SANEBIMƆI NI JƐ KANELƆI ADƐŊ
Mɛɛ kpaŋmɔi enyɔ Paulo wie he yɛ Galatiabii 4:24 lɛ?
Bɔfo Paulo wie wekukpaa ni yɔɔ Abraham kɛ Sara teŋ, kɛ Abraham kɛ Hagar teŋ lɛ he. No sɛɛ lɛ ewie akɛ: “Abaanyɛ aŋɔ nibii nɛɛ akɛ okadifeemɔŋ nifeemɔ ko; ejaakɛ yei nɛɛ damɔ shi kɛhã kpaŋmɔi enyɔ.” (Gal. 4:22-24) Be ko ni eho lɛ, wɔnu shishi akɛ, Mla kpaŋmɔ lɛ kɛ kpaŋmɔ hee lɛ ji kpaŋmɔi enyɔ ni Paulo wieɔ he lɛ. Shi be ni wɔkase ŋmalɛi nɛɛ ekoŋŋ lɛ, amrɔ nɛɛ wɔmiina akɛ, esa akɛ wɔgbála mli yɛ gbɛ kroko moŋ nɔ. Etamɔ nɔ ni Paulo miiwie Mla kpaŋmɔ lɛ kɛ kpaŋmɔ ni Nyɔŋmɔ kɛ Abraham fee lɛ he, shi jeee Mla kpaŋmɔ lɛ kɛ kpaŋmɔ hee lɛ he. Naa yiŋtoi ahewɔ ni Paulo wie kpaŋmɔi enyɔ nɛɛ ahe lɛ.a
Afee Mla kpaŋmɔ lɛ yɛ Sinai Gɔŋ lɛ he yɛ afi 1513 D.Ŋ.B. Paulo wie akɛ, Hagar damɔ shi kɛhã Mla kpaŋmɔ nɛɛ. (2 Mo. 19:5, 6; Gal. 4:25) Yudafoi lɛ yeee emuu, no hewɔ lɛ, amɛnyɛŋ amɛye Mla lɛ nɔ pɛpɛɛpɛ. Mla kpaŋmɔ lɛ hã amɛna akɛ amɛji esha nyɔji, ni no ji yiŋtoo kome hewɔ ni akɛhã. Yiŋtoo kroko hewɔ ni akɛ Mla kpaŋmɔ lɛ hã ji, koni eye ebua Yudafoi lɛ koni kɛ́ Mesia lɛ ba lɛ, amɛyoo lɛ. Mesia lɛ ji adesa ni eye emuu, ni lɛ pɛ ji mɔ ni nyɛ eye Mla lɛ nɔ pɛpɛɛpɛ. Be ni Mesia lɛ kɛ ewala ni eye emuu lɛ shã afɔle lɛ, no gbele gbɛ kɛhã adesai ni yeee emuu lɛ, koni amɛnyɛ amɛye amɛhe kɛje esha kɛ gbele dɛŋ. (Gal. 3:19, 24, 25) Be ni Yesu tsu Nyɔŋmɔ yiŋtoo lɛ he nii egbe naa lɛ, Mla kpaŋmɔ lɛ ba naagbee.—Rom. 10:4.
Paulo kɛ Hagar to Sara, ni ji “yoo ni jeee nyɔŋ” ni fɔ “yɛ shiwoo naa” lɛ hu he. (Gal. 4:23) Shiwoo ni atsɔɔ lɛ ji kpaŋmɔ ni Nyɔŋmɔ kɛ Abraham fee lɛ. (Gal. 3:29; 4:28, 30) Yɛ 1 Mose 22:18 lɛ, Yehowa wie kpaŋmɔ nɛɛ he. Ewie akɛ: “Oseshi lɛ [ni ji Abraham seshi lɛ] nɔ shikpɔŋ lɛ nɔ jeŋmaji fɛɛ baatsɔ aná jɔɔmɔ amɛhã amɛhe, ejaakɛ obo migbee toi.”
Kpaŋmɔ ni Nyɔŋmɔ kɛ Abraham fee lɛ hã ana shi ni Yehowa wo yɛ Eden abɔɔ lɛ mli lɛ he saji krokomɛi. (1 Mo. 3:15) Ehã ana akɛ, ‘seshi’ lɛ ni agba akɛ ebaaba lɛ baafee Abraham seshi. Paulo gbála mli akɛ, Yesu ji seshi ni agba akɛ ebaaba lɛ. Shi Ŋmalɛ lɛ tsɔɔ mli akɛ, mɛi ni ji “Kristo nii” lɛ, ni ji mɛi 144,000 ni afɔ amɛ mu ni kɛ Yesu baaye nɔ yɛ e-Maŋtsɛyeli lɛ mli lɛ hu ji seshi nɛɛ yɛ gbɛ ko nɔ. (Gal. 3:16, 29; Kpo. 14:1-3) Kɛ́ shi ni Nyɔŋmɔ wo Abraham lɛ ba mli lɛ, mɛi fɛɛ ni he Yesu nɔ amɛye ni amɛbo lɛ toi lɛ baaná jɔɔmɔi babaoo.
Mɛni Paulo miitao ekɛ “okadifeemɔŋ nifeemɔ” nɛɛ atsɔɔ? Ehã ana akɛ, kɛ́ Yudafoi ni yɔɔ ebeiaŋ lɛ ma nɔ mi doo akɛ aya nɔ aye Mla lɛ nɔ lɛ, belɛ, amɛbaaya nɔ amɛtsɔmɔ nyɔji tamɔ Hagar. Shi kɛ́ amɛhe Yesu Kristo, ni ji Abraham ‘seshi’ lɛ, nɔ amɛye lɛ, no lɛ amɛbaaye amɛhe tamɔ Sara. Anɔkwa, amɛbaaye amɛhe kwraa kɛje esha kɛ gbele dɛŋ. (Yoh. 8:32-34) Shi kɛ́ amɛheee Yesu nɔ amɛyeee lɛ, no baatsɔɔ akɛ amɛnuuu yiŋtoo hewɔ ni akɛ Mla kpaŋmɔ lɛ hã lɛ shishi, ejaakɛ akɛhã koni etsɔɔ amɛ gbɛ kɛya Kristo lɛ ŋɔɔ.
Kristofoi ni yɔɔ Galatia ni Paulo ŋma amɛ wolo nɛɛ lɛ ateŋ mɛi pii jeee Yudafoi, ni no hewɔ lɛ, amɛbɛ Mla lɛ shishi. Shi Yudafoi komɛi ni yɔɔ asafo lɛ mli lɛ ma nɔ mi doo akɛ esa akɛ Kristofoi ni jeee Yudafoi lɛ aye Mla lɛ nɔ, ni ketiafoo he mla lɛ hu fata he. Paulo wie akɛ nilee bɛ mli akɛ amɛbaafee nakai, ejaakɛ be ni amɛhe Kristo nɔ amɛye nɔŋŋ lɛ, no hã amɛye amɛhe kɛje Mla lɛ shishi ni amɛjeee Mla lɛ nyɔji dɔŋŋ.—Gal. 5:1, 10-14.
a Akɛ sane nɛɛ miiye sane ni yɔɔ March 15, 2006, Buu-Mɔɔ lɛ bf. 10-12 lɛ najiaŋ.