taku nakoia: “E kariaia Mote bwa kam na buuraure ma buumi+ ibukini matoatoan nanomi, ma tiaki anne arona man te moantai.+ 9 Ma I taku nakoimi bwa teuare buuraure ma buuna ao e a manga mare ma temanna, e wene ni kimoa. Ma e kona ni buuraure teuanne ngkana e a tia ni wene ni bure* neienne.”+

10 A taku nakoina taan rimwina: “Ngkana ngaia aei aron te mwaane ma buuna, ao e a bon raoiroi riki ae akea buum.” 11 E taku nakoia: “A aki bane aomata ni kona ni kataua ae taekinaki, ma tii ake a anganaki.+ 12 Iai aika a aki iein* ibukin aia kangaanga mani bungiakia, ao iai aika aki iein* ibukina bwa a kaikoakaki* irouia aomata. Ma iai aika a aki iein* ibukin te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa. Ke e kataua aei ane e kona ni kataua.”+

13 A uotaki ngkanne ataei nakoina, bwa e na kakabwaiaia ma n tataro ibukia, ma a taetae n un taan rimwina nakoia.+ 14 Ma e taku Iesu: “A aoriia ataei, ao tai kataia n tukiia ngkai a na kawarai, bwa aia bwai akana ai aroia, te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.”+ 15 Ao e kaaki baina i aoia, ao e a nako naba mai ikekei.

16 Akea bwa e a roko ni kawaria temanna ao e taku: “Te tia reirei, baikara mwakuri aika raraoi aika I riai ni karaoi bwa e aonga n reke irou te maiu are aki toki?”+ 17 E taku nakoina: “E aera ngkai ko titirakinai taekan te bwai ae raoiroi? Bon tii Temanna ae raoiroi.+ Ma ngkana ko kan rin n te maiu ao teimatoa ni kakairi n taian tua.”+ 18 E taku nakoina: “Tuua raa?” E taku Iesu: “Are, ko na tai tiriaomata,+ ko na tai wene ni kimoa,+ ko na tai iraa,+ ko na tai kaotioti ni kewe,+ 19 karinea tamam ma tinam,+ ao ko riai n tangira raom n aomata n aron tangiram i bon iroum.”+ 20 E taku te rorobuaka n ataei nakoina: “I bane n toui mwini baikai, tera riki ae I kabwaka iai?” 21 E taku Iesu nakoina: “Ngkana ko kani kororaoi,* ao naako kaboonakoi am bwai ao angania akana maiu ni kainnano mwanena, ao e na reke iai am bwai ae kakawaki i karawa,+ ao nakomai riiki bwa te tia rimwiu.”+ 22 Ngke e ongo aei te rorobuaka n ataei, ao e taonnako ma te nanokawaki, bwa a bati ana bwai.+ 23 E taku ngkanne Iesu nakoia taan rimwina: “I tuangingkami te koaua, bwa e na boni kangaanga rinin te aomata ae kaubwai n te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa.+ 24 I a manga tuangingkami bwa e bebete riki iroun te kamero bwa e na rin i nanoni bwangabwangan te neiran, nakon rinin te aomata ae kaubwai n ana Tautaeka n Uea te Atua.”+

25 Ngke a ongo anne taan rimwina ao a rangi ni kubanako, ao a kangai: “Antai ngkanne ae e nang kona ni kamaiuaki?”+ 26 E karekei taraaia Iesu ao e taku nakoia: “E aki konaaki aei irouia aomata, ma e konai bwaai ni kabane te Atua.”+

27 E kaeka ngkanne Betero ni kangai: “Noria! Ti a tia ni kaaki bwaai ni kabane ao n rimwim, tera ngkanne ae e a mena imwaira?”+ 28 E taku Iesu nakoia: “I tuangingkami te koaua, bwa ngkana a a kaboouaki bwaai ngkana e a tekateka Natin te aomata i aon ana kaintokanuea ae mimitong, ao ngkami aika kam irirai, kam na tekateka naba i aoni kaintokanuea aika 12, ni motiki taekaia aia baronga tibun Iteraera aika 12.+ 29 Ao ane e kitana mwengana ke tarina ke mwaanena ke tamana ke tinana ke natina ke abana ibukin arau, e na anganaki baikai 100 riki te tai mwaitina, ao e na karekea naba te maiu are aki toki.+

30 “Ma a bati akana rimoa aika a na rimwi, ao akana rimwi a na rimoa.+

20 “Bwa te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa kaanga ai aron te toka n te auti teuana, are e kautinako n te karangaina ni karekeia taani mwakuri n ana nne ni kureebe.+ 2 Ngke e a tia ni boraraoia ma taani mwakuri bwa a na karekea teuana te tenariati* n tebongina, ao e a kanakoia nakon ana nne ni kureebe. 3 Ngke e a manga mwananga tao n te katenua* n aoa, ao e noriia tabemwaang n teitei n te mwakete n aoaoriia, 4 ao e taku nakoia, ‘Naako naba ngkami nakon te nne ni kureebe, ao N na anganingkami boomi ae riai.’ 5 Mangaia are a a nako. E a manga nako tao n te kaonoua* ao n te karuaiwa* n aoa, ao e karaoa naba aekakin anne. 6 N te kabanea ae tao te ka-11* n aoa, ao e nako ao e kuneia tabemwaang n teitei, ao e taku nakoia, ‘E aera ngkai kam a teitei ikai n aoaoringkami ni kabongnga?’ 7 A kaeka ni kangai, ‘Ibukina bwa akea ae kammwakurira.’ E taku nakoia, ‘Naako naba ngkami nakon te nne ni kureebe.’

8 “N te moantairiki, ao e taku te tia bwaibwai n te nne ni kureebe nakon teuare mwiokoia bwa te mataniwi, ‘Weteiia taani mwakuri ao angania booia,+ ni moa mairouia ake a kabanea n roko ao imwina ake a moan roko.’ 9 Ngke a a roko mwaane ake a roko n te ka-11 n aoa, ao a anganaki kaka teuana te tenariati.* 10 Ngaia are ngke a a roko naake a moan roko, ao a kantaningaia bwa a na karekea ae bati riki, ma a kabooaki naba n te mwaiti ae teuana te tenariati.* 11 Ngke a anganaki booia, ao a a ngurengure nakon teuare tokan te auti 12 ao a taku, ‘A mwakuri tii teuana te aoa naaka a kabanea n roko aikai, ma ko boni katitebooia naba ma ngaira aika ti a bora ni mwakuri korakora i aan te riringa ni kabongnga!’ 13 Ma e kaekaa temanna irouia ao e taku, ‘Raou, I aki karaoa ae bure nakoim. Tiaki ko boraraoi ma ngai ibukin teuana te tenariati?*+ 14 Anaa am bwai ao naako. I kan angania aika rimwi aikai ae boraoi ma ane I anganiko. 15 Tiaki I inaomata ni karaoa ae I kani karaoia nakon oin au bwai? Ke e bakantang* matam ibukina bwa I raoiroi?’*+ 16 N te aro aei, a na rimoa ake a rimwi, ao a na rimwi ake a rimoa.”+

17 I aoni kawaia nako Ierutarem, ao e kairiianako taan rimwina Iesu ake 12 ni kaonotiia, ao e taku nakoia:+ 18 “Noria! Ti a waerake ngkai nako Ierutarem, ao e na tauaki iai Natin te aomata nakoia mataniwi n ibonga* ao taani koroboki,* ao a na kabuakakaa nakon te mate,+ 19 ao a na anga teuaei nakoia aomata aika tiaki I-Iutaia bwa e na bwainingareaki, ma ni kataereaki, ao e na kamateaki i aon te kai ni kammaraki,+ ao e na kautaki n te katenua ni bong.”+

20 Ao e kawaria tinaia natin Tebetaio+ ma natina aika mwaane, ni bobaraaki ni karinea ao ni butiia.+ 21 E taku nakon neiei: “Tera ae ko tangiria?” Ao neiei e kaekaa ni kangai: “Aanga am taeka bwa a na tekateka i rarikim natiu mwaane aika uoman aikai, temanna i angaataim ao temanna i angamaingim, n am Tautaeka n Uea.”+ 22 E kaeka Iesu ni kangai: “Kam aki ataa te bwai ane kam bubutii. Kam kona ni moi n te mwangko ae N nangi moi iai?”+ A taku nakoina: “Ti kona.” 23 E taku nakoia: “Ane kam na boni moi n au mwangko,+ ma tiaki au bwai te katekateka i angaataiu ao i angamaingiu, ma a na tekateka iai te koraki ake a katauraoaki kaintekateka aikai ibukia iroun Tamau.”+

24 Ngke a ongo naake tengaun taekan te baei, ao a a maraki nanoia irouia taari aika uoman aikai.+ 25 Ma e weteiia Iesu ao e taku: “Kam ataia bwa a tautaekanaki natannaomata irouia aia tia tautaeka, ao a tauaki aroia irouia aomata aika kakannato.+ 26 Tiaki aei aromi ae riai, ma ane e kani kakannato i buakomi,+ ao e riai n riki bwa ami tabonibai,+ 27 ao ane e kan riki bwa te moanibaa i buakomi, e riai n riki bwa ami toro.+ 28 N aron Natin te aomata ae aki roko bwa e na tautorona te aba, ma e roko bwa e na riki bwa te tabonibai,+ ao e na anga maiuna* bwa te kaboomwi ibukia aomata aika bati.”+

29 Ngke a a otinako mai Ieriko ao a rimwina aomata aika uanao. 30 Ao noria! iai uoman mwaane aika mataki aika tekateka i rarikin te kawai, ao ngke a ongo ae e rikekei Iesu, ao a tatakarua ni kangai: “Ko na nanoangaira, te Uea ae Natin Tawita!”+ 31 Ma a boaiia te koraki n tuangia bwa a na aki karongoa, ma a a takarua riki ni kangai: “Ko na nanoangaira, te Uea ae Natin Tawita!” 32 Mangaia are e tei Iesu, ao e weteiia ao e taku: “Tera ae kam tangiria bwa N na karaoia nakoimi?” 33 A taku nakoina: “Te Uea, kaurei matara.” 34 E korakora nanoangaaia iroun Iesu ao e ringi mataia,+ ao a a rina naba ni manga noraaba, ao a iria.

