RAIBURARI N TE INTANETE ibukin Te Taua-n-Tantani
Taua-n-Tantani
RAIBURARI N TE INTANETE
Kiribati
  • BAIBARA
  • BOOKI
  • MEETINGS
  • nwt Taniera 1:1-12:13
  • Taniera

No video available for this selection.

Sorry, there was an error loading the video.

  • Taniera
  • Te Baibara ae Tabu te Rairai ae te Aonnaba ae Boou
Te Baibara ae Tabu te Rairai ae te Aonnaba ae Boou
Taniera

TANIERA

1 N ana katenua n ririki n tautaeka Ieoiakim+ ae Uean Iuta, ao e a roko i Ierutarem Nebukaneta ae Ueani Baburon ao e otabwaninia.+ 2 Imwina riki ao Iehova e a anga Ieoiakim ae Uean Iuta nako nanoni bain teuaei,+ n ikotaki ma bwaai ni mwakuri man ana auti* te Atua ae koaua, ao e uotii te uea nakon te aba ae Tina*+ nakon ana auti* atuana. E katikui bwaai akekei ni nneni baika kakawaki ibukin atuana.+

3 Ao e tua te uea nakon Atibenati are mataniwia mataniwi n ana auti te uea bwa e na kairiia tabeman tibun Iteraera, n ikotaki ma kanoaia ueea ma bwaanuea.+ 4 E riai ni kairiia rooro n rikirake* ake akea toabuakani bwain rabwataia, a raraoi taraaia, a wanawana, a atatai ma n ataibwai,+ ao a konabwai ni beku n ana baareti te uea. E na reireinia te mataniwi arei aia koroboki ao aia taetae I-Kareria. 5 Irarikin anne, e angangania naakai te uea bwaunaia ni katoabong mani kanan te uea ao man te wain are e ninimma. A riai ni kataneiaaki* i nanon tenua te ririki, ao ni banen te tai anne a riai ni beku ibukin te uea.

6 Aikai tabeman i buakoia man te baronga* are Iuta: Taniera,*+ Aanania,* Mitiaera,* ao Ataria.*+ 7 Ao mataniwia mataniwi n ana auti te uea e angania naakai araia,* e angan Taniera te ara ae Beretetiata,+ ao Aanania te ara ae Tiateraka, ao Mitiaera te ara ae Metiaka, ao Ataria te ara ae Abeteneko.+

8 Ma e kamatoaa i nanona Taniera bwa e na aki kamwaraea ni kanan te uea ke n te wain are e ninimma. Ngaia are e butiia te mataniwi arei ana kariaia bwa e na aki kamwaraea n te aro aei. 9 Ao te Atua ae koaua e kaira te mataniwi arei bwa e na akoa Taniera ma n nanoangaia.+ 10 Ma e taku te mataniwi arei nakon Taniera: “I maaka au toka ae te uea, are e a tia n tua kanami ma nimami. Tera ae e na riki ngkana e noringkami ao a a rangi ni buakaka riki taraakimi nakoia rooro n rikirake* ake te korakina ake roromi? Kam na karekeai ngkanne n te bure i matan te uea.” 11 Ma e taku Taniera nakon te tia tararua are mwiokoaki iroun te mataniwi bwa e na tararuaa Taniera, Aanania, Mitiaera, ao Ataria: 12 “Taiaoka ma kataiia am toro i nanon tengaun te bong, ao ti bia anganaki aroka aika kakanaki tabeua bwa ti na kang ao te ran bwa ti na nimma, 13 ao kabotaua ngkanne taraakira ma taraakia rooro n rikirake* ake a kakana kanan te uea, ao bairea ane ko na karaoia nakoia am toro ni kaineti ma aron taraakira.”

14 Ai ngaia are e a kariaia aia iango ao e a kataiia i nanon tengaun te bong. 15 Ngke a a koro boong ake tengaun ao a a raoiroi riki taraakia ma ni marurung* riki nakoia rooro n rikirake* ni kabane ake a kakana kanan te uea. 16 Ngaia are e a uotiinako kanaia ma aia wain te tia tararua ao e a angangania aroka aika kakanaki. 17 Ao te Atua ae koaua e angania rooro n rikirake* aika aman aikai, te atatai ma te ataibwai n aeka ni koroboki nako ao te wanawana, ao e anganaki Taniera te ota n aeka ni miitara ni kabane ao n taiani mii.+

18 N tokin te tai are e baireia te uea bwa a na kairaki iai ni karinaki,+ ao e a kairiia te mataniwi ni karinia i matan Nebukaneta. 19 Ngke e taetae te uea ma ngaiia, ao akea i buakoia te koraki ni kabane, ae ai aron Taniera, Aanania, Mitiaera, ao Ataria,+ ao a teimatoa ni beku i matan te uea. 20 Ao e tititirakinia te uea ni bwaai nako aika kainnanoa te wanawana ma te ataibwai, ao e kunea bwa tebwina te tai rakaia i aoia ni kabane ibonga aika taan tabunea ao taani kaiwa+ n aaba ni kabane ake e tautaekan. 21 Ao e tiku Taniera ikekei ni karokoa ana moan ririki n tautaeka te Uea ae Tairati.+

2 N ana kauoua n ririki n tautaeka Nebukaneta, ao e mii ni mii tabeua, ao e* a rangi n tabeaianga+ n te aro are e a aki reke matuna. 2 Ngaia are e a tua te uea bwa a na weteaki ibonga aika taan tabunea, taani kaiwa, taan tabunea, ao I-Kareria,* bwa a na tuanga te uea miina. Ngaia are a a rin ao n tei i matan te uea.+ 3 E taku ngkanne te uea nakoia: “I mii, ao I* tabeaianga ibukina bwa I kan ataa te bwai are I miia.” 4 A kaeka I-Kareria nakon te uea n te taetae n Aramwaike*+ ni kangai: “Te uea, ko bia maiu n aki toki. Karakina te mii nakoia am toro, ao ti na tuangko kabwaraan nanona.”

5 Ao te uea e kaekaia I-Kareria ni kangai: “Aio au kabanea n taeka: Ngkana kam aki kaota te mii nakoiu ma kabwaraan nanona, ao a na korokoreaki rabwatami ni kamaenakoaki, ao a na riki ami auti bwa aia tabo n nakotaari* aomata. 6 Ma ngkana kam taekina te mii ma kabwaraan nanona, ao kam na karekei bwaintangira mairou, te kaniwanga, ao te karineaki ae bati.+ Mangaia ae tuangai te mii ma kabwaraan nanona.”

7 A kaeka n te kauatai ni kangai: “Ke e karakina te mii te uea nakoia ana toro, ao ti na taekina kabwaraan nanona.”

8 E taku ngkanne te uea: “I bon ataia bwa kam kataia ni kani kaabwabwaka te tai, bwa kam bon ataa nanon au kabanea n taeka. 9 Ngkana kam aki kaota te mii nakoiu, ao bon tii teuana te tuuaa nakoimi ni kabane. Ma kam a tia ni boonnanoia bwa kam na tuangai te bwai ae kewe ma ni mwamwanaa te aba ni karokoa ae e a manga reke te bitaki. Mangaia ae tuangai te mii, ao N na ataia bwa kam boni kona ni kabwarabwaraa nanona.”

10 Ao I-Kareria a kaekaa te uea ni kangai: “Akea te aomata temanna n te aonnaba* ae e kona ni karaoa ae e tua te uea, bwa akea te uea ae kakannato ke te kowana ae e a tia n titiraki te bwai ae ai aron aei mairoun te ibonga ae te tia tabunea ke te tia kaiwa ke te I-Kareria. 11 E kangaanga te bwai ae e titiraki iai te uea, ao bon akea temanna ae kona n tuanga te uea te baei ma tii atua, ake a aki maeka i buakoia aomata aika mamate.”*

12 Ngaia are e a kororake unin te uea ma ni korakora ao e a tua bwa a na kamaunaaki mwaane aika wanawana ni kabane ake i Baburon.+ 13 Ngke e a kanakoaki te tua ao a nang kamateaki mwaane aika wanawana, ao a ukoukora naba Taniera ma naake raona bwa a na kamateia naba.

14 N te tai anne ao e taetae Taniera ma te wanawana ao te iangoraoi nakon Arioka, are mataniwia taani kamanoa te uea, are e otinako bwa e na kamateia mwaane aika wanawana ake i Baburon. 15 E titirakina Arioka are te mataniwi iroun te uea ni kangai: “E aera ngkai e a matoatoa te bwai ae e tua te uea?” Ao Arioka e a kaongoa Taniera taekan te baerei.+ 16 Ngaia are e rin Taniera ao e butiia te uea bwa e na anganna ana tai bwa e na taekina kabwaraan nanon te mii nakon te uea.

17 Ao e nako Taniera nakon ana auti, ao e kaongoia raona ake Aanania, Mitiaera, ao Ataria, taekan te baerei. 18 E tuangia bwa a na tataro ni bubutii ibukin ana nanoanga Atuani karawa bwa e na kaota nakoia te bwai ae raba aei, bwa e aonga n aki kamateaki Taniera ma naake raona n ikotaki ma nikiraia mwaane aika wanawana ake i Baburon.

19 Ao e a kaotaki te bwai ae raba aei nakon Taniera n te miitara n te bong.+ Ngaia are e karaoiroa Atuani karawa Taniera. 20 E taekina ae kangai Taniera:

“Ke e karaoiroaki aran te Atua n aki totoki,

Bwa bon ana bwai te wanawana ma te mwaaka n tii ngaia.+

21 E onei taian tai ma boong aika motikaki,+

E kabwakaia ueea ao e kateirakeia ueea,+

E anga te wanawana nakoia akana wanawana ao te atatai nakoia te koraki aika ataibwai.+

22 E kaotii baika nano ma baika raba,+

E ataa te bwai ae mena n te rotongitong,+

Ao e mamaeka te oota irouna.+

23 I katituaraoiko ao I karaoiroiko ngkoe ae Atuaia au bakatibu,

Ibukina bwa ko anganai te wanawana ma te korakora.

Ao ko a tia ngkai ni kaota nakoiu te bwai are ti bubutiiko iai.

Ko a tia ni kaota nakoira tabeaiangan te uea.”+

24 Ao e rinnako Taniera nakon Arioka, are e mwiokoia te uea bwa e na kamaunaia mwaane aika wanawana ake i Baburon,+ ao e taku nakoina: “Tai kamaunaia mwaane aika wanawana aika i Baburon. Karinai i matan te uea, ao N na taekina kabwaraan nanon te mii nakon te uea.”

25 E waekoa Arioka ni karina Taniera i matan te uea, ao e taku nakoina: “I a kunea te mwaane mai buakoia kaain Iuta+ ake taenikai ae e kona ni kaota kabwaraan nanon te mii nakon te uea.” 26 E taku te uea nakon Taniera, are arana Beretetiata:+ “Ko boni kona ni kaota nakoiu te mii are I noria ma kabwaraan nanona?”+ 27 E kaeka Taniera nakon te uea ni kangai: “Akea temanna mai buakoia mwaane aika wanawana, taani kaiwa, ibonga aika taan tabunea, ke taani kaiwan itoi, ae e kona n tuanga te uea te bwai ae raba are e titiraki.+ 28 Ma bon iai te Atua i karawa ae te tia Kaotii baika raba,+ ao e a tia ni kaota nakon te Uea ae Nebukaneta te bwai ae e na riki ni kabaneani boong. Ao aei miim ao aikai taiani miitara akana i atum ngke ko wene i aoni nnem ni wene:

29 “Ni kaineti ma ngkoe ae te uea, a bitaki am iango i aoni nnem ni wene nakoni baika a na riki nakon te tai ae e na roko, ao e a tia te tia Kaotii baika raba, ni kaotii nakoim baika a na riki. 30 Ma e aki kaotaki nakoiu te bwai ae raba aei ibukina bwa tao I wanawana riki nakoia aomata nako aika maiu, ma e riki aei bwa e aonga ni kaotaki kabwaraan nanon te mii nakon te uea, bwa ko aonga n atai iango akana i nanom.+

31 “Ko mataku ngkoe ae te uea, ao ko nora te boua* ae totoakaei. E buburakaei te boua anne ao e rangi n raneanea, ao e tei i matam, ao e kakamaaku taraana. 32 Atun te boua anne bon te koora ae raoiroi,+ bwabwaana ma baina bon te tirewa,+ birotona ma boton rangana bon te buraati,+ 33 rangana bon te biti,+ ao raurauniwaena a irengan iai te biti ma te bokaboka.*+ 34 Ko mataku ni karokoa korean te atibu teuana n tiaki n taiani bai, ao e orea te boua arei mai raurauniwaena are te biti ma te bokaboka ao e kamantintii.+ 35 N te tai anne, ao a a bane n uaia ni manti te biti, te bokaboka, te buraati, te tirewa, ao te koora, ao a a riki bwa kaanga kunin te uita man te nne ni kaaki kun ni uita n tain te kabuebue, ao e ukiianako te ang n te aro are a aikoa kona n reke mwia. Ma e a riki te atibu are orea te boua, bwa te maunga ae bubura ao e a kaona te aonnaba ni kabutaa.

