IOBI

“Akea au bwai ngke I otinako mai biroton tinau,

Ao N na manga oki n akea au bwai.+

 3 “Ke e mauna te bong are I bungiaki iai,+

Ao te tairiki are e kangai iai temanna: ‘E a bikoukouaki te mwaane!’

Ke e tai mutiakinna te Atua mai eta,

Ke e tai oota te oota i aona.

 6 Ke e taonaanako te tairiki anne te rotongitong,+

Ke e tai kimwareirei i buakoni bongin nako te ririki,

Ao ke e tai warekaki i buakon taian namwakaina.

 7 Ke e kanoabo te tairiki anne,

Ke e tai ongoraeaki iai te tang ni kimwareirei.

 8 Ke a karereantia taani karereantia te bong,

Akana a kona ni kauta te Ribaietan.*+

 9 Ke a rikirake n roo itoina ake n te aioota,

Ke e tataningaa ootan te ngaina ma e na matebuaka,

Ao ke e tai nora moan ootan tabwenani mainiku.

10 Bwa e aki kaini mataroani biroton tinau,+

Ao e aki naba karabaa te kangaanga mai matau.

12 E aera ngke iai toaniwae aika tobwaai,

Ao mamma aika kammammaai?

13 Bwa ngke ngkai ao I a wene n rau,+

I a matu ao ni motirawa+

14 I rarikia uean aonnaba ma aia taan rabakau,

Ake a katei aia tabo ngkoa aika a a wene n urubekebeke ngkai,*

15 Ke i rarikia natinuea mwaane aika iai aia koora,

Ake a onrake aia auti n te tirewa.

16 Ke e aera ngke I aki riki n aron te teei ae tuai ni bungiaki ao e kabwakaaki,

Ke n aroia ataei aika aki roko n te nora te oota?

17 Bwa e toki naba iai kiriweia akana buakaka,

A motirawa iai aika a kua.+

18 A bane n rau iai aomata aika taiani bure,

Ao a aki ongo bwanaan te tia tautoronia ni kammwakuriia.

19 Tii te arona iai aika a mangori ma aika a kakannato,+

Ao e kainaomataaki te toro mairoun ana toka.

20 E aera ngke e anga te oota nakon te aomata ae rawawata,

Ao te maiu nakoia ake a korakora rawawataia?+

A ukoukoria riki nakoni kaubwai aika karabaaki,

22 Te koraki ake e korakora kimwareireia,

Ake a kukurei ngkana a kunea te ruanimate.

23 E aera ngke e anga te oota nakon te aomata ae bua kawaina,

Ae e ooaki ni katobibiaki iroun te Atua?+

24 Bwa e oneaki mwini kanau n ikenrawau,+

Ao e taonako ngirangirau+ n ai aron te ran.

25 Bwa e a roko irou te baere I maakunrang iai,

Ao e a bwakarai te baere I maakua.

26 I tuai man rau ke n aoaorai, ke ni motirawa,

Ma e teimatoa n roko te kangaanga.”

 3 E koaua ae ko a tia ni kaetiia aika bati,

Ao ko taneiai ni kakorakorai baai aika mamaara.

 4 E kateirakea ane e bwaka am taeka,

Ao ko kakorakoraia te koraki aika mamaara bubuaniwaeia.

 5 Ma e a riki ngkai nakoim, ao ko a taonakinako,*

E ringko, ao e nako nanom.

 8 I a tia n noria bwa te koraki ake a kamaraua tanon* te bwai ae karuanikai,

Ao te koraki ake a unika te kangaanga, a na boni karekei naba baikanne.

 9 A mauna n ikeiken te Atua,

Ao a roko n tokia n rebwetauan unna.

10 E bekorara te raian, ao e kakarongoa te raian ae ataei,

Ma a mwaoto naba wia raian aika korakora.

11 E mate te raian ibukin akeani konana,

Ao a a maenako bunin te raian.

12 Ao e uotaki nakoiu te taeka teuana n te aro ni karaba,

Ao e roko i taningau maningongoana.

13 Rinanon iango aika aki karauai n te tai are a kaoti iai miitara n te bong,

Ngke a a matunako aomata,

14 E roko irou te rurubenebene ae korakora,

Ao e kaoni riiu ni kabane n te maakunrang.

15 Iai te bwai* ae rimatau,

Ao e uere kuniu.

16 Ao e tei n aki kakammwakuri,

Ma I aki kinaa moana.

E mena i matau burana,

Ao e bung te ariki, ao I ongo te bwanaa ae kangai:

18 Noria! E aki onimakinia ana toro,

Ao e kunei naba kairuaia ana anera.*

19 Ai batira riki ngkanne kairua ake e kunei irouia aomata aika maeka n auti aika karaoaki man te bokaboka,

Aika kateaki aaia n te tano,+

Ae te koraki aika kai kamanatuaaki n aron te koa!*

20 A kamanatuaaki man te ingabong ni karokoa ae bong,

A mauna n aki toki, ao akea ae e mutiakinia.

 2 Bwa e na tiringa ane e nanobaba te marakinnano,

Ao e na kamateia akana ronnano te bakantang.

 3 I a tia n nora ane e nanobaba bwa e ribu wakaana,

Ma e rina ni kamaraiaaki ana tabo ni maeka.

 4 E raroanako kamanoaia natina,

Ao a kamanatuaaki ni mataroan oon te kaawa+ ao akea ae e kamaiuia.

 5 E kana ae e taia te aomata ae baki,

E anaia naba mai buakon aroka aika kateketeke,

Ao a kai kabwaruaki aia bwai irouia taani kamwane.

 6 Bwa a aki bwebwerake man te tano baika karuanikai,

Ao e aki rikirake mai aontano te kangaanga.

 7 A boni bae ni kibakibarake mwaakaron te ai ae ura,

Ao ai aron naba maiun te aomata bwa e na onrake n te kangaanga.

 8 Ma N na bubutiia te Atua,

Ao N na kabaea tangiu ae e na tabeakinna te Atua,

 9 Are Teuare karaoi baika rangi ni kakawaki ma ni kangaanga ukeraia,

Aika baika kamimi aika aki kona ni warekaki.

10 E kabwakaa te karau n te aonnaba

Ao e karokoa te ran n taian tawaana.

11 E karietataia aika mangori,

Ao e karietataia aika rawawata nakon te kamaiuaki.

12 E kamangaoi aia babaire akana nanowanawana,

Bwa e aonga ni matebuaka aia mwakuri baia.

13 E kamwaneia akana wanawana n oin aia bwai ni kamwane,+

Ngaia are e a tokobitoaki aia babaire akana nanowanawana.

14 E ngaina ma a otabwaniniaki n te rotongitong,

Ao a riki n ai aroia aomata aika kua ni kakaaea aia bwai n te rotongitong ma e aki reke.

15 E kamaiuia aomata man te kabaang are otinako mai wia ake a nanowanawana,

E kamaiuia aika maiu ni kainnano mai nanoni baia akana korakora,

16 Mangaia are iai te kantaninga ibukia aika mangori,

Ma a in wia aomata aika aki raoiroi.

19 E na kamaiuko mani kabuanibwai aika onoua,

Ao ko na aki naba rotakibuaka n te kaitiua.

20 E na manga kabooko man te mate n tain te rongo,

Ao mani mwaakan te kabaang n tain te buaka.

21 Ko na kamanoaki man te newe ae ai aron te kai ni kataere,+

Ao ko na aki maaka te kabuanibwai ngkana e roko.

22 Ko na ngare n te kabuanibwai ao n te matenibaki,

Ao ko na aki maakuia manin te aonnaba aika kaakang.

23 Bwa ko na aki ruanikai n* atibun te tawaana,

Ao a na maeka n rau ma ngkoe manin te tawaana aika moaanti.

24 Ko na ataia bwa e boni mano raoi* am umwanrianna,

Ao akea te bwai ae e na bua ngkana ko tuoa am tawaana.

25 Ane ko na karikiia natim aika bati,

Ao e na mwaiti kanoam n ai aron uteuten aontano.

26 Ko na teimatoa ni korakora ni karokoa matem,

N aron taiani bwabwati ni uita* aika tawaa aika taiaki n taia ae riai.

 2 “E bia tauaki raoi rawawatani marakiu,+

Ao ni katineaki n te kainikatine n ikotaki ma karawawataau!

 4 Bwa a ewarai kanoan ana kainikatebe Teuare Moan te Mwaaka,

Ao I moi n taiani boitin ake iai,+

A katei rain n ekainako baika rangi ni kakamaaku mairoun te Atua.

 5 E na takarua te taongki ae moaanti+ ngkana iai irouna te uteute,

Ke e na karongoa te kao mwaane ngkana iai kanana?

 6 E na kanaki te amwarake ae maai ngkana e aki taoronaki,

Ke iai kangkangin mainainan te bunnimoa ae tuai ni mwai?

 8 E bia kaekaaki au bubutii

Ao e bia anganai te Atua te baere I tangiria!

 9 Ae e na kariaia te Atua bwa e na kamanatuaai,

Ao bwa e na arora baina ni katiaa arou!+

10 Bwa N na kabebeteaki iai,

Ao N na kibakibarake ni kimwareirei n aki ongea te maraki ae aki totoki,

Bwa I aki kakeai ana taeka Teuare Tabu.+

13 Iai te anga ae I kona ni buokai iai,

Ngkana ai bon akea ae e boutokaai?

14 Ane e taua te tangira ae koaua* mairoun raona n aomata,+

Ao e na kakeaa maakakin Teuare Moan te Mwaaka.+

15 A riki tariu bwa taani mwamwanaa te aba+ n aroni karaangan te kamwaitoro,

N aron ranin karaangan te kamwaitoro ae a a mwautakataka.

16 A karooaki n te buraoki,

Ao e karabaaki i nanoia te tino ae e a ran.

17 Ma n tain te kabuebue ai akea rania, ao a a roko n tokia,

Ngkana e a kabuebue ao a a mwautakataka.

18 A bitaki kawaia,

Ao a raanga nakon te rereua ao a maunanako.

19 A ukoukori te koraki aika mwananga mai Teema,+

Ao a kariariai taani mwamwananga mai Tieba.*+

20 A maamaa ibukina bwa e aki reke te baere a onimakinna,

Ao a roko ikekei, ma tii te bwarannano ae reke irouia.

21 Ai bon aromi naba anne nakoiu,+

Kam a tia n nora kakamaakun rawawatau ao kam maaku.+

22 I a tia ni kangai, ‘Anganai te bwai teuana,’

Ke ni bubutii bwa kam na karaoa te bwaintangira ibukiu mani kaubwaimi?

23 I a tia n tuatua bwa N na kamaiuaki mai nanoni bain te tia kairiribai,

Ke N na kamaiuaki* mairouia taani karawawataa te aba?

24 Reireinai ao N na kainabwabu,+

Ao buokai bwa N na ataa kairuau.

26 Kam boniwia ae kam na tiriburei au taeka,

Aika ana taeka te aomata ae kai nanona,+ aika e ukiinako te ang?

27 Kam na karaoa naba te ananga ni katekeraoi ibukin te teei ae a a tia ni mate ana karo,+

Ao ni kaboonakoa raoraomi!+

28 Mangaia ae rairaki n taraai ngkai,

Bwa N na aki kewe nakoimi.

29 Iangoia riki, ao taiaoka tai bairea taekau n te aro ae aki eti,

Eng, iangoia riki, bwa e bon teimatoa raoiroiu.

7 “Tiaki ai aron te tautoronaki n te beku ae rawawata, maiuia i aon te aba aomata aika mamate,

Ao tiaki n ae ana bong ai aron ana bong te tia mwakuri ae kabooaki ana mwakuri?+

 2 N aron te toro, e kariariaa te nuu,

Ao n aron te tia mwakuri ae kabooaki ana mwakuri, e kantaningaa boona.+

 3 Mangaia ae I anganaki namwakaina aika akea uaaia,

Ao tibwangau taian tairiki aika karawawata.+

 5 E buta rabwatau n te ino ao n te tano ae nibuabua,+

E onrake kuniu n te kanakana ao te buri.+

 6 A waekoa riki ni bwakanako au bong nakoni mwamwakurini bain te tia raranga,+

Ao a roko n tokia n akea te kantaninga iai.+

 7 Uringnga bwa maiuu ai aron te ang,+

Ao e na aki manga nora te kakukurei* matau.

 8 E na aki manga norai te mata ae norai ngkai,

A na kakaaeai matam, ma ai akea ngai.+

 9 N aron te nang ae tabe ni bua ao e maunanako,

Ao ai aron naba te aomata ae ruo rikaaki nakon te Ruanimate* bwa e na aki manga otirake.+

10 E na aki manga okira ana auti,

Ao a na mwaninga taekana kaain ana tabo.+

N na taetae ni korakain nanou,

N na ngurengure ni korakoran rawawatau!+

12 Taari ngai ke manin taari ae totoa,

Ngkai ko riai ni katea te tia tantani ibukiu?

13 Ngkana I kangai, ‘E na kabebeteai au kainiwene,

Ao e na buoka kabebetean rawawatau,’

14 Ao ko karurubenebeneai n taiani mii,

Ao ko kakamaakai n taiani miitara,

15 Mangaia ae I* rinea riki ae e na bono ikeu,

Eng, te mate n oneani mwin rabwatau* aei.+

17 Tera te aomata ae mamate ngkai ko riai ni mwannanoia,

Ao ni mutiakinna?*+

18 E aera ngkai ko tutuoa ni katoa ingabong,

Ao ni kakataia ni katoatai?+

19 Ko aki kona n tannako mairou,

Ao ni katukai ma arou ni karokoa ae I tia n onga bawareu?+

21 E aera ngkai ko aki kabwaraa au bure

Ao ni kakeaa au kairua?

Bwa e a kaan te tai ae N na wene iai i buakon te tano,+

Ao ko na kakaaeai, ma ai akea ngai.”

 3 Te koaua bwa e na kabwaoua te kaetitaeka ae riai te Atua,

Ke e na kabwaoua te raoiroi Teuare Moan te Mwaaka?

 4 Ngkana a a tia ni bure natim nakoina,

Ao e kariaia bwa a na katuuaaeaki ibukin aia karitei,*

 5 Ma ngkana ko bon ukoukora te Atua,+

Ao ni bubutiia Teuare Moan te Mwaaka te akoaki,

 6 Ao ngkana ko bon itiaki ma n raoiroi,+

Ao e na mutiakiniko,*

Ao ni kaokiko nakoni nnem ae riai.

