Te Biblia Jara Wa ha Tɛŋŋ?
NYƐSƐƐ nɛɛ, Ŋleshi Wojiatoo He lɛ kpɛlɛ nɔ akɛ ebaawo ŋleshi shika ni shɛɔ $1,600,000 koni ekɛhe William Tyndale Kristofoi a-Hela Ŋmalɛi lɛ ni atsɔɔ shishi kɛtee Ŋleshi wiemɔ mli lɛ ekome. Atsɔɔ shishi afii 468 ni eho nɛ, ni no ji Tyndale Biblia muu lɛ fɛɛ klɛŋklɛŋ nɔ̃ ni aŋma ni je mɔdɛŋ ni abɔ koni akɛkpata hiɛ lɛ mli. Akɛ Biblia nɛɛ miitsɔɔ yɛ London.
Ahe Tyndale Biblia lɛ kɛjɛ Bristol Baptist College ni yɔɔ England, he ni akɛto kɛjɛ 1784 mli lɛ. Dr. Roger Hayden, kɔlegi ajinafoi lɛ asɛinɔtalɔ sɛɛmɔ lɛ kɛɛ: “Maŋ, hiŋmɛigbelemɔ, kɛ Kristofoi awolo ni he hiaa waa nɛ, ni wɔmiisumɔ ni mɛi pii anine ashɛ nɔ, ejaakɛ wɔkɛto teemɔ hei ni enamɔ wa.”
Biblia lɛ ehi Latin wiemɔ mli titri afii ohai abɔ, ni osɔfoi lɛ kɛ woloŋlelɔi pɛ ji mɛi ni kaneɔ. Taakɛ John Wycliff ni tsɔ ehiɛ lɛ ji lɛ, Tyndale miisumɔ ni eha ana Biblia ni mɛi fɛɛ baanyɛ akane ni anu shishi. Be ko lɛ ekɛɛ osɔfo ko ni teɔ shi woɔ lɛ lɛ akɛ: ‘Kɛ Nyɔŋmɔ ha mihi wala mli afii pii lɛ, maha gbekɛ nuu ni huɔ shikpɔŋ ale Ŋmalɛi lɛ amli saji babaoo fe bɔ ni ole.’
Enɛ ji nitsumɔ ko ni oshara yɔɔ mli waa, ejaakɛ osɔfoi lɛ teɔ shi woɔ mɔdɛŋ fɛɛ ni aaabɔ akɛ aaaha gbɔmɛi foji lɛ anine ashɛ Ŋmalɛi lɛ anɔ lɛ. No hewɔ lɛ, Tyndale jo foi kɛjɛ England kɛtee Germany. Ni jɛmɛ etsɔɔ “Kpaŋmɔ Hee” lɛ shishi kɛjɛ shishijee Hela lɛ mli yɛ. Akala ekomekomei aaafee 3,000 ni akɛju shi kɛtee England. London osɔfonukpa lɛ he eko fɛɛ eko ni enine aaashɛ nɔ ni eshã fɛɛ yɛ faŋŋ yɛ St. Paul sɔlemɔtsu lɛ kpoteŋ. Yɛ naagbee lɛ, amɔ Tyndale, aye esane, ni abu lɛ fɔ akɛ ebɔ musu. Amia esɛ̃ ni akɛgbe lɛ ni asha lɛ yɛ tso he yɛ 1536. Kwɛ miishɛɛ ni eji akɛ, Biblia, ni osɔfoi hiɔ waa lɛ jara wa waa nɛkɛ!
Yehowa Odasefoi bɔɔ mɔdɛŋ ni amɛha mɛi fɛɛ ni taoɔ lɛ anine ashɛ Biblia mli anɔkwa nilee nɔ. Kɛfata shishitsɔɔmɔi krokomɛi ni amɛkalaa ni amɛjaa lɛ he lɛ, amɛjɛ shishijee wiemɔi lɛ amli amɛtsɔɔ Biblia muu lɛ fɛɛ shishi yɛ gbɛ ni ja ni ekanemɔ waaa nɔ. Beni shɛɔ 1995 lɛ, no mli lɛ akala New World Translation of the Holy Scriptures nɛɛ ekomekomei fe 74,000,000 yɛ wiemɔi 12 mli. Shi kɛlɛ, Biblia fɛɛ Biblia he sɛɛnamɔ ji emli shɛɛ saji ni haa wala lɛ.
[Mfoniri ni yɔɔ baafa 32]
William Tyndale
[He ni Sane lɛ Jɛ]
Ejɛ Bibliothèque Nationale blema mfoniri ko mli