36 “Aio te mii, ao ti na tuanga ngkai te uea kabwaraan nanona. 37 Ngkoe ae te uea, ae aia uea ueea, are e a tia n anganiko Atuani karawa te tautaeka n uea,+ te mwaaka, te korakora, ao te karineaki, 38 ao e a tia n anga nako nanoni baim rorobuaka n taabo nako ake a maeka iai, n ikotaki ma manin te tawaana ao mannikiba ake i annang, ao e a tia ni karikiko bwa te tia tautaeka i aoia ni kabane,+ boni ngkoe te atu are te koora.+

39 “Ma e na teirake imwim te tautaeka n uea+ ae mangori riki nakoim, ao imwina te tautaeka n uea riki teuana ae te katenua, ae te buraati, ae e na tautaekana te aonnaba ni kabutaa.+

40 “Ni kaineti ngkanne ma te kaaua n tautaeka n uea, e na korakora n aron te biti.+ Bwa n aron te biti ae urui ao ni kamanatuai bwaai nako, eng, n aron te biti ae ibeibei bwaai, e na urui naba ao n ibeibei tautaeka n uea aikai ni kabane.+

41 “Ao n aron ae ko nori raurauniwae ma taboniwae bwa e irengan iai ana bokaboka te tia karaomwangko ma te biti, e na bwenaua naba te tautaeka n uea. Ma e na iai teutana matoatoan te biti i nanona, n aron ae ko nora te biti n irengan ma te bokaboka ae aomwaimwai. 42 Ao n aron ae e irengan te biti ma te bokaboka n taian taboniwae, e na korakora naba te tautaeka n uea n te itera teuana, ao ni mamaara n te itera riki teuana. 43 Ao n aron ae ko nora te biti bwa e irengan ma te bokaboka ae maraurau, a* na bon irengan naba ma aomata,* ma e na aki nimnim temanna ma are temanna, n aron te biti ae aki kona n irengan raoi ma te bokaboka.

44 “N aia bong ueea akanne ao e na katea te tautaeka n uea teuana Atuani karawa+ ae e na bon aki kamaunaaki.+ Ao e na bon aki kanakoaki te tautaeka n uea aei nakoia aomata riki tabemwaang.+ E na urui tautaeka n uea aikai ni kabane ma ni kamaunai,+ ao tii te tautaeka aei ae e na teimatoa n aki toki,+ 45 n aron are ko nora te atibu teuana are koreaki man te maunga n tiaki n taiani bai, ao e kamantinta te biti, te buraati, te bokaboka, te tirewa, ao te koora.+ E a tia te Atua ae Moan te Kakannato ni kaota nakon te uea te bwai ae e na riki n te tai ae e na roko.+ E koaua te mii, ao e kona n onimakinaki kabwaraan nanona.”

46 Ao e katorobubua te Uea ae Nebukaneta ni bobaraaki nako aontano i matan Taniera ao e karinea. Ao e tua bwa e na anganaki teuaei te bwaintangira ma baika boiarara. 47 E taku te uea nakon Taniera: “E boni koaua bwa Atuam bon te Atua ae rietata riki nakoia atua, ao te Uea ae rietata riki nakoia ueea, ao te tia Kaotii baika raba, ibukina bwa ko kona ni kaota te bwai ae raba aei.”+ 48 Ao te uea e karietataa Taniera, ao e anganna bwaintangira aika raraoi aika bati, ao e karikia bwa te tia tautaeka i aon aononi* Baburon ni kabutaa+ ao mataniwia taani babaire n te tautaeka ake a mena i aoia mwaane aika wanawana ni kabane ake i Baburon. 49 Imwin ana bubutii Taniera ao te uea e a mwiokoiia Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko,+ bwa a na tararuai baika irekereke ma aononi* Baburon, ma e beku Taniera n ana auti te uea.

3 Ao e karaoa te boua* ae te koora te uea ae Nebukaneta, ae 60 te mwanokunibai* rietana ao 6 te mwanokunibai* raababana. E kateia i aon te tabo ae aoraoi ae Ruura n aononi* Baburon. 2 E kanakotaeka ngkanne te Uea ae Nebukaneta bwa a na ikotaki taian teterabi,* taani babaire n te tautaeka, kowana, taan anga te taeka n reirei, taani kawakina te mwane, taani moti, bureitiman, ao taan tararua ni kabane n taian aono,* bwa a na roko nakoni katabuan te boua are e kateia te Uea ae Nebukaneta.

3 Mangaia are a a ikotaki taian teterabi, taani babaire n te tautaeka, kowana, taan anga te taeka n reirei, taani kawakina te mwane, taani moti, bureitiman, ao taan tararua ni kabane n taian aono,* nakoni katabuan te boua are e kateia te Uea ae Nebukaneta. Ao a tei i matan te boua are e kateia Nebukaneta. 4 Ao e takarua te tia tuatua ni katanoata ni kangai: “E tua te aba nakoimi ngkami aika botannaomata, natannaomata, ao taian taetae, 5 bwa ngkana kam ongo tangin te buu ae te koro, te kaibwabwaa, te abi ae uarereke, bwaai ni katangitang aika kakaokoro aika iai karaiia, te kaibwabwaa ae bubura, ao ai bwaai ni katangitang n aekaia nako, ao kam riai ni katorobubua ni bobaraaki ma n taromauria te boua are te koora are e kateia te Uea ae Nebukaneta. 6 Ane e aki katorobubua ni bobaraaki ao n taromauri, ao e na karenakoaki ngkai naba nako nanoni nnen te ai ae uramwaaka.”+ 7 Mangaia are ngke a a ongo botannaomata ni kabane tangin te buu ae te koro, te kaibwabwaa, te abi ae uarereke, bwaai ni katangitang aika kakaokoro aika iai karaiia, ao ai bwaai ni katangitang n aekaia nako, ao a a bane naba botannaomata, natannaomata, ao taian taetae, ni katorobubua ni bobaraaki ao n taromauria te boua ae te koora are e kateia te Uea ae Nebukaneta.

8 N te tai anne ao a keerake I-Kareria tabeman ao a bukinia* I-Iutaia. 9 A taku nakon te Uea ae Nebukaneta: “Te uea, ko bia maiu n aki toki. 10 Ngkoe ae te uea, ko tua bwa aomata nako ake a ongo tangin te buu ae te koro, te kaibwabwaa, te abi ae uarereke, bwaai ni katangitang aika kakaokoro aika iai karaiia, te kaibwabwaa ae bubura, ao ai bwaai ni katangitang n aekaia nako, ao a riai ni katorobubua ni bobaraaki ao n taromauria te boua ae te koora. 11 Ao ane e aki katorobubua ni bobaraaki ao n taromauri, e riai ni karenakoaki nako nanoni nnen te ai ae uramwaaka.+ 12 Ma iai I-Iutaia tabeman ake ko mwiokoiia bwa a na tararuaa aononi* Baburon aika Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko.+ Te uea, a aki mutiakiniko mwaane aikai. A aki toro irouia atuam, ao a rawa n taromauria te boua ae te koora are ko kateia.”

13 Ao e tua Nebukaneta ma te un ae korakora bwa a na kairaki Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko. Ngaia are a a kairaki mwaane aikai nako matan te uea. 14 E taku Nebukaneta nakoia naakai: “Bon te koaua ngkami aika Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, bwa kam aki toro irouia atuau,+ ao kam rawa n taromauria te boua ae te koora are I kateia? 15 Ngaia are ngkana kam a tauraoi ni katorobubua ni bobaraaki ao n taromauria te boua ae I karaoia n te tai are kam ongo iai tangin te buu ae te koro, te kaibwabwaa, te abi ae uarereke, bwaai ni katangitang aika kakaokoro aika iai karaiia, te kaibwabwaa ae bubura, ao ai bwaai ni katangitang n aekaia nako, ao e raoiroi. Ma ngkana kam rawa n taromauri, ao kam na boni karenakoaki ngkai naba nako nanoni nnen te ai ae uramwaaka. Ao antai te atua ae kona ni kamaiuingkami mai nanoni baiu?”+

16 Ao a kaekaa te uea ni kangai Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko: “Ngkoe ae Nebukaneta, akea bukina ae ti na kaekako iai n taekan te baei. 17 Ngkana ngaia anne te uea, ao e boni kona Atuara ae ti toro irouna ni kamaiuira mani nnen te ai ae uramwaaka, ao ni kamaiuira naba mai nanoni baim.+ 18 Ma ngkana e aki, ao ke e ataaki iroum te uea, bwa ti na bon aki toro irouia atuam ke n taromauria te boua ae te koora are ko kateia.”+

19 Ao e a rangi n un Nebukaneta irouia Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, n te aro are e a bitaki* tein ubuna nakoia naakai, ao e a tua bwa e na karakaaki riki kabuebueni nnen te ai arei itiua te tai nakon are bon arona. 20 Ao e tua nakoia mwaane tabeman aika korakora man ana taanga ni buaka bwa a na kabaeia Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, ao a na karenakoia nako nanoni nnen te ai ae uramwaaka.

21 Ngaia are a a kabaeaki mwaane aikai ma aia kauaatao i aoia, kunnikaia, bwaraia, ao ai kunnikaia riki ake tabeua, ao a a karenakoaki nako nanoni nnen te ai ae uramwaaka. 22 Ibukina bwa e rangi ni matoatoa te bwai are e tua te uea ao e a rangi n riao kabuebueni nnen te ai, ao a a mate n uran te ai mwaane ake a kairiia Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko. 23 Ma a bwaka ni bae i nanoni nnen te ai ae uramwaaka mwaane aika teniman aikai aika Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko.

24 Ao e a maaku te Uea ae Nebukaneta ao e waekoa n teirake ao e taku nakoia ana mataniwi aika rietata: “Tiaki ti kabaeia mwaane aika teniman ao ti karenakoia nako nanon te ai?” A kaekaa te uea ni kangai: “Eng, te uea.” 25 E taku: “Taraia! I a noriia mwaane aika aman n ririaki i buakon te ai ao a a bwara, ao akea ikoakia, ao are te kaaman, kaanga taraan temanna natiia atua.”

26 E keerake Nebukaneta nakoni mataroani nnen te ai ae uramwaaka ao e taku: “Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, ngkami aika ana toro te Atua ae Moan te Rietata,+ otinako ao nakomai!” Ao a otinako Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, mai buakon te ai. 27 Ao a noria taian teterabi, taani babaire n te tautaeka, kowana, ao ana mataniwi aika rietata te uea ake a ikotaki ikekei+ bwa akea rotakin rabwataia mwaane aikai n te ai,*+ ao e aki roko n te bue irannatuia teaina, ao a aki bue aia kauaatao ao a aki naba buaiai teutana.