21 Ngke a a uakaan ma Ierutarem ao a a roko i Betebake i aon te Maunga ae Oriweta, ao e kanakoia uoman taan rimwina Iesu,+ 2 ao e kangai nakoia: “Kam na nakon te kaawa ae imwaimi aei, ao ane kam na kunea iai te taongki ae rooaki ma bunna. Kabwaraia ao kairiiamai nakoiu. 3 Ngkana iai ae e kaekaingkami, ao kam riai ni kangai, ‘E kainnanoi te Uea.’ Ao ngkanne e a kanakoia naba.”

4 E bon riki te baei bwa e aonga ni kakoroaki bukin are e taekinaki rinanon te burabeti are taku: 5 “Kam na kangai nakon natin Tion te aine, ‘Noria! E a nakoim am uea,+ ae nimamannei+ ae toka i aon te taongki, eng i aon te taongki te teei, ae bunin te taongki are kabonganaaki ibukin te mwakuri.’”+

6 Mangaia are a a nako taan rimwina ni karaoi baike e tua Iesu.+ 7 Ao a kaira te taongki ma bunna, ao a katokai aia kauaatao i aoia, ao e tekateka i aoia Iesu.+ 8 A taakin aia kauaatao angia aomata mai buakon te koraki ae bati i nanon te kawai,+ ao ake tabemwaang, a korei mwaanganikai ma ni karerenai i nanon te kawai. 9 Ao a tatakarua aomata aika bati ake a rimoana ao ake a rimwina ni kangai: “E bia kamaiuaki Natin Tawita!+ E na kakabwaiaaki teuae nakomai n aran Iehova!*+ E bia kamaiuaki teuaei* iroum, ngkoe ae ko mena i eta i karawa!”+

10 Ngke e a rin i Ierutarem, ao a a bane ni kiriwe kaain te kaawa ao a taku: “Antai aei?” 11 A teimatoa ni kangai te koraki: “Bon Iesu ae te burabeti+ mai Natareta i Kariraia!”

12 E rin Iesu n te tembora ao e kakioianako taani kaboonakoi bwaai ao taani kaboobwai i nanon te tembora, ao e karangai aia taibora taan raimwane ao aia kaintekateka taani kaboonakoi taobe.+ 13 Ao e taku nakoia: “E koreaki ae kangai, ‘E na aranaki umwau bwa te umwa n tataro,’+ ma kam karaoia bwa bwangaia taani kamwarua.”+ 14 A kawaria naba mataki ma mwauku i nanon te tembora, ao e katoki aorakia.

15 A maraki nanoia+ mataniwi n ibonga* ma taani koroboki* ngke a nori baika kamimi ake e karaoi Iesu ao ngke a noriia ataei aika mwaane aika tatakarua ni kangai n te tembora: “E bia kamaiuaki Natin Tawita!”+ 16 ao a taku nakoina: “Ko ongo aia taeka ataei aikai?” E taku Iesu nakoia: “Eng, kam aki wareka ae kangai, ‘Ko karekea karaoiroam mai nanoni wia ataei ao merimeri’?”+ 17 Ao e kitania n otinako man te kaawa n nako Betania, n tiku iai n te tairiki anne.+

18 Ngke e a tabe n oki nakon te kaawa n te moaningabong, ao e a baki.+ 19 E nora te aroka ae te biiku i rarikin te kawai ao e nako iai, ma akea te bwai ae e kunea bwa tii baana,+ ao e taku nakon te aroka: “E na aki manga riki uaam n aki toki.”+ Ao e a rai naba te aroka are te biiku n te tai arei. 20 Ngke a nora aei taan rimwina ao a mimi ao a taku: “E a kangaa ngkai e a tii rai naba te aroka ae te biiku aei?”+ 21 E kaekaia Iesu ni kangai: “I tuangingkami te koaua, ngkana arona bwa iai ami onimaki ao kam aki nanououa, ao kam na aki tii karaoa ae I karaoia nakon te aroka ae te biiku. Ma ngkana kam kangai naba nakon te maunga aei, ‘Mwemwenako ao bwaaka i taari,’ ao e na bon riki.+ 22 Ao bwaai ni kabane ake kam bubutii n te tataro ma te onimaki, ao kam na karekei.”+

23 Imwin rinna n te tembora, ao a kawaria mataniwi n ibonga ma aia unimwaane aomata ngke e tabe n angareirei, ao a taku: “E reke mai ia mwiokoam ni karaoi baikai? Ao antai ae mwiokoiko iai?”+ 24 E kaekaia Iesu ni kangai: “Ngai naba N na titirakiningkami te bwai teuana. Ngkana kam tuangai ao N na tuangingkami naba bwa te mwioko raa ae I karaoi iai baikai: 25 E mwiokoaki mai ia Ioane bwa e na bwabetito, mai karawa ke mairouia aomata?” Ao a iango i marenaia ni kangai: “Ngkana ti kangai, ‘Mai karawa,’ ao ane e na kangai nakoira, ‘Ao e aera ngke kam aki kakoauaa?’+ 26 Ma ngkana ti kangai, ‘Mairouia aomata,’ ao ti maakuia te koraki ae bati, bwa a bane n taku bwa te burabeti Ioane.” 27 Mangaia are a kaekaa Iesu ni kangai: “Ti aki ataia.” Ao e a manga taku nakoia: “N na aki naba tuangingkami bwa te mwioko raa ae I karaoi iai baikai.

28 “Tera ami iango? Iai ngkoa te mwaane ae uoman natina. E kawara are te moan teuaei ao e taku, ‘Natiu, naako mwakuri n te bong aei n te nne ni kureebe.’ 29 E kaeka natina aei ao e taku, ‘I aki,’ ma imwina riki e bita nanona ao e nako. 30 E kawara are te kauoman ao e taekina naba arei. E kaeka natina aei ao e taku, ‘Ngaia tamau,’ Ma e aki nako. 31 Antai irouia naake uoman ae karaoa nanon tamana?” A taku: “Te karimoa.” E taku Iesu nakoia: “I tuangingkami te koaua bwa a rimoami n rin n ana Tautaeka n Uea te Atua taan rikoa te taekiti ao aomata aika kakabooaki ibukin te wene ni bure. 32 Bwa e roko Ioane bwa e na kaota te raoiroi nakoimi, ma kam aki kakoauaa. Ma a kakoauaa taan rikoa te taekiti ma aomata aika kakabooaki ibukin te wene ni bure,+ ao e ngae ngke kam nora aei, ma kam aki bita nanomi imwina ni kakoauaa.

33 “Ongora n te kaikonaki ae teuana: Iai ngkoa te mwaane ae te tia ababa, ae uniki kureebe n ana nne ni kureebe+ ma ni karaoa oona, ao e ekea iai te nne ni kamanti kureebe ma ni katea te taua.+ Ao e angania taan ribana bwa a na riitinna,* ao e mwananga nakon te aba teuana.+ 34 Ngke e a roko tain te uaa, ao e kanakoia ana toro nakoia taan ribana bwa a na anai tibwangana n te uaanikai. 35 Ma a tauaki ana toro irouia taan ribana, ao a batiboa temanna, a tiringa temanna, ao a karebanaa temanna n atibu.+ 36 E a manga kanakoia tooro tabemwaang aika bati riki nakon are te moani koraki, ma a karaoa naba aekakin anne nakoia.+ 37 N tokina, e a kanakoa natina te mwaane nakoia, ao e taku, ‘A na bae ni karinea natiu.’ 38 Ngke a nora te nati taan ribana ao a taku i marenaia, ‘Aei are e na bwaibwai n te nne ni kureebe.+ Nakomai bwa ti na tiringnga ao ti na bwaina ana bwai!’ 39 Mangaia are a taua ao a tewenakoa man te nne ni kureebe ao a tiringnga.+ 40 Mangaia ae ngkana e roko te tia bwaibwai n te nne ni kureebe, tera ae e na karaoia nakoia taan ribana akekei?” 41 A taku nakoina: “Ibukina bwa a buakaka, e na kamaunaia naba n te aro ae kakaiaki ao e na anga te nne ni kureebe nakoia taan ribana tabemwaang bwa a na riitinna, ake a na anganganna uaanikai ngkana a a tai.”

42 E taku Iesu nakoia: “Kam aki wareka ae kangai n te Koroboki ae Tabu, ‘Te atibu are a kaakia taani kateitei, e a riki bwa atibun te maninganinga* ae kakannato riki.+ E riki aei mairoun Iehova,* ao e kamimi i matara’?+ 43 Aei bukina ae I kangai iai nakoimi, e na anaaki mairoumi ana Tautaeka n Uea te Atua, ao e na anganaki te natannaomata are e karikii uaana. 44 Ao te aomata ae bwakara te atibu aei, e na boni maeinikun.+ Ao ane e bwakaria te atibu, e na manatua.”+

45 Ngke a ongo ana kaikonaki aikai mataniwi n ibonga ma Baritaio,* ao a ataia bwa e taekinia.+ 46 E ngae ngke a kan taua,* ma a maakuia aomata aika uanao ibukina bwa a taku bwa te burabeti.+

22 E a manga taekin taetae ni kaikonaki nakoia ni kangai Iesu: 2 “E kabotauaki te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, ma te uea, ae karaoa te baka ibukin ana mare+ natina te mwaane. 3 Ao e kanakoia ana toro bwa a na weteiia naake a kaoaki nakon te baka ni mare, ma a rawa n roko.+ 4 E a manga kanakoia riki ana toro tabeman ao e taku, ‘Tuangia naake a kaoaki ni kangai: “Noria! I a tia ni katauraoa au amwarake, a tiringaki au kao aika mwaane ma au man aika kamarikaaki, ao a a tauraoi bwaai nako. Nakomai nakon te baka ni mare.”’ 5 Ma a aki muti ao a nako, temanna nakon ana tawaana, ao are temanna nakon ana bitineti,+ 6 ao ake nikiraia, a tauia ana toro te uea ni bwainikirinia ao a kamateia.