 7 Ao e ngae ngke e mangori arom n te moantai,

Ma e na kakannato arom n te tai ae imwaim.+

 8 Taiaoka titirakina te roro are mai mwaina,

Ao mutiakini baike a kunei tamaia.+

 9 Bwa ti a tibwa bungiaki ngkoananoa ao akea te bae ti ataia,

Bwa ara bong i aon te aba kaanga ai aron te nuu.

10 Tiaki a na reireiniko,

Ao n tuangko te baere a ataia?*

12 Ngkai e tuai n raure ueena, ao e tuai ni kinikaki,

Ma e na bon rai imwain aroka ake tabeua.

13 Anne tokia* aomata nako aika mwaninga taekan te Atua,

Bwa e na mauna ana kantaninga te aomata ae aki maaka te Atua,*

14 Ae e matebuaka ana aki nanokokoraki,

Ao e kai uruaki ana onimaki n aroni ngaon* ten takareau.

15 E na rara nakon ana auti, ma e na aki teimatoa n tei ana auti,

E na kataia n taua, ma e na aki teimaan.

16 Bon te aroka ngaia ae aoi ae mena i aan te riringa,

Ao a a riki bwebwena ni kabutaa te onnaroka.+

17 A baerua wakaana n te bwariko n atibu,

E kakaaea te auti i buakon atibu.*

18 Ma ngkana e taewakaaki* man ana tabo,

Ao te tabo anne e na kakeaa ma ni kangai, ‘I tuai man noriko mai mwaina.’+

19 Eng, anne arona ni bua,*+

Ao ake tabeua a na bwebwerake man te tano.

20 E na bon aki kaaki taekaia te koraki aika kateimatoai etin aroia* te Atua,

Ma e na aki naba boutokaiia* aomata aika buakaka,

21 Bwa e na kaona wim n te ngarengare

Ao riam n te tatakarua ni kimwareirei.

22 A na kunnikaiaki n te maamaa akana ribaiko,

Ao e nang akea aia umwanrianna aomata aika buakaka.”

 3 Ngkana iai ae e kani kauntaeka ma Ngaia,*+

Ao e aki kona ni kaekaa teuana mai buakon Ana titiraki aika teuana tenga.

 5 E kamwaingi* maunga n akea temanna ae ataia,

Ao e rairi n unna.

 6 E kamwaeieiea te aonnaba mani nnena,

N te aro are a a ruru bouana.+

 7 E tua nakon taai bwa e na aki oota,

Ao e rabuni ootan taian itoi,+

 8 E taakina karawa n tii ngaia,+

Ao e toutoui naoni marawa aika ririeta.+

 9 E karaoi nna n itoi aika Aati, Keeti,*

Kimwa,*+ ao nna n itoi ake i maiakini karawa.*

10 E karaoi baika rangi ni kakawaki ma ni kangaanga ukeraia,+

Ao baika kamimi aika aki kona ni warekaki.+

11 E rirarikiu ao I aki kona n noria,

E rimoau ma I aki kinaa.

13 E na aki tautaua unna te Atua,+

Ao a na bobaraaki naba nakoina taani buoka Raaba.*+

14 Ai riaira riki ngai ngkana I kaekaa,

Bwa N na rinei raoi au taeka, n au kauntaeka ma ngaia!

I aki kakoauaa ae e na bon ongo ni bwanaau,

17 Bwa e kamanatuaai n te angibuaka,

Ao e kamwaiti ikoakiu n akea bukina.+

18 E aki anganai au tai n rawea ikeu,

Ao e teimatoa ni kaonai ni baika karawawata.

20 Ngkana I bon eti, ao e kabuakakaai oini wiu,

E ngae ngkana I kateimatoa etin arou,* ao e na bon taekinai naba ngaia bwa I bure.*

21 E ngae ngkana I kateimatoa etin arou,* ma I bon nanokokoraki naba ibukiu,

Ao I rarawa* nakoni maiuu.

22 Bon tii te arona. Anne bukina ae I kangai iai,

‘E kamaunaia aika akea aia bure* ao ai aroia naba aika buakaka.’

23 Ngkana e rina n roko te ieka ao ni karekea te mate n te tai ae waekoa,

Ao e na kakanikoa bwaran nanoia akana akea aia bure.

24 E anga te aonnaba nako nanoni baia akana buakaka,+

Ao E rabuni mataia* taani moti ake iai,

Ma ngkana tiaki ngaia, ao antai?

25 A birimwaaka riki au bong nakon te tia biri,+

A birinako n aki nora te bae raoiroi.

26 A butiraoi n ai aroni booti aika karaoaki man te maunei,

Ao n aroia ikare aika baitii n titiku rikaaki n rawea konaia.

27 Ngkana I kangai, ‘N na mwanuokina ngurengureu,

N na bita moau ao N na kukukurei,’

28 N na teimatoa ni maaku ibukini marakiu nako,+

Ao I ataia bwa ko na atongai bwa I bure.

30 Ngkana I tebokai n ranin te tino,

Ao I kaitiakii baiu n te tobu,*+

31 Ao ane ko na kabwakaai n te mwarua,

N te aro ae a na ribaai naba au kunnikai.

32 Bwa tiaki te aomata n ai arou ae I kona ni kaekaa,

Ke ae I kona n tei ma ngaia n te boowi.+

33 Bwa akea te aomata ae e na bairea taekara,*

Ae e kona n riki bwa ara tia moti.*

34 Ngkana e katoka oreau,*

Ao ngkana e aki manga kakamaakai n ana bwai aika kakamaaku,+

35 N na aki maaku ngkanne ni kataetaea,

Bwa bon tiaki arou te taetae ma te mamaaku.

 3 Iai kabwaiam ngkai ko karawawataa te aba,

Ma n ribaa ana mwakuri baim,+

Ao ngkai ko kariaia riki aia taeka n reirei akana buakaka?

 4 Iai matam aika ai aroni mataia aomata,

Ke ko taratara n aron te aomata ae mamate?

 5 Titeboo am bong ma aia bong aomata aika mamate,

Ke titeboo am ririki ma ana ririki te mwaane,+

 6 Ngkai ko ukoukora au kairua

Ao n teimatoa ni kakaaea au bure?+

 7 Ko ataia ae I aki bure,+

Ao bon akea temanna ae kona ni kamaiuai mai nanoni baim.+

 8 A kateiraoai baim ao a karaoai,+

Ma ane ko na boni kamaunaai raoi ngkai.

 9 Taiaoka, uringnga ae ko karaoai man te bokaboka,+

Ma ko a kaokai ngkai nakon te tano.+

10 Tiaki ko kabwaroai n aron rannimamman te man,

Ao ko buabuaai n aron te tiiti?*

11 Ko kunnikaiai n te kun ma te iriko,

Ao ko rarangaai ni kanimwai n taian ri ma tenton.*+

12 Ko anganai te maiu ma te tangira ae koaua,*

Ao ko tantania maiuu* ni kawakinna.+

13 Ma ko karabaa nanom ni kani karaoi baikai,*

Ao I ataia bwa boni mairoum baikai.

14 Ngkana I karaoa ae bure ao ko matakuakinai,+

Ao ko aki kamauna au kairua.

Ao ngkana akea naba au bure, ma I bon aki kona n euta atuu,+

Bwa I kaonaki n te kamaamaeaki ma te karawawataaki.+

16 Ao ngkana I euta atuu, ao ko kaeai n aron te raian,+

Ao ko na manga kaota korakoram ni kaitaraai.

17 Ko kairiia taani kakoaua aika boou ni kaitaraai,

Ao ko karikirakea unim ni kaitaraai,

Ngkai e a bwakarai te rawawata teuana imwin teuana.

I bon riai riki ni mate imwain norakiu ni maata,

19 Ao N na aki riki,

20 Tiaki a karako au bong?+ Ke e katukai ma arou,

Ao ke e rairaanako matana mairou, bwa I aonga ni kabebeteaki teutana*+

21 Imwain ae I nako n aki manga oki,+

Nakon te aba ae moan te rotongitong,*+

22 Nakon te aba ae korakora iai te roo,

Ae te aba ae rangi n rotongitong,

Ao ni mangaongao, ike te oota iai ai aron te rotongitong.”

 2 “Te koaua bwa a na aki bane ni kaekaaki taeka aikai,

Ke e na eti te aomata man ana bwarantiko ae bati?*

 4 Bwa ko kangai, ‘E itiaki te baere I taekinna ibukin au koaua,+

Ao e norai te Atua bwa I itiaki.’+

 5 Ma tera ngke e taetae te Atua

Ao ni kaurea wina nakoim!+

 6 Ao ane e na kaota nakoim aron reken te wanawana,

Ngkai a kakaokoro nako iteran te wanawana.*

 7 Ko kona ni kunei ana bwai te Atua aika nano,

Ke ko kona ni kunei ni kabane taekan* Teuare Moan te Mwaaka?

 9 E abwabwaki riki nakon te aonnaba,

Ao e raababa riki nakon taari.

10 Ao ngkana e rirarikin te aomata ao e a katikia naba ma ni kateia n te boowi,

Ai antai ae kona n tukia?

12 Ma e na reke otan te aomata ae nanobaba,

N te tai are e kona iai te taongki ae moaanti ni bungia te aomata.*

13 Ngke arona bwa ko tii kaeta nanom,

Ao n arori baim nakoina,

14 Ngkana e karaoa ae kairua baim, ao kaaki i kiraroa,

Ao tai kariaia te buakaka bwa e na maeka n am umwanrianna nako.

15 Ko a kona ngkanne n euta matam bwa akea baarekam,

Ao ko a kona n tei n nene n aki maaku.

16 Bwa ko na mwanuokina ngkanne am kangaanga,

Ao n am ururing e na riki n ai aron te ran ae raanganako.

18 Ko na bon aki nanokokoraki bwa iai te kantaninga,

Ao ko na tarataraa rarikim ao ni wene ma te mweraoi.

20 Ma a na rikirake n aki noraaba akana buakaka,

Ao e na akea te tabo teuana ae a na birinako nako iai,

Ao aia kantaninga bon tii tokini maiuia.”*+

 2 “E koaua bwa boni ngkami aika kam atatai,*

Ao e na maunanako te wanawana ma ngkami!

 4 I riki bwa te bwai ni ngareakinaki irouia raou,+

Ae teuae wetea te Atua ibukin te kaeka.+

 5 E kakanikoa te kabuanibwai te aomata ae akea tabeaiangana,

Bwa e iangoia ae tii ibukia akana nimamate* waeia.

 6 A rau aia umwanrianna taani kamwarua,+

Ao a mweraoi akana kauna te Atua,+

Ake te koraki ake iai atuaia i nanoni baia.

 7 Ma I butiiko bwa ko na titirakinia maan, ao ane a na reireiniko,

Ao mannikiba ake i annang, ao ane a na tuangko.

 8 Ke kaota tabeakinan* te aonnaba, ao ane e na tuangko,

Ao ane a na taekinna nakoim ikan taari.

 9 Antai i buakoia aikai ni kabane ae e aki ataia

Ae boni bain Iehova ae karaoa aei?

10 E mena i nanoni baina maiuni bwaai ni kabane aika maiu,

Ao ikeikeia* aomata nako.+

11 Tiaki e tuoi raoi taeka te taninga,

N aron te newe* ngkai e nora kangkangin te amwarake?+

12 Tiaki e mena irouia kaara te wanawana,+

Ao tiaki bon irian te maiu ae abwabwaki te ataibwai?

13 Iai irouna te wanawana ma te mwaaka ae korakora,+

Ao bon ana bwai te reirei ni kairiri ma te ataibwai.+

14 Ngkana e urua te bwai teuana ni kabwakaa, e aki kona ni manga kateaki,+

Ao te baere e kainna, akea te aomata ae kona ni kaukia.

15 Ngkana e taua te ran, ao a mwautakataka bwaai ni kabane,+

Ngkana e kanakoa, ao e taonaanako te aonnaba.+

16 Iai irouna te korakora ao te wanawana,*+

E mena i aani mwaakana te aomata ae karaoa ae kairua ao ane e kairiri nakoni karaoan ae kairua.

17 E kanakoia taan anga te reirei ni kairiri n akea nangoani waeia,*

Ao e kababaia taani moti.+

18 E kabwarai kabaebae ake a kabaeaki irouia ueea,+

Ao e kabaea te roo i aoni bebeeia.

19 E kanakonakoia ibonga* n akea nangoani waeia,+

Ao e kabwakaia ake a a maan n taua te nakoa.+

20 E kaini wia taan angareirei n ibuobuoki aika onimakinaki,

Ao e uotiinako rabakauia unimwaane,

21 E kabwaroa te kakanikoaki i aoia bwaanuea,+

Ao e kamamaaraia akana korakora.*

22 E kaotii baika nano man te rotongitong+

Ao e kaotaa te rotongitong ae korakora.

23 E karikirakei korakoraia natannaomata bwa e na manga kamaunaia,

Ao e karaababaia nako natannaomata, bwa e na manga kairiianako bwa taenikai.

24 E uotiinako aia ataibwai* aia tia kairiri aomata,

Ao e katiotionakoia n aaba aika aki kona ni maekanaki aika akea kawaia.+

25 A kua ni kakaaea aia bwai n te rotongitong,+ ike akea iai te oota,

Ao e katiotionakoia n ai aroia mwaane aika koro ni manging.+

13 “Eng, e a tia matau n nori baikai ni kabane,

Ao e a tia taningau n ongo ao ni mataata iai.

 2 Te bwai ae kam ataia ao I ataia naba,

I aki mangori riki nakoimi.

 3 Bwa ngai irou, e raoiroi riki ae I taetae nakon Teuare Moan te Mwaaka,

I kani kaota riain au tangitang nakon te Atua.+

 4 Ma kam a kabarekaa taekau n ami kewe,

Bon taani katoki aoraki ngkami ni kabane aika akea uaami.+

 5 Ngke arona bwa kam bon teimatoa ni kainabwabu,

Ao e na oti iai bwa kam wanawana.+

 6 Taiaoka ongora n au kaotioti,

Ao kakauongo nakon ana bubutii riau.

 7 Kam na taetae n te aro ae aki eti ibukin te Atua,

Ao kam na taetae ni mwamwanaa te aba ibukina?

 8 Kam na tei n ana itera,*

Kam na kataia ni boutokaa ana itera te Atua ae koaua?

