Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • mrt sane ni ji 16
  • Yelikɛbuamɔ Kɛhã Mɛi Ni Amɛsuɔlɔi Feɔ Amɛ Niseniianii

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Yelikɛbuamɔ Kɛhã Mɛi Ni Amɛsuɔlɔi Feɔ Amɛ Niseniianii
  • Saji Krokomɛi
  • Saneyitsei Bibii
  • Saji Ni Tamɔ Enɛ
  • Kɛ́ osuɔlɔ fee bo niseniianii loo ewa bo yi lɛ, jeee bo otɔ̃mɔ ni
  • Abaanyɛ aye abua bo
  • Osane Kã Nyɔŋmɔ Tsui Nɔ Waa
  • Niseniianii ni afeɔ mɛi lɛ sɛɛ baafo
  • Obaanyɛ Oye Naagbai Ni Fiteɔ Weku Lɛ Anɔ Kunim
    Nɔ Diɛŋtsɛ ni Kɛ Weku Miishɛɛ Baa
  • Gbalɛ 4. Suɔmɔ Ni Abɛ
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—2011
  • Wɔjieɔ Suɔmɔ Kpo Ni Wɔyeɔ Jalɛ Sane Be Ni Wɔbuɔ Gbekɛbii Ahe Kɛjeɔ Awuiyelɔi Ahe
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi (Nikasemɔ Nɔ)—2019
  • Bɔ Ni Wɔbaafee Wɔshɛje Mɛi Ni Afee Amɛ Niseniianii Lɛ Amii
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi (Nikasemɔ Nɔ)—2019
Saji Krokomɛi
mrt sane ni ji 16
Yoo ko damɔ ŋshɔnaa be ni hulu lɛ miinyɔ shi, eyɛ hiɛnɔkamɔ akɛ nibii baahi.

Yelikɛbuamɔ Kɛhã Mɛi Ni Amɛsuɔlɔi Feɔ Amɛ Niseniianii

Gbɛjianɔtoo ni ji World Health Organization lɛ kɛɛ: “Yɛ je lɛŋ fɛɛ lɛ, aafee yei niseniianii waa, ni ebafee tamɔ tsɛŋemɔ hela ko ni biɔ ni akɛ oyaiyeli kɛ hiɛdɔɔ atsĩ naa.” Nakai gbɛjianɔtoo lɛ kɛɛ, aaafee yei oha mlijaa 30 “ni ebote gbalashihilɛ mli loo amɛkɛ mɛi miinyiɛ kɛhã gbãla lɛ, ena nɔ waa yɛ amɛhefatalɔi lɛ adɛŋ kɛtsɔ yi ni ayiɔ amɛ loo bɔlɛnamɔ niseniianii” ni afeɔ amɛ lɛ nɔ. Ni Jeŋmajiaŋ Ekomefeemɔ lɛ bɔ amaniɛ akɛ, nyɛsɛɛ nɛɛ yɛ afi ko mli lɛ, daa gbi lɛ, yei 137 gboiɔ akɛni amɛhefatalɔi loo amɛwekumɛi gbeɔ amɛ lɛ hewɔ.a

Akɔntaabuu baanyɛ ehã ana bɔ ni niseniianii ni afeɔ yei lɛ yɔɔ hiɛdɔɔ hã, shi no nyɛŋ ehã wɔna bɔ ni mɛi nɛɛ ateŋ mɛi komɛi piŋɔ kɛ bɔ ni amɛpilamɔi lɛ waa amɛhe ehãa.

Ani osuɔlɔ loo owekunyo ko efee bo niseniianii? Loo ole mɔ ko ni etsɔ nakai shihilɛ mli? Kɛ́ nakai lɛ, kanemɔ saji ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ ni ajɛ Biblia lɛ mli aŋmala lɛ, ejaakɛ ebaanyɛ eye ebua bo.

