Ani Mɔdɛŋ Ni Jeŋmaji Lɛ Bɔɔ Akɛ Amɛbaahã Toiŋjɔlɛ Aba Hei Ni Awuɔ Tai Lɛ Baanyɛ Ekɛ Toiŋjɔlɛ Aba Je Lɛ Mli?
Be fɛɛ be nɛɛ lɛ, tai kɛ bei miiya nɔ yɛ je lɛŋ hei srɔtoi. No hewɔ lɛ, Jeŋmaji Ekomefeemɔ lɛ kɛ kui komɛi tsuɔ amɛwebiia kɛyaa hei ni awuɔ ta lɛ koni amɛkwɛ ni toiŋjɔlɛ aba jɛmɛ. Oti ni ma amɛhiɛ ji, ni amɛhã toiŋjɔlɛ aba hei ni basabasafeemɔ kɛ tai yɔɔ nɛɛ. Jeŋmaji Ekomefeemɔ Lɛ Hiɛnyiɛlɔ António Guterres wie akɛ, “Wɔkɛ wɔhiɛ fɔ̃ɔ Jeŋmaji Ekomefeemɔ lɛ mli bii ni wɔtsuɔ amɛ kɛyaa hei nɛɛ anɔ akɛ, mɛi titri ni baanyɛ ahã toiŋjɔlɛ aba je lɛ mli.”
Yɛ afii ni eho amli lɛ, mɛi ni atsuɔ koni amɛyabaa toiŋjɔlɛ yi yɛ hei ni awuɔ ta lɛ eye omanyei komɛi. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, amɛbu mɛi ni jeee asraafoi lɛ ahe, amɛwa abobalɔi kɛku amɛsɛɛ kɛtee amɛmaji anɔ, amɛkɛ niyenii kɛ nibii yahã mɛi ni ehia amɛ lɛ, ni amɛye amɛbua maji kɛsaa nibii ni efite yɛ amɛmaji lɛ anɔ lɛ. Shi gbɛtsiinii wuji komɛi ahewɔ lɛ, mɛi ni atsuɔ kɛyaa hei ni awuɔ ta lɛ koni amɛyabaa toiŋjɔlɛ yi lɛ nyɛɛɛ aye omanye kɛmɔ shi. Ani abaanyɛ aná tsabaa diɛŋtsɛ kɛhã naagbai nɛɛ koni toiŋjɔlɛ diɛŋtsɛ aba je lɛŋ fɛɛ? Mɛɛ hetoi Biblia lɛ kɛhãa?
Naagbai ni Jeŋmaji Ekomefeemɔ lɛ kɛ kui ni tsuɔ amɛwebii koni amɛyabaa toiŋjɔlɛ yi yɛ maji ni awuɔ ta yɛ nɔ lɛ kɛkpeɔ, kɛ tsabaa ni Biblia lɛ kɛhãa
Naagba lɛ: Amɛkɛ amɛhe kpãaa gbee yɛ nibii komɛi amli. Bei komɛi lɛ, amɛnáaa lɛ mlɛo akɛ amɛbaaná asraafoi kɛ kui ni jeee asraafoi kɛjɛ maji srɔtoi lɛ amli koni amɛfee ekome kɛyabaa toiŋjɔlɛ yi. Bei komɛi lɛ, kui nɛɛ eyanyɛɛɛ amɛkɛ amɛhe atsu nii jogbaŋŋ akɛni amɛyanuuu amɛhe shishi, ni esoro nɔ ni amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ sumɔɔ akɛ atsu he nii klɛŋklɛŋ lɛ hewɔ.
Tsabaa ni Biblia lɛ kɛhãa: ‘Nyɔŋmɔ ni yɔɔ ŋwɛi lɛ baato maŋtsɛyeli ko shishi, ni ebaakpãtã maŋtsɛyelii [adesai anɔyelii] nɛɛ fɛɛ ahiɛ, ni lɛ pɛ ebaadamɔ shi kɛya naanɔ.’—Daniel 2:44.