10 E na boni boaingkami

Ngkana kam karabaingkami ni kataia ni kaotiota te inanonano.+

11 Tiaki e na kakamaakuingkami arona ae rine,

Ao e na bwakaringkami maakakina?

12 Ami taeka ni kawanawana* te aba bon taeka n rabakau aika akea manenaia n aron te mannang,

Kamanoami kaanga ai aroni bwaai ni kamanomano aika kai uruaki aika karaoaki man te bokaboka.

14 E aera ngkai I a boni karekeai n te kabuanibwai*

Ao ni kaaki maiuu* i nanoni baiu?

15 E ngae ngke tao e na tiringai, ma N na bon tataninga,+

N na kaota riain au tangitang* i matana.

16 E na riki ngkanne bwa te tia kamaiuai,+

Bwa akea te aomata ae aki maaka te Atua* ae e na rin i matana.+

17 Ongora raoi n au taeka,

Ao kakauongo nakon au kaotioti.

18 Noria ngkai, I a tia ni katauraoa au tangitang,

Ao I ataia ae I bon eti.

20 Te Atua, ko bia kariaia nakoiu baika tii uoua,*

Bwa I aonga n aki manga karabaai mai matam:

21 Kamwawaa baim ae rawawata ni kararoaa mairou,

Ao tai kariaia maakam bwa N na maakunrang iai.+

22 Ko na wewete ao I a kaeka,

Ke kariaia bwa N na taetae ao ko na kaekaai.

24 E aera ngkai ko karabaa matam+

Ao ko iangoai bwa aiam?+

25 Ko na kataia ni kakamaaka te baanikai ae ukakinako n te ang,

Ke ni kaea te uteute ae mwau?

27 Ko karini waeu i nanon te bwai ni kabaewae,

Ao ko tuoi raoi kawaiu nako,

Ma ni kakaaei mwin nako mwanekau.

28 Mangaia are e a tabe ni mka te aomata* n aron te bwai ae mka,

N aron te kunnikai ae kanaki n te koa.*

14 “Te mwaane ae bungiaki mairoun te aine,

E kimototo maiuna+ ao e on n te rawawata.*+

 2 E bwebwerake n ai aron te uee ao imwina e rai,*+

Ao e birinako n ai aron te nuu ao e maunanako.+

 3 Eng, ko katokaa matam i aona,

Ao ko kaira teuanne* nakon te boowi bwa ko na tei ma ngaia.+

 5 Ngkana a baireaki ana bong,

Ao ane iroum mwaitin ana namwakaina.

 6 Tannako mairouna bwa e aonga ni motirawa,

Ni karokoa banen ana bong n ai aron te tia mwakuri ae kabooaki ana mwakuri.+

Ngkana e koreaki, ao e na manga bwebwe,

Ao a na teimatoa n rikirake mwaangana.

 8 Ngkana e a wakaa nikawai wakaana i aontano

Ao e a mate botona are n te tano,

 9 Ao ngkana e boo ma te ran teutana ao e na manga bwebwerake,

Ao e na manga karikii mwaangana n ai aron te aroka ae boou.

10 Ma e mate te mwaane ao e wene n akea korakorana,

Ao ngkana e moti iken te aomata, ao e nga ngkanne?+

11 E maunanako te ran mai taari,

Ao e raanganako ranin te karaanga ao e bwatakataka.

A na aki uti ni karokoa maunani karawa,

Ao a na aki naba kautaki mani matuia.+

13 Ko bia karabaai n te Ruanimate,*+

Bwa ko aonga ni karabaai ni karokoa ae e toki unim,

Ao ko na bairea tian au tai ma n uringai!+

N na taningaa banen au bong n tautoronaki,*

Ni karokoa rokoni kainaomataau.+

15 Ko na wewete, ao N na kaekako+

Ane ko na kariariaa* ana mwakuri baim.

16 Ma ngkai moa, ko teimatoa ni wareki mwanekau nako,

Ao ko tii tataraa au bure.

17 E kainaki au bure n te baeki,

Ao ko kaina au kairua n te bwai ni kanim.

18 N aron te maunga ae ingunako ma ni maeinikun,

Ao e kamwaingaki te bwaa mani nnena,

19 N aron te ran ae kanaanako te atibu,

Ao raangana ae uotaanako tanon te aba,

20 Ko teimatoa ni kataea ana kai ni karokoa ae e maunanako,+

Ko bita taraana ao ko kanakoa.

21 A karineaki natina mwaane, ma e aki ataia,

A rikirake ni mangori, ma akea ataakina irouna.+

22 E namakina te maraki tii ngkai e bon rabwata,

E* nanokawaki tii ngkai e maiu.”

 2 “E na kaeka te aomata ae wanawana ni kauntaeka aika akea uaaia,*

Ke e na kaona birotona n te angimainiku?

 3 Boaakin te aba n tii taian taeka bon akea bongana,

Ao te taetaenikawai n tii ngaia bon akea manenana.

 4 Bwa ko kamangora maakakin te Atua,

Ao ko kamakeenakoa mutiakinan te Atua.

 5 Bwa am kairua e kairiko n te bwai ae ko na taekinna,*

Ao ko rinea te taetaenikawai ae mwamwanaa te aba.

 6 Bon oini wim ae kabuakakako, ao tiaki ngai,

Bon oin riam ae kaotioti ni kaaitarako.+

 7 Ngkoe te moani mwaane ni bungiaki,

Ke ko bungiaki imwain taian tabuki?

 8 Ko kakauongo n ana taetaenikawai te Atua aika aki riai n ataaki,

Ke tii ngkoe te aomata ae ko wanawana?

10 A kaai ni mena i buakora te aomata ae e a iaia ma ae e a kara,+

Aika mwaane aika rangi n ikawai riki nakon tamam.

11 Ko aki rauaki n ana karaunano te Atua,

Ke n taeka aika karauaki n taekinaki nakoim?

12 E aera ngkai e a kairikonako nanom,

Ao e aera ngkai a a un matam?

13 Bwa ko katannakoa nanom mairoun te Atua,

Ao ko kariaia otinakon aeka n taeka akanne mai wim.

14 Tera te aomata ae mamate ngkai e riai n itiaki,

Ke te aomata ae bungiaki mairoun te aine ngkai e riai n raoiroi?+

15 Noria! E aki onimakinia ana koraki aika itiaki,*

Ao e aki itiaki naba karawa i matana.+

16 Ao ai karakora riki ngkanne ngkana e ribaaki te aomata ao e babakanikawai,+

Ae te mwaane ae nima te buakaka n ai aron te ran!

N na karakina te bae I a tia n noria,

18 Ae te bwai ae a karakinna mwaane aika wanawana mairouia tamaia+

Aika bwaai aika a aki karabai.

19 Tii ngaiia aika anganaki te aba,

Ao akea te ianena ae ribuakoia.

20 E rotaki te aomata ae buakaka n te maraki ni kabane ana bong,

I nanon ririki nako ake a kaokoroaki ibukin te tia karawawataa te aba.

21 A mena tangini baika kakamaaku i nanon taningana,+

A ewekia taani kuribwai n tain te rau.

22 E aki kakoauaa ae e na reke birinakona man te rotongitong,+

E kaokoroaki bwa e na mate n te kabaang.

24 E teimatoa ni kakamaakua te rawawata ao te maraki,

A kataea ana kai n ai aron te uea ae e a tauraoi ni waakina te buaka.

25 Bwa e katea baina n ekaanako te Atua,

Ao e kataia ni kaitaraa* Teuare Moan te Mwaaka,

26 E imanono ni waekoa ni kaitaraa,

Ma otangana ae matenten ae matoatoa,

27 E buta ubuna n te mwaremware,

Ao e matenten te kiriiti i bebeena.

28 E maeka i nanoni kaawa aika a na uruakaki,

I nanon auti aika a na aki kaainaki,

Aika a na riki bwa bwariko n atibu.

29 E na aki rikirake ni kaubwai ao e na aki ikoiko kaubwaina,

Ao a na aki naba kabutaa te aba ana bwai.

30 E na aki reke birinakona man te rotongitong,

E na rai mwaangana* n uran te ai,

Ao e na maunanako ni korakoran angini win te Atua.+

31 E aki riai ni burebureaki ao n onimakina te bwai ae akea uaana,

Bwa e na bon akea kaniwangana iai,

32 Ao e na riki anne imwain ana bong.

33 E na katotonga te kai ae te kureebe ae kamrarai uaana aika tuai n tawaa,

Ao n ai aron te aroka ae te oriwa ae kabwakai ueena.

34 Bwa e aki karikiuaa te botaki n aomata ae aki maaka te Atua,*+

Ao e na bue n te ai aia umwanrianna akana irekereke ma te kamaraato.

35 A bikoukoua te kangaanga ao a bungia te bwai ae buakaka,

Ao birotoia e karika te mwamwanaa te aba.”

Ngke arona bwa ngkami ngai

Ao I kona ni kaaitaraingkami n au taetaenikawai ae kairoro,

Ao n ioioa atuu nakoimi.+

 5 Ma I aki bwa N na kakorakoraingkami n taeka aika nako mai wiu,

Ao e na karekea te kabebeteaki ana karaunano riau.+

 6 Ngkana I taetae ao e aki bebete marakiu,+

Ao ngkana I katoka au taetae, ao e na mwaitira kerikaakini marakiu?

 7 Ma e a tia ni kamamaraai,+

Ao e a tia ni karawawataia kaaini batau* ni kabane.

 8 Ko tauai naba ni kamatoaai ao e a riki bwa te bwai ni kaotioti,

Mangaia are e a teirake ngengenriu ni kaotioti i matau.

10 A kauremangangaai wia bwa a na kabwautai,+

Ao a bwainnataeai ni karetabaai,

A bati mwaitiia ao a ikotaki ni kaitaraai.+

11 E anga taekau te Atua nakoia ataeinimwaane aika uarereke,

Ao e ineakinai nako nanoni baia te koraki aika buakaka.+

12 Akea au kangaanga, ma e urua arou,+

E tauai mai bukin roroau ao e kamanatuaai,

13 A otabwaniniai ana tia katebe,+

E ewari au kirine+ ao akea ana nanoanga,

E kabwaroa ariu i aontano.

14 E uruai ni kakiribwangabwangaai n ai aron te oo

E waekoa ni kaitaraai n ai aron te tia buaka.

15 I itui raerobwa* ni katomai bwa N na rabuna iai kuniu,+

Ao I tauna rineu* n te tano.+

16 E ura moau ibukin te tang,+

Ao a a roroo kunin matau,*

17 E ngae ngke a aki karaoa ae iowawa baiu,

Ao e itiaki au tataro.

19 E mena naba ngkai au tia kakoaua i karawa,

Ao e mena n te tabo ae rietata teuare kona ni kaotioti ibukiu.

20 A bwainingareai raoraou,+

Ngkai a tuu rannimatau* nakon te Atua.+

21 Ke e karaoa te moti temanna i marenan te aomata ma te Atua,

N aron ae e kakaraoia temanna i marenan te aomata ma raona.+

22 Bwa a a karako ririki aika a na roko,

Ao N na mwananga nako n te kawai ae akea te karairaki iai.+

17 “E a uruaki korakorau, ao a a kamaunaaki au bong,

Ao e a mena imwaiu te ruanimate.+

 2 A otabwaniniai taani kakaniko,+

Ao matau e karekea taraan aroaroia ae te karitei.

 5 Ane e na anganano bwa e na tibwaa ana bwai nakoia raoraona,

N te tai are a a kainnano iai mataia natina.

 6 E a tia ni karikai bwa te bwai ni kakanikoaki* i buakoia botannaomata,+

N te aro are I a riki bwa temanna ae a bawarea ubuna.+

 7 A a rikirake ni maabubu matau mani korakoran nanokawakiu,+

Ao kaanga ai aron te nuu bwain nako rabwatau.

 8 A karekea taraan te baei ma te mimi aomata aika raoiroi,

E aki karauaki te aomata ae aki bure iroun te aomata ae aki maaka te Atua.*

 9 E teimatoa te aomata ae raoiroi n taua raoi kawaina,+

Ao e rikirake ni korakora te aomata ae a itiaki baina.+

10 Ma kam kona ni bane n roko ni manga reita ami kauntaeka,

Bwa I tuai ni kunea te aomata ae wanawana i buakomi.+

11 A a bane au bong,+

A a uruanaki au babaire, ake baike e tangiri nanou.+

12 A teimatoa ni kaibitaraea te bong bwa te ngaina,

Ni kangai, ‘E a kaan te oota bwa e a roo.’

13 Ngkana I tataninga, ao e na riki te Ruanimate* bwa mwengau,+

Ao N na arora nneu ni wene n te rotongitong.+

16 E* na ruo rikaaki nakoni mataroan oon te Ruanimate* aika kainaki,

Ngkana ti a bane n ruo nakon te tano.”+

 3 E aera ngkai ti riai n taraaki bwa kaanga maan,+

Ao n iangoaki bwa ti baba* i matami?

E na kitanaki te aonnaba ibukim,

Ke e na mwaing te bwaa mani nnena?

 5 Eng, e na kamateaki ana oota te aomata ae buakaka,

Ao e na aki ootanako uran ana ai.+

 6 E na bon rikirake n roo ootan ana umwanrianna,

Ao e na kamateaki te taura are i etan teuaei.

 8 Bwa a na kairia waena nakon te karaun,

Ao e na tiotionako nako aoni warawarana.

 9 E na tauaki bukini waena n te bwai ni kamwane,

Ao e na mwane n te kai ni kabwaru.+

10 E karabaaki te roobu imwaina i aontano,

Ao e wene te bwai ni kamwane ni kawaina.

11 E maakunrang ni bwaai ni kakamaaku aika otabwaninia,+

Ao a kaea ao e a kaan reke.

12 E a kerikaaki korakorana,

Ao e na turatura n te kabuanibwai.+

13 E a kanakinako kunna,

Ao e a kana bwain rabwatana te aoraki* ae moan te kamamate.

14 E kanakoaki man ana umwanrianna ae e mano iai,+

Ao e kairaki nakon aia uea baika kakamaaku.*

15 A na maeka ianena* n ana umwanrianna,

Ao e na kamraraaki te burimton* i aoni mwengana.+

16 A na mwautakataka wakaan teuaei i aana,

Ao a na rai mwaangana i etana.

17 E na maunanako uringana man te aonnaba,

Ao e na aki ataaki arana* n te kawai.