Kɛ́ osuɔlɔ fee bo niseniianii loo ewa bo yi lɛ, jeee bo otɔ̃mɔ ni

Abaanyɛ aye abua bo

Osane Kã Nyɔŋmɔ Tsui Nɔ Waa

Niseniianii ni afeɔ mɛi lɛ asɛɛ baafo

Bɔ ni obaafee oye obua mɔ ko ni afee lɛ niseniianii

Kɛ́ osuɔlɔ fee bo niseniianii loo ewa bo yi lɛ, jeee bo otɔ̃mɔ ni

Nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ: “Wɔteŋ mɔ fɛɛ mɔ baabu lɛ diɛŋtsɛ ehe akɔntaa ehã Nyɔŋmɔ.”​—Romabii 14:12.

Hã enɛ ahi ojwɛŋmɔ mli: Mɔ ni feɔ bo niseniianii lɛ baabu enifeemɔ lɛ he akɔntaa.

Kɛ́ ohefatalɔ lɛ shwa bo akɛ onifeemɔ hewɔ ewaa bo yi lɛ, esane ejaaa. Esa akɛ wu asumɔ eŋa, esaaa akɛ ewaa lɛ yi.​—Kolosebii 3:19.

Yɛ shihilɛi komɛi amli lɛ, ekolɛ mɔ ni waa esuɔlɔ lɛ yi, loo efeɔ lɛ niseniianii lɛ yɛ jwɛŋmɔ naagba ko, ekolɛ shĩa ni atsɔse lɛ yɛ mli lɛ, afeɔ mɛi yiwalɛ nii yɛ jɛmɛ, loo ekolɛ etɔɔ dãa. Kɛ́ no hewɔ po ni ewaa bo yi lɛ, Nyɔŋmɔ kɛ lɛ baaye yɛ nɔ ni efeɔ bo lɛ hewɔ. Ni eji esɔ̃ akɛ efee bɔ fɛɛ bɔ ni ebaanyɛ kɛtsake ejeŋba koni ekpa nɔ ni efeɔ lɛ.

Abaanyɛ aye abua bo

Nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ: “Kɛ́ ŋaawolɔi pii yɛ lɛ, nibii yaa nɔ jogbaŋŋ.”​—Abɛi 15:22.

Hã enɛ ahi ojwɛŋmɔ mli: Kɛ́ onu he akɛ obɛ shweshweeshwe loo oleee nɔ ni obaafee lɛ, obaanyɛ ohã mɛi aye abua bo.

Mɛni hewɔ ehe baahia ni obi ni mɛi aye abua bo lɛ? Kɛ́ oji mɔ ko ni osuɔlɔ waa bo yi loo efeɔ bo niseniianii lɛ, nibii babaoo yɛ ni ebaabi ni osusu he. Kɛ́ ookpɛ yiŋ yɛ bɔ ni obaatsu he nii ohã lɛ he lɛ, ekolɛ onáŋ lɛ mlɛo, ejaakɛ oleee nibii ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ ateŋ nɔ ni he hiaa fe fɛɛ:

  • Oshweshweeshwefeemɔ

  • Obii lɛ ahilɛkɛhamɔ

  • Oshika shidaamɔ

  • Suɔmɔ ni oyɔɔ kɛhã osuɔlɔ lɛ

  • Bɔ ni oshweɔ ni obaa ogbãla yi kɛ́ ohefatalɔ kpa oyi waa

Kɛ́ oleee nɔ ni esa akɛ ofee ni oonu akɛ ebɛ mlɛo kɛhã bo akɛ obaakpɛ yiŋ lɛ, naagba bɛ he. Namɔ obaanyɛ obi koni eye ebua bo?

Ekolɛ, naanyo ko ni onyɛɔ omuɔ ofɔ̃ɔ enɔ, loo owekunyo ko baanyɛ aye abua bo. Kɛ́ okɛ mɔ ko ni osane kã etsui nɔ waa lɛ gba he sane lɛ, no baanyɛ aye abua bo waa.