7 “E un te uea ao e kanakoia ana taanga ni buaka ao a kamateia taan tiritiri akekei ma ni kabueka aia kaawa.+ 8 E taku ngkanne nakoia ana toro, ‘E a tauraoi te baka ni mare, ma a aki tau ake a kaoaki.+ 9 Mangaia ae naako nakoni kawai aika bubura, ao ane kam boo ma ngaia, kaoa nakon te baka ni mare.’+ 10 A nako tooro akekei nakoni kawai aika bubura ao a ikotiia ake a boo ma ngaiia ni kabane, aika buakaka ma aika raoiroi, ao e a onrake te tabo ni baka ni mare, irouia taan amwarake.*

11 “Ngke e a rin te uea bwa e na kawariia iruwa, ao e nora te mwaane temanna ae aki bwainna n te kunnikai ae tau ibukin te botaki ni mare. 12 Mangaia are e taku nakoina, ‘Nao, ko kangaa n rin ikai ao akea kunnikaim ae tau ibukin te botaki ni mare?’ Ma e aki ngongongo teuarei. 13 E taku ngkanne te uea nakoia ana toro, ‘Kabaea baina ma waena ao tewenakoa n te roo are i tinaniku, ike e na tang ma n tenai bukini mwangaina ibukini bwaran nanona.’

14 “Bwa a bati aika kaoaki ma a karako aika rineaki.”

15 Ao a nako Baritaio* ao a kaai ni babaire bwa a aonga ni kamwanea n ana taeka.+ 16 Mangaia are a kanakoia aia reirei n ikotaki ma ana aomata Erote+ nakoina ao a kangai: “Te tia reirei, ti ataiko bwa ko bwabwaina te koaua ao ko angareirei i aon ana kantaninga te Atua n te aro ae boraoi ma te koaua, ao ko aki inanonano bwa ko aki tataraa tinanikun te aomata. 17 Ko na tuangira ngkanne, tera am iango? E riai* n te tua te anga te roo n rabwata nakoni Kaitara* ke e aki?” 18 Ma e ataa buakakaia Iesu ao e taku: “E aera ngkai kam kataai, ngkami aika taani mwamwanaa te aba? 19 Kaota nakoiu te mwane ane kabonganaaki ibukin te roo n rabwata.” Ao a anganna te tenariati.* 20 Ao e taku nakoia: “Antai taamneina ao arana aei?” 21 A taku: “Kaitara.”* E a manga taku nakoia: “Mangaia ae angani Kaitara akana ana bwai Kaitara, ma angan te Atua akana ana bwai te Atua.”+ 22 Ngke a ongo anne, ao a miroaroa, ao a kitanna ao a nako.

23 N te bong anne ao a kawaria Tarukaio* ake a taku bwa akea te mangauti,+ ao a titirakinna ni kangai:+ 24 “Te tia Reirei, e taku Mote, ‘Ngkana e mate te mwaane n aki kariki, ao e riai ni mare tarin teuaei ma buun teuare mate, ni kariki ma ngaia ibukin tarina.’+ 25 Iai itiman taari mwaane i buakora ao e mare te karimoa ao e mate, ma e aki kariki, ao e tiku buuna iroun tarina. 26 E buunaki neierei iroun are te kauoman, ao e a manga mate naba teuarei n aki kariki. Ai aron naba are te kateniman, ni karokoa baneia ni kaitiman. 27 Imwia naakai, ao e a manga mate neierei. 28 Mangaia are antai i buakoia naake itiman ae e na buuna neierei n te mangauti? Bwa a bane ni buunna.”

29 E kaekaia Iesu ni kangai: “Kam kairua, ibukina bwa kam aki ataa te Koroboki ae Tabu ke mwaakan te Atua,+ 30 bwa a aki mare mwaane ao a aki mare aine n te mangauti, bwa kaanga ai aroia anera i karawa.+ 31 Kam aki wareka are e taekinna nakoimi te Atua, ni kaineti ma mangautiia maate ni kangai, 32 ‘Ngai Atuan Aberaam ao Atuan Itaaka ao Atuan Iakoba’?+ Bon Atuaia aika maiu ao tiaki Atuaia aika mate.”+ 33 Ngke a ongo anne aomata aika uanao, ao a mimi n ana angareirei.+

34 Ngke a a ongo Baritaio bwa e kaini wia Tarukaio, ao a a kaai n ikotaki nakoina. 35 Ao e kataa Iesu temanna i buakoia ae rabakau n te Tua n titirakinna ni kangai: 36 “Te tia Reirei, tera te tua ae te kabanea ni kakannato i buakon te Tua Rinanoni Mote?”+ 37 E taku nakoina: “‘Ko riai n tangira Iehova* ae Atuam ma nanom ni kabane, maium* ni kabane, ao am iango ni kabane.’+ 38 Te tua aio bon te kabanea ni kakannato, ao te moan tua. 39 Te kauoua, kaanga aekakin naba anne ae kangai, ‘Ko riai n tangira raom n aomata n aron tangiram i bon iroum.’+ 40 E bane te Tua ma aia taeka Burabeti ni boto i aon tuua aika uoua aikai.”+

41 Ma ngke a a ikotaki Baritaio ao e titirakinia Iesu ni kangai:+ 42 “Tera ami iango iroun te Kristo? Antai natina?” A taku nakoina: “Tawita.”+ 43 E titirakinia ni kangai: “Ma e aera ngkanne Tawita n ana kairiri te taamnei ae raoiroi+ ngke e aranna bwa ‘te Uea,’ ni kangai, 44 ‘E taku Iehova* nakon au Uea: “Tekateka i angaataiu ni karokoa tiau ni kaakiia akana kairiribai nakoim, i aani waem”’?+ 45 Ao ngkana e atongaki Kristo iroun Tawita bwa ‘te Uea,’ ao e na kangaa ngkanne n riki bwa natina?”+ 46 Ao akea ae e kona ni kaekaa, ao akea naba ae e kani manga titirakinna riki man te bong anne.

23 Ao e taetae Iesu nakoia aomata aika uanao ao taan rimwina ni kangai: 2 “A katokaia i bon irouia taani koroboki* ma Baritaio* ni kaintokani Mote. 3 Mangaia are karaoi bwaai ni kabane ake a tuangingkami ao kawakin, ma tai kakairi n aia mwakuri, bwa a taetae ma a aki karaoa te baere a taekinna.+ 4 A kabaei uota aika tinebu ao a katokai i aon angaia aomata,+ ma a rawa ngaiia n tabekia n tabonibaia teaina.+ 5 Aia mwakuri nako ake a karaoi, a karaoi ni kan noraki irouia aomata,+ bwa a karaababai nne ni koroboki aika tabu ake a kabaei i ramwaia ao i baia bwa kamanoaia,*+ ao a kamwarairai riki buruburuni kunnikaia.+ 6 A tangira te nne ae moan te rine ni baaka n amwarake ao kaintekateka i moa* n taian tinakoka,*+ 7 ao kamaurakia irouia aomata n te aro ae rine n taabo ni mwakete, ao n atongaki bwa Rabi* irouia aomata. 8 Ma tai atongingkami bwa Rabi, bwa tii temanna ami tia Reirei,+ ao taari ngkami ni kabane. 9 Ao tai atonga naba temanna bwa tamami i aon te aba, bwa tii temanna Tamami+ are Teuare i karawa. 10 Tai atongingkami naba bwa ‘taani kairiri,’ bwa tii temanna ami tia Kairiri ae te Kristo. 11 Ma ane te kabanea ni kakannato i buakomi, e riai n riki bwa ami tabonibai.+ 12 Ane e karietataa ao e na karinanoaki,+ ao ane e karinanoa ao e na karietataaki.+

13 “A na reke kaimi taani koroboki ma Baritaio aika taani mwamwanaa te aba! ibukina bwa kam bonota te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa nakoia aomata. Kam aki rin ngkami, ao kam aki naba kariaia rinia akana i aoni kawaia n rin.+ 14* —

15 “A na reke kaimi taani koroboki ma Baritaio aika taani mwamwanaa te aba!+ ibukina bwa kam kabutaa taari ma aon te aba n anaa nanon temanna,* ao ngkana e a reke iroumi, ao kam karaoia bwa e na tau riki nakoimi n tewenakoaki i Keenna.*

16 “A na reke kaimi ngkami taani kairiri aika mataki,+ aika kam kangai, ‘Ngkana iai ae e taetae n tuea ni mwanewea te tembora ao e aki bae iai, ma ngkana e taetae n tuea ni mwanewea kooran te tembora, ao e riai ni kakoroa bukin ana taeka.’+ 17 Te koraki ni baba ma ni mataki! Tera ae kakawaki riki, te koora ke te tembora are e katabua te koora? 18 Ao kam kangai, ‘Ngkana e taetae n tuea temanna ni mwanewea te baonikarea, ao e aki bae iai, ma ngkana e taetae n tuea ni mwanewea te bwaintituaraoi are i aona, ao e riai ni kakoroa bukin ana taeka.’ 19 Te koraki ni mataki! Tera ae kakawaki riki, te bwaintituaraoi ke te baonikarea are e katabua te bwaintituaraoi? 20 Mangaia ae te aomata ae taetae n tuea ni mwanewea te baonikarea, e bon taetae n tuea ni kaineti ma te baonikarea ao bwaai ni kabane ake i aona, 21 ao ane e taetae n tuea ni mwanewea te tembora, e bon taetae n tuea ni kaineti ma te tembora ao Teuare maeka iai,+ 22 ao ane e taetae n tuea ni mwanewea karawa, e bon taetae n tuea ni kaineti ma ana kaintokanuea te Atua ao Teuare tekateka i aona.