18 E na kanakoaki man te oota nakon te rotongitong,

Ao e na kakioakinako man te aba ae maiureirei.

19 E na akea natina ao kanoana i buakoia ana koraki,

Ao e na akea ae e na maiu imwina n te tabo are e maeka iai.*

20 Ngkana e a roko ana bong, ao a na kubanrou aomata ake i Maeao,

Ao a na taonaki n te maakunrang aomata ake i Mainiku.

21 Anne te bwai ae riki nakon ana umwanrianna te tia kakaraoa ae bure,

Ao nakon ana tabo ane e aki ataa te Atua.”

 2 “Maanra riki ngkami ni kaunai,*+

Ao ni kamanatuaai n taian taeka?+

 3 Kam a tia ni boaai* tebwina te tai,+

Kam aki maamaa ni karawawataai.

 4 Ao ngkana ngaia bwa I boni karaoa ae kairua,

E na tiku irou au bure.

 5 Ngkana kam teimatoa ni karietataingkami nakoiu,

Ma n taekinna bwa e bon riai kabuakakaau,

 6 Kam na ataia ngkanne bwa bon te Atua ae e a tia ni burebureai,

Ao e a tia n raweai n ana karaun.

 7 Noria! I teimatoa n takarua ni kangai, ‘Te iowawa!’ ma akea ae e kaekaai,+

I teimatoa n tang ni kani buokaki, ma akea te kaetitaeka ae riai.+

 8 E bonota kawaiu n te bono ao I a aki kona n rirarikina,

E rabuna kawaiu n te rotongitong.+

 9 E buuta karineau mai aou,

Ao e kanakoa te baunuea mai atuu.

10 E uruai ni kabwakaai man iterau nako ni karokoa mateu,

E taewakaa au kantaninga n ai aron te aroka.

11 E urarake unna nakoiu,

Ao e iangoai bwa aiana.+

12 A botaki n roko ana taanga ni buaka ao a otabwaniniai,

Ao a kaembwa ni katobibia au umwanrianna.

13 E kakioianako tariu ni kararoaia mairou,

Ao a tannako mairou te koraki ake a kinaai.+

14 A a nako raoraou ni kaan,*

Ao a a mwaninga taekau naake I rangi ni kinaia.+

15 A iangoai bwa te ianena, iruwa ake n au auti+ ao au toro aine,

Ao bon te iabatera ngai i mataia.

16 I wetea au toro, ma e aki kaeka,

Ao I bubutii nakoina ni wiu ibukin ana nanoanga.

17 E a riki bwa te bwai ae ribaaki boin ikeikeu irouni buu,+

Ao I a mwaung irouia tariu.*

18 A ribaai naba ataei,

Ao ngkana I teirake ao a tatakarua ni kakanikoai.

19 A bane n taboribaai raoraou ni kaan,+

Ao a kaitaraai te koraki ake I tangiriia.+

20 Ai bon te kun i aon te ri rabwatau,+

Ao e a boni kuri n aki reke maiuu.*

21 Nanoangaai, ngkami raou, nanoangaai,

Bwa e ringai bain te Atua.+

22 E aera ngkai kam teimatoa ni bwainikirinai n aron ae e karaoia te Atua,+

Ao ni kammarakai n aki toki?*+

23 Tera ngke a koreaki au taeka,

Ao tera ngke a kataneaki raoi n te boki!

24 A bia kaaraki ni kataneaki n aki toki i aon te bwaa,

N te bwai ni koroboki ae te biti ao te buange!

25 Bwa I ataia raoi bwa e maiu te tia manga kabooai,+

E na roko rimwi ao e na tei i aon te aba.*

26 Ngkana e a tia ni kamaunaaki kuniu,

Ao ngkai bon iai naba irikou, ao N na nora te Atua,

27 N na bon noria ngai,

A na noria oini matau ao tiaki matan temanna.+

29 Kam na maaka te kabaang,+

Bwa e uota te tuuaa te kabaang ibukini buure,

 2 “Aio bukina ae e a kaumakai iai kiriwen nanou bwa N na kaeka,

Ibukina bwa I namakina te aki rau.

 3 I a tia n ongo boaakiu ae I kamaamaeaki iai,

Ao e kairai au ataibwai bwa N na kaeka.

 4 Ko bon riai ni kaman ataa aei,

Bwa aei arona mangke e kamaekaaki te mwaane* n te aonnaba,+

 5 Ae e kimototo tangia ni kimwareirei te koraki aika buakaka,

Ao tii teutana ana tai ni kakatonga te aomata ae aki maaka te Atua.*+

 6 E ngae ngke e waerake kainikatongana nako karawa,

Ao e rokoroko atuna n te nang,

 7 Ma e na mauna n aki toki n ai aron nakotaarina,

Ao a na kangai te koraki ake a taneiai n noria, ‘E a nga ngkanne?’

 8 E na kibakiba nako n ai aron te mii, ao a na aki kunea,

Ao e na kakioakinako n ai aron te miitara n te bong.

 9 E na aki manga noria te mata ae e a tia n noria,

Ao e na aki manga taraia ana tabo.+

10 Ao natina a na ukoukora akoaia mairouia aomata aika maiu ni kainnano,

Ao e na kaoki nakoia aomata kaubwaia n oini baina.+

11 A on riina n te korakora ni kairake,

Ma e* na wene i rarikina n te tano.

12 Ngkana e karewe i wina te bwai ae maai,

Ao ngkana e karabaa i aan newena,

13 Ngkana e nora kangkangina ao e aki kanakoa,

Ma e teimatoa ni katikua i wina,

14 Ao ane e na kamangingi kanana i nanona,

E na riki bwa kaanga aia boitin* naeta aika kaobura i nanona.

15 E onga te kaubwai, ma e na manga mumutaia,

E na kabanea ni kanakoa te Atua mai nanoni birotona.

16 E na tooma aia boitin naeta aika kaobura,

Ao e na mate ni win* te naeta ae te baiba.

17 E na aki nori karaangan raan,

Ao karaangan aia karewe manibeeru* ma rannimamman te man.*

18 E na kaoki ana bwai ao e na aki kang,*

E na aki reke raun nanona ni kaubwaina man ana iokinibwai.+

19 Bwa e kamanatuaia aomata aika maiu ni kainnano ao e kaaki taekaia,

Ao e taumatoaa te auti ae e aki kateia.

20 Ma e na aki namakina te raunnano,

Ao kaubwaina e na aki buokia ni karekea birinakona.

21 Ai akea te bwai ae tiku ae e na kabwautia,

Anne bukina ae e na aki teimaan iai toronibwaina.

22 Ngkana e a roko ni korakorana kaubwaina ao e na taonakinako n te tabeaianga,

Ao e na kaitaraaki ni korakoran te tekebuaka.

23 Ngkana e a kaona birotona,

Ao te Atua e na karokoa i aona unna ae korakora,

Ao e na kabwakaa i aona n ai aron te karau, nako nanoni kanoannanona.

25 E buuta kanoan te kainikatebe mai nukana,

Ao te bwai ni buaka ae raneanea mai nanon arina,

Ao e taonaki n te maakunrang.+

26 E mena te rotongitong imwain ana bwai aika kakawaki,

Ao e na kabuekaki teuaei n te ai ae akea ae e iribia,

E mena te rawawata imwaia kaain ana umwanrianna aika reke maiuia.

27 E na kaotaraea ana bure teuaei karawa,

Ao e na teirake te aonnaba ni kaitaraa.

28 E na uotaanako ana auti teuaei te ieka,

E na korakora te raanga ni bongin unin te Atua.*

29 Anne tibwangan te aomata ae buakaka mairoun te Atua,

Ao te bwai ae e na bwaibwai iai ae e a tia ni motikia te Atua.”

 2 “Ongora raoi n te bwai ae I taekinna,

Ao ke e riki aei bwa te kabebeteaki ae kam anganai.

 3 Taotaona nanomi irou ngkana I taetae,

Ao ngkana I tia n taetae, kam a kona ngkanne ni kakanikoai.+

 5 Taraai ao kareke matami ma te miroaroa,

Ao katokaa baimi i aoni wimi.

 6 Ngkana I iangoia ao I aki rau iai,

Ao e ruru rabwatau ni kabane.

 7 E aera ngkai a teimatoa maiuia aomata aika buakaka,+

A rikirake ni kara, ao a kaubwai?*+

 8 A memena natiia i mataia n taai nako,

Ao a noriia naba kanoaia.

 9 A mano raoi aia auti, ao akea te maaku iai,+

Ao e aki katuuaaeia te Atua n ana oko.

10 A kariki aia kao mwaane n akea te kangaanga,

Ao a bung aia kao aine ao a aki bwaka natiia.

11 A biribiri i tinaniku aia ataei aika mwaane n ai aron te nanai,

Ao a kikibakiba natiia.

12 A anene ma te tamboriin* ao te abi,

Ao a kimwareirei n tangitangin te kaibwabwaa.+

13 A kabanei aia bong ni maiu ma te raunnano,

Ao a ruo rikaaki ma te rau* nakon te Ruanimate.*

18 A a tia n riki n aron te uteute ae mwau ae mena n unin te ang,

Ao n aroni kunin te uita ae ubaranako n te angibuaka?

20 Ke a nora kabwakaana oini matana,

Ao ke e boni moi ngaia n unin Teuare Moan te Mwaaka.+

21 E na tabe ma te bwai ae riki nakoia natina ake imwina,

Ngkana e a kakimototoaki* mwaitin ana namwakaina?+

22 E kona temanna n reireina te Atua te atatai,+

Ngkai boni Ngaia teuare motiki naba taekaia aomata aika taiani kabanea n rietata?+

23 E mate te aomata temanna i buakoni korakorana ae bati,+

Ngke e mweraoi ao e rau,+

24 Ngke a bubura boton rangana,

Ao a matoatoa* riina.

25 Ma e mate are temanna ao e korakora rawawatana,

Ao e tuai mani katoongi baika raraoi.

26 A na kaai ni wene n te tano,+

Ao a na uaia n onrake n taian ino.+

27 Noria! I ataa raoi te bwai ae kam iangoia,

Ao ami babaire ake kam karioi ibukin tiribureau.*+

28 Bwa kam taku, ‘E nga ana auti te aomata ae kakannato,

Ao e nga te umwanrianna are e maeka ngkoa iai te aomata ae buakaka?’+

Kam aki kamatebwaia raoi mwin aia kukune,*

30 Ae e kamanoaki te aomata ae buakaka ni bongin te kabuanibwai,

Ao e kamaiuaki ni bongin te un ae korakora?

31 Antai ae e na boaia ibukin arona,

Ao antai ae e na kabwakaa nakoina mwin te baere e a tia ni karaoia?

32 Ngkana e uotaki nakon te ruanimate,

Ao e na tantaniaki ruanimatena.

33 E na karewe irouna te tano ae nibuabua man te mwarua,+

Ao a na bane n rimwina botannaomata ni kabane,*+

N aroni mwaitiia ake imwaina, aika aki kona ni warekaki.

 3 Te koaua bwa e tabe Teuare Moan te Mwaaka* ngkai ko raoiroi,

Ke iai te bwai ae e na reke irouna ngkai ko teimatoa ni bwabwaina te aro ae eti?+

 4 E na katuuaaeko

Ao ni kateiko n te boowi ibukini karineana iroum?

 5 Tiaki ibukina bwa e a rangi ni korakora buakakam,

Ao akea tokin am bure?+

 6 Bwa ko taumatoaa te bwai ni kakoaua mairouia tarim n akea bukina,

Ao ko buutii aia kunnikai aomata ao a a tiku n akea karabaaia.+

 7 Ko aki angan ane e a kua nimana te ran,

Ao ko taua te amwarake mairoun ane e a baki.+

 8 Te aba bon ana bwai te mwaane ae korakora,+

Ao e maeka iai ane e tatangiraki riki.

 9 Ma ko kanakoia aine ake a a tia ni mate buuia n akea uotaia,

Ao ko kamanatuai baia ataei ake akea tamaia.*

10 Anne bukina ae ko otabwaniniaki iai ni bwaai ni kamwane,+

Ao a kakamaakuko bwaai ni kakamaaku aika karina.

11 Anne bukina ae e a rangi n roo ao akea te bae ko kona n noria,

Ao e rabuniko ranin te ieka.

14 E tukaki n naang mangaia are akea te bae e noria,

Ngke e nanakonako ni mronronin karawa.’

15 Ko na iraanako te kawai are mangkoa,

Are a nakonako iai mwaane aika buakaka,

16 Ake mwaane ake a buritaki n anaaki* imwain aia tai,

Ake a uotakinako aaia n te ieka?*+

19 A na nora aei aomata aika raoiroi ao a na kimwareirei,

Ao aomata aika akea aia bure a na kakanikoia ma ni kangai:

20 ‘A a tia ni kamaunaaki taani kaaitaraira,

Ao a na kabuekaki n te ai nikiran aia bwai.’

21 Karekea kinaakin te Atua ao ko na rau,

Ao a na roko iroum baika raraoi.

22 Butimwaea te tua mai wina,

Ao kawakin ana taeka i nanom.+

23 Ngkana ko okira Teuare Moan te Mwaaka, ao ko na manga kaokaki nakon arom,+

Ngkana ko kaaki te buakaka man am umwanrianna,

24 Ao ngkana ko karenakoa am koora ae kakawaki* nakon te tano,

Ao kooran Obira*+ nakoni mwarua aika riribwa,

25 E na riki ngkanne Teuare Moan te Mwaaka bwa am koora,*

Ao e na riki bwa am tirewa ae te kabanea n tamaroa.

26 Bwa ane ko na rangi ni kimwareirei iroun Teuare Moan te Mwaaka,

Ao ko na euta matam nakon te Atua.

27 Ko na bubutiia ao e na ongo iroum,

Ao ko na kakororaoi am taeka ni bau.

28 E na nakoraoi te baere ko baireia bwa ko na karaoia,

Ao e na oota te oota i aoni kawaim.

29 Bwa ko na kamaamaeaki ngkana ko taetae ni kamoamoako,

Ma e na kamaiua te aomata ae nanorinano.*

30 E na kamaiuia te koraki aika akea aia bure,

Mangaia ae ngkana a itiaki baim, ao ko na boni kamaiuaki.”

 4 Ao N na kaota au tangitang i matana,

Ao ni kaona wiu n au kaotioti.

 5 N na karekea otau n arona ni kaekaai,

Ao ni mutiakina te baere e taekinna nakoiu.