28 E taekina ngkanne ae kangai Nebukaneta: “E na karaoiroaki Atuaia Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko,+ are e kanakoa ana anera ao e kamaiuia ana toro. A onimakinna ao a ekaanako te baere e tua te uea, ao a kukurei riki ni mate* nakon ae a na toro ke n taromauria te atua temanna, ma tii Atuaia.+ 29 Mangaia ae I tua bwa ngkana iai botannaomata, natannaomata, ao taian taetae, aika a taekina te bwai teuana n ekaanako Atuan Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, ao a riai ni korokoreaki rabwataia ni kamaenakoaki, ao a na riki aia auti bwa aia tabo n nakotaari* aomata, bwa akea riki te atua temanna ae ai aron aei ae e kona ni kakamaiu.”+

30 Ao te uea e karikirakeia* Tiateraka, Metiaka, ao Abeteneko, n aononi* Baburon.+

4 “Mairoun te Uea ae Nebukaneta, nakoia ni kabane botannaomata, natannaomata, ao taian taetae, aika maeka n te aonnaba ni kabutaa: Ke e korakora ami rau! 2 I kukurei n taekin nakoimi kanikina ma baika kamimi ake e karaoi te Atua ae Moan te Rietata nakoiu. 3 Ai kakannatora ana kanikina ao ai korakorara ana mwakuri aika kamimi! Ana tautaeka n uea bon te tautaeka ae akea tokina, ao e tautaeka man te rorona nakon te rorona.+

4 “I rau ngai ae Nebukaneta i nanon au auti ao I mweraoi i nanon au baareti. 5 I nora te mii ae kakamaakai. Ngke I wene i aoni nneu ni wene, ao a a kakamaakai taiani banna ma miitara aika i atuu.+ 6 Ngaia are I a tua bwa a na kairaki nako matau mwaane aika wanawana ni kabane aika i Baburon, bwa a aonga ni kaota nakoiu kabwaraan nanon te mii.+

7 “N te tai anne ao a a roko ibonga ake taan tabunea, taani kaiwa, I-Kareria,* ao taani kaiwan itoi.+ Ngke I a tuangia te mii, ao a aki kona ni kaota kabwaraan nanona nakoiu.+ 8 N tokina ao e a rin nako matau Taniera are arana Beretetiata+ are ingoan atuau,+ ae te mwaane ae mena irouna taamneia atua aika tabu,+ ao I a tuangnga te mii ni kangai:

9 “‘Ngkoe ae Beretetiata ae aia mataniwi ibonga aika taan tabunea,+ I bon ataia raoi bwa e mena iroum taamneia atua aika tabu,+ ao akea te bwai ae raba ae rangi ni kangaanga iroum.+ Mangaia ae kabwarabwarai nakoiu taiani miitara ake I nori ni miiu ma kabwaraan nanona.

10 “‘Ni miitara ake i atuu ngke I mena i aoni nneu ni wene, ao I nora te kainnamwarake+ tekaina ae mena i nukan te aonnaba, ao e rangi n rietata.+ 11 E rikirake te kainnamwarake aei ao e a korakora, ao e rokoroko taberana i karawa, ao e kona n noraki mai tabon nako te aonnaba ni kabutaa. 12 A tamaroa baana, ao a bati uaana, ao e reke iai kanaia aomata ni kabane. A ukoukora te nuu manin te tawaana i aana, ao a mamaeka ni mwaangana mannikiba ake i annang, ao a bane bwaai aika maiu* n amwamwarake mai iai.

13 “‘Ngke I mataku ni miitara ake i atuu ngke I mena i aoni nneu ni wene, ao I nora te tia tantani* temanna ae tabu, ae tabe n ruo mai karawa.+ 14 E takarua ni kangai: “Tataa te kainnamwarake+ anne ni kabwakaa, korei mwaangana, ioi baana ni kabwakai, ao kamrarai uaana! Ke a birinako maan mai aana, ao mannikiba mani mwaangana. 15 Ma katuka botona ma wakaana n te tano, ma kabaeana ae te biti ma te buraati, i buakon uteuten te tawaana. Ke e mwamwaimwai n aoini karawa, ao ke e mena tibwangana i buakoia maan akana i buakon arokan te aonnaba.+ 16 Ke e bitaki nanona man te nano n aomata, ao ke e anganaki nanon te man, ao ke e tiku n arona anne i nanon+ taai aika itiua.+ 17 E baireaki te baei irouia taan tantani,+ ao te tua aei irouia te koraki aika tabu, n te aro are a na ataia aomata aika maiu bwa e mwaaka i aon aia tautaeka n uea aomata+ Teuare Moan te Rietata, ao e anga te tautaeka nakon ane e kan anganna, ao e katea naba iai ane te kabanea ni mangori i buakoia aomata.”

18 “‘Aio te mii are I noria ngai ae te Uea ae Nebukaneta, ko na kaota ngkai kabwaraan nanona ngkoe ae Beretetiata, bwa a aki kona ni kabwaraa nanona nakoiu+ mwaane aika wanawana ni kabane aika i aan au tautaeka n uea. Ma ko kona ngkoe ni karaoa anne, ibukina bwa e mena iroum taamneia atua aika tabu.’

19 “N te tai anne ao e maaku moa i nanon tabeua te tai Taniera are arana Beretetiata,+ ao e a moanna ni maaku naba ni baike e iangoi.

“Ao e taku te uea, ‘Beretetiata, tai kariaia bwa e na kakamaakuko te mii ma kabwaraan nanona.’

“E kaeka ni kangai Beretetiata, ‘Au uea, e bia kaineti te mii nakoia akana riribaiko, ao kabwaraan nanona nakoia taani kairiribai nakoim.

20 “‘Te kainnamwarake are ko noria are e rikirake ni bubura ao e a korakora, ao e rokoroko taberana i karawa, ao e kona n noraki mai tabon nako te aonnaba ni kabutaa,+ 21 are a tamaroa baana, ao a bati uaana, ao e reke iai kanaia aomata ni kabane, are a mamaeka i aana manin te tawaana, ao a mamaeka ni mwaangana mannikiba ake i annang,+ 22 bon taekam ngkoe ae te uea, ibukina bwa ko rikirake ni kakannato ma ni korakora, ao e a rikirake kakannatom ma n rota karawa,+ ao e rotii tabon aonnaba am tautaeka.+

23 “‘Ao te uea e nora te tia tantani ae tabu,+ ae tabe n ruo mai karawa, are e kangai: “Tataa te kainnamwarake ni kabwakaa ao kamatea, ma katuka botona ma wakaana n te tano, ma kabaeana ae te biti ma te buraati, i buakon uteuten te tawaana. Ao ke e mwamwaimwai n aoini karawa, ao ke e mena tibwangana i buakoia manin te tawaana ni karokoa koron taai aika itiua.”+ 24 Aio kabwaraan nanona, ngkoe ae te uea, bwa bon ana moti Teuare Moan te Rietata ae e na roko iroun au toka ae te uea. 25 Ko na boni kakioakinako mai buakoia aomata, ao e na mena am tabo ni maeka i buakoia manin te tawaana, ao ko na anganaki aroka bwa kanam n aroia kaao mwaane, ao ko na mwamwaimwai n aoini karawa,+ i nanon+ taai aika itiua,+ ni karokoa ae ko ataia bwa e mwaaka i aon aia tautaeka n uea aomata Teuare Moan te Rietata, ao e angan ane e kan anganna.+

26 “‘Ma ibukina bwa a taku bwa e na katukaki boton te kainnamwarake ma wakaana,+ e na manga okiriko am tautaeka n uea ngkana ko a tia n ataia ae e tautaeka te Atua i karawa. 27 Mangaia are te uea, ko bia butimwaea au reirei ni kairiri. Ko na rairakinako man am bure n arom ni karaoa ae eti, ao mani buakakam n arom ni kaotiota te nanoanga nakoia akana maiu ni kainnano. Tao ane e na kaabwabwakaki mweraoim iai.’”+

28 A bane n riki baikai nakon te Uea ae Nebukaneta.

29 Tebwi ma uoua te namwakaina imwina riki ao e a nakonako i aon taubukin ana baareti ueani Baburon. 30 E taku te uea: “Tiaki boni Baburon ae Kakannato aei ae I boni kateia ibukin ana auti te uea n oini korakorau ma mwaakau, ao ibukini kakannaton karineau?”

31 Ngke e boni mena naba te taeka aei i win te uea, ao e a roko naba te bwanaa mai karawa ae kangai: “E taekinaki ae kangai nakoim ngkoe ae te Uea ae Nebukaneta, ‘E a nako te tautaeka n uea mairoum,+ 32 ao ko a kakioakinako mai buakoia aomata. E na mena am tabo ni maeka i buakoia manin te tawaana, ao ko na anganaki aroka bwa kanam n aroia kaao mwaane, i nanon taai aika itiua, ni karokoa ae ko ataia bwa e mwaaka i aon aia tautaeka n uea aomata Teuare Moan te Rietata, ao e angan ane e kan anganna.’”+

33 N te tai naba anne ao e a kakoroaki bukin te taeka i aon Nebukaneta. E a kakioakinako mai buakoia aomata ao e a kaakang aroka n aroia kaao mwaane, ao e a mwamwaimwai rabwatana n aoini karawa ni karokoa mwarairain irana n aroni buraeia ikare, ao ukinibaina ai aron ukinibaia mannikiba.+

34 “Ni banen te tai anne,+ ao ngai ae Nebukaneta I a tararake nako karawa, ao e a okirai au ataibwai, ao I karaoiroa Teuare Moan te Rietata, ao I anga te neboaki ma te mimitong nakon Teuare maiu n aki toki, ibukina bwa ana tautaeka bon te tautaeka ae akea tokina ao ueana boni man te rorona nakon te rorona.+ 35 A iangoaki kaain te aonnaba ni kabane bwa akea manenaia ni kabotauaki ma ngaia, ao e kakaraoa are boraoi ma nanona i buakoia kaain te taanga ni buaka i karawa ma kaain te aonnaba. Ao akea ae e kona n tukia*+ ke ni kangai nakoina, ‘Tera ae ko karaoia?’+

36 “N te tai anne ao e a okirai au ataibwai, ao e okirai kakannaton au tautaeka n uea, karineau, ao tamaroau.+ A ingainga au mataniwi aika rietata ma au bwaanuea n ukoukorai ao I a kaokaki nakon au tautaeka n uea, ao e a kabatiaaki riki kakannatou.

37 “Ao ngkai, ngai ae Nebukaneta, I a karaoiroa ma ni karietataa ao n neboa Ueani karawa,+ ibukina bwa a koaua ana mwakuri ni kabane ao a kaota te kaetitaeka ae riai arona nako,+ ao ibukina bwa e kona ni kabwainrangia te koraki aika nakonako n nanorieta.”+

5 Ao e booa ana baka n amwarake ae bubura te Uea ae Beretiata+ ibukia ana bwaanuea aika tenga, ao e tabe ni moi wain i mataia.+ 2 Ngke e a reke angini Beretiata n te wain, ao e a tua bwa a na uotaki ni karinaki mwangko ake koora ma tirewa ake e anai tamana are Nebukaneta man te tembora are i Ierutarem,+ bwa e aonga ni moi mai iai te uea ma ana bwaanuea, buuna nako ni kewe,* ao buuna ake taiani kauoman. 3 Ao a uotii ni karini mwangko aika koora ake a anaaki man te tembora are n ana auti te Atua i Ierutarem, ao e moi mai iai te uea ma ana bwaanuea, buuna nako ni kewe, ao buuna ake taiani kauoman. 4 A moi wain ao a karaoiroia atuaia ake a karaoaki man te koora ao te tirewa, man te buraati, te biti, te kai, ao te atibu.

5 N te tai naba anne ao e a kaoti tabonibain te aomata ao e a koroboki i aon oon ana baareti te uea ni kaaitara ma te kaintaura, ao te uea e nora te bai arei ngke e koroboki. 6 Ao e a mainarake* te uea ao e a maakunrang ni baike e iangoi, ao e a mamaara bebeena+ ao a a ruru bubuaniwaena.

7 Ao e takarua te uea bwa a na weteaki taani kaiwa, I-Kareria,* ao taani kaiwan itoi.+ E taku te uea nakoia mwaane aika wanawana ake i Baburon: “Te aomata ae wareka te koroboki aei ao n tuangai kabwaraan nanona, e na boni kunnikaiaki n te beboo, ao e na kaakaki te mwae n roroa ae te koora i aon roroana,+ ao e na tautaeka bwa te kateniman n te tautaeka n uea.”+

8 Ao a a bane n rin ana aomata te uea aika wanawana, ma a aki kona ni wareka te koroboki ke ni kaota kabwaraan nanona nakon te uea.+ 9 Ngaia are e a rangi ni maaku te Uea ae Beretiata ao e a mainarake, ao a a mino aia iango ana bwaanuea.+

10 Ao e rin te ueannaine n te auti ni baka n amwarake bwa e ongo ana taeka te uea ma ana bwaanuea. Ao e taku te ueannaine: “Te uea, ko bia maiu n aki toki. Tai kariaia baika ko iangoi bwa a na kakamaakuko, ke ko na mainarake iai. 11 Iai te mwaane* temanna i aan am tautaeka n uea ae iai irouna taamneia atua aika tabu. N ana bong tamam ao e kuneaki iroun teuaei te atatai, te ataibwai, ao te wanawana ae ai aron te wanawana are irouia atua.+ E mwiokoia te Uea ae Nebukaneta are tamam bwa te mataniwi i aoia ibonga aika taan tabunea, taani kaiwa, I-Kareria,* ao taani kaiwan itoi.+ Te uea, e boni karaoa aei tamam. 12 Bwa Taniera are e aranna te uea bwa Beretetiata,+ iai irouna te iango ae rianako arona ma te atatai ao te ataibwai ni kabwarai nanoni mii, ni kabwarabwarai kamwaninga, ao ni kabwaranakoi kangaanga aika baeruarua.*+ Ke e weteaki ngkai Taniera, ao e na tuangko kabwaraan nanona.”

13 Ngaia are e a kairaki Taniera nako matan te uea. E titiraki te uea ni kangai nakon Taniera: “Boni ngkoe Taniera are mai buakoia kaain Iuta+ ake taenikai, are e kairia tamau are te uea ni kaotinakoa mai Iuta?+ 14 I ongo taekam bwa e mena taamneia atua iroum,+ ao e kuneaki iroum te atatai ma te ataibwai ao te wanawana ae rianako.+ 15 A kairaki nako matau mwaane aika wanawana ma taani kaiwa bwa a na wareka te koroboki aei ao ni kaota kabwaraan nanona nakoiu, ma a aki kona n taekina kabwaraan nanon te rongorongo aei.+ 16 Ma I ongo taekam bwa ko kona ni kabwarai nanoni bwaai+ ao ni kabwaranakoi kangaanga aika baeruarua.* Ngkana ko kona ngkai ni wareka te koroboki aei ao ni kaota kabwaraan nanona nakoiu, ao ko na boni kunnikaiaki n te beboo, ao e na kaakaki te mwae n roroa ae te koora i aon roroam, ao ko na tautaeka bwa te kateniman n te tautaeka n uea.”+

17 E kaeka ngkanne Taniera nakon te uea ni kangai: “Ko kona ni boni kawakin am bwaintangira, ao angania ake tabeman riki am bwaintituaraoi. Ma N na wareka te koroboki nakon te uea, ao ni kaota kabwaraan nanona nakoina. 18 Ni kaineti ngkanne ma ngkoe ae te uea, e a tia te Atua ae Moan te Rietata n angan Nebukaneta are tamam te tautaeka n uea ao te kakannato ao te karineaki ao te rine.+ 19 Ibukin te kakannato are E anganna, a a bane botannaomata, natannaomata, ao taian taetae, n ruru ni maaku i matana.+ Ane e kani kamatea ao e kamatea ao ane e kani kamaiua ao e kamaiua, ao ane e kani karietataa ao e karietataa ao ane e kani kamaamaea ao e kamaamaea.+ 20 Ma ngke e a kainikatonga nanona ao e a matoatoa nanona, n te aro are e a kan rarabakau,+ ao e a kabwakaaki mani kaintokanuean ana tautaeka n uea, ao e a uotakinako rinena mairouna. 21 E boni kakioakinako mai buakoia aomata, ao e karaoaki nanona bwa kaanga ai aron nanon te man, ao e mena ana tabo ni maeka i buakoia taongki aika moaanti. Ao e anganaki aroka bwa kanana n aroia kaao mwaane, ao e mwamwaimwai rabwatana n aoini karawa, ni karokoa ae e a ataia bwa e mwaaka i aon aia tautaeka n uea aomata te Atua ae Moan te Rietata, ao e katea iai ane e bon taku.+

22 “Ma ngkoe ae natina ae Beretiata, ko aki kananorinanoa nanom, e ngae ngke ko atai baikai ni kabane. 23 Ma ko karietatako i bon iroum n ekaanako Ueani karawa,+ ao ko tua bwa a na uotii nakoim mwangkon ana auti.+ Ao ko moi wain mai iai ngkoe ma am bwaanuea, buum ni kewe, ao buum ake taiani kauoman, ao kam karaoiroia atuami ake a karaoaki man te tirewa ao te koora, man te buraati, te biti, te kai, ao te atibu, ake atua ake akea te bwai ae a noria ao akea te bwai ae a ongo ao akea te bwai ae a ataia.+ Ma ko aki neboa te Atua are e mena i nanoni baina ikeikem+ ao arom ni kabane. 24 Ai ngaia are e a karokoaki te bai mairouna, ao e a koreaki te koroboki aei.+ 25 Ao e kangai te koroboki are koreaki: “MENE, MENE, TEKERI, ao BARETIN.

26 “Aio kabwaraan nanon taeka aikai: MENE, e a tia te Atua ni wareki bongin am tautaeka n uea ao e a karokoa n tokina.+

27 “TEKERI, ko a tia ni katineaki n te bwai n tau rawawata ao e kuneaki kabwakam.

28 “BERETI, e a bwenauaaki am tautaeka n uea ao a anganaki I-Miria ma I-Botia.”+

29 Ao e tua Beretiata, ao a kunnikaia Taniera n te beboo ao a kaaki te mwae n roroa ae te koora i aon roroana, ao a takaruaea taekana ae e nang riki bwa te tia tautaeka ae te kateniman n te tautaeka n uea.+

30 N te tairiki naba anne, ao e a kamateaki Beretiata are aia uea I-Kareria.+ 31 Ao e a reke iroun Taraiati+ are te I-Miria te tautaeka n uea, ngke tao ai 62 ana ririki ni maiu teuaei.

6 E taraa n raoiroi iroun Taraiati bwa e na rineiia taian teterabi* aika 120 i aon aono ake e tautaekan ni kabutaa.+ 2 Iai mataniwi aika rietata aika teniman i aoia naakai, ae temanna bon Taniera.+ Ao a teimatoa taian teterabi+ aikai n angania naakai rongorongoni bwaai nako bwa e aonga n aki rotakibuaka te uea ni buan ana bwai. 3 Imwina riki ao e a oti iroun Taniera bwa e konabwai riki nakoia mataniwi aika rietata ake tabeman riki ma taian teterabi, bwa iai irouna te iango ae rianako arona,+ ao e iangoia te uea bwa e na karietataa teuaei i aon aono ake e tautaekan ni kabutaa.

4 N te tai anne ao mataniwi aika rietata ma taian teterabi a ukoukori taiani bukibuki tabeua ni kaitaraa Taniera ni kaineti ma arona ni karaoi tabena n te tautaeka, ma a aki roko n te kunea bukinana ke te bwai riki teuana ae buakaka, bwa e rangi n onimakinaki ao e aki kuneaki kabwakana ke te buakaka i nanona. 5 Ao a taku mwaane aikai: “Ti na bon aki kona naba teutana ni kunea bukinan Taniera, ma tii ngkana ti ukoukora kaitaraana ni kaineti ma ana tua Atuana.”+

6 Ai ngaia are a a ikotaki n rin i matan te uea mataniwi aika rietata aikai ma taian teterabi, ao a taku nakoina: “Te Uea ae Taraiati, ko bia maiu n aki toki. 7 A bane ana tia mwakuri te uea, taani babaire n te tautaeka, taian teterabi, ana mataniwi te uea aika rietata, ao taiani kowana ni kaai ni maroro bwa a na katea ana tua teuana te uea ao ni kakorakoraa te moti ae aki riai n ekakinako, bwa i nanon 30 te bong, ao ane e bubutii te bwai teuana nakon te atua temanna ke te aomata ao tiaki nakoim, ngkoe ae te uea, ao e riai ni karenakoaki nako nanon te mwarua ae nneia raian.+ 8 Ao ngkai te uea, ko bia katea te tua ao ni kanikinaea,+ bwa e aonga n aki kona ni manga bitaki, ni kaineti ma aia tua I-Miria ao I-Botia, ae e aki kona ni kamaunaaki.”+

9 Mangaia are e kanikinaea te tua te Uea ae Taraiati ma te moti are aki riai n ekakinako.

10 Ma ngke e ataia naba ngkekei Taniera bwa e a tia ni kanikinaeaki te tua, ao e nakon ana auti, ae iai kamaaman ruuna are i aon te taubuki aika uki ni kaitaraa Ierutarem.+ Ao e katorobubua ao n tataro ao e karaoiroa Atuana tenua te tai n tebongina, n aron are e kakaraoia mai mwaina. 11 N te tai anne ao a ienikuri n rin mwaane akanne ao a a nora Taniera ni bubutii ao n onnon akoana i matan Atuana.

12 Mangaia are a kawara te uea ao a kauringnga taekan ana moti are aki riai n ekakinako ni kangai: “Tiaki ko kanikinaea ngkoa te moti are aki riai n ekakinako are e taekinaki iai bwa ane e bubutii te bwai teuana nakon te atua temanna ke te aomata temanna i nanon 30 te bong ao tiaki nakoim, ngkoe ae te uea, ao e riai ni karenakoaki nako nanon te mwarua ae nneia raian?” E kaeka te uea ni kangai: “E a tia ni kamatoaaki te baenne ni kaineti ma aia tua I-Miria ao I-Botia, ae e aki kona ni kamaunaaki.”+ 13 A aki tabwara ma a a taku naba nakon te uea: “Te uea, e aki mutiakiniko Taniera are mai buakoia kaain Iuta+ ake taenikai, ke ni mutiakina te moti are aki riai n ekakinako are ko a tia ni kanikinaea, ma e tatataro tenua te tai n tebongina.”+ 14 Ngke e ongo naba ngkekei te baei te uea, ao e a rangi n rawawata, ao e kataia n iangoa te anga teuana ae e na kamaiua iai Taniera, ao e kakorakoraa bwa e na kamaiua ni karokoa ae e a bung taai. 15 N tokina ao a a ikotaki n rin nakon te uea mwaane aikai ao a taku nakon te uea: “Te uea, ko bon ataa aia tua I-Miria ma I-Botia, are e bon aki kona ni bitaki te moti are aki riai n ekakinako ke te tua are e kateia te uea.”+

16 Ai ngaia are e a tua te uea, ao a a kaira Taniera ao a a karenakoa nako nanon te mwarua are nneia raian.+ E taku te uea nakon Taniera: “E na kamaiuko Atuam ae ko teimatoa n toro irouna.” 17 Ao e uotaki te atibu teuana ao e kaakaki i matan* te mwarua arei, ao e kanikinaea te uea n ana mwamwa ae kanikinaean nakoana ma aia mwamwa ana bwaanuea ake kanikinaean nakoaia, n te aro are akea te bwai ae e na bitaki ni kaineti ma Taniera.

18 Ao e nako te uea nakon ana baareti. E aki mamatam n te tairiki anne, ao e rawa nakon taiani kamataku,* ao e aki reke matuna.* 19 N tokina ao e a teirake te uea ngke e a tibwa moanna n aioota, ao e a kawaekoaa nakon te mwarua are nneia raian. 20 Ngke e a roko i rarikin te mwarua, ao e a wetea Taniera ma te bwanaa n nanokawaki. E titiraki te uea nakon Taniera ni kangai: “Taniera ae ana toro te Atua ae maiu, e kona Atuam are ko teimatoa n toro irouna ni kamaiuko mairouia raian?” 21 E aki tabwara Taniera ma e a taku naba nakon te uea: “Te uea, ko bia maiu n aki toki. 22 E kanakoa ana anera Atuau ao e kaini wia raian,+ ao a aki roko n te kaikoakai,+ bwa akea au bure i matana, ao akea naba te kairua teuana ae I karaoia nakoim, ngkoe ae te uea.”

23 Ao e rangi ni kimwareirei te uea, ao e tua bwa e na kaerakeaki Taniera man te mwarua. Ngke e a kaerakeaki Taniera man te mwarua, ao bon akea naba ikoakina teutana, ibukina bwa e onimakina Atuana.+

24 Ao e tua te uea, ao a a kairaki mwaane ake a a tia ni bukina* Taniera, ao a a karenakoaki nako nanon te mwarua are nneia raian n ikotaki ma natiia ao buuia. A tuai n roko i kabin te mwarua, ao a a kibaraki naba irouia raian ma ni kakeruaki riia ni kabane.+

25 E koroboki ngkanne te Uea ae Taraiati nakoia ni kabane botannaomata, natannaomata, ao taian taetae, aika maeka n te aonnaba ni kabutaa+ ni kangai: “E bia bati ami rau! 26 I tua ngkai bwa aomata ake n aono nako ake a mena i aan au tautaeka n uea, a na ruru ni maaku i matan Atuan Taniera.+ Bwa boni ngaia te Atua ae maiu ao e teimatoa n aki toki. E na bon aki kona n uruaki ana tautaeka n uea, ao e teimatoa n aki toki ana kairiri.*+ 27 E kakamaiu,+ e kakamanomano, ao e kakaraoi kanikina ma baika kamimi i karawa ao n te aonnaba,+ bwa e kamaiua Taniera mai nanoni baia raian.”

