Kristofoi—Bɔ ni Wɔsaa Wɔhe Wɔhaa lɛ He Hiaa!
1. Mɛni hewɔ bɔ ni wɔsaa wɔhe wɔhaa lɛ he hiaa lɛ?
1 Ákɛ anɔkwa Kristofoi lɛ, bɔ ni wɔsaa wɔhe wɔhaa lɛ he hiaa waa. Yehowa naa nɔ ni yɔɔ mɔ tsui mli, shi adesai lɛ, bei pii lɛ amɛdamɔɔ “kponɔgbɛ nii” ni amɛnaa lɛ nɔ amɛmuɔ sane naa. (1 Sam. 16:7) Kɛ́ wɔbaa wɔhe shi, ni wɔhe tse, ni wɔsaa wɔhe jogbaŋŋ hu lɛ, ekã shi faŋŋ akɛ no baaha mɛi amu sane naa akɛ wɔyɛ bulɛ kɛha wɔ diɛŋtsɛ wɔhe, wɔsa woo, ni esoro wɔ kwraa hu. Agbɛnɛ hu, kɛ́ wɔsaa wɔhe bɔ ni sa lɛ, no baaha mɛi awie Yehowa kɛ esafo lɛ he ekpakpa. Ani ohesaamɔ kɛ otadewoo tsuɔ yiŋtoi nɛɛ ahe nii?—2 Kor. 6:3, 4.
2. Mɛɛ Biblia mli shishitoo mlai titrii komɛi esa akɛ wɔha ekudɔ wɔ yɛ be mli ni wɔkpɛɔ wɔyiŋ yɛ bɔ ni wɔɔsaa wɔhe wɔha he lɛ?
2 Ŋaawoi ní Esa akɛ Akɛtsu Nii: Biblia lɛ woko mlai yɛ bɔ ni esa akɛ mɔ asaa ehe eha lɛ he. Shi ekɛ shishitoo mlai ni hi jogbaŋŋ ni baanyɛ akudɔ wɔ yɛ wɔhesaamɔ kɛ wɔtadewoo mli lɛ haa. Shishitoo mlai nɛɛ amli otu ko ji ní ‘wɔfee nii fɛɛ kɛwo Nyɔŋmɔ hiɛ nyam.’ (1 Kor. 10:31, 32) Kristofoi “jɛɛɛ je lɛ mli,” ni enɛ hewɔ lɛ, amɛyaa nɔ amɛkɛ shishitoo mlai ni nɔ kwɔlɔ ní haa esoroɔ Nyɔŋmɔ webii lɛ yɛ mɛi ni yɔɔ duŋ mli lɛ ahe lɛ tsuɔ nii. (Yoh. 17:14; Efe. 4:18, 19) Kɛfata he lɛ, Kristofoi haaa je lɛ kɛ eshishitoo mlai gbohii lɛ aná bɔ ni amɛhiɔ shi amɛhaa lɛ nɔ hewalɛ. Te esa akɛ shishitoo mlai nɛɛ aná bɔ ni wɔsaa wɔhe wɔhaa lɛ nɔ hewalɛ aha tɛŋŋ?
3. (a) Mɛɛ bei amli titri esa akɛ wɔná he miishɛɛ waa akɛ wɔɔha wɔhe atse? (b) Kɛ́ wɔha wɔhe tse yɛ wɔhesaamɔ mli lɛ, mɛni no tsɔɔ yɛ wɔhe?