23 “A na reke kaimi taani koroboki ma Baritaio aika taani mwamwanaa te aba! ibukina bwa kam anganga kabwian te minte* ao te aneto ao te kumin,+ ma kam kaaki taekani baike a kakawaki riki n te Tua, n aron te motikitaeka ae riai,+ te nanoanga,+ ao te onimaki. A riai ni karaoaki baikai, ma a aki riai ni kakeaaki ake tabeua.+ 24 Taani kairiri ngkami aika kam mataki,+ aika kam raumeaa te manibeti+ ma kam onga te kamero!+

25 “A na reke kaimi taani koroboki ma Baritaio aika taani mwamwanaa te aba! ibukina bwa kam kaitiaka tinanikun te mwangko ma te raurau,+ ma a onrake nanoia n te nanonrang*+ ma te aki taotaonakinnano.+ 26 Te Baritaio ae ko mataki, kaitiaka moa nanon te mwangko ao te raurau, bwa e aonga n itiaki naba tinanikun te mwangko.

27 “A na reke kaimi taani koroboki ma Baritaio aika taani mwamwanaa te aba!+ ibukina bwa ai aron ruanimate aika kaitiakaki ni kamainainaaki ngkami,+ aika tamaroa tinanikuia ma a onrake nanoia n riia maate ao aeka ni kamwara ni kabane. 28 N aron naba anne, kam taraa n raoiroi irouia aomata, ma e onrake nanomi n te kakamanraoi ma riaoakin te tua.+

29 “A na reke kaimi taani koroboki ma Baritaio aika taani mwamwanaa te aba!+ ibukina bwa kam karaoi ruanimateia* burabeti, ao ni katamaroai ruanimateia akana raoiroi,+ 30 ao kam taku, ‘Ngke arona bwa ti maiu n aia tai ara bakatibu, ao ti na aki ibuokanibwai ma ngaiia ni bure ni katutui raraaia burabeti.’ 31 Mangaia are kam boni kaotiotii ngkami iai bwa natiia te koraki ake a kamateia burabeti.+ 32 Ngaia are katiaa aia mwakuri ami bakatibu are a moana karaoana.

33 “Ngkami naeta, aika bunia naeta aika baiba,+ kam na kangaa ni birinako man te motikitaeka i Keenna?*+ 34 Ibukin aei ao N na kanakoia burabeti nakoimi,+ ao mwaane aika wanawana, ao taan reireinia te koraki.+ Kam na tiringia temwangina ma ni kamateia+ i aoni kaai ni kammaraki, ao temwangina kam na kataereia+ n ami tinakoka ao ni bwainikirinia+ n te kaawa teuana ma teuana, 35 bwa kam na bukinaki iai ni katutuan raraaia ake a raoiroi ni kabane i aon te aba, ni moa man raraan Abera+ are te aomata are raoiroi ni karokoa raraan Tekaria are natini Barakia, are kam tiringnga i marenan te tembora ma te baonikarea.+ 36 I tuangingkami te koaua, bwa a na bane baikai n roko i aoia kaain te roro aei.

37 “Ierutarem, Ierutarem, ae te tia kamateia burabeti ao te tia karebanaiia n atibu akana kanakoaki nakoina!+ Ai batira au kani botiia natim, n aron te moaaine ngkana e botiia bunna i aani baina! Ma kam rawa iai.+ 38 Noria! E a kitanaki te tembora* aei ao e nang tiku iroumi.*+ 39 I tuangingkami bwa kam na aki manga norai ni karokoa ae kam kangai, ‘E na kakabwaiaaki teuae nakomai n aran Iehova!’”*+

24 Ngke e a taonnako Iesu man te tembora, ao a kawaria taan rimwina bwa a na kaota nakoina te tembora ni kabutaa. 2 E kaekaia ni kangai: “Tiaki kam nori baikai ni kabane? Ma I tuangingkami te koaua, bwa ane e na bon aki tiku ikai te atibu teuana i aon te atibu teuana n aki kabwakaaki.”+

3 Ngke e tabe n tekateka i aon te Maunga ae Oriweta, ao a kawaria taan rimwina n tii ngaiia ao a taku: “Tuangira, a na roko n ningai baikai, ao tera te kanikina ae e na kaotia bwa ko a oki ma n tiku,*+ ao kanikinaean tain tokin te waaki ae ngkai i aon te aba?”*+

4 E kaekaia Iesu ni kangai: “Tarataraingkami bwa akea ae e na burebureingkami,+ 5 bwa a bati aika a na roko n arau, ni kangai, ‘Te Kristo ngai,’ ao a na burebureiia aomata aika bati.+ 6 Kam na ongo karongoaani buaka ao rongorongoni buaka, ma taraia bwa kam na aki maaku iai. Bwa a riai n roko baikai, ma e tuai n roko te toki.+

7 “E na teirake te natannaomata teuana ni buakana te natannaomata teuana, ao te tautaeka n uea teuana ni buakana te tautaeka n uea teuana,+ ao a na roko roongo+ ma mwaeiein te aba n te tabo teuana ma teuana.+ 8 Baikai ni kabane boni moan rikini kangaanga, kaanga ai aron te ariri imwain te bung.

9 “Ane a na anga ngkami aomata bwa kam na karawawataaki+ ao a na kamateingkami,+ ao ane kam na riribaaki irouia natannaomata ni kabane ibukin arau.+ 10 A na bwaka aomata aika bati man te onimaki ao a na ikamwamwane ao a na kairiribai i marenaia. 11 A na bati burabeti ni kewe aika a na teirake ao a na burebureiia aomata aika bati,+ 12 ao e nang kerikaaki aia tangira angia aomata ibukin rikiraken te buakaka. 13 Ma ane e a tia n nanomwaaka* ni karokoa te toki ao e na kamaiuaki.+ 14 Ao e na tataekinaki te rongorongo ae raoiroi aei ae taekan te Tautaeka n Uea, n te aonnaba ni kabutaa bwa te bwai ni kaotioti nakoia botannaomata ni kabane,+ ao ngkanne e a roko naba te toki.

15 “Mangaia are ngkana kam nora te bwai ae koro n ribaaki ae karika te kamaroaeaki, are e taekinaki rinanon Taniera are te burabeti bwa e tei n te tabo ae tabu,+ (e na kabongana wanawanana te tia wareware ibukini mataatana iai,) 16 ao ke a birinako nakoni maunga naake a mena i Iutaia.+ 17 Ane e mena i taubukin te auti,* e na aki ruo n anai ana bwai n ana auti, 18 ao e na aki oki n anaa ana kauaatao te aomata are mena n te tawaana. 19 Ai kananoangara aine aika bikoukou ao ake a kammammaia natiia ni boong akanne! 20 Teimatoa n tataro bwa e na aki roko birinakomi n tain te kamwaitoro ke n te bongi n Taabati, 21 bwa e na roko te rawawata ae korakora+ ae tuai ni kaoti mangke e moani karikaki te aonnaba ni karokoa ngkai, ao e na aki manga kaoti rimwi.+ 22 E koaua bwa ngkana a aki kakimototoaki boong akanne, ao akea te aomata* ae e na kamaiuaki, ma a na kakimototoaki boong akanne ibukia te koraki ake a rineaki.+

23 “Ngkana iai ae e kangai nakoimi ‘Noria! Kai aei te Kristo,’+ ke ‘Kai arei!’ ao tai kakoauaa.+ 24 Bwa a na teirake Kristo ni kewe ao burabeti ni kewe+ ao a na karaoi kanikina aika kokorakora ma baika kamimi, bwa a aonga ni burebureiia+ naba ake a rineaki ngkana a kona. 25 Taraia! I a tia n tuangingkami. 26 Mangaia are ngkana a kangai nakoimi aomata, ‘Noria! E mena n te rereua,’ ao tai otinako, ke ‘Noria! E mena n ruu aika raba,’ ao tai kakoauaa.+ 27 Bwa n aron te itirua mai mainiku ae kia n nako maeao, ao ai arona naba ngkana e a oki ma n tiku* Natin te aomata.+ 28 Bwa ike e mena iai te mate,* ao a na ikotaki iai ikare.+

29 “Imwin raoi te rawawata ni boong akanne, ao e na karooaki taai,+ ao e nang aki maama namwakaina, ao a na bwaka itoi mai karawa, ao a na kaeieieaki baika korakora i karawa.+ 30 Ao e na kaoti kanikinaean Natin te aomata i karawa, ao a na bane baronga n te aonnaba n ororei bwanibwania ibukin nanokawakia,+ ao a na nora Natin te aomata+ n roko i aon nangini karawa ma te mwaaka ao te mimitong ae korakora.+ 31 Ao e na kanakoia ana anera ma tangin te buu ae tangimwaaka, ao a na ikotiia naake a rineaki ake ana aomata mai meang ao maiaki, mainiku ao maeao, mai rabarabani karawa are teuana nakon rabarabana are teuana.+