28 Mangaia are e toronibwai Taniera i aan ana tautaeka n uea Taraiati+ ao i aan ana tautaeka n uea Tairati are te I-Botia.+

7 N ana moan ririki n tautaeka Beretiata+ are Ueani Baburon, ao e nora te mii ma taiani miitara Taniera i atuna ngke e wene i aoni nnena ni wene.+ Ao e a korea te mii,+ ao e korei taekani baikai ni kabane. 2 E taku Taniera:

“I mataku n au miitara akekei n te bong ao noria! a kamarebua taari ae abwabwaki angin karawa aika aua.+ 3 Ao a waerake maan aika totoa aika aman+ mai taari, e kakaokoro temanna ma temanna.

4 “Are te moan kaanga ai aron te raian+ ao iai baina ni kiba aika ai aron te ikare.+ I mataku ni karokoa routakini baina ni kiba, ao e tabekaki mai aon te aba ao e kateaki i aoni waena aika uaai n aron te aomata, ao e anganaki nanon te aomata.

5 “Ao noria! temanna riki te man ae te kauoman ae ai aron te bea.+ E mwemwekaki iterana teuana, ao iai i wina rinikaokao aika tenua i marenani wina ao e tuangaki ae kangai: ‘Teirake ao kana te iriko ae bati.’+

6 “Imwin aei ao I teimatoa ni mataku, ao noria! temanna riki te man ae ai aron te rebwari,+ ma iai baina ni kiba aika aai i nukana aika ai aron te mannikiba. Ao iai atun te man aei aika aua,+ ao e anganaki te mwaaka n tautaeka.

7 “Imwin aei ao I teimatoa ni mataku n taiani miitara n te bong, ao I nora te kaaman ni man, ae kakamaaku ma n tiritiri, ao e rianako korakorana, ao iai wina aika bubura aika biiti. E kaakang ma ni kamanatuaia konana, ao nikirana e toubekai ni waena.+ E kaokoro ma maan ake i mwaina ni kabane, ao iai korona aika tengaun. 8 Ngke I tabe n iangoi kooro akekei ao noria! e a manga otirake i buakoia te koro riki teaina ae uarereke,+ ao a routaki mai mwaina tennai mai buakoni kooro akekei. Ao noria! iai maata n te koro aei aika ai aroni matan te aomata, ao iai te wi ae taetae ni kainikatonga.*+

9 “I teimatoa ni mataku ni karokoa kateakin taiani kaintokanuea ni nneia ao tekatekan+ Teuare iai Mangkoangkoa.+ E mainaina kunnikaina n ai aron te tino,+ ao irannatuna ai aroni buraen te tiibu ae itiaki. Ana kaintokanuea ai aron uran te ai, ao wirana ai aron te ai ae ura.+ 10 Ao e raanga te karaanga n ai ao e otinako rimatana.+ A bebeku irouna teuana te mirion, ao a tei i matana+ tebubua te mirion. E a waaki kanoan te Boowi,+ ao a a kaukaki booki.

11 “I teimatoa ni mataku n te tai anne ibukini karongoaan taeka aika kainikatonga* ake e taekin te koro arei.+ I mataku ni karokoa ae e kamateaki te man arei ao e karenakoaki rabwatana nako nanon te ai ao e kamaunaaki. 12 Ma nikiraia ngkanne maan akekei,+ a uotakinako aia tautaeka ao a kamaanaki maiuia i nanon tabeua te tai.

13 “I teimatoa ni mataku n taiani miitara n te bong, ao noria! e roko temanna ae ai aron natin te aomata+ ma nangini karawa, ao e kariaiakaki n rin nakon Teuare iai Mangkoangkoa,+ ao a kairia ni kaania nako matan Teuarei. 14 Ao e anganaki teuaei te mwaaka n tautaeka,+ te karineaki,+ ao te tautaeka n uea, bwa a aonga ni beku irouna botannaomata, natannaomata, ao taian taetae.+ Mwaakana n tautaeka bon te mwaaka n tautaeka ae akea tokina ae e na aki nako, ao e na bon aki kamaunaaki ana tautaeka n uea.+

15 “Ni kaineti ngkanne ma ngai ae Taniera, e kiriwe nanou ibukina bwa a kakamaakai miitara aika i atuu.+ 16 Ao I nako rarikin temanna i buakoia ake a tei ikekei bwa N na titirakinna taekan nanon raoi te baei. Mangaia are e kaeka ao e kaotii nakoiu kabwaraan nanoni baikai.

17 “‘Maan aika totoa aikai aika aman mwaitiia,+ bon ueea aika aman aika a na teirake man te aonnaba.+ 18 Ma e na reke te tautaeka n uea+ irouia te koraki aika itiaki* ake ana aomata Teuare Moan te Rietata,+ ao a na bwaibwai n te tautaeka n uea+ n aki toki, eng, n aki totoki.’

19 “Ao I kan ataa riki taekan te man are te kaaman, are e kaokoro ma maan akekei ni kabane. E rianako kakamaakuna, ma wina aika biiti ao ukini baina aika taiani buraati, ao e kaakang ma ni kamanatuaia konana, ao nikirana e toubekai ni waena,+ 20 ao taekani kooro ake tengaun+ ake i aon atuna, ao te koro are teaina riki are otirake ao a bwaka mai mwaina ake tennai,+ ae iai maata n te koro anne ma te wi ae taetae ni kainikatonga,* ao taraana e bubura riki nakoia akekei.

21 “I teimatoa ni matakuakina te koro anne ngke e buakania te koraki aika itiaki* ao e tokanikai i aoia,+ 22 ni karokoa rokon Teuare iai Mangkoangkoa+ ao karaoan te motikitaeka n irania te koraki aika itiaki* ake ana aomata Teuare Moan te Rietata,+ ao e roko te tai are baireaki ibukia te koraki aika itiaki ike a nangi bwaibwai iai n te tautaeka n uea.+

23 “E kangai ana taeka: ‘Ni kaineti ngkanne ma te man are te kaaman, bon iai te kaaua n tautaeka n uea ae e na roko i aon te aonnaba. E na kaokoro ma tautaeka n uea akekei ni kabane. E na kana te aonnaba ni kabutaa ao e na toutoua ni kabwakaa ao ni kamanatuaa.+ 24 Ni kaineti ngkanne ma kooro ake tengaun, a na teirake ueea aika tengaun man te tautaeka n uea anne, ma iai riki temanna ae e na teirake imwia, ao e na kaokoro ma naake mai mwaina, ao e na kataenikaiia ueea aika teniman.+ 25 E na taekin taeka n ekaanako Teuare Moan te Rietata,+ ao e na teimatoa ni karawawataia te koraki aika itiaki* ake ana aomata Teuare Moan te Rietata. E na iangoi bitakin taai ma te tua, ao e na anga te aba naakai nako nanoni bain teuaei i nanon teuana te tai, n taai, ao n te itera n tai.*+ 26 Ma e a waaki kanoan te Boowi, ao a uotaanako mwaakan teuaei n tautaeka, bwa a aonga ni kamatea ao ni kamauna raoi.+

27 “‘Ao te koraki aika itiaki* ake ana aomata Teuare Moan te Rietata,+ a anganaki te tautaeka n uea, te mwaaka n tautaeka, ao kakannaton taian tautaeka n uea aika i aani karawa ni kabutaa. Aia tautaeka n uea bon te tautaeka n uea ae akea tokina,+ ao a na bane tautaeka ni kabane ni beku ao n ongeaba irouia naakai.’

28 “Aio tokin te baei. Ni kaineti ngkanne ma ngai ae Taniera, I a rangi ni maaku ni baike I iangoi n te aro are I a mainarake,* ma I kawakina te baei i nanou.”

8 N ana katenua n ririki n tautaeka te Uea are Beretiata,+ ao e kaoti te miitara nakoiu, ngai ae Taniera, imwin are teuana are kaoti nakoiu mai mwaina.+ 2 I nora te miitara, ao ngke I mataku ao I mena i Tiutian*+ ae te tabo ae nonoaki,* ae mena n te aono* are Eram.+ I mataku n te miitara ao I mena i rarikin te karaanga ae Uraai. 3 Ngke I euta matau ao noria! iai te tiibu mwaane+ ae tei i rarikin te karaanga ao iai korona aika uaai.+ A abwabwaki kooro ake uaai akekei, ma e abwabwaki riki teaina nakon are teaina, ao e a tibwa otirake imwina are e abwabwaki riki.+ 4 I nora te tiibu mwaane bwa e notunotu nako maeao ao nako meang ao nako maiaki, ao akea maan aika tiritiri aika kona n tei imwaina, ao akea ae e kona ni kamaiua temanna mai aani korakorana.*+ E karaoa are e bon taku ao e karietataa i bon irouna.

5 Ngke I tabe ni mataku, ao noria! iai te kooti mwaane+ ae kaoti mai maeao* n rinukan te aonnaba ni kabutaa ao a aki toko waena ma aontano. Ao te kooti aei iai korona ae kamimi i marenani matana.+ 6 E roko ni kaineta te tiibu mwaane are iai korona aika uaai, are I noria n tei i rarikin te karaanga, ao e biri ni kainetia ma te un ae rangi ni korakora.

7 I noria ngke e a rangi ni kaan ma te tiibu mwaane arei ao e kororake ribaakina irouna. E orea te tiibu mwaane ao e otei korona aika uaai, ao ai akea korakoran te tiibu mwaane n teirake ni kaitaraa. E kabwakaa te tiibu mwaane arei i aontano ao e toutoua, ao akea ae e kona ni kamaiua mai aani korakorana.*

8 Ao e kabatiaa karietataana i bon irouna te kooti mwaane arei, ma ngke e rikirake naba ngkekei ni korakora, ao e a mwaoto naba korona are kakannato, ao a a otirake kooro aika kamimi aika aai n onea mwin are teaina, ni kaaitarai angin karawa ake aua.+

9 E a manga otirake te koro riki teaina ae uarereke man teaina mai buakon akekei, ao e rikirake n rangi ni kakannato nako maiaki ao nako mainiku* ao nakon te Aba ae Tamaroa.*+ 10 E rikirake n rangi ni kakannato n te aro ae e a rotii taangani karawa,* ao e kabwakai tabeua taangani karawa ao tabeua itoi nakon te aonnaba, ao e toutoui. 11 E karietataa naba i bon irouna n ekaanako aia Natinuea ae te mwaane taangani karawa, ao e anaaki mairouna te karea are kakareanaki,* ao e kabwakaaki te tabo ae teimatoa ae nnen ana tabo ae tabu.+ 12 Ao ibukin te bure e a kanakoaki taangani karawa ma te karea ae kakareanaki* nakon te koro arei, ao e kakarenakoa te koaua nako aontano, ao e karaoa are e bon taku ao e totokanikai.

13 Ao I ongo bwa e taetae temanna ae tabu, ao e taku temanna riki ae tabu nakon teuare taetae: “E na maanra n reitinako te miitara are kaineti ma te karea ae kakareanaki* ao te bure are karika te kamaroaeaki,+ ae karika toutouan te tabo ae tabu ma taangani karawa?” 14 Mangaia are e taku nakoiu: “Ni karokoa 2,300 te tairiki ao te ingabong, ao e na manga boni kaokaki te tabo ae tabu nakon arona are bon riai.”

15 Ngke I tabe ni mataku n te miitara, ngai ae Taniera ma ni kataia n ota iai, ao akea bwa I a nora naba temanna ae ai aron taraan te aomata bwa e tei i matau. 16 Ao I ongo bwanaan te aomata mai nanon te Uraai,+ ao e wewete ni kangai: “Kabiriera,+ kaotaa teuanne n te baene e noria.”+ 17 Mangaia are e roko ni kaania te tabo are I tei iai, ma ngke e roko ao I a rangi ni maakunrang ao I katorobubua ni bobaraaki nako aontano. E taku nakoiu: “Ko na ataia ngkoe ae natin te aomata, bwa te miitara aei bon ibukin tain te toki.”+ 18 Ma ngke e tabe n taetae ma ngai, ao I a tii matunako naba ni bobaraaki i aontano. Mangaia are e ringai ao e kateirakeai n te tabo are I bon tei iai.+ 19 Ao e taku: “N nang kaotako ngkai n te bwai ae e na riki n raabanen tain unin te Atua, ibukina bwa e na bon riki n te tai ae baireaki ibukin te toki.”+

20 “E tei te tiibu mwaane are iai korona aika uaai are ko noria ibukia ueani Miria ma Botia.+ 21 E tei te kooti mwaane are buraerae ibukin ueani Kuriiti,+ ao e tei te koro are kakannato are mena i marenani matana ibukin te moan uea.+ 22 Ma e mwaoto te koro anne ao a kaoti ake aai n onea mwina,+ mangaia are a na teirake tautaeka n uea aika aua man ana natannaomata teuaei, ma a na aki roko ni korakoran teuaei.