 7 E kona te aomata ae raoiroi ni kaetii bwaai ma ngaia ikanne,

Ao N nang atongaki ngkanne bwa I aki reke n te bure iroun au tia Motikitaeka.

 8 Ma ngkana I nako mainiku, ao akea ngaia ikekei,

Ao I oki, ao e aki reke naba irou.

 9 Ngkana e mwakuri man te angamaing, ao I aki kona n taraia,

Ao e a manga rairaki nakon te angaatai, ma I bon aki naba noria.

11 A toua raoi mwini mwanekana waeu,

I teimatoa n toua kawaina ao I aki tibanako.+

14 Bwa e na kakororaoa raoi te baere e a tia ni motikaki* ibukiu,

Ao a bati irouna bwaai n aron akanne aika e kaikoi.

15 Anne bukina ae I tabeaianga iai irouna,

Ngkana I iangoia ao I rikirake iai ni maaku.

16 E kanimamatea nanou te Atua,

Ao e kakamaakai Teuare Moan te Mwaaka.

17 Ma e rabunaki ubuu n te rotongitong ae korakora,

Ma N na bon aki naba kainabwabu.

24 “E aera Teuare Moan te Mwaaka ngkai e aki bairea te tai ni motikitaeka,+

Ao a aera naake a ataa teuaei ngkai a aki nora ana bong?*

 2 A kamwaingi kanikinaean tian abaia aomata,+

Ao a kairiianako nanai ni man nakon aia tawaana.

 3 A kakioianako aia taongki ataei ake akea tamaia,

Ao a taumatoaa ana kao mwaane te aine ae e a tia ni mate buuna, bwa te bwai ni kaboomwi ibukin ana tangobwai.+

 4 A kakioianako akana maiu ni kainnano man te kawai,

A na karabaia kaain te aonnaba akana akea korakoraia mairouia.+

 6 A na rikoriko n ana tawaana temanna,*

Ao a na karemrem n aia nne ni kureebe akana buakaka.

 7 Akea karabaaia ni kangainaa bwa akea aia kunnikai,+

Akea rabunaia ibukin te mwaitoro.

 8 A maratingo n te karau man te maunga,

Ao a nimti taiani bwaa ibukin akeani katanaia.

 9 E buritakinako te teei ae akea tamana mani mammana,+

Ao a anaaki kunnikaia akana maiu ni kainnano bwa te bwai ni kaboomwi ibukin aia tangobwai,+

10 A kairoroiia bwa a na tiotionako n akea karabaaia, bwa akea aia kunnikai,

Ma ni bora ni baki ngke a uouota te bwabwati ni uita.*

12 A teimatoa ni ngirangira naake a a kaani mate i nanon te kaawa,

Ao a tangitang ni kani buokaki naake a ikoaki kakaiaki,+

Ma e bon aki iangoa te baei te Atua bwa te bwai ae aki riai.*

13 Iai ake a karitei nakon te oota,+

Ao a aki atai kawaina,

Ao a aki naba toui mwini kawaina.

14 E teirake te tia tiriaomata ngke e tabwena mainiku,

E tiringia akana akea korakoraia ma akana maiu ni kainnano,+

Ao e iraa n te bong.

15 E tataningaa te airoo matan te tia wene ni kimoa,+

Ao e taku, ‘Akea ae e na norai!’+

16 A nini* taian auti n te rotongitong,

Ao a kainia n te ngaina.

17 Bwa titeboo te moaningabong irouia ma te rotongitong ae korakora,

Ao a rangi n atai ana bwai ni kakamaaku te rotongitong ae korakora.

19 N aron te mwautakataka ao te kabuebue ae uotaanako te tino ae e a ran,

E uotiianako naba akana bure te Ruanimate!*+

21 E tabarea te aine ae kanoabo,

Ao e bwainikirina te aine ae e a tia ni mate buuna.

22 E na kabongana korakorana te Atua ni katiai aroia iai aomata aika korakora,

Ma e ngae ngke a na teirake, ma bon akea kakoauaan ae a na maiu.

23 E kariaia te Atua bwa a na aki nanokokoraki ao a na mweraoi,+

Ma a memena matana i aoni bwaai ni kabane ake a karaoi.*+

24 A karietataaki teutana te tai, ao imwina ai akea naba ngaiia,+

A karinanoaki+ ao ni mate n ai aroia aomata nako.

25 Antai ngkanne ae kona n taekinai bwa te tia kewe

Ke ni kakewea au taeka?”

 2 “Bon ana bwai te tautaeka ma te korakora ae kakamaaku,

Ao e karekea te rau i karawa.*

 4 Mangaia ae e na kangaa n raoiroi i matan te Atua te aomata ae mamate,+

Ke e na kangaa n akea ana bure* te aomata ae bungiaki iroun te aine?+

 5 E aki naba otamwaaka namwakaina,

Ao a aki naba itiaki itoi i matana,

 6 Ao ai karakora riki ngkanne ni kaineti ma te aomata ae mamate, ae bon te ino,

Ao natin te aomata ae bon te mwata!”

 3 Ai kakawakira taeka n reirei ake ko angan te aomata ae akea wanawanana,+

Ao ai tatauraoira ngkoe ni kaota wanawanam!*

 4 Ai antai ae ko kataia n taetae nakoina,

Ao antai ae kairiko bwa ko na taekini baikanne?*

 5 A rurubenebene te koraki aika akea korakoraia bwa a mate,

A rangi n rinano riki nakon taari ma kaaina.

 6 Akea karabaan te Ruanimate* i matan te Atua,+

Ao e wene n aki rabunaki te tabo ni kamaunanakoaki.*

 7 E taakina meangini karawa* i aon te akea,+

Ao e katinetinea te aonnaba i aon te akea.

 8 E niroaa te ran n ana nang,+

Bwa a aonga n aki rebwetaua taian nang ibukin rawawataia.

 9 E rabuna ana kaintokanuea bwa e na aki noraki,

N arona n taakina ana nang i aona.+

10 E katanea tian te oraitan i aon taari,+

Ao e katea te tia i marenan te oota ma te rotongitong.

11 A ruru bouani karawa,

Ao a kubanrou n takaruana.

12 E kamarebua taari ni mwaakana,+

Ao e ototea manin taari ae totoa* ni kamaeinikunna n ana ataibwai.+

13 E kaitiaka karawa n ikena,*

Ao baina e ewara te naeta ae kangaanga raweana.*

14 Noria! Akanne bon tii mwakorokoron aroarona nako,+

Ao ngaia bon tii te maningongo taekana ae e a tia n ongoraeaki!

 2 “Ngkai iai te Atua are taua mairou te kaetitaeka ae riai,+

Ao ngkai iai Teuare Moan te Mwaaka are karawawataai,+

 3 Ao ngkai iai te ikeike irou,

Ao te korakora ae te maiu* are mairoun te Atua, ni bwangabwangani bwairiu,+

 4 A na aki taekina te bwai ae buakaka riau,

Ao e na aki naba wirikiriki ni kewe neweu!

 6 N na kateimatoa raoiroiu ao N na aki kaaki,+

Ao e na bon aki kabuakakaai* nanou n au bong ni maiu ni kabane.*

 7 A bia riki aiau n ai aroia aomata aika buakaka,

Ao ake a buakanai, n ai aroia aomata aika aki raoiroi.

 8 Bwa tera ana kantaninga te aomata ae aki maaka te Atua* ngkana e a kamaunaaki,+

Ngkana e a uotaanako maiuna* te Atua?

 9 E na ongo te Atua tangina

Ngkana e a rotaki n te rawawata?+

11 N na reireiningkami taekani mwaakan* te Atua,

N na bon aki karabaa naba teutana taekan Teuare Moan te Mwaaka.

12 Noria! Ngkana ngaia bwa kam a bane n tia n nori taiani miitara,

Ao e aera ngkai ai bon akea uaan ami taetaenikawai?

13 Aio tibwangan te mwaane ae buakaka mairoun te Atua,+

Ao aia bwai taani karawawataa te aba ae reke mairoun Teuare Moan te Mwaaka.

14 Ngkana a bati natina mwaane, ao a na bwaka n te kabaang,+

Ao e na aki tau kanaia kanoana.

15 A na taunaki n te rekenikai ae kamamate aomata ake a maiu imwina,

Ao buuia ake a tiku imwia a na aki tanginiwenei ibukia.

16 E ngae ngkana e kabwarikoi tirewa n ai aron te tano,

Ma ni kaikoi kunnikai aika raraoi n ai aron te bokaboka,

17 Ao e ngae ngke e na ikoikotia

Ma e na kunnikainna iai te aomata ae raoiroi,+

Ao aomata aika akea aia bure, a na tibwatibwai ana tirewa.

18 E katea te auti ae kai uruaki ae ai aroni ngaon te koa,*

N ai aron te tabo ni katantan+ ae kateaki iroun te tia tantani.

19 E na wene n ana kainiwene bwa te kaubwai, ma e na bon taia te akea,

Ngke e a kaurei matana, ao ai bon te akea ae tiku.

20 E taonnanako te maaku n ai aron te ieka,

Ao e katikaanako teuaei te angibuaka n te bong.+

21 E na uotianako te angimainiku ao e nang akea,

Ao e taeaanako teuaei man ana tabo.+

22 E na bakarereia n akea ana nanoanga,+

Ngkai e kakorakoraa teuaei ni kataia ni birinako mai aani korakorana.+

23 E ubouboi baina nakon teuaei,

Ma ni kakatang+ nakoina man ana tabo.*

Ao nnen te koora ae e na kaitiakaki,+

 2 E anaaki te biti mai aantano

Ao e kanakoaki* te buraati man taiani bwaa.+

 3 E kataenikaia te rotongitong te aomata,

E kabanea ana konaa n ukeaaba n te airoo ao n te rotongitong

 4 E kena te bwangabwanga ae nano n te tabo ae raroa ma aia maeka aomata,

N taabo aika mwanuokinaki, ae raroa ma te tabo ae a totoua aomata,

Ao a ruo rikaaki n te roobu tabeman mwaane ao a tinetine.

 5 E rikirake te amwarake mai etan te tano,

Ma e tei mangaon naano, kaanga ai mwin te ai.*

 6 E mena te tabeiro* n taian atibu,

Ao e mena te koora ni bubun te tano.

 7 Akea te mannikiba ae kaakang ae ataa te kawai nako iai,

Ao e aki naba noria matan te kaite ae roroo.*

 8 Akea maan aika tiritiri aika a a tia n toutoua aona,

Ao e tuai ni kakaaea iai konana te raian ae korakora.

 9 E orea te bwaa ae matoatoa te aomata ni baina,

E rairi maunga mai aaia.

10 E ekea kawain te ran+ n te bwaa,

Ao matana, a nori bwaai nako aika rangi ni kakawaki.

11 E bonotii taabo ake a raanga mai iai taiani karaanga,

Ao e uota te bwai ae karabaaki, nakon te oota.

12 Ma e na kuneaki ia te wanawana,+

Ao e nga nibwan te ataibwai?+

13 Akea te aomata ae ataa kakawakina,+

Ao e aki kona ni kuneaki i abaia akana maiu.

15 E aki kona ni kabooaki n te koora ni koaua,

Ao e aki naba kona n tau mwaitin te tirewa ni kaaibibitaki ma ngaia.+

16 E aki kona ni kabooaki ni kooran Obira,+

Ke n te oniki* naba ae moan te raoiroi ao te tabeiro.

17 E aki kona te koora ao te kiraati ni kabotauaki ma ngaia,

Ao e aki naba kona ni kaaibibitaki ma te mwangko ae karaoaki man te koora ae raoiroi.*+

18 E aki manena taekinan te ane ao te kirutitaro,*+

Bwa e manena riki te baeki ae on n te wanawana, nakon teaina te baeki ae on ni moomin te bwaeao.

19 E aki kona te tobati*+ mai Kuti* ni kabotauaki ma ngaia,

Ao e aki naba kona ni kabooaki n te koora ni koaua.

20 Ma e roko mai ia te wanawana,

Ao e nga nibwan te ataibwai?+

21 E karabaaki mai mataia aomata ma maan aika maiu ni kabane,+

Ao e rabunaki mairouia mannikiba ake i annang.

22 E taku te kamaunaaki ao te mate,

‘A a tia taningara n ongo tii taekana.’

23 E ataa te kawai te Atua ae e na reke iai,

Bon tii ngaia ae e ataa te tabo ae mena iai,+

24 Bwa e taratarai tabon aonnaba,

Ao e nori bwaai ni kabane aika i aani karawa.+

25 Ngke e taua korakoran* te ang,+

Ma ni bairea mwaitin te ran,+

26 Ngke e katea tuan te karau+

Ma kawain te nang ni karau ao te baa,+

27 E a nora iai ngkanne te wanawana ma ni kabwarabwaraa,

E kateia ao e tuoa.

‘Noria! Maakakin Iehova, bon te wanawana,+

Ao te tannako man te bwai ae buakaka, bon te ataibwai.’”+

 2 “Tera ngke I mena i nanon namwakaina ake a a tia n nako,

Ni boong ake e tararuaai iai te Atua,

 3 Ngke e kaotaa ana taura i aon atuu,

Ngke I nakonako rinanon te rotongitong i aan ana oota,+

 4 Ngke* e bati korakorau,

Ao ngke I iraorao ma te Atua n te aro ae kaan ao e mena n au umwanrianna,+

 5 Ngke e memena irou Teuare Moan te Mwaaka,

Ao ngke a bane n otabwaniniai natiu,*

 6 Ngke e iekaki mwanekau n te bwata,

Ao ngke a karaangai oera ibukiu taiani bwaa.+

 7 Ngke I nanako nakoni mataroan oon te kaawa,+

Ao n tekateka ni maraen te kaawa,+

 8 A norai rorobuaka n ataei ao a kamwawaa kawaiu,*

Ao a teirake naba unimwaane ao n teimatoa n tei.+

 9 Ao tooka a katoka aia taetaenikawai,

Ao a kaaki baia i aoni wia.

10 E mabu bwanaaia mwaane aika kakannato,

Ao e bae neweia i ngangarakeia.

11 E kamoamoaai ane e ongo te bwai ae I taekinna,

Ao a kaotioti ibukiu akana norai.

12 Bwa I kamaiuia ake a maiu ni kainnano ake a tang ni kani buokaki,+

N ikotaki ma te teei ae akea tamana, ao ane akea te tia buokia.+

13 E kakabwaiaai te aomata ae nangi mauna,+

Ao I kakimwareireia nanon te aine ae e a tia ni mate buuna.+

14 I karina i aou te raoiroi bwa kaanga kunnikaiu,

Ao au kaetitaeka ae riai ai aron te kamwarai* ao te bwara ae te kunnikai.

15 I riki bwa matan ane e mataki

Ao waen ane e mwauku.

16 I riki bwa tamaia akana maiu ni kainnano,+

Ao I karaoa te kakaae ibukin aia tangitang akana I aki kinaia.+

17 N na otea mwangain te tia kakaraoa ae bure,+

Ao N na burita konana mai wina.

18 I taneiai ni kangai, ‘N na mate ni mwengau,*+

Ao a na rangi ni bati au bong n ai aron te tano.

19 A na rokoroko wakaau n te ran,

Ao e na tiku te aoi ni kangainaa i aoni mwaangau.

20 E kakaboouaki karineau,

Ao e na teimatoa ni katebe te kainikatebe ae i baiu.’

21 A kakauongo ma te ingainga aomata,

Ni kainabwabu n tataningaa au taeka n reirei.+

22 Ngkana I tia n taetae ao akea riki te bwai ae a taekinna,

A bwaka ni marau* au taeka i taningaia.

23 A kariariaai n aroni kariariaan te karau,

A ongi au taeka n aron ongakin te karau n tain te abue.+

24 Ngke I wingare nakoia, ao a kuri n aki kakoauaa,

Ao e karaui nanoia ootan ubuu.*

25 Ngkai aia mataniwi ngai, I angangania te kairiri,

Ao I maeka n ai aron te uea i buakoia ana taanga ni buaka,+

Ao n ai aron te aomata ae kabebetei nanoia taan tanginiwenei.+

30 “Ao ngkai, a a ngareakinai+

Mwaane aika ataei riki nakoiu,

Ake I rawa ngkoa irouia tamaia

Ni kaakiia i rarikia kamea ake a tararuai au nanai ni man.

 3 A nimamate ibukin te kainnano ma te matenibaki,

A tenatenaa te tano ae mwauteretere

Ae e a kaman rotakibuaka ma ni kamaroaeaki.

 4 A rikorikoa baan te aroka ae taoro n te buakoako,

Ao kanaia boni wakaan te aroka.*

 5 A kakioakinako mai buakon te koraki,+

Ao a tatakarua aomata nakoia n aron ae a tatakarua nakon te tia iraa.

 6 A maeka n rabeen nako taiani mwarua aika nano,

Ao n nangananga ake i aantano ke n taiani bwaa.

 7 A takarua man te buakoako,

Ao a ibetutu i buakon aroka aika kateketeke.

 8 Ngkai natiia aomata aika nanobaba ao aika akea wareia,

A kakioakinako* man te aba.

 9 Ma ngkai, a a kakanikoai naba n aia anene,+

Ao I a riki bwa te bwai ni kakanikoaki* irouia.+

10 A taboribaai ao a kararoaai+

Ao akea buritani bawareani moau irouia.+

11 Ibukina bwa e a tia te Atua n anai au bwai ni buaka* mairou ao ni karinanoai,

Ao akea tukaia ni karaoa ae a kani karaoia i matau.

12 A teirake mai angaataiu n ai aroia te koraki n akiako,

A kabirinakoai,

Ao a katei bwaai n tutuki i nanoni kawaiu ae N na kabuanibwai iai.

13 A urubekei kawaiu,

Ao a kakorakoraa riki rawawatau+

N akea temanna ae katokiia.*

14 A kaoti n ai aron ae a rinnako man te bwangabwanga ae bubura n te oo,

Ao a teimatoa ni waakirake i buakon te urubwai.

15 E taonainako te maakunrang,

Ao e ubaranako rineu kaanga n te ang,

Ao e maunanako kamaiuau n ai aron te nang.

16 Ao ngkai, e a kekerikaaki maiuu* mairou,+

Ao a a taua arou boong ni karawawata.+

17 A ewaraki riiu n te maraki* n te tairiki+

Ao e aki totoki te maraki ni kangkantaki.+

18 E a taraabuaka kunnikaiu* ibukini korakorana,*

Ao e koona roroau n ai aroni kaaran au kunnikai.

19 E karenakoai te Atua nako nanon te bokaboka,

Ao I a riki n ai aron te tano ma te mannang.

20 I tang nakoim ni kani buokaki, ma ko aki kaekaai,+

I teirake, ma ko tii taraai.

21 Ko rairaki ni kaitaraai ma te iowawa,+

Ao ko kabanea korakorani baim n ekainako.

22 Ko tabekai ma n uotainako n te ang,

Ao imwina ko kamwaeieieai n te angibuaka.

23 Bwa I ataia ae ko na uotai rikaaki nakon te mate,

Nakon te auti ae a na bane ni kaitiboo iai aomata aika maiu.

24 Ma akea temanna ae e na orea te aomata ae mamaara,*+

Ngkai e tang ni kani buokaki n ana tai n reke n te kabuanibwai.

26 E ngae ngke I kantaningaa te raoiroi, ma bon te buakaka ae roko,

I kariariaa te oota, ma bon te rotongitong ae roko.

27 E aki toki te kekeruaatai ae i nanou,

Ao a bwakarai boong aika karawawata.

29 I a riki bwa tarin te tiakaore,*

Ao raoia natin te aotireti* aika aine.+

30 E a roroo kuniu ao e a kuonako,+

Ao a bue riiu n te kabuebue.

31 E kabonganaaki au abi tii ibukin te tanginiwenei,

Ao au kaibwabwaa ibukin te tang n nanokawaki.

 2 Tera ngkanne tibwau mairoun te Atua ae mena i karawa,

Ao tera tibwangau mairoun Teuare Moan te Mwaaka ae mena i eta?

 3 Tiaki e mena te kabuanibwai imwain te tia kakaraoa ae bure,

Ao te rawawata imwaia akana karaoa ae karuanikai?+

 4 Tiaki e nori kawaiu+

Ao ni wareki mwanekau ni kabane?

 6 Ke e taua rawawatau te Atua n te kainikatine ae eti raoi,+

Ao e na ataa raoi ngkanne etin arou.+

 7 Ngkana e tibanako waeu man te kawai ae eti,+

Ke e a tia nanou ni kakairi ni matau+

Ke a a tia ni kamwaraeaki baiu,

 8 Kariaia ngkanne bwa N na uniki koraa, ma e na kana uaana temanna,+

Ao kariaia bwa a na taewakaaki baike I uniki.*

 9 Ngkana e a tia n anaaki nanou iroun te aine temanna+

Ao ngkana I a tia ni kakaran+ n ana mataroa raou n aomata,

10 Ao kariaia ngkanne buu bwa e na kamantinta ana uita te mwaane temanna,

Ao ke a wene n taanga ma ngaia mwaane tabeman.*+

11 Bwa bon te aroaro ae kanuka anne,

Ae te bure ae bon tau ni katuuaaeaki irouia taani moti.+

12 Bon te ai ae e na kaakang ma n ururu,*+

Ao e kabueki naba wakaan* au bwai ni kabane.

13 Ngkana I aki angania au toro aika mwaane ke aine te kaetitaeka ae riai,

Ngkana a tangitang irou,

14 Ao tera ae I kona ni karaoia ngkana e a kaitaraai* te Atua?

16 Ngkana I rawa n angania ake a maiu ni kainnano te bwai ae a tangiria,+

Ke ni kananokawaka matan te aine ae e a tia ni mate buuna,*+

17 Ao ngkana I kana bwaunau n te amwarake n tii ngai,

N aki tibwaia ma ataei aika a a tia ni mate aia karo,+

18 (Mangke te roro n rikirake ngai ao e ikawairake irou te teei ae a a tia ni mate ana karo kaanga ai aron ae tamana ngai,

Mangke I uarereke* ao bon te tia kaira ngai te aine ae e a tia ni mate buuna.)

19 Ngkana I nora temanna ni mate ibukin akean ana kunnikai,

Ke te aomata ae maiu ni kainnano ae akea rabunana,+

20 Ngkana e* aki kakabwaiaai,+

Ngkai e kaabuea ni buraen au tiibu,

21 Ao ngkana I kateitea au timoi ni kaitaraa te teei ae a a tia ni mate ana karo,+

Ngkana e kainnanoa au ibuobuoki ni mataroan oon te kaawa,*+

22 Ao ke e bwaka baiu* mai angau,

Ao ke e mwaoto baiu mai bubuanibaiu.*

23 Bwa I rangi ni maaka te kabuanibwai mairoun te Atua,

Ao I a aki kona n tei imwain arona ae rine.

24 Ngkana I onimakina te koora,

Ke ni kangai nakon te koora ae raoiroi, ‘Boni mweraoiu ngkoe!’+

25 Ngkana I kunea kimwareireiu ni kaubwaiu ae korakora,+

Ibukina bwa a rangi ni bati au bwai aika I karekei,+

26 Ngkana I nora taai bwa e oota,

Ke tamaroan namwakaina ngkana e mwainging,+

27 Ao e anaaki nanou n te aro ae raba,

Ao e kaboria wiu ma baiu n taromaurii baikai,+

28 Anne ngkanne bon te bure ae tau ni katuuaaeaki irouia taani moti,

Bwa I kakeaa te Atua ae koaua ae mena i eta.

29 I a tia ni kimwareirei ni kamaunaan te aomata ae kairiribai nakoiu,+

Ke ni kakatonga ibukina bwa e bwakaria te buakaka?

30 I tuai mani kariaia bwa e na bure wiu

Ni bubutii ibukini maiuna* n te taetae n tuea.+

31 A a tia ni kangai mwaane ake n au umwanrianna,

‘Antai ae kona ni kunea te aomata ae aki rarauaki ni kanana?’*+

32 Akea te ianena* ae kona n tiku i tinaniku ni kangainaa,+

I kauki au mataroa nakon te tia mwamwananga.

33 I a tia ni kataia n rabuni au kairua n aroia mwaane tabeman,+

Ni karabai au bure ni buuan au kunnikai?

34 I a tia ni maaku n aia waaki te koraki aika mwaitikurikuri,

Ke ni kakamaakaki n aia kakaniko utu tabeua,

Bwa N na kainabwabu ao ni maaku iai n otinako?

36 N na uotia n aonnangaia,

Ao N na nira iai atuu bwa kaanga te baunuea.

37 N na anganna taekani mwanekau nako,

N na taetae nakoina ma te aki nanokokoraki, n aron te natinuea te mwaane.

38 Ngkana ngaia bwa e na takarua ni kaitaraai au tano,

Ao a na bane n tang tanona aika kamarauaki.

39 Ngkana I a tia ni kang uaana n aki kabooi,+

Ke ngkana I a tia ni kabwarai nanoia taani bwaibwai iai,+

40 Ao ke a bwebwerake ibukiu aroka aika kateketeke n oneani mwin te uita,

Ao uteute aika boiraa n oneani mwin te baare.”

“I ataei ngai*

Ao ngkami kam a ikawai.+

Mangaia are I tataninga ma te karinerine,+

Ao I maaku n tuangingkami te bwai ae I ataia.

 7 I iango ni kangai, ‘Ke a taetae moa ikawai,

Ao ke a kaotiota te wanawana naake a bati aia ririki.’

 8 Ma bon te taamnei ae raoiroi ae e anga te Atua nakoia aomata,

Ao ikeiken Teuare Moan te Mwaaka ae angania te ataibwai.+

 9 Ngkana e ikawai temanna ao tiaki nanona* bwa e wanawana,

Ao tiaki naba tii unimwaane n ataa ae eti.+

10 Mangaia are I kangai, ‘Ongora irou,

Ao N na tuangingkami naba te bwai ae I ataia.’

11 Noria! I tataningai ami taeka,

Ao I ongongora n ami iango,+

12 I kakauongo raoi nakoimi,

Ma akea i buakomi ae e kona ni kaota kairuan Iobi,*

Ke ni kaekai ana kauntaeka.

14 E aki kainetai teuaei n ana taeka,

Ngaia are N na aki kaekaa n ami kauntaeka.

15 A a bwara nanoia, ai akea riki aia kaeka,

E a bon tare te bwai ae a na taekinna.

16 I tataninga, ma a aikoa reitaanako aia taeka,

A a tii tei naba ikekei n aki manga kaeka.

17 Mangaia ae N na kaeka naba ngai,

N na taekina naba te bwai ae I ataia,

18 Bwa I a onrake n taian taeka,

Ao e kairoroai te taamnei ae raoiroi ae i nanou.

19 Ai aron te wain ae bonotaki nanou,

Ai aron te nne ni wain* ae boou ae nang rebwetaua.+

21 N na aki kaotiota te inanonano nakon temanna,+

Ao N na aki naba taetae ni karang nakon* te aomata.

22 Bwa I babanga n taetae ni karang,

Ngkana I karaoia, ao e na waekoa te tia Karaoai ni katiaa arou.

33 “Ma ngkai, I a butiiko Iobi ma ongora n au taeka,

Kakauongo nakoni bwaai nako aika N na taekin.

 2 Noria, taiaoka! I riai ni kaurea wiu,

E riai n taetae neweu.*

 3 A taekina raoiroin nanou au taeka,+

Ao riau e taekina raoi te bwai ae I ataia.

 4 E karaoai taamnein te Atua,+

Ao e kamaiuai ikeiken Teuare Moan te Mwaaka.+

 5 Kaekaai ngkana ko kona,

Tabeki am kauntaeka i matau, ao teei n am itera.

 6 Noria! Bon tii te arona ngai ma ngkoe i matan te Atua ae koaua,

I kateiraoaki naba man te bokaboka.+

 7 Mangaia are akea maakakiu ae ko riai ni maakunrang iai,

Ao akea te karawawata mairou ae riai n taonikonako.

 8 Ma ko taku ngke I kakauongo,

Eng, I teimatoa n ongo taeka aikai,

 9 ‘I itiaki ao akea au bure,+

I itiaki ao akea au kairua.+

10 Ma bon iai bukini kaitaraakiu iroun te Atua,

E iangoai bwa I kairiribai nakoina.+

11 E karini waeu i nanon te bwai ni kabaewae,

Ao e tuoi raoi kawaiu nako.’+

14 Bwa e taetae te Atua n te moantai ao n te kauatai,

Ma akea ae e kakauongo,

15 N te mii, n te miitara n te bong,+

Ngke a matunako aomata,

Ngke a matu n aia kainiwene.

16 E kaaki ngkanne rabunan taningaia,+

Ao e katanea* ana kaetieti i aoia,

17 Bwa e na rairaanako te aomata mani karaoan ae bure,+

Ao ni kamanoa te mwaane man te nanorieta.+

18 E kamaiua teuaei te Atua man te mwarua*+

Ao mani kabuaani maiuna n te kabaang.*

19 E boaaki naba te aomata n te maraki i aoni nnena ni wene,

Ao ni marakin riina ae aki totoki,

20 Ibukin anne, ao e* a bon ribaa te kariki,

Ao e* a rawa naba nakon te amwarake ae raoiroi.+

21 E a kanakinako irikona,

Ao a a rebenako* ngkai riina ake a raba ngkoa.

22 E* a uakaan ma te mwarua,*

Ao maiuna ma te koraki ake a karekea te mate.

23 Ngkana iai te tia uataeka* ibukina,

Ae te tia tei ibukina mai buakoia tenga,

Bwa e na tuanga te aomata te bwai ae eti,

24 Ao e kaota akoana te Atua ao e taku,

‘Kamaiua bwa e na aki ruo nako nanon te mwarua!*+

25 E na raoiroi riki* irikona nakon arona ngke e roro n rikirake+

E na okiri ana bong ni kairake ae e bati korakorana iai.’+

26 E na onnonia te Atua,+ are e na butimwaeia,

Ao e na nora Moana ma te takarua ni kimwareirei,

Ao E na kaoka Ana raoiroi nakon te aomata ae mamate.

27 E na kangai* te aomata anne nakoia mwaane,

‘I boni bure+ ao I kabwaoua ae eti,

Ma I aki anganaki te bwai ae bon tau n reke irou.*

28 E a manga kabooa maiuu bwa N na aki nako nanon te mwarua,*+

Ao e na nora te oota maiuu.’

29 Ni koauana, e karaoi bwaai aikai ni kabane te Atua,

Te kauatai ao te katentai ibukin te mwaane,

30 Bwa e na kaoka teuaei* man te mwarua,*

Bwa e aonga ni kaotaaki n ootan te maiu.+

33 Ngkana ai akea te bwai ae ko na taekinna, ao ko riai n ongora irou,

Teimatoa ni kainabwabu, ao N na reireiniko te wanawana.”

 2 “Ongora n au taeka, ngkami aika kam wanawana,

Kakauongo irou, ngkami aika a bati ami atatai.

 3 Bwa e tuoi raoi taeka te taninga,

N aron te newe* ngkai e nora kangkangin te amwarake.

 4 Ti na neneria i bon iroura bwa tera ae eti,

Ao ti na baireia i marenara bwa tera ae raoiroi.

 5 Bwa e taku Iobi, ‘I bon eti,+

Ma e aki anganai te kaetitaeka ae riai te Atua.+

 7 Antai te mwaane ae ai aron Iobi,

Ae nima te taetae ni kakaniko n ai aron te ran?

 8 Bon raoraoia taani kakaraoa ae bure,

Ao e iraorao ma mwaane aika buakaka.+

 9 Bwa e taku, ‘E aki kabwaia te mwaane

Ngkana e kataia ni kakukureia te Atua.’+

E bon aki kona te Atua ae koaua n iangoa karaoan ae buakaka,+

Ao Teuare Moan te Mwaaka bwa e na karaoa ae kairua!+

11 Bwa e na angan te aomata kaniwangana ni kaineti ma te bwai ae e karaoia,+

Ao e na karokoi i aona mwin nako arona.

12 Bwa e bon aki karaoa ae buakaka te Atua,+

Ao e aki kabwaoua te kaetitaeka ae riai Teuare Moan te Mwaaka.+

13 Antai ae mwiokoia bwa e na tararuaa te aonnaba,

Ao antai ae rineia bwa te mataniwi i aon te aonnaba ni kabutaa?*

14 Ngkana e katurua ana iango i aoia,

Ao ngkana e a manga bon anaa te korakora ae te maiu* are irouia ao te ikeike,+

15 A na bane ni mate aomata,*

Ao a na okira te tano te botannaomata.+

16 Mangaia ae ngkana iai am ataibwai ao kakauongo nakon aei,

Ongora raoi nakon te bwai ae I taekinna.

17 E kona n tautaeka te aomata ae riribaa te kaetitaeka ae riai,

Ke ko na kabuakakaa te aomata ae mwaaka ae raoiroi?

18 Ko na kangai nakon te uea, ‘Bon akea uaam,’

Ke nakoia bwaanuea, ‘Kam buakaka’?+

19 Bon iai Teuare aki kaotiota te inanonano nakoia natinuea aika mwaane,

Ao e aki tatangiriia riki aika kaubwai nakoia aika maiu ni kainnano,*+

Bwa bon ana mwakuri baina ngaiia ni kabane.+

20 A kona n rina ni mate+ n te nukanibong,+

A rurubenebene ao a maunanako,

A kamaunaaki naba aomata aika mwaaka, ma tiaki ni baia aomata.+

21 Bwa a memena matan te Atua i aoni kawain te aomata,+

Ao E nori nakonakona ni kabane.

22 Akea te rotongitong ke te nuu ae matenten

Ike a kona ni karabaia iai taani kakaraoa ae bure.+

23 Bwa e aki motika te tai teuana ae baireaki te Atua ibukin te aomata

Bwa e na kaoti i matana ni motikaki taekana.

24 E uruia aika mwaaka n akea kainnanoan te kakaae,

Ao e kateiia tabeman bwa oneani mwia.+

25 Bwa e ataa te bwai ae a karaoia,+

E kabwakaia n te bong ao a kamanatuaaki.+

26 E oreiia ibukini buakakaia

N te tabo ae a kona n noraki iai irouia aomata nako,+

27 Ibukina bwa a a tia n rairakinako man irirakina,+

Ao a aki mutiakini kawaina nako.+

28 A karika takaruaia aomata aika maiu ni kainnano nakoina,

N te aro are e a ongo tangia aomata aika akea korakoraia.+

Ngkana tao nakon te natannaomata ke te aomata, ma bon titeboo naba mwina,

30 Ngaia are e aki kona n tautaeka te aomata ae aki maaka te Atua,*+

Ke ni kaaki bwaai ni kamwane imwaia aomata.

31 Bwa e na kangai temanna nakon te Atua,

‘I katuuaaeaki e ngae ngke I aki karaoa ae bure,+

32 Reireinai te bwai ae I kabwaka n noria,

Ao ngkana I a tia ni karaoa ae bure, N na aki manga karaoia’?

34 A na kangai nakoiu mwaane aika ataibwai,

Ao te mwaane ae wanawana ae ongora irou,

35 ‘E taetae n aki atatai Iobi,+

Ao akea te ataibwai n ana taeka.’

36 Ke e kataaki Iobi* ni karokoa tiana ma tokina,

Ibukina bwa titeboo ana kaeka ma aia kaeka mwaane aika buakaka.

37 E raona ana bure n te karitei,+

Ao e kakaniko n ubouboi baina i matara,

Ao e kabatiai ana taeka ni kaitaraa te Atua ae koaua!”+

 2 “Ko boni kakoauaa raoi bwa ko eti ngkai ko na kangai,

‘I raoiroi riki nakon te Atua’?+

 4 N na kaeka nakoim

Ao nakoia raom+ akana i rarikim.

 5 Tararake nako karawa ao noria,

Taratarai naang+ akana rietata i etam.

 7 Ngkana ko raoiroi, ao tera ae ko anganna,

Ao tera ae e karekea mairoum?+

 8 E tii rotaki te aomata ae ai arom ni buakakam,

Ao e rotaki natin te aomata n raoiroim.

 9 A tatakarua aomata ngkana e korakora rawawataia,

Ao a tang ni kani kabebeteaki man tautaekanakia* irouia aomata aika mwaaka.+

10 Ma akea ae e kangai, ‘E nga te Atua ae te tia Karaoai ae Moan te Kakannato,+

Are teuare karaoi anene bwa a na aneneaki n te bong?’+

11 E reireinira+ baika bati riki nakoia manin te aonnaba,+

Ao e kawanawanaira riki nakoia mannikiba ake i annang.

12 A tatakarua aomata ma e aki kaeka,+

Ibukin nanorietaia akana buakaka.+

13 Ni koauana, e aki ongo te Atua n te tang ae akea nanona,*+

Ao e aki mutiakinna Teuare Moan te Mwaaka.

15 Bwa e aki un ni katuuaaeko,

Ao e aki naba mutiakina arom n aki tarabwai ae riao.+

16 E matebuaka aron Iobi ngkai e kaurea wina,

E kabatiai ana taeka n aki atatai.”+

 2 “Taotaona nanom teutana riki te tai ngkai I taetae,

Bwa iai riki au taeka aika N na taekin n tei iai ibukin te Atua.

 3 N na taetae ma te atatai n taekini baika I atai,

Ao N na tataekinna bwa e raoiroi te tia Karaoai.+

 4 Ni koauana, a aki kewe au taeka,

Ao e mena i matam Teuare kororaoi ana atatai.+

 5 E boni korakora te Atua+ ao e aki ribaa temanna,

Ao e kakannato ni korakoran ana ataibwai.

 6 E na aki kawakini maiuia akana buakaka,+

Ma e anga te kaetitaeka ae riai nakoia akana karawawataaki.+

 7 E aki kanakoa matana mairouia akana raoiroi,+

E katekatekaia i aoni kaintokanuea i rarikia ueea,+ ao a karietataaki n aki toki.

 8 Ma ngkana a kabaeaki n taurekereke,

Ao a tauaki n roobu ni karawawata,

 9 E kaotii nakoia baike a karaoi,

Ao aia bure ake a reke man nanorietaia.

10 E kauki taningaia nakoni kaetakia,

Ao e tuangia bwa a na rairakinako mani karaoan ae bure.+

11 Ngkana a ongeaba ao n toro irouna,

A na maiu i nanon aia bong nako ma te toronibwai,

Ao a na kakukurei aia ririki.+

12 Ma ngkana a aki ongeaba, a na mate n te kabaang,*+

Ao ni mate n aki atatai.

14 A* mate ngkai a bon ataei,+

A kabanei maiuia i buakoia mwaanen te tembora aika kakabooaki ibukin te wene ni bure.+

15 Ma e kamaiuia akana rawawata te Atua n aia tai ni karawawataaki,

Ao e kauki taningaia ngkana a karawawataaki.

16 E kairikonako man te rawawatannano,+

Nakon te tabo ae mwawaawa ae akea iai bwaai n tutuki,+

Ao iai amwarake aika raraoi i aon am taibora bwa kabebetean nanom.+

17 Ao ane ko na rauaki n te motikitaeka i aoia akana buakaka,+

Ngkana e a karaoaki te motikitaeka ao e a kamatoaaki te kaetitaeka ae riai.

18 Ma taratara raoi bwa e na aki kairiko te un ae korakora nakoni karaoan ae iowawa,*+

Ao tai kariaia bwa ko na tibanako ibukin te bwai ni kamaraato ae bubura.

19 E na kararoako man te rawawatannano tangim ni kani buokaki

Ke am kakorakora ae bati?+

20 Tai kariariaa te tairiki,

Are a na maunanako iai aomata man aia tabo.

21 Tarataraiko bwa ko na aki rairaki nakoni karaoan ae bure,

N rinea aei n oneani mwin te karawawataaki.+

22 Noria! E karietataaki te Atua ni mwaakana,

Ai antai te tia reirei ae ai arona?

23 Antai ae kona ni kabuakakaa arona,+

Ke ni kangai nakoina, ‘E bure te baere ko karaoia’?+

24 Uringnga ni kamoamoaa ana mwakuri,+

Ake a anenea taekana mwaane.+

25 A a tia n noria botannaomata ni kabane,

E tarataraia mai kiraroa te aomata ae mamate.

26 Eng, e kakannato riki te Atua nakon ae ti kona n ataia,+

Ao mwaitin ana ririki e a riaon ae kona n iangoaki.*+

27 E katikiirake timtim n ran,+

Ao a bitaki man te buane nakon te karau,

28 Ao taian nang a kabwaroa,+

Ao a kabwakaa i aon te botannaomata.

29 Iai ae e kona n ota n aron taakinan naang,

Ao rebwen te baa man ana umwanrianna?+

30 Nora arona n taakina ana iti*+ i aona,

Ao e rabuna kabini* marawa.

31 E kamaiuia* botannaomata ni baikai,

Ao e angania te amwarake ae bati.+

32 E rabuna te iti ni baina,

Ao e kaineta iai te baere e na maaireia.+

33 A tataekina taekana ana baa,

Ao a taekinna naba nanai ni man bwa antai* ae e a roko.

37 “Ngaia are e tata buroou,

Ao e bukibuki.

 2 Ongora raoi nakon rurungaani bwanaana,

Ao n rebwen te baa ae nako mai wina.

 3 E kaotinakoa nako aani karawa ni kabutaa,

Ao e kanakoa ana iti+ nako tabon nako aonnaba.

 4 E taorimwiaki anne n te karongoa ae ai aron te bekorara,

E karebwea te baa ni bwanaana ae mimitong,+

Ao e aki tautaua ngkana e a ongo te aba bwanaana.

 5 E karebwea te baa te Atua ni bwanaana,+ n te aro ae kamimi,

Ao e karaoi baika kakannato aika riaon ara ataibwai.+

 6 Bwa e kangai nakon te tino, ‘Bwaaka nakon te aonnaba,’+

Ao nakon te karau ae bwaka, ‘Bwaaka ni korakora.’+

 7 E katoki aia mwakuri aomata ni kabane* te Atua,

Bwa a aonga n atai Ana mwakuri, aomata nako aika mamate.

 8 A rinnako maan aika moaanti n aia tabo,

Ao a tiku ni bwangaia.

 9 E kare te ang ae rangi ni korakora mani nnena,+

Ao e uota te kamwaitoro te angimeang.+

10 E riki te aiti n ikeiken te Atua,+

Ao a buraoki raan n te mwaitoro.+

11 Eng, e katinebui naang n te aoi,

Ao e kamaenakoa ana iti+ n taian nang.