32 “Karekea reireiami man ae kaikonakaki n te aroka ae te biiku: N te tai are e a manga bwebwerake iai mwaangana ma n riki baana, kam a ataia iai bwa e a kaan te tai are a nang rikirake ma n uaa iai aroka.+ 33 Ai aromi naba, ngkana kam nori baikai ni kabane, kam na ataia iai bwa e a kaan Natin te aomata bwa bon ae i rarikin te mataroa.+ 34 I tuangingkami te koaua bwa e na aki mauna te roro aei ni karokoa rikini baikai ni kabane. 35 A na mauna karawa ma aonnaba, ma a na bon aki mauna au taeka.+

36 “Akea ae e ataa te bong ma te aoa anne,+ a aki ataia anerani karawa ao e aki ataia naba te Nati, ma tii te Tama.+ 37 Bwa ai aron ana bong Noa,+ te tai are e a oki ma n tiku* iai Natin te aomata.+ 38 Bwa aroaroia aomata ake a maiu ni boong ake imwain te ieka, a amwamwarake ao a momoi, ao a imaremare mwaane ma aine, ni karokoa te bong are e a rin iai Noa i nanon te aake,+ 39 ao a aki muti ni karokoa rokon te ieka n uotiia nako ni kabane,+ mangaia are anne naba aron te tai are e a oki ma n tiku* iai Natin te aomata. 40 A na mena mwaane aika uoman n te tawaana, e na uotakinako temanna ao e na kitanaki are temanna. 41 A na tabe aine aika uoman ni kamantinta te uita, e na uotakinako temanna ao e na kitanaki are temanna.+ 42 Mangaia ae teimatoa n tantani, bwa kam aki ataa te bong are e na roko iai ami Uea.+

43 “Ma kam na ataa te baei, bwa ngkana e ataia teuare ana auti te auti bwa te aoa iraua n te tairiki are e na roko iai te tia iraa,+ ao e na aki matu bwa e na aki kariaia niniakin ana auti.+ 44 Mangaia ae kam na tauraoi naba ngkami,+ bwa e na roko Natin te aomata n te aoa are kam taku bwa e na aki roko iai.

45 “Antai raoi te toro ae kakaonimaki ma ni wanawana, are e mwiokoia ana toka i aoia ana tabonibai bwa e na angangania kanaia n te tai ae riai?+ 46 Ai kukureira te toro anne, ngkana e roko ana toka ao e noria bwa e tabe ni karaoia!+ 47 I tuangingkami te koaua, bwa e na mwiokoia i aon ana bwai ni kabane.

48 “Ma ngkana e karaoa ae buakaka te toro ao e kangai i nanona, ‘E kiriaria n roko au toka,’+ 49 ao e moana oreaia raona n toro ao e amwarake ma ni moi ma aomata aika taani kokoro ni manging, 50 ao e na roko ana toka te toro anne, n te bong ae e aki kantaningaia ao n te aoa are e aki ataia,+ 51 ao e na katuuaaea n te aro ae kakaiaki ao e na anganna tibwangana i buakoia taani mwamwanaa te aba, ike e na tang ma n tenai bukini mwangaina ibukini bwaran nanona.+

25 “Ao te Tautaeka n Uea ae bwaini karawa, e kona ni kabotauaki ma aine aika tengaun aika tuai ni boo ma mwaane ake a anai aia taura+ ao a nako ni butimwaea te tia mare te mwaane.+ 2 Niman i buakoia a nanobaba ao ake niman a wanawana.+ 3 Bwa naake a nanobaba a uotii aia taura ma a aki uotii aia bwaa, 4 ma naake a wanawana a uotii aia bwaa n aia atinibwa, ma aia taura. 5 Ngke e a baenikai te tia mare te mwaane, ao a a bane n nimatutu ma ni matu. 6 N te nukanibong ao e a takaruaeaki ae kangai, ‘Aio te tia mare te mwaane! Kam na otinako ni butimwaeia.’ 7 Ao a bane n teirake aine aikai ao a katauraoi aia taura.+ 8 A taku naake a nanobaba nakoia naake a wanawana, ‘Anganira teutana ami bwaa bwa a a kaani mate ara taura.’ 9 A kaeka naake a wanawana ao a kangai, ‘Tao e bae n aki tau ibukira ma ngkami. Naako nakoia taani kaboo bwaa, ao kabooi ami bwaa.’ 10 Ngke a a nako ni kabooi, ao e a roko naba te tia mare te mwaane. A rin ma ngaia nakon te baka ni mare aine aika tuai ni boo ma mwaane ake a tauraoi,+ ao e kainaki te mataroa imwia. 11 Imwina ao a a roko aine ake niman riki ao a taku, ‘Te toka, te toka, kaukia nakoira!’+ 12 E kaekaia ni kangai, ‘I tuangingkami te koaua, bwa I aki kinaingkami.’

13 “Mangaia ae teimatoa n tantani,+ bwa kam bon aki ataa te bong ma te aoa.+

14 “Te Tautaeka n Uea kaanga ai aron naba te aomata ae nangi mwananga nakon te aba teuana, ae weteiia ana toro, ao e mwiokoiia n ana bwai.+ 15 Ao e angan temanna nimaua te tarena,* temanna uoua, ao temanna teuana, n ai aron nako aia konabwai, ao e nako n te aba teuana. 16 N te tai naba arei ao e taonnako teuare anganaki nimaua te tarena, ao e karikirakea ao e karakaa nimaua riki. 17 N aron naba anne, e karakaa uoua riki, teuare anganaki uoua. 18 Ma teuare anganaki tii teuana, e nako ao e kena aontano ao e karabaa iai ana mwane* ana toka.

19 “Imwin te tai ae rangi ni maan ao e a roko aia toka tooro akanne, ao e kaeta ana mwane ma ngaiia.+ 20 Mangaia are e keerake teuare anganaki nimaua te tarena ao e uotii nimaua riki te tarena ao e taku, ‘Te toka, ko mwiokoai n nimaua te tarena, noria, I a manga karakaa riki nimaua.’+ 21 E taku ana toka nakoina, ‘E tamaroa am mwakuri, te toro ngkoe ae ko raoiroi ma ni kakaonimaki! Ko kakaonimaki ni kaineti ma au bwai tabeua, mangaia ae N na mwiokoiko i aoni baika bati riki.+ Ko na uaia ni kimwareirei ma am toka.’+ 22 Imwina e a manga keerake teuare anganaki uoua te tarena ao e taku, ‘Te toka, ko mwiokoai n uoua te tarena, noria, I a manga karakaa riki uoua.’+ 23 E taku ana toka nakoina, ‘E tamaroa am mwakuri, te toro ngkoe ae ko raoiroi ma ni kakaonimaki! Ko kakaonimaki ni kaineti ma au bwai tabeua, mangaia ae N na mwiokoiko i aoni baika bati riki. Ko na uaia ni kimwareirei ma am toka.’

24 “Ni kabaneana ao e a keerake teuare anganaki teuana te tarena ao e taku, ‘Te toka, I ataia bwa bon te aomata ngkoe ae ko tuamatoa, ae ko rikoi uaa n taabo ake ko aki ununiki iai, ao ko ikoikotii koraa n taabo ake ko aki kamaenakoi iai mani kunia.+ 25 Mangaia are I maaku ao I nako ni karabaa am tarena i aantano. Ao aei am bwai.’ 26 E kaeka ana toka ni kangai nakoina, ‘Te toro ngkoe ae ko buakaka ma n taningaroti, ko bon ataia ae I rikoi uaa n taabo ake I aki ununiki iai, ao I ikoikotii koraa n taabo ake I aki kamaenakoi iai mani kunia? 27 E riai riki ngke ko karina au mwane* n te bangke, ao n rokou, N na anganaki ma rakana.

28 “‘Mangaia ae kam na anaa te tarena mairouna ao angan teuare tebwina ana tarena.+ 29 Bwa ane iai irouna ao e na anganaki riki, ao e na bati ana bwai. Ma ane akea irouna ao e na anaaki are irouna.+ 30 Ao tewenakoa te toro ae akea bongana aei n te roo are i tinaniku, ike e na tang ma n tenai bukini mwangaina ibukini bwaran nanona.’

31 “Ngkana e a roko Natin te aomata+ ni mimitongina, ma anera ni kabane i rarikina,+ ao e na tekateka i aon ana kaintokanuea ae mimitong. 32 A na bane natannaomata n ikotaki i matana, ao e na kaokoroia te korakina ma te korakina, n aron te tia kawakintiibu ngkana e kaokoroia tiibu ma kooti. 33 Ao e na kaakiia tiibu+ i angaataina, ao kooti i angamaingina.+

34 “E na kangai ngkanne te Uea nakoia naake i angaataina, ‘Nakomai ngkami aika kam kakabwaiaaki iroun Tamau, kam na karekea tibwangami n te Tautaeka n Uea ae katauraoaki ibukimi mani moan rikin te botannaomata. 35 Bwa I baki ao kam anganai kanau, I taka ao kam anganai nimau. Te iruwa ngai ao kam mwaneai n akoai,+ 36 akea karabaau* ao kam kunnikaiai.+ I aoraki ao kam tabeakinai. I karabuutinaki ao kam kawarai.’+ 37 A na kaeka ngkanne ake a raoiroi ni kangai, ‘Te Uea, ti noriko n ningai bwa ko baki ao ti kaamwarakeko, ke ko taka ao ti anganiko nimam?+ 38 Ti noriko n ningai bwa te iruwa ngkoe ao ti mwaneiko n akoiko, ke akea karabaam ao ti kunnikaiko? 39 Ti noriko n ningai bwa ko aoraki ke ko karabuutinaki ao ti kawariko?’ 40 E na kaekaia te Uea ni kangai, ‘I tuangingkami te koaua, bwa ngkana kam karaoia nakon temanna mai buakoia tariu aika mangori aikai ao kam karaoia naba nakoiu.’+

41 “Imwina, e na taku ngkanne nakoia ake i angamaingina, ‘Naako mairou,+ ngkami aika a nang reke kaimi n te ai are aki mamate,+ are katauraoaki ibukin te Riaboro ma ana anera.+ 42 Bwa I baki ma akea kanau ae kam anganai, ao I taka ma akea nimau ae kam anganai. 43 Te iruwa ngai ma kam aki mwaneai n akoai, akea karabaau ma kam aki kunnikaiai, I aoraki ao I karabuutinaki ma kam aki tabeakinai.’ 44 A na kaeka naba ngkanne ni kangai, ‘Te Uea, ti noriko n ningai bwa ko baki, ke ko taka, ke te iruwa ngkoe, ke akea karabaam, ke ko aoraki, ke ko karabuutinaki, ao ti aki buokiko?’ 45 E na kaekaia ngkanne ni kangai: ‘I tuangingkami te koaua, bwa ngkana kam aki karaoia nakon temanna mai buakoia tariu aika mangori aikai, ao kam aki karaoia naba nakoiu.’+ 46 A na nako te koraki aei nakon te mate ae akea tokina*+ ma naake a raoiroi a na nakon te maiu are aki toki.”+

26 Ngke e tia Iesu n taekini baikai ni kabane, ao e taku nakoia taan rimwina: 2 “Kam ataia bwa uabong ma ngkai ao e nang roko te Toa ae te Riao,+ ao e na tauaki iai Natin te aomata bwa e na kamateaki i aon te kai ni kammaraki.”+

3 N te tai anne, a ikotaki mataniwi n ibonga* ao aia unimwaane aomata, i nanon ana katawanang te ibonga ae rietata* ae arana Kaiaba,+ 4 ao a babaire ni kakaaea+ aia anga ni kamwanea Iesu, bwa a na taua* ni kamatea. 5 Ma a kangai: “Tiaki n tain te toa, bwa a kaawa ni kiriwe aomata.”

6 Ngke e mena Iesu i Betania n ana auti Timon are te rebera ngkoa,+ 7 ao e kawaria te aine temanna ma te bwatoro* ae kanoana te bwaa ae boiarara ae bobuaka, ao e kabwaroa i aon atuna ngke e amwarake.* 8 Ngke a nora aei taan rimwina ao a maraki nanoia ao a taku: “Tera bukin te bakatae aei? 9 Bwa e kona ni kaboonakoaki te baei ni karekeaki te mwane ae bati iai ao a anganaki akana maiu ni kainnano.” 10 E ataa aei Iesu ao e taku nakoia: “E aera ngkai kam waea neiei? Bwa e boni karaoa te mwakuri ae raoiroi nakoiu. 11 Bwa a aki toki ni mena i buakomi akana maiu ni kainnano,+ ma ngai, N na aki tiku i buakomi n taai nako.+ 12 Bwa ngkai e kabira rabwatau te aine aei n te bwaa ae boiarara, e karaoia ni katauraoai imwain kaiiakiu.+ 13 I tuangingkami te koaua, bwa n taabo nako n te aonnaba are e taekinaki iai te rongorongo ae raoiroi, ao e na taekinaki naba te bwai ae e karaoia te aine aei bwa kanuringana.”+

14 Ao e nako temanna mai buakoia naake Tengauni ma Uoman, ae arana Iuta Itekariota,+ ni kawariia mataniwi n ibonga,+ 15 ao e taku: “Tera ae kam na anganai ngkana I kamwanea nakoimi?”+ A kamatoaa nakoina taekan 30 te mwakoro n tirewa.+ 16 Mangaia are man te tai anne e a ukoukora te tai ae angaraoi ibukini kamwaneana.

17 Ni moanibongin te toa ae te Bwerena ae Aki Karikaki,+ ao a kawara Iesu taan rimwina ao a taku: “Te tabo raa ae ko tangiria bwa ti na katauraoia ibukim bwa ko na kana iai amwaraken te Toa ae te Riao?”+ 18 E taku: “Naako nakon te aomata temanna n te kaawa ao kangai nakoina, ‘E taku te tia Reirei, “E a kaan au tai ae motikaki, N na karaoa te Toa ae te Riao ma taan rimwiu ni mwengam.”’” 19 Ao taan rimwina a karaoa are e tua Iesu nakoia, ao a katauraoi ibukin te Toa ae te Riao.

20 Ngke e a moantairiki,+ ao e a tekateka n rarikiriki n te taibora ma taan rimwina ake 12.+ 21 Ngke a tabe n amwarake, ao e taku: “I tuangingkami te koaua, bwa e na kamwaneai temanna i buakomi.”+ 22 Ibukin rotakia iai n te nanokawaki ae bati, a bane ni kangai nakoina temanna imwin temanna: “Te Uea, ngai ke tiaki?” 23 E kaekaia ni kangai: “Teuare uaia n anaa kanana ma ngai n te boora, ao boni ngaia ae e na kamwaneai.+ 24 E koaua bwa e na boni kitaningkami Natin te aomata n aroni korobokiana, ma ai kananoangara+ teuare e na kamwanea Natin te aomata!+ E raoiroi riki iroun teuaei ngke arona bwa e aki bungiaki.”+ 25 E kaeka Iuta are nang kamwanea, ni kangai: “Ngai Rabi?” E taku Iesu nakoina: “Ao ane ko bon taekinna.”

26 Ngke a tabe n amwarake, e anaa te bwerena* Iesu ma n tataro ni katituaraoi, ao e oteia,+ ao e taku nakoia taan rimwina ngke e angania: “Kam na anaia ni kanna. E tei te baei ibukin rabwatau.”+ 27 E anaa te mwangko ao ngke e a tia n tataro ni katituaraoi nakon te Atua, ao e angania ao e taku: “Moi iai, ngkami ni kabane,+ 28 bwa e tei te baei ibukin raraau ae ‘raraan+ te berita,’+ ae e na kawawaeaki ibukia aika bati+ ibukini kabwaraani buure.+ 29 Bwa I kangai nakoimi: N na aki manga moi imwini ngkai n te wain aei ni karokoa te bong are N na nima iai te wain ae boou ma ngkami n ana Tautaeka n Uea Tamau.”+ 30 Ao ngke a a tia n anene n nebonebo,* ao a a nako n te Maunga ae Oriweta.+

31 E taku ngkanne Iesu nakoia: “Kam na bane ni bwaka ibukiu n te tairiki aei, bwa e koreaki ae kangai, ‘N na orea te tia kawakintiibu, ao a na maenako tiibu ake n te nanai.’+ 32 Ma imwini kautakiu, ao N na rimoami nako Kariraia.”+ 33 Ma e taku Betero nakoina, “E ngae ngke a na bane ni bwaka naakai ibukim, ma I bon aki kona ni bwaka ngai!”+ 34 E taku Iesu nakoina: “I tuangko te koaua, bwa n te tairiki aei ao ko na kakeaai tenua te tai imwain tangin te moa.”+ 35 E taku Betero nakoina: “Ao ngkana arona bwa I mate ma ngkoe, ma N na bon aki naba kakeako.”+ A bane n atonga naba aekakin anne taan rimwina.

36 Ao e roko Iesu ma taan rimwina n te tabo ae arana Ketetemane+ ao e taku nakoia: “Tekateka ikai bwa N na nako ikekei n tataro.”+ 37 Ao e kaira Betero ma natin Tebetaio ake uoman, ao e a moanna n nanokawaki ao e a rangi n tabeaianga.+ 38 E taku ngkanne nakoia: “I* a rangi n rawawata, kaanga ai aron ae I a kaani mate. Tiiku ikai ao teimatoa n tantani ma ngai.”+ 39 Ao e nako riki teutana, ao e katorobubua ni bobaraaki nako aontano ao e tataro ni kangai:+ “Tamau, ngkana e kona, ao kararoaa te mwangko aei+ mairou. Ma tiaki nanou ae e na iraki, ma nanom.”+

40 E okiriia taan rimwina ao e noriia bwa a matu, ao e taku nakoni Betero: “Kam aki kona naba ni kamarurungingkami n tantani ma ngai teuana te aoa?+ 41 Teimatoa n tantani+ ao n tatataro+ bwa kam aonga n aki bwaka n te kaririaki.+ E bon ingainga* te nano,* ma e mamaara te rabwata.”*+ 42 E a manga nako naba n tataro n ana kauatai ni kangai: “Tamau, ngkana e aki kona n nako te mwangko aei mairou, ma tii ngkana I moi iai, ao ke e iraki nanom.”+ 43 Ao n okina, e a manga noriia naba ni matu, bwa a a rangi n nimatutu. 44 Mangaia are e kitania ni manga nako n tataro riki n ana katentai, n taekina naba te taeka arei. 45 E okiriia ngkanne taan rimwina ao e taku nakoia: “N te aeka n tai aei ao ngaia kam matu ma ni motika iai rawami! Noria! E a kaan te aoa are e nang kamwaneaki iai Natin te aomata nako nanoni baia taani bure. 46 Teirake, ti a nako. Noria! Ae e a kan roko te tia kamwaneai.” 47 Ngke e tabe n taetae, ao akea bwa e a roko naba Iuta are temanna mai buakoia naake Tengauni ma Uoman, ma te koraki ae bati aika uakabaang ma kaai n oro, mairouia mataniwi n ibonga ao aia unimwaane aomata.+

48 Ma e a tia te tia kamwanea Iesu n tuangia te kanikina ae kangai: “Ane I kaboria ma ngaia, ao boni ngaia, taua ni katikianako.” 49 Ao e kaineta Iesu ao e taku: “Te raoi iroum Rabi!” ao e kaboria ma ngaia. 50 Ma e taku Iesu nakoina: “Nao, tera bukini kaotim ikai?”+ A keerake ngkanne mwaane akekei ao a taua Iesu ni katikianako. 51 Ma akea bwa e a buuta naba ana kabaang temanna raon Iesu, ao e orea iai ana toro te ibonga ae rietata ni kabwabua taningana.+ 52 E taku ngkanne Iesu nakoina: “Kaoka am kabaang nakoni nnena,+ bwa a na mauna nako n te kabaang aomata ni kabane ake a kabongana te kabaang.+ 53 Ke n am iango I aki kona ni butiia Tamau bwa e na kanakomaiia ngkainaba anera aika raka riki mwaitiia nakon 12 te taanga ni buaka?+ 54 Ni kaineti ma anne, e na kangaa ngkanne ni kakoroaki bukin te Koroboki ae Tabu ae taekinaki iai bwa e riai n riki n aron aei?” 55 N te tai anne ao e taku Iesu nakoia te koraki: “Kam nakomai bwa kam na katikai ma kabaang ao kaai n oro, kaanga ai aron ruonakin te tia kamwarua? I katoabong n tekateka n te tembora n angareirei,+ ma kam aki tauai ni katikainako.+ 56 Ma a bane n riki baikai ibukini kakoroani bukin aia koroboki* burabeti.”+ A bane ngkanne ni kitanna taan rimwina ma ni birinako.+

57 A kaira Iesu naake a katikia, nakoni Kaiaba+ are te ibonga ae rietata, ike a ikotaki iai taani koroboki* ma unimwaane.+ 58 Ma e ririmwina Betero n te raroa ae bon tau, ni karokoa rokona n ana katawanang te ibonga ae rietata, ao e rinnako ao e tekateka i rarikia tabonibai n te auti anne bwa e na noria bwa tera ae e na riki.+

59 Ao a ukoukora bukinan Iesu ae kewe, mataniwi n ibonga ao kaain te Tanirim* ni kabane, bwa e aonga ni kamateaki.+ 60 E ngae ngke a bati taani kakoaua aika kewe ake a keerake, ma akea te bwai ae a kunea.+ Imwina riki ao a keerake uoman 61 ao a taku: “E taku teuaei, ‘I kona ni kabwakaa ana tembora te Atua, ao ni manga kateia i nanon tenibong.’”+ 62 Ni kaineti ma anne ao e teirake te ibonga ae rietata ao e taku nakoina: “Ko aki kaeka? Tera am taeka ibukin aia kaotioti naakai ae a bukiniko iai?”+ 63 Ma e teimatoa Iesu n aki ngongongo.+ Mangaia are e taku te ibonga ae rietata nakoina: “I tuangko bwa ko na taetae n tuea i matan te Atua ae maiu, n tuangira ngkana bon te Kristo ngkoe ae Natin te Atua!”+ 64 E taku Iesu nakoina: “Ao ane ko bon taekinna. Ma I kangai nakoimi: Imwin te tai aei ao kam na nora Natin te aomata+ n tekateka i angaatain Teuare Mwaaka,+ ao n nakomai i aon nangini karawa.”+ 65 E raeuaa ngkanne ana kauaatao te ibonga ae rietata ao e taku: “E taetae ni bakannatua! Ti kainnanoia riki ngkanne taani kakoaua? Noria! Kam a ongo ngkai te taetae ni bakannatua aei. 66 Tera ami iango?” A kaeka ni kangai: “E riai ni mate.”+ 67 Ao a bawarea ubuna+ ao a oreia n timoini baia,+ ao tabemwaang a karetabaia,+ 68 ao a taku: “Kristo, ngkana te burabeti ngkoe, ao tuangira bwa antai ae oreiko?”

69 E tekateka n te tai aei Betero i tinaniku n te katawanang, ao e kawaria te toro te aine ao e taku: “Ngkoe naba raon Iesu are te I-Kariraia!”+ 70 Ma e kakewekewe i mataia ni kabane ni kangai: “I aki ataa te bwai ane ko taekinna.” 71 Imwin otinakoni Betero nakon autini mataroan te oo, ao e kinaaki iroun te teinnaine naba temanna ao e taku nakoia aomata ake a mena ikekei: “Teuaei bon raon Iesu are te I-Natareta.”+ 72 Ao e a manga kakewekewe naba n taetae n tuea ni kangai: “I aki kinaa teuanne!” 73 Imwin tabeua te tai ao a kawara Betero naake a teitei i rarikina ao a taku: “Boni ngkoe naba temanna mai buakoia, bwa e bon oti n am taetae.”* 74 E a taetae ngkanne ni kamaraiaa i bon irouna ao n tuea ni kangai: “I aki kinaa teuanne!” Ao e a rina naba n tang te moa. 75 Ao Betero e uringa ana taeka Iesu are e tuangnga ni kangai: “Ko na kakeaai tenua te tai imwain tangin te moa.”+ Ao e otinako nako tinaniku, ao e tang ni korakai.

27 Ngke e a moaningabong, ao a a babaire mataniwi n ibonga* ni kabane ma aia unimwaane aomata n iangoa aroni kamatean Iesu.+ 2 Ngke a a tia ni kabaea, ao a kairia nakoni Birato are te kowana.+

3 Ngke e a noria Iuta are te tia kamwanea, bwa e a moti kamatean Iesu, ao e a uringaaba ao e a uotii mwakoro n tirewa ake 30 nakoia mataniwi n ibonga ma unimwaane,+ 4 ao e kangai: “I boni bure ngke I kamwanea te aomata ae akea ana bure.”* A taku: “Tera ara bwai iai? Bon am kangaanga anne!” 5 Mangaia are e karenakoi mwakoro n tirewa n te tembora, ao e kitana ikekei n nako ni kabaea roroana.+ 6 Ma a anai mwakoro n tirewa mataniwi n ibonga ao a taku: “E aki riai kabwakaana ni nnen te mwane n te tembora, ibukina bwa boni boon te raraa.”* 7 Imwin aia uaia ni babaire, a a kabongana te mwane arei ni kabooa iai aban te tia karaomwangko bwa nneia iruwa ni kaiiaki. 8 Mangaia are e aranaki te aba arei bwa te “Aba n Raraa”+ ni karokoa te bong aei. 9 E kakoroaki iai bukin are taekinaki rinanon Ieremia* are te burabeti ngke e kangai: “Ao a anai mwakoro n tirewa aika 30, are te mwaiti ni mwane are baireaki irouia tibun Iteraera bwa a na anga ibukina, 10 ao a anga bwa boon aban te tia karaomwangko, ni kaineti ma te baere e tua nakoiu Iehova.”*+

11 E a tei ngkai Iesu i matan te kowana, ao e titirakinna te kowana ni kangai: “Aia Uea I-Iutaia ngkoe?” E kaeka Iesu ni kangai: “Ao ane ko bon taekinna.”+ 12 Ma ngke e bukinaki irouia mataniwi n ibonga ma unimwaane, ao e aki kaeka.+ 13 E taku ngkanne Birato nakoina: “Ko aki ongo aia taeka ni bukibuki aika bati ibukim?” 14 Ma e bon aki kaekaa naba teutana, mangaia are e a rangi ni mimi te kowana.

15 Ni katoaa tain te toa aei, ao e taneiai te kowana ni kainaomataa te bure temanna are a tangiria te koraki.+ 16 N te tai anne, ao e kainaki te bure ae tanoata taekana, ae arana Baraba. 17 Ma ngke a a ikotaki aomata ao e taku Birato nakoia: “Antai ae kam tangiria bwa N na kainaomataa nakoimi, Baraba ke Iesu are atongaki bwa Kristo?” 18 Bwa e ataia Birato bwa a kaira Iesu nakoina ibukini bakantangia. 19 Irarikin anne, ngke e tabe n tekateka i aon te bao ni motikitaeka, ao e kanaanako buuna nakoina ni kangai: “Tai kuaa te aomata ane raoiroi anne, bwa I rangi ni karawawataaki ni miiu n te bong aei ibukina.” 20 Ma a anai nanoia te koraki mataniwi n ibonga ao unimwaane, bwa a na bubutii kabwaraani Baraba+ ma kamatean Iesu.+ 21 E kaekaia ngkai te kowana ao e taku: “Antai i buakoia naaka uoman ae kam tangiria bwa N na kainaomataa nakoimi?” A taku: “Baraba.” 22 E taku nakoia Birato: “Tera ngkanne ae N na karaoia ma Iesu are atongaki bwa Kristo?” A bane ni kangai: “Kamatea i aon te kai!”+ 23 E taku: “Bwa e aera? Tera te bwai ae buakaka ae e karaoia?” Ma a a manga kabanei takaruaia ni kangai: “Kamatea i aon te kai!”+

24 E noria Birato bwa e a matebuaka ana iango ao e nang riki iai te kiriwe, ngaia are e a anaa te ran ao e teboka baina i mataia te koraki ao e taku: “I aki bukintaeka ni maten* te aomata aei. Ai bon ami bwai iangoana.” 25 Ni kaineti ma anne, a bane aomata ni kaeka ni kangai: “E na mena raraana i aora ao i aoia natira.”+ 26 E kainaomataa ngkanne Baraba nakoia, ma e tua kataerean Iesu+ ao e anganako bwa e na kamateaki i aon te kai.+

27 A kaira ngkanne Iesu ana tautia te kowana nako nanon ana tabo ni maeka te kowana, ao a ikotiia ni kabane kaain te taanga ni buaka nako rarikina.+ 28 Ao a buuta kunnikaina ao a kaaki i aona te ninira ae uraroo,+ 29 ao a bira te baunuea man te kateketeke, ao a katokaa i atuna ao te kaibwabwaa i baina are te atai. Ao a katorobubua i matana ni kakanikoa, ao a taku: “Te raoi iroum* aia Uea I-Iutaia!” 30 Ao a bawareia,+ ao a anaa te kaibwabwaa ao a ororea atuna iai. 31 Ngke e a toki nanoia ni kakanikoa, ao a buuta te ninira mairouna ao a karina ana kauaatao i aona, ao a kairianako bwa e na bobitiaki i aon te kai.+

32 Ngke a otinako ao a boo ma te I-Kurene ae arana Timon ao a kairoroa bwa e na uouota ana kai ni kammaraki* Iesu.+ 33 Ao ngke a a roko n te tabo ae arana Korokota, ae nanona Ana Tabo te Tabwanou,+ 34 ao a angan Iesu te wain ae renganaki ma te ran ae mao bwa e na nimma,+ ma ngke e katoongnga teutana, ao e rawa n nimma. 35 Ngke a a tia ni bobitiia i aon te kai, ao a a tibwatibwai ana kauaatao n te ananga ni katekeraoi,+ 36 ao a tekateka ikekei n tarataraia. 37 A kanimwa naba te koroboki i etan atuna ae taekani bukinana ae kangai: “Bon Iesu teuaei ae aia Uea I-Iutaia.”+

38 Ao a tauraki i aon taiani kai taani kamwarua aika uoman i rarikina, temanna i angaataina ao temanna i angamaingina.+ 39 Ao a taetae ni kabuakakaa taan rirarikina+ ma ni katoutoui atuia+ 40 ao a taku: “Ngkoe are aongkoa ko na kabwakaa te tembora ao ni manga kateia i nanon tenibong,+ kamaiuko i bon iroum! Ngkana boni ngkoe natin te Atua, ao ruuo man te kai ni kammaraki!”*+ 41 A karaoa naba aekakin anne mataniwi n ibonga ma taani koroboki* ao unimwaane, ni kakanikoa ao a kangai:+ 42 “E kakamaiuia aomata ma e aki kona ni kamaiua i bon irouna! Boni ngaia Uean Iteraera,+ ke e ruo ngkai man te kai ni kammaraki,* ao ti na kakoauaa iai. 43 E onimakina te Atua teuaei. Ke E kamaiua te Atua ngkana E tangiria,+ bwa are e kangai: ‘Natin te Atua ngai.’”+ 44 N aron anne, a kabuakakaa naba taani kamwarua ake a tauraki i rarikina i aon te kai.+

45 Ao e a rotongitong aon te aba ni kabutaa man te kaonoua* n aoa ni karokoa te karuaiwa* n aoa.+ 46 Ao tao n te karuaiwa n aoa ao e a takarua Iesu n te bwanaa ae korakora ni kangai: “Eri, Eri, rama tiabaketani?” ae nanona, “Atuau, Atuau, e aera ngkai ko a kitanai?”+ 47 Ngke a ongo aei aomata tabeman ake a tei ikekei, ao a kangai: “E wetea Eria teuaei.”+ 48 Ao e waekoa ni biri temanna i buakoia n anaa te ongantari ao e kateboa n te wain ae kamangingi, ao e kanewea n te kaibwabwaa ao e nako n anganna bwa e na moi iai.+ 49 Ma a taku ake nikiraia: “Ti na aki kuaia! Ti na noria bwa tao ane e na roko Eria ni kamaiua.” 50 E a manga takarua naba Iesu n te bwanaa ae korakora, ao e anga taamneina.*+

51 Ao akea bwa e a raeuaaki keetenin* te tembora+ mai nukana,+ mai eta ni karokoa naano.+ Ao e a mwaeiei aon te aba, ao a a tabwenaua bwaa, 52 ao a a uki ruanimate,* ao a ubaranako rabwataia aomata aika itiaki* aika bati ake a matunako n te mate, 53 ao a noraki irouia aomata aika mwaiti. Ao imwina ngke e a tia ni kautaki Iesu, ao aomata tabeman ake a mena i rarikin ruanimate, a a manga nako n te kaawa ae tabu. 54 Ma ngke a nora mwaeiein te aba ma baike a riki, te mataniwi n tautia ma raona ake i rarikina ake a tataraa Iesu, ao a rotaki n te maaku ae bati ao a taku: “Bon te koaua bwa Natin te Atua teuaei.”+

55 Ao a bati aine ikekei ake a mamataku mai kiraroa ake a irira Iesu mai Kariraia bwa a na buokia.+ 56 E mena i buakoia Maria are te I-Maketara, ao Maria naba are tinan Iakobo ao Iote, ao tinaia natin Tebetaio.+

57 Ngke e a bwakantaai, ao e roko te mwaane ae kaubwai ae kaain Arimataia ae arana Ioteba, are e riki naba bwa te tia rimwin Iesu.+ 58 E kawara Birato teuaei ao e bubutii rabwatan Iesu.+ E tua ngkanne Birato bwa e na anganaki teuaei.+ 59 Ao Ioteba e anaa rabwatan Iesu ao e niria n te rinen ae itiaki ae raoiroi,+ 60 ao e kawenea n ana ruanimate* ae boou+ ae e ekeia i nanon te bwaa. Ao ngke e a tia ni karabinoa te atibu ae bubura nakoni mataroan te ruanimate,* ao e nako. 61 Ma a tiku ikekei Maria are te I-Maketara ma Maria are temanna, n tekateka i matan te ruanimate.+

62 N te bong are imwina, are imwin te Katauraoi,*+ ao a ikotaki mataniwi n ibonga ma Baritaio* i matani Birato, 63 ao a kangai: “Te toka, ti uringnga bwa ngke e maiu te tia mwamwanaa te aba arei ao e taku, ‘Imwin tenibong ao N na manga kautaki.’+ 64 Mangaia are tuua bwa e na kamatoaaki raoi te ruanimate ni karokoa te katenua ni bong, bwa a na aki roko taan rimwina ni kimoaia+ ao ni kangai nakoia aomata, ‘E a kautaki mai buakoia maate!’ Ao e na korakora riki mwamwanaakin te aba iai nakon are rimoa.” 65 E taku Birato nakoia: “Kairiia tautia ao naako karaoa ami kabanea ni konaa ni kamatoaa.” 66 Mangaia are a nako ni kamatoaa te ruanimate ni kanikinaea* te atibu, ao ni kateiia tautia iai.

28 Imwin te bongi n Taabati, ngke e a tabe n oota ni moanibongin* te wiki, ao a a mwananga Maria are te I-Maketara ao Maria are temanna nakon te ruanimate.+

2 Ao noria! E a tia n riki te mwaeiei ae korakora imwaia ao e ruo ana anera Iehova* mai karawa, ao e roko ni karabinoaanako te atibu ao e tekateka i aona.+ 3 Taraana kaanga ai aron te itirua, ao e mainaina ana kunnikai n aron te tino.+ 4 A rurubenebene taan tantani ibukini maakakina ao a riki n ai aroia maate.

5 Ma e kaekaia aine te anera ni kangai: “Tai maaku, bwa I ataia bwa kam kakaaea Iesu are e kamateaki i aon te kai.+ 6 Bon akea ikai, bwa e a tia ni kautaki n aron are e taku.+ Nakomai nora te tabo are e wene iai ngkoa. 7 Ao naako kawaekoaingkami n tuangia taan rimwina bwa e a kautaki mai buakoia maate, ao tuangia ni kangai, ‘Noria! are e a nako n rimoami nako Kariraia,+ ao kam na noria ikekei. Taraia! I a tia n tuangingkami.’”+

8 Mangaia are a kawaekoaia ni kitana te ruanimate ma te maaku ao te kimwareirei ae bati, ao a biri nakoia taan rimwina ni kaongoia.+ 9 Ao noria! e kaitiboo ma ngaiia Iesu ao e taku: “Kam na mauri!” A kawaria ao a bobaraaki n taua waena ma ni karinea. 10 E taku ngkanne Iesu nakoia: “Tai maaku! Naako kaongoia tariu bwa a aonga n nako Kariraia, ao a na norai ikekei.”

11 I aoni kawaia n nako, ao iai tabeman mai buakoia taan tantani+ aika nako n te kaawa ni kaongoia mataniwi n ibonga* bwaai ni kabane aika riki. 12 Ao imwin ikotakia naakai ma unimwaane ni kaai ni babaire, ao a angania tautia mwakoro n tirewa aika bon tau mwaitiia, 13 ao a taku: “Kangai, ‘A roko taan rimwina n te bong ao a iraea rabwatana ngke ti matu.’+ 14 Ao ngkana e ongo te kowana, ti na kabwarabwaraa te baei nakoina* ao kam na aki tabeaianga iai.” 15 Mangaia are a anai mwakoro n tirewa ao a karaoa are a tuangaki, ao e a butanako te rongorongo aei i buakoia I-Iutaia ni karokoa te bong aei.

16 Ma a nako Kariraia taan rimwin Iesu ake 11,+ nakon te maunga are e baireia bwa a na kaitiboo iai.+ 17 Ao ngke a noria ao a bobaraaki ni karinea, ma a nanououa temwangina bwa boni ngaia ke tiaki. 18 E kawariia Iesu ao e taetae nakoia ni kangai: “I a tia n anganaki te mwiokoaki i aoni bwaai ni kabane i karawa ao i aonnaba.+ 19 Mangaia are naako, reireinia aomata mai buakoia botannaomata nako+ bwa a na riki bwa taan rimwiu ao bwabetitoiia+ n aran te Tama, ao te Nati, ao te taamnei ae raoiroi.* 20 Ao reireinia bwa a na kakairi ni bwaai ni kabane ake I tua nakoimi.+ Ao noria! N na memena iroumi ni boong ni kabane ni karokoa tain tokin te waaki ae ngkai i aon te aba.”*+