Sanebimɔi Ni Jɛ Kanelɔi Adɛŋ
Mɔ ni ŋma Abɛi 30:18, 19 lɛ kɛɛ “nuu gbɛ yɛ oblayoo he” lɛ fata nibii ni ‘ejwɛŋmɔ shɛɛɛ he’ lɛ ahe. Mɛni hewɔ ewie nakai?
Mɛi babaoo, ni mɛi ni le Biblia lɛ mli po fata he lɛ, nuuu nɔ ni wiemɔi nɛɛ tsɔɔ lɛ shishi. Naa bɔ ni sane muu lɛ fɛɛ yɔɔ lɛ ehã yɛ Jeŋ Hee Shishitsɔɔmɔ lɛ mli. Ekɛɔ akɛ: “Nibii etɛ komɛi yɛ ni mijwɛŋmɔ shɛɛɛ he [loo, “ni feɔ mi naakpɛɛ waa,” shn.], nibii ejwɛ komɛi yɛ ni minuuu shishi: Okropɔŋ gbɛ yɛ ŋwɛi, onufu gbɛ yɛ tɛsaa nɔ, meele gbɛ yɛ ŋshɔ teŋ, kɛ nuu gbɛ yɛ oblayoo he.”—Abɛi 30:18, 19.
Be ko ni eho lɛ, wɔyanu wiemɔ ni ji “nuu gbɛ yɛ oblayoo he” lɛ shishi akɛ, ekɔɔ nɔ ko gbonyo he. Mɛni hã wɔyanu shishi nakai? Yɛ kukuji ni tsɔ hiɛ lɛ amli lɛ, awie nibii komɛi ni amɛkɛɛɛ akɛ “Efa” lɛ ahe, ni nibii ni awie he lɛ fɛɛ ji nibii gbohii. (Abɛi 30:15, 16) Agbɛnɛ hu, yɛ kuku 20 lɛ mli lɛ, awie “yoo gbalafitelɔ” ni kɛɔ akɛ efeko nɔ ko fɔŋ ko lɛ he. No hewɔ lɛ, wɔyamu sane naa akɛ, Abɛi 30:18, 19 lɛ miiwie nibii ni anyɛɛɛ ayoo sɛɛ lɛ ahe. Wɔyanu shishi akɛ, bɔ ni okropɔŋ filikiɔ yɛ ŋwɛi shɔŋŋ, ni onufu nyiɛɔ tɛsai anɔ, ni meele nyiɛɔ ŋshɔ hiɛ ni anaaa nɔ ko nɔ ko ni tsɔɔ akɛ amɛbaho lɛ, nakai nɔŋŋ nuu ko baanyɛ alaka oblayoo ko ni ekɛ lɛ aná bɔlɛ ni oblayoo lɛ enaaa bɔ ni fee ni elaka lɛ. Susumɔ ni wɔná nɛɛ hewɔ wɔmu sane naa akɛ wiemɔ ni ji “nuu gbɛ yɛ oblayoo he” lɛ kɔɔ nɔ ko gbonyo he lɛ.
Shi bianɛ lɛ, wɔna nibii komɛi ni hãa wɔnaa akɛ, etamɔ nɔ ni ŋmalɛ nɛɛ miiwie nɔ ko kpakpa he. Mɔ ni ŋma lɛ miitsɔɔ kɛkɛ akɛ, nibii ni ewie he lɛ feɔ lɛ naakpɛɛ waa loo ejwɛŋmɔ shɛɛɛ he.
Wiemɔi ni akɛtsu nii yɛ ŋmalɛ nɛɛ mli yɛ blema Hebri Bibliai ni akɛ niji ŋmala lɛ amli lɛ hãa wɔnaa akɛ, ŋmalɛ nɛɛ kɔɔ nɔ ko kpakpa he. Niiamlitaomɔ wolo ko wie akɛ, Hebri wiemɔ ni atsɔɔ shishi akɛ “mijwɛŋmɔ shɛɛɛ he” yɛ Abɛi 30:18 lɛ kɔɔ “nɔ ko ni hãa mɔ ko he jɔ̃ɔ ehe loo enaa kpɛɔ ehe waa loo nɔ ko ni ebɔleee akɛ ebaahi feemɔ po lɛ he.”
Biblia he nilelɔ kpanaa ko ni atsɛɔ lɛ Crawford H. Toy lɛ hu wie akɛ, ŋmalɛ nɛɛ kɔɔɔ nɔ ko gbonyo he. Moŋ lɛ, “mɔ ni ŋma lɛ miitsɔɔ akɛ, nibii ni ewie he lɛ yɛ naakpɛɛ waa.”
No hewɔ lɛ, etamɔ nɔ ni wɔbaanyɛ wɔmu sane naa akɛ, Abɛi 30:18, 19 lɛ miiwie nibii komɛi ni yɔɔ naakpɛɛ waa loo wɔjwɛŋmɔ shɛɛɛ he lɛ ahe. Bɔ ni mɔ ni ŋma ŋmalɛ nɛɛ naa kpɛ ehe waa lɛ, nakai nɔŋŋ wɔ hu wɔnaa kpɛɔ wɔhe waa kɛ́ wɔkwɛ bɔ ni okropɔŋ nyɛɔ efilikiɔ kɛyaa ŋwɛi shɔŋŋ, loo onufu nyɛɔ ekwɔɔ tɛi wuji eyɛ mli akɛ ebɛ naji, loo meele nyɛɔ efãa gbɛ kɛtsɔɔ ŋshɔ hiɛ eyɛ mli akɛ emli tsii waa, loo bɔ ni oblanyo ko kɛ oblayoo ko basumɔɔ amɛhe ni amɛkɛ miishɛɛ hiɔ shi akɛ wu kɛ ŋa.