Etsɛŋ kwraa, Nyɔŋmɔ baafo tai asɛɛ ni ebaahã toiŋjɔlɛ aba jeŋ fɛɛ. (Lala 46:8, 9) Ekɛ nɔyeli kome pɛ, ni ji, Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ, baaye nɔyelii fɛɛ ni yɔɔ je lɛ mli lɛ anajiaŋ. Akɛni nɔyeli kome ni yeɔ emuu baajɛ ŋwɛi aye shikpɔŋ ni béi loo ta bɛ nɔ dɔŋŋ lɛ nɔ hewɔ lɛ, ehe ebahiaŋ ni ahala adesai agbɛjianɔtoo ko koni eyabaa toiŋjɔlɛ yi dɔŋŋ.
Naagba lɛ: amɛnáaa mɛi ayifalɛ kɛ nibii falɛ ni esa akɛ amɛná, agbɛnɛ hu amɛnyɛmɔi yawaa he ko. Bei pii lɛ, anáaa mɛi ayibɔ ni ataoɔ kɛyakpãtã tai, anáaa shika abɔ ni esa akɛ aná, loo nibii ni esa akɛ akɛyabaa toiŋjɔlɛ yi lɛ, no hewɔ lɛ amɛnyɛɛɛ amɛtsu saji ahe nii bɔ ni amɛtaoɔ. Agbɛnɛ hu, mɛi ni atsuɔ koni amɛyakpãtã tai lɛ awala yajeɔ oshara mli, ejaakɛ toiŋjɔlɛ bɛ hei ni akɛ amɛ yaa lɛ, ni nibii ni yaa nɔ yɛ jɛmɛ yɛ gbeyei waa.
Tsabaa ni Biblia lɛ kɛhãa: “Wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo Nyɔŋmɔ lɛ . . . ni ekɛ [Yesu] ta eninejurɔ nɔ yɛ ŋwɛiniiaŋ lɛ, ni ehã enɔ kwɔ kwraa fe nɔyeli fɛɛ nɔyeli, kɛ hegbɛ fɛɛ hegbɛ, kɛ hewalɛ fɛɛ hewalɛ.”—Efesobii 1:17, 20, 21.
Yehowa,b Nyɔŋmɔ ofe lɛ, ehã Yesu ni ji Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ nɔ Maŋtsɛ lɛ nɔ fɛɛ nɔ ni he baahia lɛ koni enyɛ eye omanye akɛ nɔyelɔ. (Daniel 7:13, 14c) Nyɔŋmɔ ehã Yesu hewalɛ kpele, nilee, hiɛshikamɔ, kɛ sɛɛyoomɔ—fe adesa nɔyeli loo kuu ko. (Yesaia 11:2) Agbɛnɛ hu Yesu baanyɛ ekɛ ŋwɛi bɔfoi ni he wala atsu saji ahe nii. (Kpojiemɔ 19:14) Shihilɛ ko kwraa bɛ ni enaŋ naa loo enyɛŋ he nii etsu.
Yesu kɛ nibii kɛ nyɛmɔi ni Nyɔŋmɔ kɛhã lɛ lɛ baatsu nii kɛfo tai kɛ béi asɛɛ, ni ebaafee babaoo po fe nakai. Ebaafee nibii ni baahã mɔ fɛɛ mɔ ni baahi shi yɛ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ shishi lɛ tsui anyɔ emli, efee shweshweeshwe, ni etoiŋ hu ajɔ lɛ.—Yesaia 32:17, 18.
Naagba lɛ: naatsĩi ni kɔɔ mla saji ahe. Bei komɛi lɛ, mlai komɛi ni awoɔ lɛ hãaa mɛi ni atsuɔ koni amɛyabaa toiŋjɔlɛ yi lɛ anyɛ afee nibii ni esa akɛ amɛfee. Mlai nɛɛ ekomɛi hãaa amɛnyɛ amɛbu mɛi ahe loo amɛtsu yiŋtoo hewɔ ni amɛtee jɛmɛ lɛ he nii.
Tsabaa ni Biblia lɛ kɛhãa: “Akɛ hegbɛ fɛɛ ehã [Yesu] yɛ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ nɔ.”—Mateo 28:18.
Nyɔŋmɔ etsɔɔ Yesu nibii ni efee koni ehã toiŋjɔlɛ aba jeŋ fɛɛ, ni ehã lɛ hewalɛ kpele hu ni ebaanyɛ ekɛfee nakai. (Yohane 5:22) Yesu yeŋ sane ni ejaaa, ni efeŋ nifɔjianii kɔkɔɔkɔ. (Yesaia 11:3-5) No hewɔ lɛ, nilee yɛ mli akɛ Biblia lɛ tsɛɔ Yesu akɛ “Toiŋjɔlɛ Lumɔ,” mɔ ni atswa e-Maŋtsɛyeli lɛ ama “jalɛsaneyeli kɛ jalɛ nifeemɔi” anɔ lɛ.—Yesaia 9:6, 7.
Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ baahã aná toiŋjɔlɛ diɛŋtsɛ
Mɛi ni atsuɔ koni amɛyabaa toiŋjɔlɛ yi yɛ hei ni awuɔ ta lɛ nyɛɔ amɛhãa toiŋjɔlɛ baa kɛshɛɔ he ko, ni ekolɛ, amɛnyɛɔ amɛhãa afoɔ ta ni miiya nɔ lɛ sɛɛ. Kɛ̃lɛ, amɛnyɛŋ amɛjie hetsɛ̃ ni yɔɔ mɛi atsuii amli lɛ kɛya, ni hetsɛ̃ ji nɔ titri ni kɛ awuiyelii lɛ baa.
“Naagba diɛŋtsɛ ji, kɛ́ toiŋjɔlɛ ko bɛ lɛ, te abaafee tɛŋŋ abaa toiŋjɔlɛ yi lɛ?”—Dennis Jett, tsutsu U.S. Amerika maŋ najiaŋdamɔlɔ.
Nɔ ni tamɔɔɔ nakai lɛ, Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ kɛ toiŋjɔlɛ diɛŋtsɛ baaba, ejaakɛ eyeɔ ebuaa mɛi ni amɛjieɔ hetsɛ̃ yɛ amɛtsuii amli. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, kadimɔ akɛ be ni Yesu yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, etsɔ ewiemɔ kɛ enifeemɔ nɔ etsɔɔ esɛɛnyiɛlɔi lɛ bɔ ni amɛbaafee amɛbaa toinjɔlɛ yi, ni amɛsumɔ mɛi krokomɛi:
Yesu wie akɛ, nɔ ni akɛbaayɔse mɛi ni ji Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ shishi bii lɛ ji, suɔmɔ ni amɛbaajie lɛ kpo amɛtsɔɔ mɛi lɛ. Biblia lɛ feɔ lɛ faŋŋ akɛ, ahaŋ mɔ ko ni nyɛɔ enyɛmi gbɔmɔ lɛ abote Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ mli:
Yehowa Nyɔŋmɔ, mɔ ni bɔ gbɔmɛi lɛ, le gbɛ ni hi fe fɛɛ, ni ji gbɛ kome pɛ, ni abaanyɛ atsɔ nɔ ahã toiŋjɔlɛ aba jeŋ lɛŋ fɛɛ. Nibii fɛɛ ni adesai ka akɛ amɛbaafee shi amɛyanyɛɛɛ amɛfee lɛ eko ji jeŋ muu fɛɛ toiŋjɔlɛ; Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ baatsu nibii nɛɛ fɛɛ kɛmɔ shi jogbaŋŋ.
a Jeŋmaji Ekomefeemɔ lɛ kɛ kui krokomɛi hu kɛ wiemɔi tamɔ “toiŋjɔlɛtswaa,” “béisaamɔ,” “toiŋjɔlɛsɛɛfimɔ,” kɛ “toiŋjɔlɛ he nitsumɔi” tsuɔ nii kɛkɔɔ enɛ he.
b Yehowa ji Nyɔŋmɔ gbɛ́i diɛŋtsɛ. (Lala 83:18) Kwɛmɔ sane ni ji “Namɔ Ji Yehowa?” lɛ.
c Yɛ Daniel 7:13, 14, wiemɔ ni ji “gbɔmɔ bi” lɛ damɔ shi kɛhã Yesu Kristo.—Mateo 25:31; 26:63, 64.