23 “N raatokin aia tautaeka n uea, ngke e a roko ni korakorana* aia waaki taani bure, ao e na teirake te uea ae taraa ni kakamaaku ae e ota n taeka aika kangaanga.* 24 E na rikirake ni korakora mwaakana, ma tiaki n oini korakorana. E na karokoa te kamaunaaki n te aro ae rangi ni kamimi,* ao e na totokanikai ni bwaai nako ake e karaoi. E na kamaunaia akana korakora, n ikotaki naba ma aomata ake mai buakoia te koraki aika itiaki.*+ 25 E na bon nakoraoi naba arona ni mwamwanaiia aika bati ibukin nanowanawanana, ao e na karietataa i bon irouna i nanona, ao e na kamaunaia aika bati n tain te mweraoi.* E na teirake naba ni kaitaraa aia Natinuea ae te mwaane natinuea, ma e na bon uruaki n tiaki ni baia aomata.

26 “E boni koaua te bwai are e taekinaki n te miitara ni kaineti ma te tairiki ao te ingabong, ma ko riai ni karabaa te miitara, bwa e kaineti nakon te tai ae e na roko imwini boong aika bati mangkai.”*+

27 Ma ni kaineti ngkanne ma ngai ae Taniera, I a korakai ma n aoraki i nanon tabebong.+ Imwina ao I teirake ao I karaoa te mwakuri ibukin te uea,+ ma I teimatoa n aki ngongongo ibukin te baere I noria, ao akea ae e kona n ota iai.+

9 N ana moan ririki n tautaeka Taraiati+ are natin Aatueruti are kanoaia I-Miria, are e kaueaaki n aia tautaeka n uea I-Kareria,+ 2 ao ni moan ririkin ana tautaeka, ao ngai ae Taniera I a atai mani booki* taekani mwaitin ririki ake a mwaneweaki n ana taeka Iehova nakon Ieremia are te burabeti, aika 70 te ririki+ ake e na kakororaoaki iai kamaroaean Ierutarem.+ 3 Mangaia are I ukoukora Iehova ae te Atua ae koaua ibukini buokau, n onnonia n te tataro ao I aki naba mamatam,+ ao I karina te raerobwa* ma ni kaaki te mannang i aou. 4 Ao I tataro nakon Iehova ae Atuau ao I kaotii buure ni kangai:

“Ngkoe ae Iehova ae te Atua ae koaua, ae Teuare kakannato ao ae kamimi ma ni kakamaaku, ae e kakawakina ana berita ao ni kaota te tangira ae koaua*+ nakoia te koraki ake a tangiria ma ni kawakin ana tua,+ 5 ti a tia ni bure ao ti karaoa ae kairua ma ni karaoa ae buakaka ao ni karitei,+ ao ti a tia n rairakinako man am tua ao am moti. 6 Ti aki ongo irouia am toro aika burabeti,+ ake a taetae n aram nakoia ara uea, ara toka, ara bakatibu, ao kaain abara ni kabane. 7 Bon am bwai te raoiroi ngkoe ae Iehova, ma bon ara bwai ngaira te kamaamaeaki,* n aron ae riki n te bong aei, ao aia bwai naba mwaane aika tibun Iuta, kaain Ierutarem, ao kaain Iteraera ni kabane, akana kaan ma akana raroanako, n aaba ni kabane ake ko kamaenakoia nako iai, ibukina bwa a aki kakaonimaki nakoim.+

8 “Iehova, bon ara bwai te kamaamaeaki,* ma ara uea, ara toka, ao ara bakatibu, ibukina bwa ti a tia ni bure nakoim. 9 Bon ana bwai Iehova ae Atuara te nanoanga ma te kabwarabure,+ bwa ti a tia ni karitei nakoina.+ 10 Ti aki ongo ni bwanaan Iehova ae Atuara n toui mwin ana tua ake e kaaki i matara rinanoia ana toro aika burabeti.+ 11 A a tia kaain Iteraera ni kabane n riaon am Tua, ao a rairakinako n aroia n aki ongo ni bwanaam, n te aro are ko a kabwaroa i aora te rekenikai ao te taetae n tuea are e a tia ni beritanaki, are koreaki taekana n te Tua Rinanoni Mote are ana toro te Atua ae koaua,+ ibukina bwa ti a tia ni bure Nakoina. 12 E kakororaoi nanon ana taeka ake e taekin n ekiranako+ ao n ekiianako ara tia tautaeka ake a tautaeka i aora,* n arona ni karokoa te rekenikai ae korakora i aora. E bon tuai man riki i aani karawa ni kabane te bwai are e riki nakon Ierutarem.+ 13 A bane n roko rekenikai aikai i aora n aron are koreaki n te Tua Rinanoni Mote,+ ma ti bon aki naba bubutii akoara iroun* Iehova ae Atuara, n arora n rairakinako man ara bure+ ao ni kaota te ataibwai n am koaua.*

14 “Ngaia are e teimatoa n tantani Iehova ao ni karokoa te rekenikai i aora, bwa e raoiroi Iehova ae Atuara ni mwakuri ni kabane ake e karaoi, ma ti bon aki naba ongo ni bwanaana.+

15 “Ao ngkai, ngkoe ae Iehova ae Atuara, are Ko kairiia am aomata ni kaotinakoia man te aba are Aikubita n te bai ae korakora,+ ao ni karekea atongan aram ni karokoa te bong aei,+ ti a tia ni bure ao ni karaoa ae buakaka. 16 Taiaoka Iehova, ni kaineti ma am mwakuri aika raraoi ni kabane,+ ao e bia rairakinako unim ma marakin nanom man am kaawa ae Ierutarem, ae am maunga ae tabu, bwa ibukin ara bure ma aia kairua ara bakatibu, ao e a riki Ierutarem ao am aomata bwa bwaai ni kabuakakaaki irouia kaain rarikira ni kabane.+ 17 Ao ongora ngkai ngkoe ae Atuara, nakon ana tataro am toro ma ana onnon, ao kaotaa ubum i bon ibukim nako aon am tabo ae tabu+ ae kamaroaeaki,+ ngkoe ae Iehova. 18 Katanimaia taningam, ngkoe ae Atuau ao ongora! Kaurei matam ao nora arora ni kamaroaeaki ma te kaawa ae ingoanaki n aram. Bwa ti aki onnoniko ibukin ara mwakuri aika raraoi, ma ibukin am nanoanga ae korakora.+ 19 Ongora ngkoe ae Iehova. Kabwarai buure ngkoe ae Iehova.+ Mutiakinira ao karaoa te mwakuri ngkoe ae Iehova! Tai baenikai i bon ibukim ngkoe ae Atuau, ao ibukin oin aram are toka i aon am kaawa ao i aoia am aomata.”+

20 Ngke I tabe n taetae ao n tataro ao ni kaota au bure ao aia bure au aomata aika tibun Iteraera, ao ni bubutiia Iehova ae Atuau ana akoi ni kaineti ma ana maunga ae tabu Atuau,+ 21 eng, ngke I bon tabe n tataro, ao e a roko naba irou tao n taini kareanakin te karea ae te bwaintituaraoi n te tairiki ngke I a rangi ni kua, teuare Kabiriera+ are I noria ngkoa n te miitara are mai mwaina.+ 22 Ao e anganai te atatai ao e kangai:

“Ngkoe ae Taniera, I a roko ngkai bwa N na anganiko te ataibwai ma te atatai. 23 Ngke ko moana am bubutii, ao e otinako te taeka, ao I a roko bwa N na kaongoko, ibukina bwa bon te aomata ngkoe ae ko rangi ni kakawaki.*+ Mangaia ae iangoa te baei ao karekea otam n te miitara.

24 “Iai wiki* aika 70 ake a a tia ni motikaki ibukia am aomata ao am kaawa ae tabu,+ bwa e aonga n toki te kairua, ni kanakoaki te bure,+ ni karaoaki karekeani kabwaraan te bure,+ ni karokoaki te raoiroi ae akea tokina,+ ni kamatoaaki koauan te miitara ma te taetae ni burabeti,*+ ao ni kabiraki te Ruu ae Moan te Tabu. 25 Ao ko riai n ataia ao n ota bwa man te tai are e otinako iai te taeka ibukini manga kaokan ao manga katean Ierutarem+ ni karokoa rokon te Mesia*+ are te tia Kairiri,+ ao e na iai wiki aika 7, ao wiki naba aika 62.+ E na manga kaokaki Ierutarem ao ni manga kateaki, ma maraena ao kawain te ran ni katobibia, ma e na riki anne n tain te rawawata.

26 “Ao e na koreakinako* te Mesia+ imwini wiki aika 62, n akea ana bwai.+

“Ao a na urua te kaawa ma te tabo ae tabu+ ana aomata te tia kairiri are e na roko. Ao tokina bon te ieka, ao e na boo te buaka ni karokoa te toki. E a tia te Atua ni baireia bwa e na iai te kamaroaeaki.+

27 “Ao e na kamatoaa te berita ibukia aomata aika bati i nanon teuana te wiki, ao i nanon iteran te wiki e na katoka te angakarea ma te karea ae te bwaintituaraoi.+

“Ao te aomata ae karika te kamaroaeaki e na roko i aoni baia ni kiba baika a koro n ribaaki. Ao e na kabwaroaki naba i aon te tabo are wene ni kamaroaeaki+ te baere e a tia te Atua ni baireia, ni karokoa ae e mauna.”

10 N ana katenua n ririki n tautaeka Tairati+ are Ueani Botia, ao e a anganaki te kaotioti Taniera, are e aranaki bwa Beretetiata.+ E koaua te rongorongo aei, ao bon taekan te buaka ae korakora. Ao e ota teuaei n te rongorongo, ao e anganaki te ataibwai ni kaineti ma te baere e noria.

2 Ao ni boong akanne ao ngai ae Taniera I nanokawaki+ i nanon tenua raoi te wiki. 3 Akea te amwarake ae kangkang ae I kanna, ao akea te irikomaiu ke te wain ae rin i wiu, ao I aki kabirai n te bwaa i nanon tenua raoi te wiki. 4 Ngke ai 24 iai bongin te moan namwakaina ngke I mena i mataniwin te karaanga are abwabwaki ae te Taikiriti,*+ 5 ao I tararake ao I nora te aomata ae kunnikainna n te rinen,+ ao iai i bebeena te roo ae karaoaki man te koora mai Ubati. 6 Titeboo rabwatana ma te atibu ae te kerutorito,*+ ubuna kaanga taraan te itirua, matana kaanga ai aron taian oi aika ura, baina ma waena titeboo taraaia ma te buraati ae karaneaneaaki,+ ao karongoaani bwanaana titeboo ma karongoaaia aomata aika mwaitikurikuri. 7 Bon tii ngai ae Taniera ae I nora te miitara ao a aki nora te miitara mwaane ake raou.+ Ma e taonianako te rurubenebene, ao a birinako ni karabaia.

8 Ngaia are I a tiku n tii ngai, ao ngke I nora te miitara ae kamimi aei ao ai bon akea naba angiu teutana, ao e bitaki taraakiu nakon taraakin te aomata ae kananoanga, ao ai akea korakorau ni kabane.+ 9 Ao I ongo bwanaan teuarei bwa e taetae, ma ngke I ongo bwanaana n taetae ao I a matunako naba ni bobaraaki i aontano.+ 10 Ma e ringai te bai+ ao e ioioai bwa N na teirake i aoni baiu ma bubuaniwaeu. 11 Ao e taku teuarei nakoiu:

“Ngkoe ae Taniera ae te mwaane ae rangi ni kakawaki,*+ mutiakin taeka aika N nang taekin nakoim. Teirake ngkai n am tabo, bwa I kanakoaki nakoim.”

Ngke e taekina aei nakoiu, ao I a teirake naba ma te ruru.