3 Ní Wɔɔha Wɔhe Atse Be Fɛɛ Be: Biblia lɛ woɔ wɔ hewalɛ ní wɔha wɔgbɔmɔtsei kɛ wɔtadei fɛɛ ahe atse. Yehowa tsɔɔ bɔ ni etaoɔ ni wɔhe atse lɛ mli yɛ e-Mla ni ekɛha blema Israel maŋ lɛ mli. Ákɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, kɛ́ osɔfoi lɛ miiya ayasɔmɔ lɛ, esa akɛ amɛju amɛhe ní amɛfɔ́ amɛtadei lɛ ahe yɛ bei pɔtɛɛi komɛi amli. (3 Mose 16:4, 24, 26, 28) Nakai nɔŋŋ hu Kristofoi yɔɔ he miishɛɛ waa akɛ amɛaaha amɛhe atse yɛ amɛhesaamɔ mli. (Yoh. 13:10; Kpoj. 19:8) Be titri ni esa akɛ wɔha wɔgbɔmɔtso, wɔdaaŋ kɛ wɔtadei lɛ ahe atse koni wɔkato mɔ ko mɔ ko pampi ji beni wɔmiiya asafoŋ kpeei loo wɔmiitsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ. Esa akɛ mɛi ni haa wiemɔ loo amɛfeɔ nɔkwɛmɔnii yɛ asafo lɛ wiemɔ kpoku lɛ nɔ lɛ afee nɔkwɛmɔnɔ kpakpa yɛ enɛ gbɛfaŋ. Kɛ́ wɔná jwɛŋmɔ ni tamɔ nɛkɛ yɛ bɔ ni wɔsaa wɔhe wɔhaa lɛ he lɛ, no tsɔɔ akɛ wɔyɛ bulɛ kɛha Yehowa kɛ mɛi krokomɛi hu.
4. Mɛni bɔfo Paulo ŋma yɛ yei ni ji Kristofoi lɛ ahesaamɔ he, ni mɛni enɛ biɔ ni afee?
4 Hiɛ ni Gboɔ Nɔ̃ ní Sa Yei ni Ji Kristofoi: Beni bɔfo Paulo ŋma wolo kɛmaje Timoteo ni ji Kristofonyo asafoŋ onukpa lɛ, ewo “yei” ahewalɛ ní “amɛkɛ atade ni sa kɛ hiɛ ni gboɔ nɔ̃ kɛ jwɛŋmɔ ni sa awula amɛhe, . . . kɛ nitsumɔi kpakpai ni sa yei ni tsɔɔ amɛhe akɛ Nyɔŋmɔ jálɔi lɛ.” (1 Tim. 2:9, 10) Bɔni afee ni wɔtadei afee nɔ ni sa lɛ, ebiɔ ni wɔsusu nii ahe jogbaŋŋ. Esa akɛ wɔtadei afee nɔ ni yɔɔ hiŋmɛi nɔ, nɔ ni hiɛ tse ní tsɔɔ hiɛ ni gboɔ nɔ̃—shi jeee nɔ ni yɔɔ haŋtsii ní téeɔ bɔlɛnamɔ akɔnɔi loo henumɔi ashi, ní awoɔ kɛ yiŋtoo akɛ no baagbala mɛi ajwɛŋmɔ kɛba wɔnɔ bɔ ni esaaa.—1 Pet. 3:3.
5. Mɛɛ shishitoo mlai wɔbaanyɛ wɔkɛtsu nii yɛ wɔhesaamɔ mli?
5 Biblia lɛ bɔɔ kɔkɔ hu eshiɔ “yigbɔɔ loo shika loo adiagbai loo atade ni jara wa” ni akɛaasaa he kɛtekeɔ nɔ lɛ. (1 Tim. 2:9) Nilee yɛ mli akɛ yei ni ji Kristofoi lɛ aaaŋmɛ pɛpɛɛpɛ yɛ bɔ ni amɛkɛ jwinei, nibii ni akɛkpaa hiɛ, kɛ hesaamɔ nibii krokomɛi tsuɔ nii kɛsaa amɛhe amɛhaa lɛ mli.—Abɛi 11:2.
6. Mɛni esaaa akɛ wɔhaa no bafeɔ nɔ ni he hiaa titri yɛ wɔtadewoo kɛ wɔhesaamɔ mli, shi mɛni moŋ he hiaa titri?
6 Nɔ ni Otadewoo kɛ Ohesaamɔ Tsɔɔ: Atadei ni wɔwoɔ kɛ bɔ ni wɔwoɔ atadei nɛɛ wɔhaa lɛ tsɔɔ mɛi diɛŋtsɛ ni wɔji—nibii ni wɔheɔ wɔyeɔ, wɔsubaŋ kɛ wɔtsuiŋ susumɔi. Bɔ ni akpɛ atade ni wɔsumɔɔ akɛ wɔwo lɛ aha lɛ haa anaa mɛi ni wɔji kɛ wɔsubaŋ hu. Esaaa akɛ wɔbaa wɔjeŋ yɛ susumɔi kɛ jeŋbai gbohii ni je lɛ jieɔ yi waa lɛ anaa. Jeee bɔ ni akpɛ atade ko ni eba nɔ aha lɛ ji nɔ ni he hiaa titri, shi moŋ kɛji akɛ eji atade ni sa akɛ mɔ ni tsɛ́ɔ ehe Nyɔŋmɔ sɔɔlɔ lɛ awo loo esaaa akɛ ewoɔ. (Rom. 12:2) Yɛ nɔ̃ najiaŋ ni wɔɔhala atadei ni baaha ana akɛ wɔsusuuu mɛi krokomɛi ahe loo ebaaha abu wɔ akɛ wɔkɛ wɔhe woɔ jeŋbai gbohii amli lɛ, esa akɛ wɔkɛ wɔtadei ‘awo Nyɔŋmɔ hiɛ nyam.’—1 Pet. 2:12.
7. Mɛɛ atade henɔi komɛi nɛkɛ ŋwanejee ko kwraa bɛ he akɛ anɔkwa Kristofoi baakpoo akɛ amɛaawo, ni mɛni hewɔ?
7 Jwɛŋmɔ ni sa ní yei ni ji Kristofoi kɛaatsu nii lɛ haŋ amɛwo atadei kɛ shishigbɛ atadei komɛi ni esaaa kɛhaaa mɛi ni tsɛ́ɔ amɛhe Nyɔŋmɔ jálɔi. Ehe miihia ni wɔbi wɔhe akɛ: ‘Ani mitadei lɛ akuɛ eba shi tsɔ̃? Ani agbá mishishigbɛ atade lɛ kɛtee ŋwɛi tsɔ̃? Kɛ́ mita shi loo mikoto shi lɛ, ani anaa akɛ mitade lɛ yɛ kuku tsɔ̃? Ani mitade lɛ haa anaa mihe loo emɔ mi kpɛŋŋ?’ Esa akɛ bɔ ni wɔsaa wɔhe wɔhaa kɛ́ wɔmiiya skul loo wɔnitsumɔhei lɛ hu aye odase akɛ wɔji mɛi ni hiɛ gboɔ nɔ̃, ni asaŋ wɔkɛ jwɛŋmɔ ni sa tsuɔ nii. Eyɛ mli akɛ wɔsaŋ wɔhe kɛyaŋ hei nɛɛ taakɛ wɔfeɔ kɛ́ wɔmiiya asafoŋ kpeei, kpokpaa loo kpokpaa wulu nɔ kpeei ashishi moŋ, shi esa akɛ wɔha wɔtadei lɛ afee nɔ ni yɔɔ hiŋmɛi nɔ be fɛɛ be, nɔ ni hiɛ tse ní tsɔɔ hiɛ ni gboɔ nɔ̃ hu.
8. Mɛni wɔbaanyɛ wɔfee ní wɔkɛná nɔmimaa akɛ wɔŋmɛɔ pɛpɛɛpɛ yɛ wɔtadewoo kɛ wɔhesaamɔ mli?
8 Bei komɛi lɛ, ekolɛ mɔ hee loo mɔ ni bɛ niiashikpamɔ loo mɔ ni egbɔjɔ yɛ mumɔŋ lɛ baakpɛlɛ atadei kɛ hesaamɔ fɛɛ hesaamɔ ni je lɛ jieɔ yi lɛ nɔ, ní etsɔɔɔ hiɛ esusuuu bɔ ni no baasa Yehowa kɛ esafo lɛ he aha lɛ he. Ekolɛ ehe baahia ní wɔ fɛɛ wɔpɛi wɔmli wɔkwɛ kɛji aleenɔ je lɛŋ susumɔi lɛ ená wɔnɔ hewalɛ yɛ enɛ gbɛfaŋ lo. Wɔbaanyɛ wɔbi nyɛminuu loo nyɛmiyoo ko ni eda yɛ mumɔŋ ní abuɔ lɛ hu lɛ koni ejɛ anɔkwayeli mli etsɔɔ wɔ nɔ ni eyɔse yɛ atadei henɔi ni wɔwoɔ lɛ kɛ wɔhesaamɔ he, ní no sɛɛ lɛ wɔkɛ hiɛdɔɔ asusu ŋaawoi ni ekɛbaaha wɔ lɛ ahe jogbaŋŋ.
9. Gbaa Jeffie niiashikpamɔ lɛ, ní otsɔɔ nɔ ni wɔkaseɔ kɛjɛɔ mli.
9 Ani wɔtadewoo kɛ bɔ ni wɔsaa wɔhe wɔhaa lɛ gbeɔ Kristofoi ni wɔkɛɔ akɛ wɔji lɛ he guɔ? Oblayoo fioo ko ni atsɛ́ɔ lɛ Jeffie lɛ bayɔse akɛ yitsɔi ko ni eba nɔ ehee ni eyaku lɛ ha mɛi ayiŋ fee amɛ enyɔnyɔ yɛ nɔ̃ gbɔmɔ ni ekɛɔ akɛ eji lɛ he. Ewie akɛ: “Misusu akɛ bɔ ni ‘eyɔɔ srɔto ha’ lɛ efeee nɔ ko. Shi etsɛɛɛ kɛkɛ ni mɛi bɔi mi bimɔ akɛ, ‘Ani Yehowa Odasefonyo jio lɛɛlɛŋ?’ ni enɛ ha mihiɛ gbo waa.” Ehe bahia ni Jeffie abibii ehe saji komɛi ni mli wawai. Hɛɛ, ani ejeee anɔkwale akɛ jeee naabu pɛ wieɔ “nɔ ni eyi tsui obɔ kɛteke nɔ lɛ,” shi moŋ wɔtadewoo kɛ wɔhesaamɔ hu wieɔ enɛ? (Mat. 12:34) Mɛni otadewoo tsɔɔ yɛ ohe—ákɛ oji mɔ ko ni tsui shweɔ ní egbala mɛi ajwɛŋmɔ kɛya Bɔlɔ lɛ nɔ loo kɛba bo diɛŋtsɛ onɔ?—Awake! ni je kpo yɛ February 8, afi 1999, baafa 19.
10, 11. Mɛni ekolɛ nomɛi fata “atade ni sa” kɛha hii ni ji Kristofoi lɛ he? (w73 3/1 bf. 139, kk. 23-26)
10 Atadei ni Sa Jogbaŋŋ: Atsĩ “atade ni sa” tã yɛ 1 Timoteo 2:9 lɛ. Eyɛ mli akɛ no mli lɛ bɔfo Paulo miiwie yei atadewoo he moŋ, shi shishitoo mla nɛɛ kɔɔ hii ahe hu. Nɔ̃ ko ni sa lɛ tsɔɔ akɛ nakai nɔ̃ lɛ he tse, ni eyɛ hiŋmɛi nɔ. Enɛ hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔkaseɔ rap lalafolɔi kɛ mɛi krokomɛi ni efeee nɔkwɛmɔnɔ kpakpa lɛ ahesaamɔ ni jieɔ atuatsemɔ mumɔ kpo lɛ.
11 Tsɛ̃ŋ kɛ tswei ni aaashɛ fɛfɛo lɛ baanyɛ afata hesaamɔ ni he tse ni akpaa gbɛ kɛjɛɔ hii adɛŋ lɛ he. Esa akɛ mɛi ni toɔ tswei lɛ aku nɔ ní eba shi, ní amɛsaa he fɛfɛo. (be-GA bf. 133, kk. 1) Esa akɛ hii ni ji Kristofoi lɛ atsi amɛhe hu kɛjɛ jwinei fɛɛ ni akɛsaa he yɛ gbɛ ni baaha ana akɛ aakase je lɛ hesaamɔi ni eba nɔ ehee kɛ etuatsemɔ mumɔ lɛ ahe.—1 Kor. 10:32, 33.
12, 13. (a) Mɛni esa akɛ wɔha ehi wɔjwɛŋmɔ mli be fɛɛ be yɛ nɔ̃ atadewoo kɛ hesaamɔ ni wɔhalaa lɛ he? (b) Mɛɛ saji esa akɛ wɔbi wɔhe?
12 Yaa Nɔ Osusu Mɛi Krokomɛi Ahe: Yɛ be mli ni wɔkpɛɔ wɔyiŋ yɛ nɔ̃ atadewoo kɛ hesaamɔ ni sa he lɛ, esa akɛ wɔha ehi wɔjwɛŋmɔ mli akɛ “Kristo hu haaa ehe asa [lɛ diɛŋtsɛ] ehiɛ.” (Rom. 15:3) Nyɔŋmɔ suɔmɔnaa nii ni Yesu aaafee lɛ ji nɔ̃ titri ni esusuɔ he. Shishitoo mla ni kɔɔ atadewoo kɛ hesaamɔ he ní Paulo kɛha ji akɛ: “Wɔtooo mɔ ko mɔ ko pampi yɛ nɔ ko nɔ ko mli.” (2 Kor. 6:3) Enɛ hewɔ lɛ, ekolɛ wɔbaakpoo yigbɔɔ loo yitsɔi kũu loo nɔ fɛɛ nɔ ni akɛsaa he ní baaha mɛi ni wɔyeɔ amɛ odase lɛ aŋamɔ amɛjwɛŋmɔi lɛ kwraa.
13 No hewɔ lɛ, esa akɛ wɔteŋ mɔ fɛɛ mɔ abi ehe akɛ: ‘Ani mitadewoo kɛ mihesaamɔ tsɔɔ hiɛ ni gboɔ nɔ̃? Ani no haa awieɔ Nyɔŋmɔ ni mijáa lɛ lɛ he ekpakpa? Ani mihesaamɔ tɔ̃tɔ̃ɔ mɛi krokomɛi anaji loo egbáa amɛnaa? Ani miifee nɔkwɛmɔnɔ kpakpa miiha mɛi krokomɛi? Kɛ́ mikɛ mihe miiwo shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ, ani misaa mihe yɛ gbɛ ni tsɔɔ akɛ miyɛ bulɛ kɛha Nyɔŋmɔ ni sa woo ni mijáa lɛ lɛ kɛ shɛɛ sane ni mishiɛɔ lɛ?’ (od-GA bf. 138, kk. 2) Nyɛhaa wɔkɛ wɔtadewoo kɛ wɔhesaamɔ ‘awulaa Nyɔŋmɔ ni ji wɔyiwalaherelɔ lɛ tsɔɔmɔ lɛ yɛ nibii fɛɛ mli.’ Eba akɛ, wɔteŋ mɔ fɛɛ mɔ baakwa nɔshafeemɔ kɛ je nɛŋ akɔnɔi lɛ, ní ehi shi ákɛ mɔ ni kɛ jwɛŋmɔ ni sa tsuɔ nii yɛ etadewoo kɛ bɔ ni esaa ehe ehaa lɛ mli.—Tito 2:10, 12.