Kɛ́ otswa tɛlifoŋ nɔmbai ni ato he gbɛjianɔ kɛhã mɛi ni amɛsuɔlɔi loo amɛwekumɛi feɔ amɛ niseniianii lɛ, ekolɛ, obaaná yelikɛbuamɔ nɔŋŋ. Mɛi ni kɛ bo baawie lɛ baanyɛ aye abua bo ni ole gbɛjianɔ ni obaanyɛ oto kɛbu ohe. Kɛ́ ohefatalɔ lɛ kpɛlɛ nɔ akɛ eyɛ naagba, ni eesumɔ lɛɛlɛŋ akɛ etsake lɛ, klɛŋklɛŋ gbɛ ni ebaanyɛ ekɔ kɛhã yelikɛbuamɔ ji, esa akɛ etswa mɛi ni tsuɔ shihilɛi ni tamɔ nakai lɛ he nii lɛ.

Kɛ́ owala yɛ oshãra mli lɛ, mɛi krokomɛi hu yɛ ni tsuɔ shihilɛi nɛɛ ahe nii, ni amɛbaanyɛ amɛye amɛbua bo. Mɛi nɛɛ ateŋ mɛi komɛi ji datrɛfoi, nɛɛsifoi, loo mɛi krokomɛi ni atsɔse amɛ koni amɛtsu shihilɛi ni tamɔ nɛkɛ ahe nii.

Osane Kã Nyɔŋmɔ Tsui Nɔ Waa

Nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ: “Yehowab yɛ mɛi ni tsui ekumɔ lɛ amasɛi; ehereɔ mɛi ni werɛ eho amɛhe lɛ.”​—Lala 34:18.

Hã enɛ ahi ojwɛŋmɔ mli: Nyɔŋmɔ ewo shi akɛ ebaaye ebua bo.

Yehowa jwɛŋɔ ohe waa. (1 Petro 5:7) Ele nibii ni gbaa onaa kɛ bɔ ni onuɔ he ohãa lɛ shishi jogbaŋŋ. Ebaanyɛ etsɔ E-Wiemɔ ni ji Biblia lɛ nɔ eshɛje omii. Ni eesumɔ ni okɛ lɛ agba sane yɛ sɔlemɔ mli. Kɛ́ osɔle lɛ, obaanyɛ obi lɛ ni ehã bo nilee kɛ nyɛmɔ ni onyɛ okɛdamɔ shihilɛ ni okɛkpeɔ lɛ naa.​—Yesaia 41:10.

Niseniianii ni afeɔ mɛi lɛ sɛɛ baafo

Nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ: “Amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ baahi ewain tso kɛ egbami tso shishi, ni mɔ ko mɔ ko woŋ amɛhe gbeyei”​—Mika 4:4, shishigbɛ niŋmaa.

Hã enɛ ahi ojwɛŋmɔ mli: Biblia lɛ ewo shi akɛ etsɛŋ toiŋjɔlɛ baahi mɔ fɛɛ mɔ shĩa.

Yehowa Nyɔŋmɔ yɛ naagbai fɛɛ ni wɔkɛkpeɔ lɛ anaa tsabaa kome pɛ. Biblia lɛ ewo shi akɛ: “Ebaatsumɔ amɛhiŋmɛiiaŋ yaafonui fɛɛ, ni gbele bɛ dɔŋŋ, ni awerɛhoyeli loo yaafo loo piŋmɔ ko hu bɛ dɔŋŋ.” (Kpojiemɔ 21:4) Nakai beiaŋ lɛ, nibii gbohii ni etee nɔ yɛ wɔshihilɛ mli lɛ baŋ wɔjwɛŋmɔ mli, ejaakɛ nibii kpakpai sɔŋŋ ji nɔ ni baahe wɔjwɛŋmɔ. (Yesaia 65:17) Enɛ ji toiŋjɔlɛ ni Biblia lɛ ewo shi akɛ ebaaba wɔsɛɛ lɛ.

a Sane nɛɛ miiwie yei ni afeɔ amɛ niseniianii loo awaa amɛyi lɛ ahe, shi otii ni asusu he lɛ ateŋ babaoo kɔɔ hii ni miitsɔ shihilɛ nɛɛ mli lɛ hu ahe.

b Yehowa ji Nyɔŋmɔ gbɛ́i tamɔ bɔ ni ejeɔ kpo yɛ Biblia lɛ mli lɛ.