12 E taku ngkanne nakoiu: “Tai maaku+ Taniera. Man te moani bong are ko anga iai nanom nakon te ataibwai ma ni kananorinanoko i matan Atuam, ao a a ongoraeaki naba am taeka, ao I roko ibukin am taeka.+ 13 Ma e tei ni kaitaraai i nanon 21 te bong te natinuea te mwaane+ man ana aono ueani Botia. Ma e roko ni buokai Mikaere*+ are temanna i buakoia natinuea mwaane aika taiani kabanea ni kakannato,* ao I teimatoa n tiku ikekei i rarikia ueani Botia. 14 I roko bwa N na kaotako n te bwai ae e na bwakariia am aomata i nanoni kabaneani boong,+ ibukina bwa bon te miitara ibukin taai aika a na roko.”+

15 Ao ngke e taekin taeka aikai nakoiu, ao I baraaki nako aontano ao I aki ngongongo. 16 Ao e ringa riau+ temanna ae ai aron taraan te aomata, ao I kaurea wiu ao I taku nakon teuare tei i matau: “Au toka I a ruru ibukin te miitara, ao ai akea korakorau.+ 17 Ai akea ngkai korakorau ao I a aki kona n ikeike raoi,+ ma ngaia ae N na kangaa ngai ae am toro ni kona n taetae nakoim, au toka?”+

18 E a manga ringai riki teuare ai aron taraan te aomata ao e kakorakoraai.+ 19 Ao e taku: “Tai maaku,+ ngkoe ae te mwaane ae ko rangi ni kakawaki.*+ E bia reke iroum te rau.+ Ko na korakora, eng, ko na korakora.” Ao ngke e taetae nakoiu, ao I a kakorakoraaki naba ao I taku: “Ke e taetae au toka, bwa ko a tia ni kakorakoraai.”

20 Ao e taku: “Ko ataia bwa bukin tera ngkai I roko iroum? N nang oki ngkai bwa N na buakana te natinuea te mwaane mai Botia.+ Ngkana I nako ao ane e na roko te natinuea te mwaane mai Kuriiti. 21 Ma N na tuangko baika a koreaki ni bokin te koaua. Akea ae e kakorakoraa ni boutokaai ni baikai ma bon tii Mikaere+ are am natinuea te mwaane.+

11 “Ni kaineti ngkanne ma ngai, ao I a teirake bwa N na kakorakoraa ao ni kamatoatoaa* teuaei n ana moan ririki n tautaeka Taraiati+ are te I-Miria. 2 Te bwai ae N na tuangko ngkai bon te koaua:

“Noria! A na teirake* ueea riki aika teniman ibukini Botia, ma e na rangi ni bati riki kaubwain are te kaaman nakoia akekei ni kabane. Ao ngkana e a rikirake ni korakora mani kaubwaina, ao e na kateirakei bwaai ni kabane n ekaanako te tautaeka n uea ni Kuriiti.+

3 “Ao e na teirake te uea ae korakora ao e na korakora mwaakan ana tautaeka+ ao e na karaoa are e bon taku. 4 Ma ngkana e a tia n teirake ao e na uruaki ana tautaeka n uea ao e na tibwaaki nakon angin karawa ake aua,+ ma tiaki nakoia kanoana, ao mwaakan aia tautaeka naakai e na aki roko ni mwaakan ana tautaeka teuaei, bwa e na taewakaaki ana tautaeka n uea teuaei ao e na riki bwa aia bwai tabemwaang.

5 “Ao e na riki ni korakora ueani maiaki ae taekan temanna i buakoia ana mataniwi, ma e* na korakora riki temanna nakon teuaei, ao e na korakora mwaakan ana tautaeka, ao e na korakora riki nakoni mwaakan teuaei* n tautaeka.

6 “Imwin tabeua te ririki, ao a na karaoa aia boraraoi, ao e na roko* neiere natin ueani maiaki nakon ueani meang bwa e na karaoa te boraraoi. Ma e na aki teimatoa korakorani bain neiei, ao e na aki naba tei te uea, ao e na bua naba korakoran teuaei ni kabane. Ao e na anga te aba neiei bwa te taenikai, ngaia ma naake a kairia ao teuare karika neiei, ao te aomata are kakorakoraa neiei n taai akanne. 7 Ao e na teirake temanna mai buakoia ana utu neiei n onea mwin teuare* mai mwaina, ao e na mwananga nakon te taanga ni buaka ao n ekaanako ana nono ueani meang, ao e na waaki n ekiianako ao e na tokanikai. 8 Ao e na roko i Aikubita teuaei ma atuaia, ma aia bouannanti aika biiti,* ma aia bwai aika tangiraki* aika karaoaki man te tirewa ao te koora, ao taian taenikai. Ao e na tei teuaei ni kararoaa ueani meang i nanon tabeua te ririki, 9 are e na roko n ekaanako ana aono ueani maiaki ma e na manga okira oin abana.

10 “Ni kaineti ngkanne ma natin teuaei* aika mwaane, a na katauraoi ibukin te buaka ao n ikotiia ni kabane te taanga ni buaka ae rangi ni bati. E na boni mwananga temanna mai buakoia ao n taeaanako aon te aba n ai aron te ieka. Ma e na manga oki ao e na buaka ni karokoa rokona n ana nono.

11 “Ao e na rikirake ni kairiribai ueani maiaki ao e na otinako ao ni buakana teuarei, ae taekan ueani meang. Ao e na ikotiia aomata aika uanao, ma a na taenikai aomata aika uanao aikai nako nanoni bain teuarei.* 12 Ao a na kairakinako aomata aika uanao. E na karietataaki nanona, ao e* na kabwakaia tatabebwi tenga. E na boni korakora ma e na aki kabongana raoi nakoraoin arona.

13 “Ao e na manga oki ueani meang ao e na ikotiia aomata aika uanao riki nakoia ake mai mwaina, ao imwin tabeua te tai, ae taekan tabeua te ririki, ao e na bon roko ma te taanga ni buaka ae bubura ae taubobonga. 14 A bati n taai akanne aika a na teirake n ekaanako ueani maiaki.

“Ao a na kairakinako taan iowawa* akana i buakoia am aomata bwa a na kataia ni kakoroa nanon te miitara, ma a na boni kabwaka.

15 “Ao e na roko ueani meang ao e na katea te nono ni buaka ma n taua te kaawa teuana ae nonoaki. Ao a na aki tei ana taanga ni buaka* maiaki, ao a na aki naba ana rorobuaka aika rineaki, ao e na akea korakoraia n tei. 16 Ao teuare e na roko n ekianako* e na karaoa are e bon taku, ao akea ae e na tei imwaina. E na tei n te Aba ae Tamaroa,*+ ao e na mena i nanoni baina te konaa ni kakamauna. 17 E na kaeta matana* bwa e na roko ma ana taanga ni buaka ni kabane ana tautaeka n uea, ao e na aki teimatoa ni boutokaa teuaei,* ao e na nakoraoi ana waaki. Ni kaineti ngkanne ma neiere natiia aine, e na anganaki teuaei bwa e na urua. Ao e na aki tei neiei, ao e na aki teimatoa n riki bwa ana bwai teuaei. 18 Ao e na tanrikaaki nakon aaba ake i rarikin taari ao e na taui taabo aika bati. Ao te mataniwi temanna e na katoka kabuakakaana mairoun teuaei, bwa e aonga n toki kabuakakaana. E na manga kaokia nako aon teuaei. 19 Ao e* na manga tanrikaaki nakon taian nono ake i abana, ao e na tatanako ma ni bwaka, ao e na aki kuneaki.

20 “Ao e na teirake n onea mwina teuare kamwanangaa te tia rikoa te taekiti* n rinanon aonon te tautaeka n uea ae tamaroa, ma e na boni bwaka teuaei imwin tabebong, ma tiaki n te un ke n te buaka.

21 “Ao e na teirake n onea mwina te aomata ae riribaaki, ao a na aki anganna karinean te tautaeka n uea, ao e na roko teuaei n tain te mweraoi* ao e na taua te tautaeka n uea rinanon te mwamwanaa te aba.* 22 Ao e na kataei aia kai taanga ni buaka* aika ai aron te ieka, ao a na kamaunaaki naba n aron ae e na riki nakon te tia Kairiri+ n te berita.+ 23 Ao ibukin aia boraraoi ma teuaei ao e na teimatoa ni mwamwanaa te aba, ao e na teirake ao n riki ni korakora n ana boutoka te natannaomata ae uarereke. 24 E na roko n taabo aika moanibaan te raoiroi n te aono* n tain te mweraoi,* ao ni karaoa te bwai ae a aki karaoia ana bakatibu tamaia. E na tibwatibwai i marenaia aomata bwaai ni kuri ma kokona ao bwaai, ao e na iangoi ana babaire n ekinako taabo aika nonoaki, ma tii i nanon tabeua te tai.

25 “E na kauekea korakorana ma ninikoriana* n ekaanako ueani maiaki ma te taanga ni buaka ae bubura. Ao ueani maiaki e na katauraoia ibukin te buaka ma te taanga ni buaka ae rangi ni bubura ma ni korakora. Ao e na bon aki tei, ibukina bwa a na bairea ekakinakoan teuaei. 26 Ao a na kabwakaa teuaei aomata ake a kakana ana amwarake aika kangkang.

“Ma e na bon taeakinako* ana taanga ni buaka, ao a bati aika a na bwaka aika kamateaki.

27 “Ni kaineti ngkanne ma ueea aika uoman aikai, e na kairaki nanoia nakoni karaoan ae buakaka, ao a na tekateka n te taibora teuana n tataekini keewe i marenaia. Ma a na aki nakoraoi aia babaire nako, ibukina bwa e na bon roko te toki n te tai ae baireaki.+

28 “Ao e na okira abana ma bwaai aika mwaitikurikuri, ao nanona e na ekaanako te berita ae tabu. E na nakoraoi ana waaki ao e na okira abana.

29 “E na oki n te tai ae baireaki ao e na roko n ekaanako maiaki. Ma n te tai aei ai tiaki aron are mai mwaina, 30 bwa a na roko kaibuke mai Kitim+ n ekaanako teuaei, ao e na kananorinanoaki.

“E na oki ao e na kaotinakoa unna n ekaanako te berita ae tabu+ ao e na nakoraoi ana waaki, ao e na oki ao e na mutiakinia te koraki ake a kitana te berita ae tabu. 31 Ao a na teirake taanga ni buaka* ake a otinako mairouna, ao a na kamwaraea te tabo ae tabu,+ te nono, ao a na kanakoa te karea ae kakareanaki.*+

“Ao a na katea te bwai ae koro n ribaaki are karika te kamaroaeaki.+

32 “Ao te koraki ake a karaoa ae buakaka n ekaanako te berita, e na kairiia teuaei bwa a na tannako man te koaua rinanon taeka aika mwamwanaa te aba.* Ma a na tokanikai aomata ake a ataa Atuaia ao a na nakoraoi aia waaki. 33 Ao te koraki aika ataibwai+ i buakoia aomata a na tibwaa te ota nakoia aika bati. Ma a na kabwakaaki n te kabaang ma te ura, n te kataenikaiaki ao n te kuribwaiaki i nanon tabebong. 34 Ma n te tai are a bwaka iai ao a na bon anganaki te ibuobuoki teutana, ao a bati aika a na raonia rinanon taeka aika mwamwanaa te aba.* 35 Ao a na kabwakaaki tabeman mai buakoia ake iai irouia te ataibwai, bwa a aonga ni karaoa te mwakuri ni kaitiaki,* ao ni kaitiakiia aomata ma ni kamainainaia+ ni karokoa tain te toki, ibukina bwa te baei bon ibukin te tai ae baireaki.

36 “Ao te uea e na karaoa are e bon taku, ao e na karietataa i bon irouna ao e na kamoamoaa i bon irouna i aoia atua nako, ao e na taekini baika kamimi n ekaanako te Atua ae rietata riki nakoia atua.+ Ao e na nakoraoi ana waaki ni karokoa tokin tain unin te Atua, ibukina bwa e na bon riki te baere e a kamani motikaki. 37 E na aki tabeakina te Atua ae taromauriaki irouia ana bakatibu, ke baika a tangiri aine. Ao e na aki naba tabeakinia atua riki tabeman, ma e na kamoamoaa i bon irouna i aoia aomata nako. 38 Ma n oneani mwin anne, e na anga te neboaki nakon atuan taian nono, ao e na anga te neboaki nakon te atua ae aki ataaki irouia ana bakatibu, n te koora ma te tirewa ao atibu aika rangi ni kakawaki ma baika tatangiraki.* 39 E na nakoraoi ana waaki ma* te atua ae ianena n ekinako taabo aika nonoaki aika matoatoa. Ao e na anga te karineaki ae korakora nakoia akana kamoamoaa,* ao e na kateiia bwa taan tautaeka i buakoia aomata aika bati, ao e na tibwatibwaa aontano ngkana e anganaki boona.

40 “Ao a na uaia n inotunotu* ueani maiaki ma teuaei n tain te toki, ao e na roko ueani meang n ai aron te angibuaka, ma kaa ni buaka, taan toka i aoia aoti, ao kaibuke aika bati n ekaanako teuaei, ao e* na rinrakei aaba ao n taeinako kaanga n ai aron te ieka. 41 E na rinrakea naba te Aba ae Tamaroa,*+ ao a na kabwakaaki aaba aika bati. Ma aikai aika a na reke birinakoia mai nanoni bain teuaei: Etom, Moaba, ao taani kairiri irouia tibun Ammon. 42 Ao e na teimatoa n arora baina n ekinako aaba, ma e na bon aki reke birinakon te aba ae Aikubita. 43 Ao e na tautaeka i aoni baika kakawaki aika karabaaki aika koora ma tirewa ao i aoni bwaai ni kabane aika tatangiraki* aika bwain Aikubita. Ao a na iriria I-Ribua ma I-Itiobia.

44 “Ma a na aki karaua teuaei rongorongo mai mainiku* ao mai meang, ao e na otinako ma unna ae korakora bwa e na tiringia ao ni kamaunaia aika bati. 45 Ao e na katea ana umwanrianna n uea* i marenan taari ae abwabwaki ma te maunga ae tabu are n te Aba ae Tamaroa,*+ ao e na roko n tokina teuaei, ao e na bon akea ae e na buokia.

12 “E na teirake n te tai anne Mikaere,*+ are te natinuea te mwaane ae kakannato+ ae e tei ibukia am aomata.* Ao e na roko tain te rawawata ae tuai man riiriki mangke e riki te natannaomata ni karokoa te tai anne. Ao n te tai anne ao e na reke birinakoia am aomata,+ ake te koraki nako ake a noraki araia ni mwakoro n te boki.+ 2 Ao a bati aika a na uti mai buakoia aika matu i buakoni bubun aontano, tabeman nakon te maiu are aki toki ao tabemwaang nakon te kabuakakaaki ao te riribaaki ae akea tokina.

3 “Ao a na oota n ai aron ootani karawa akana ataibwai, ao akana kairiia aika bati nakon te raoiroi n ai aron itoi, n aki totoki.

4 “Ao ngkoe ae Taniera, karabai taeka aikai ao kanikinaea te boki ni kainna ni karokoa tain te toki.+ A bati aika a na ukeuke,* ao ane e na rangi ni bati te atatai ae koaua.”+

5 Ao ngai ae Taniera I mataku ao I noriia uoman riki aika tei ikekei, temanna i etan te karaanga n iterana mai ikai, ao are temanna i etan te karaanga n iterana are teuana.+ 6 Ao e taku are temanna nakon teuare kunnikainna n te rinen,+ are e mena i etan ranin te karaanga: “E na maanra ao a a toki baika kamimi aikai?” 7 Ao I ongo bwanaan teuare kunnikainna n te rinen are e mena i etan ranin te karaanga, ngke e tabeka baina are te atai ao baina are te maing nako karawa, ao e taetae n tuea iroun Teuare maiu n aki toki+ ni kangai: “E na bon riki anne ni karokoa te tai ae baireaki, taai aika baireaki, ao te itera n tai.* A na roko n tokia+ baikai ni kabane n te tai are e tia naba ngkekei n uruakaki korakoraia aomata aika itiaki.”*

8 Ma ni kaineti ngkanne ma ngai, I bon ongo ma I aki kona n ota,+ mangaia are I taku: “Au toka, tera ae e na riki n tokini baikai?”

9 Ao e taku: “Naako Taniera, ibukina bwa a riai ni karabaaki taeka aikai ao ni kanikinaeaki ni kainaki ni karokoa tain te toki.+ 10 A bati aika a na kaitiakiia ao ni kamainainaia ao a na kaitiakaki.+ Ao a na karaoa ae buakaka akana buakaka, ao akea mai buakoia akana buakaka aika a na ota, ma a na ota akana iai irouia te ataibwai.+

11 “Ao man te tai are e tia ni kanakoaki iai te karea are kakareanaki*+ ao e tia ni kateaki n ana tabo te bwai are koro n ribaaki,+ ao e na iai boong aika 1,290.

12 “E a kukurei ane e teimatoa ni kakantaninga* ni karokoa tokini boong aika 1,335!

13 “Ma ni kaineti ngkanne ma ngkoe, ko na teimatoa n nene ni karokoa te toki. Ko na motirawa, ma ko na teirake ibukin tibwangam* n tokini boong.”+

Ke, “tembora.”

Ae taekani Baburon.

Ke, “tembora.”

Ebera, “ataei.”

Ke tao, “wantongaaki.”

Ebera, “tibun.”

Ae nanona, “Au Tia Motikitaeka te Atua.”

Ae nanona, “E a Tia ni Kaota te Akoi Iehova.”

Tao nanona, “Antai ae ai Aron te Atua?”

Ae nanona, “E a Tia n Ibuobuoki Iehova.”

Ae taekan aara ni Baburon.

Ebera, “ataei.”

Ebera, “ataei.”

Ebera, “marika irikoia.”

Ebera, “ataei.”

Ebera, “ataei.”

Ebera, “taamneina.” Nora Nanon Taeka, “Taamnei.”

Ae taekan te koraki teuana aika mwaatai n te kaiwa ao ni kaiwan itoi.

Ebera, “taamneiu e.” Nora Nanon Taeka, “Taamnei.”

E moani koreaki Tan. 2:4b ni karokoa 7:28 n te taetae n Aramwaike.

Ke tao, “nnen te maange; te bwariko n nakotaari.”

Ke, “te aba ae mwau.”

Ebera, “i buakon iriko.”

Ke, “bannan te aomata.”

Ke, “te bokaboka ae umunaki.”

E taraa ni kaineti ‘a’ aei, ma te baere e kaikonakaki n te biti.

Ke, “kanoaia aomata,” ae taekaia te botannaomata.

Ke, “aono aika tautaekanaki.”

Ke, “aono aika tautaekanaki.”

Ke, “bannan te bwai teuana.”

Tao 27 te mita (88 te buuti). Nora Buk. B14.

Tao 2.7 te mita (8.8 te buuti). Nora Buk. B14.

Ke, “aono aika tautaekanaki.”

Nora Nanon Taeka.

Ke, “aono aika tautaekanaki.”

Ke, “aono aika tautaekanaki.”

Ke, “uaraoiia.”

Ke, “aono aika tautaekanaki.”

Ke, “n te aro are e a boni bitaki raoi arona.”

Ke, “akea korakoran te ai nakoia.”

Ke, “ao a kaburei rabwataia.”

Ke tao, “nnen te maange; te bwariko n nakotaari.”

Ebera, “e katoronibwaia.”

Ke, “te aono ae tautaekanaki.”

Ae taekan te koraki teuana aika mwaatai n te kaiwa ao ni kaiwan itoi.

Ebera, “iriko ni kabane.”

Ke, “te anera.”

Ke, “tuka baina.”

Nora Nanon Taeka, “Buu ni kewe.”

Ke, “e a bitaki taraan te uea.”

Ae taekan te koraki teuana aika mwaatai n te kaiwa ao ni kaiwan itoi.

Ke, “te mwaane ae konabwai.”

Ae taekan te koraki teuana aika mwaatai n te kaiwa ao ni kaiwan itoi.

Ebera, “ni kabwarai taiani kabaebae aika timoinaki.”

Ebera, “ni kabwarai taiani kabaebae aika timoinaki.”

Nora Nanon Taeka.

Ebera, “win.”

Ke tao, “akea taani katangitang aika karinaki.”

Ebera, “e birinako matuna mairouna.”

Ke, “uaraoa.”

Ke, “mwaakana n tautaeka.”

Ke, “kamoamoa.”

Ke, “kamoamoa.”

Ke, “tabu.”

Ke, “kamoamoa.”

Ke, “tabu.”

Ke, “tabu.”

Ke, “tabu.”

Ae taekan taai aika tenua ao te iterana.

Ke, “tabu.”

Ke, “e bitaki taraau.”

Ke, “Tiutia.”

Ke, “te baareti; te tabo ni kamaiu.”

Ke, “te aono ae tautaekanaki.”

Ebera, “baina.”

Ke, “ni bungin taai.”

Ebera, “baina.”

Ke, “otin taai.”

Ke, “te Tikiraoi.”

Te taeka ae “taanga” e kona naba ni kaineti nakoia taian taamnei i karawa.

Ke, “te karea ae anganga te aba.”

Ke, “te karea ae anganga te aba.”

Ke, “te karea ae anganga te aba.”

Ke, “a a roko n tiaia ma tokia.”

Ke, “ae rabakau ni karioi babaire aika karuanikai aika raba.”

Ke, “karokoa te kamaunaaki ae kakamaaku.”

Ke, “tabu.”

Ke tao, “ao akea te taeka ni kauring moa.”

Ke, “taai aika kiriaria rokoia.”

Ae taekani booki aika tabu.

Nora Nanon Taeka.

Ke, “te tangira ae kona n onimakinaki.”

Ebera, “te ubu ae kamaamaeaki.”

Ebera, “te ubu ae kamaamaeaki.”

Ebera, “ara tia moti aika momotiki taekara.”

Ke, “kamaraua ubun.”

Ke, “kakaonimaki.”

Ke, “rangi n tangiraki; rangi ni karineaki.”

Ae taekani wiki aika ririki.

Ebera, “te burabeti.”

Ke, “Teuare Kabiraki.”

Ke, “kamateaki.”

Ebera, “Itekera.”

Nora Nanon Taeka, “Atibu aika rangi ni kakawaki.”

Ke, “rangi n tangiraki; rangi ni karineaki.”

Ae nanona, “Antai ae ai Aron te Atua?”

Ke, “te natinuea te mwaane are man te karinan are mai eta.”

Ke, “rangi n tangiraki; rangi ni karineaki.”

Ke, “ao n riki bwa te tabo ni kamaiu ibukina.”

Ke, “kaoti.”

Tao e kaineti “e” nakon ueani meang.

E taraa ni kaineti aei nakon ueani maiaki.

Ke, “mare.”

“Teuare” e taraa ni kaineti nakon ueani maiaki.

Ke, “bouannanti aika kaburoaki n atoaki.”

Ke, “rangi ni kakawaki.”

“Teuaei” e taraa ni kaineti nakon ueani meang.

E taraa ni kaineti nakon ueani maiaki.

N taraana e tei “e” ibukin ueani maiaki.

Ke, “natiia taani kamwarua.”

Ebera, “bwaai ni buaka.”

“Teuare ekakinako” e taraa ni kaineti nakon ueani maiaki.

Ke, “te Tikiraoi.”

Ke, “motikia.”

Ke, “e na karaoa teuaei te boraraoi.”

Tao e kaineti “e” nakon ueani meang.

Ke, “te aomata ae kakarin araia mwaane n te taanga ni buaka.”

Ke tao, “e na karina n roko teuaei.”

Ke, “te babaire ae raba.”

Ebera, “bwaai ni buaka.”

Ke, “te aono ae tautaekanaki.”

Ke tao, “e na karina n roko teuaei.”

Ebera, “nanona.”

Ke, “iekakinako.”

Ebera, “bwaai ni buaka.”

Ke, “te karea ae anganga te aba.”

Ke, “taetae ni karang; babakanikawai.”

Ke, “taetae ni karang; babakanikawai.”

Ebera, “bwa a aonga ni karaoa te mwakuri ni kaitiaki ibukia.”

Ke, “baika rangi ni kakawaki.”

Ke, “ni buokana iroun.”

Ke tao, “nakoia akana kinaaki irouna.”

Ke, “e na kaunikoro ma ngaia.”

E taraa ni kaineti nakon ueani meang.

Ke, “Tikiraoi.”

Ke, “rangi ni kakawaki.”

Ke, “man otin taai.”

Ke, “kaanga te baareti.”

Ke, “Tikiraoi.”

Ae nanona, “Antai ae ai Aron te Atua?”

Ebera, “natiia am aomata.”

Ke, “neneria raoi [ae taekan te boki].”

Ae taekan taai aika tenua ao te iterana.

Ke, “tabu.”

Ke, “te karea ae anganga te aba.”

Ke, “ane e tataninga ma te ingainga.”

Ke, “n am tabo ane ko anganaki.”

    Kiribati Publications (2000-2026)
    Log Out
    Log In
    • Kiribati
    • Share
    • Preferences
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Te Boraraoi
    • Te Boraraoi
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Log In
    Share