12 A mimitoiaki n te tabo are e kanakoia nako iai,

Ao a karaoi baike e tua+ i aon te aonnaba ni kabutaa.*

13 E ngae ngke tao ibukin te katuuaa,*+ ke ibukin te aba,

Ke ibukini kaotan te tangira ae koaua,* ma e boni karokoa naba.+

14 Ongora n aei Iobi,

Teei moa ao iangoi raoi ana mwakuri te Atua aika kamimi.+

15 Ko ataia bwa e kangaa te Atua n taui aron* taian nang,

Ao e kangaa ni karaoa te iti bwa e na itirua man ana nang?

17 E aera ngkai e a kabuebue kunnikaim

Ngkana e a aki kakammwakuri te aonnaba ibukin te angimaiaki?+

18 Ko kona n taakina karawa ma teuaei,+

Bwa kaanga te tirotaam ae matoatoa ae te biti?

19 Tuangira te bae ti riai n taekinna nakoina,

Ti aki kona ni kaeka ibukina bwa ti mena n te roo.

21 A aki kona naba n nora te oota,*

E ngae ngke e bon oota i karawa,

Ni karokoa rokon te ang ni kanakoi naang.

22 E kaoti mai meang te oota ae ai aron raneanean te koora,

E kamimi ma ni kakamaaku mimitongin te Atua.+

23 E aki kona n reke otara ni kaineti ma Teuare Moan te Mwaaka,+

E rangi ni korakora mwaakana,+

Ao e bon aki kona n urua ana kaetitaeka ae riai,+ ao raoiroina ae bati.+

 2 “Antai teuaei ae kamaabubua au babaire

Ao n taetae n aki atatai?+

 3 Katauraoiko taiaoka n aron te mwaane,

N na titirakiniko ao ko na tuangai.

 5 Antai ae bairei abwakina nako, ngkana ko ataia,

Ke antai ae katika te kora ni baire rinukana?

 6 A katoroaki i aon tera nibwana,

Ke antai ae kawenea atibuni maninganingana,+

 7 Ngke a botaki n tatakarua ni kimwareirei itoi ni ngaina,+

Ao a a bane natin te Atua*+ n tatakarua ni kakatonga?

 8 Ao antai ae bonota kawain taari n taiani mataroa,+

Ngke e tiinako n aron ae kaanga e otinako man te biroto,

 9 Ngke I kunnikaia n taian nang,

Ao n niroaia* n te rotongitong ae matenten,

10 Ngke I katea tiana,

Ao ni kanimwi ni nneia kaini kamatoaana ao mataroana,+

11 Ao I taku, ‘Ko kona n roko n te raroa aei, ao e na aki raka riki,

A na toki ikai naom aika kainikatonga’?+

12 Ko a tia n* tua nakon te moaningabong,

Ke ni kaira te aioota bwa e na ataa ana tabo,+

13 Bwa e na taui tabon aonnaba,

Ao e na ioioiia aomata aika buakaka ni kanakoia mai iai?+

14 E onikaki te aonnaba n aron te bokaboka ae mena i aan te bwai ni kanikina,

Ao a otara teina nako, n aron tein te kunnikai.

15 Ma e anaaki aia oota aomata aika buakaka mairouia,

Ao a oteaki baia ae tei.

16 Ko a tia n ruo rikaaki nakoni koburaken taari,

Ke n neweabaa te ran ae makuakua?+

17 A a tia ni kaotaki nakoim mataroan oon te mate,+

Ke ko a tia n nori mataroan oon te rotongitong ae korakora?*+

Ao e nga ana tabo te rotongitong,

20 Bwa ko aonga ni kairia nakon ana aono,

Ao n atai kawaina nakoni mwengana?

21 Ko ataa aei ibukina bwa ko a kamani bungiaki,

Ao e a rangi ni bati am ririki?*

22 Ko a tia n rin n auti ake e kaikoaki iai te tino,+

Ke ko a tia n nori auti ake e kaikoaki iai te karau ae te aiti,+

23 Ake I kawakin ibukin tain te rawawata,

Ao ibukini bongin te aitara ni boo ao te buaka?+

25 Antai ae e a tia ni korea kawain te ieka,

Ao ni karaoa kawain te nang ni karau ao te baa,+

26 Ni kabwakaa te karau ike akea iai te aomata ni maeka,

Ao n te rereua, ike akea iai aomata,+

27 Bwa e na kamaiui aaba aika aki kona ni maekanaki aika uruaki,

Ao ni kabwebwerakea te uteute?+

28 Iai taman te karau,+

Ke antai taman te timtim n te aoi?+

29 E otinako mani biroton antai te aiti,

Ao antai ae bungia te tino are mai karawa,+

30 Ngke e a rabunaki te ran kaanga n te atibu,

Ao e a buraoki ni bwanin aon te ran ae makuakua?+

31 Ko kona ni kabaei roobun te nna n itoi ae Kimwa,*

Ke ni kabwarai kabaean te nna n itoi ae Keeti?*+

33 Ko atai tuua aika kaira karawa,+

Ke ko kona ni kabonganai tuani karawa n te aonnaba?

34 Ko kona n takarua nakoia naang,

Bwa a na karokoa te ieka n te ran bwa e na rabuniko?+

36 Antai ae karina te wanawana i nanon taian nang,*+

Ke n anga te ataibwai nakoni bwaini karawa?*+

37 Antai ae tau wanawanana ni wareki mwaitin taian nang,

Ke antai ae kona ni karangai nnen raan ake i karawa,+

38 Ngkana e a bwaro bubun te tano ao n riki ni bwanin,

Ao e a nim te tano ae nibuabua?

39 Ko kona ni kaeman bwa kanan te raian,

Ke ni kanuaiia raian aika ataei ngkana a baki,+

40 Ngkana a wene ni bwangaia,

Ke a kakaran n aia tabo?

41 Antai ae katauraoa kanan te reeben*+

Ngkana a tang natina nakon te Atua ibukini buokaia,

Ao a tiotionako ngkai akea kanaia?

 3 A wene ni baraaki ngkana a bungia natiia,

Ao e a toki te ariri ni maraki irouia.

 5 Antai ae kainaomataa te taongki ae moaanti,+

Ao antai ae kabwarai roobu ake kabaean te taongki ae moaanti?

 6 I a tia ni karaoa te rereua ae aoraoi bwa mwengana

Ao te aba ae tarika bwa nnena ni maeka.

 7 E kakanikoa karongoaan te kaawa,

Ao e aki ongongo takaruan te tia kammwakuria.

 8 E aiwaa i aon tabuki n ukoukora te uteute,

Ao ni kakaaei aroka nako aika kiriin.

10 Ko na taua te kao mwaane ae moaanti n te roobu nakon te tano ae kamarauaki,

Ke e na rimwim ni kamaraua* te tabo ae aoraoi?

11 Ko na onimakina korakorana ae bati,

Ao ni kariaia bwa e na karaoi am mwakuri aika rawawata?

12 Ko na onimakinna bwa e na uotii n oki am uaa aika taiaki,*

Ao e na ikotii nakon te tabo ni kaaki kun ni uita?

13 E karobarobai baina ni kiba te aotireti* ni kimwareirei,

Ma a kona baina ma buraena ni kabotauaki ma ake iroun te titaoki?*+

14 Bwa e kitani bunnimoana i aontano,

Ao e teimatoa ni kaabuei n te tano,

15 E mwaninga ae e kona te wae ni kamanatuai,

Ke e kona n toubekai te man ae moaanti.

17 Bwa te Atua e taua mairouna* te wanawana,

Ao e aki anganna tibwangana n te ataibwai.

18 Ma ngkana e teirake ma ni karobarobai baina ni kiba,

Ao e ngareakina te aoti ma te tia toka i aona.

21 E toutoua te tabo ae aoraoi ma n ewewe n te aro ae korakora,+

Ao e biri ni kaea buakon te buaka.+

23 E kekeruaatai nneni kanoan te kainikatebe mai rarikina,

Ao e raneanea te kainiwai ma te koro.

24 E kororake ingaingana ao e waekoa ni keerake,*

E aki kona n tei n aki kakammwakuri n* tangin te buu.

E aroka boin te buaka mai kiraroa,

Ao e ongongo takaruaia mataniwi ma rongoaan te buaka.+

26 E kibarake te baokan* n am ataibwai,

N taakini baina ni kiba nako maiaki?

27 Ke e kibarake te ikare n am taeka+

Ao ni katea ngaona n te tabo ae rietata,+

28 Ma ni kangainaa i aon te tabo ae rietata ae katati,

Ao ni maeka n ana tabo ni kamanomano ae mena i aon te bwaa ae katati?*

29 E kakaaea kanana mai ikanne,+

Ao a nora ae raroanako matana.

30 A temetemeka te raraa natina,

Ao ike a mena iai aika tiringaki ao e mena naba iai.”+

 5 I a tia n taetae n te moantai, ma N na aki manga kaeka,

Ao n te kauatai, ma akea te bae N na manga taekinna.”

 7 “Katauraoiko taiaoka n aron te mwaane,

N na titirakiniko ao ko na tuangai.+

 9 Iai baim ae mwaaka n aroni bain te Atua ae koaua,+

Ke e kona bwanaam n rebwe n aron te baa n ai aroni bwanaana?+

10 Katamaroako taiaoka n te neboaki ma te mimitong,

Kunnikaiko n te karineaki ma te tamaroa.

11 Kaotinakoa unim ae korakora,

Ao taraiia aomata nako aika kainikatonga ao karinanoia.

12 Taraiia aomata nako aika kainikatonga ao kananorinanoia,

Ao toutouia akana buakaka n te tabo are a tei iai.

13 Karabaia ni kabane n te tano,

Ao kabaeia* n te tabo ae raba,

14 Ao ngai naba N na kaotia nakoim,*

Bwa e kona ni kamaiuko baim are te atai.

16 Taraa te korakora are ni bebeena,

Ao te korakora are ni mwatiretini birotona!

17 E katika bukina ao e tiki n ai aron te kai ae te tiira,

A ikotaki n rarangaaki tenton* ake ni boton rangana.

18 Riina kaanga bwaibu aika taiani buraati,

Ao baina ma waena ai aroni kaai aika karaoaki man te biti.

19 E moanibaa* i buakoni bwaai ake e karaoi te Atua,

Ao bon tii te tia Karaoia ae kona ni kaania ma ana kabaang.

20 Bwa a kakarekei kanana taiani maunga,

Ike a tatakaakaro iai maan ni kabane aika moaanti.

21 E wene i aan aroka aika kateketeke,

Ni katanna i aani maunei aika mena n te neinei.

22 A anga nuuia aroka aika kateketeke nako aona,

Ao a otabwaninia aroka aika taiani bobura aika maiu i rarikin te karaanga.*

41 “Ko kona n rawea te Ribaietan*+ ni mataun te ika,

Ke n taua newena n te roobu?

 2 Ko kona ni karina te roobu* ni bwangabwangani bwairina,

Ke n ewara mwangaina n te matau?

 3 E na kabatiaa ana onnon nakoim,

Ke e na taetae ma te aamarau nakoim?

 4 E na karaoa ana berita ma ngkoe,

Bwa ko aonga ni karikia bwa am toro n uaa tokini maiuna?

 7 Ko na ewara kunna ni kainiwai*+ aika bati,

Ke atuna ni kainiwai n akawa?

 8 Kaaki baim i aona,

Ao ane ko na uringa te buaka, ao ko na aki manga karaoia!

 9 Bon akea manenan iangoan te tokanikai i aona,

E a taonikonako* naba tii taraana.

10 Akea temanna ae ninikoria ni kaunna,

Mangaia are antai ae kona n tei ni kaitaraai?+

12 N na aki kainabwabu ibukini baina ma waena,

Ke ibukini korakorana ma rabwatana ae kateaki raoi.

15 A rinan rikaaki inana i nukana,*

Aika a kamatoaaki ni kanimwaki ni kabane.

16 A itenatena,

N te aro ae akea naba te ea n rin i marenaia.

17 E toma teuana ma teuana,

Ao a bane n nim ma n aki kona ni kamaenakoaki.

18 Ringongona e kaotinakoa te oota,

Ao matana ai aron ootan tabwenani mainiku.

19 E otinako itiruan te iti mai nanoni wina,

Ao a kibakibanako taian taukaro n ai.

20 E otinako te bubu mani bwangabwangani bwairina,

Kaanga ai aroni nnen te ai ae kanaaki n taian uteute.

21 E kaurai taiani mwaakaro n ikeikena,

Ao e otinako te ai mai nanoni wina.

22 E rangi ni korakora roroana,

Ao e biribiri te maaku imwaina.

23 A bane n nim kunin birotona,

Ao a aki kona ni koutaki, kaanga ai aron te biti.

24 E matoatoa buroona n ai aron te atibu,

Eng, e matoatoa n ai aron te atibu ni kamantinti.*

25 Ngkana e teirake, ao a maakunrang naba aomata aika korakora,

Ao e karika te buannano ngkana e kakammwakuri.

26 Akea te kabaang ae oreia ae e na tokanikai,

Ke te kainiwai, te kai ni kareteke, ke kanoan te kainikatebe.+

27 E taraa te biti bwa te uteute ae mwau,

Ao te buraati bwa te kai ae mka.

28 E aki kona kanoan te kainikatebe ni kabirinakoa,

Ao a bitaki taiani bana nakon uteute aika mwau ngkana a bakarereia.

29 E taraa te kai n oro bwa te uteute ae mwau,

Ao e ngareakina kekeruaatain te koro.

30 Titeboo aana ma maibibi ni kaatibu aika kakang,

Ao e aroria n te bokaboka, kaanga te kaa ni kaaki kun ni uita ae katikitikaki.+

31 E kaburoa marawa n ai aron te ran i nanon te bwaata,

Ao e kamarebua taari* n ai aron te kabira i nanon te bwaata.

33 Akea n ai arona n te aonnaba,

Bon te man ae karikaki bwa e na akea maakuna.

34 E kamwataua taraaia maan aika kainikatonga ni kabane,

Ao e uea i aoia maan aika tiritiri aika totoa.”

 2 “I a ataia ngkai bwa ko boni kona ni karaoi bwaai ni kabane,

Ao akea te bae ko iangoa karaoana ae e na aki konaaki iroum.+

Mangaia are I taetae, ma akea otau

Ni bwaai aika rangi ni kamimi irou, aika I aki atai.+

 5 A a tia taningau n ongo taekam,

Ma ngkai I a noriko ni matau.

 6 Anne bukina ae I a kakeai iai baike I taekin,*+

Ao I raira nanou i buakon te tano ma te mannang.”+