Bɔ ni obaafee oye obua mɔ ko ni afee lɛ niseniianii

Ani ole yoo ko ni afee lɛ niseniianii loo aafee lɛ niseniianii? Kɛ́ ojeee mɔ ko ni atsɔse bo kɛhã shihilɛ nɛɛ he nitsumɔ po lɛ, obaanyɛ oye obua lɛ.c

Jɛɛ otsuiŋ obo lɛ toi jogbaŋŋ. (Yakobo 1:19) Kɛɛmɔ lɛ akɛ oosumɔ ni obo lɛ toi waa, shi ofainɛ kaanyɛ enɔ akɛ ewie. Hã ni ele akɛ oheɔ nɔ ni ewieɔ lɛ oyeɔ.​—Abɛi 20:5.

Nitsumɔhe ko ni yeɔ ebuaa mɛi ni afeɔ amɛ niseniianii lɛ eko wie akɛ: “Ja mɔ lɛ efee ekãa dani ebaanyɛ ekɛɛ bo nɔ ni yaa nɔ lɛ. Bei pii lɛ, mɛi ni afeɔ amɛ niseniianii lɛ efooo sane lɛ amɛtãaa loo amɛwooo sane lɛ he, moŋ lɛ amɛtsĩmɔɔ nɔ ni afeɔ amɛ lɛ nɔ, loo amɛwieee lɛ bɔ ni obaana hiɛdɔɔ ni yɔɔ he. Ekolɛ, oheŋ oyeŋ akɛ mɔ ni ole lɛ ni akɛɛ eefee mɔ ko niseniianii lɛ baanyɛ afee nakai. Shi ekolɛ kɛ́ mɔ ni feɔ mɔ lɛ niseniianii lɛ kɛ bo yɛ lɛ, efeŋ nɔ ko ni baahã ona lɛ tamɔ bɔ ni mɔ ni efeɔ lɛ niseniianii lɛ naa lɛ lɛ.”

Okɛ owiemɔ awo lɛ hewalɛ. (1 Tesalonikabii 5:11) Okɛ lɛ awie bɔ ni baahã enu he akɛ ehe yɛ sɛɛnamɔ waa. Kɛɛmɔ lɛ akɛ esane kã otsui nɔ waa. Wiemɔ esui kpakpai lɛ ahe. Ni owo lɛ hewalɛ koni ebi ni aye abua lɛ.

Kɛɛmɔ lɛ akɛ obaaye obua lɛ. (Abɛi 17:17) Feemɔ nibii komɛi kɛye obua lɛ, eko ji ni okɛ bei fioo baakwɛ ebii lɛ ohã lɛ loo obaahoo nii ohã lɛ. Bi lɛ koni etsɔɔ bo nɔ ni kɛ́ eyɔse akɛ ewala eyaje oshãra mli lɛ, ebaafee, ni ele he ni ebaaya kɛhã hebuu.

Hã ele akɛ oheɔ lɛ oyeɔ waa akɛ lɛ diɛŋtsɛ ebaanyɛ ekpɛ eyiŋ. (Galatiabii 6:5) Hã ele saji ni baawa lɛ koni enyɛ ekpɛ eyiŋ, ni ehala nɔ ni ebaafee. Shi kaakpɛ yiŋ lɛ ohã lɛ.

c Kɛ́ nuu ji bo ni bɔ ni aafee yoo ko niseniianii lɛ miigba onaa waa lɛ, esa akɛ okwɛ ni okɛ lɛ akashãra tsɔ yɛ yelikɛbuamɔ ni okɛhãa lɛ lɛ hewɔ, moŋ lɛ wo lɛ hewalɛ ni ekɛ enaanyo yoo ko ni eheɔ lɛ eyeɔ waa lɛ agba shihilɛ ni etsɔɔ mli lɛ he sane.

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje