Gilead Nikaselɔi ni Egbe Naa Miishwe Waa ni Amɛgbɛ Sanekpakpa lɛ Amɛshwã
“NO JI nɔ ni ŋɔɔ wɔnaa fe fɛɛ ni wɔsusu he pɛŋ.” Nakai ji bɔ ni Anders kɛ Amalia Groth nu amɛ maŋsɛɛ sanekpakpa jajelɔi atsɔsemɔ ni amɛna lɛ he amɛha. Amɛjie mɛi 48 lɛ fɛɛ, ni gbe nikasemɔ naa yɛ Buu-Mɔɔ Biblia Gilead Skul lɛ klas ni ji 97, lɛ ahenumɔi akpo, beni amɛkɛfata he akɛ: “Gilead tsɔsemɔ ekanya wɔ ni esaa wɔ hu, no hewɔ lɛ wɔmiishwe waa akɛ wɔɔya wɔnitsumɔi heei ni akɛwo wɔdɛŋ lɛ anɔ.”
Wɔbaanyɛ wɔnu miishɛɛ ni amɛna nɛɛ he beni nikaselɔi lɛ wie amɛskul naagbee nifeemɔ lɛ he lɛ; mɛi 6,420 babua amɛhe naa yɛ September 4, 1994, kɛha nifeemɔ nɛɛ.
David Abel kɛ eŋa, Kelli wie akɛ: “Theodore Jaracz ni fata Nɔyeli Kuu lɛ he lɛ je gbɛjianɔtoo lɛ shishi kɛ ewiemɔ ni eha ni hiɛ yitso akɛ ‘Ni Yehowa Aaatsɔɔ Wɔ Nii.’ Oti ni wɔhiɛ kpaŋ nɔ kɔkɔɔkɔ ji beni Nyɛminuu Jaracz wie akɛ: ‘Esa akɛ wɔkpɛlɛ bɔ ni wɔjeee fɛi kwraa kɛ akɛ wɔ to Yehowa he lɛ nɔ,’ ni ekɛ nikasemɔ ni mli wa ni yɔɔ Hiob yitso 38 kɛ 39 lɛ fee enɛ he mfoniri. Nyɛminuu Jaracz je gbɛ ewie faŋŋ akɛ eyɛ mli akɛ wɔ Biblia mli nilee etee hiɛ waa kɛtsɔ Gilead Skul lɛ nɔ moŋ, shi wɔleee sanebimɔ fɛɛ sanebimɔ hetoo. Esa akɛ wɔya nɔ wɔkase Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ.”
Christian kɛ Angele Coffy ji mɛi ni nyiɛ sɛɛ amɛbawie: “Wɔna wiemɔ ni Max Larson bawie, ni yitso ji ‘Mɛni Ji Sɛɛnamɔ ni Yɔɔ Shishitoo Kpakpa He?’ lɛ he miishɛɛ jogbaŋŋ. Wɔsumɔ bɔ ni ekɛ wɔ to tsu ni aama, ní ebiɔ ni ena shishitoo ni etee shikpɔŋ jogbaŋŋ yɛ su kpakpa mli, bɔni afee ni enyɛ ema shi shiŋŋ yɛ shikpɔŋ hosomɔ po mli he lɛ waa. Kɛ wɔkase nii kɛ ekaa lɛ, wɔbaanyɛ wɔna wɔkɛ Yehowa teŋ wekukpaa ni bɛŋkɛ kpaakpa, ni wɔbaanyɛ wɔha wɔ hemɔkɛyeli lɛ adamɔ nilee nɔ koni wɔnyɛ wɔdamɔ shi shiŋŋ yɛ jaramɔ bei amli.”
Gary kɛ Lynn Elfers hu wie akɛ: “Wɔbaakai wiemɔ ni Milton Henschel, ni ji skul lɛ nɔ onukpa lɛ ha, ni yitso ji ‘Ŋmɔji lɛ Egba Futaa Kɛha Kpamɔ’ lɛ aahu yɛ be babaoo mli. Ŋmalɛ titri ni ekɛtsu nii, ni ji Yohane 4:35-38 lɛ, ma hegbɛ ni wɔna akɛ wɔmiiya ŋmɔ ko ni nitsulɔi krokomɛi ni etsɔ wɔhiɛ lɛ edũ nii yɛ mli momo mli lɛ nɔ mi waa. Enɛ baakanya wɔ waa koni wɔtsu nii kɛ hehiamɔ henumɔ.” Beni amɛkɛ enɛ kpaa gbee lɛ, Jan kɛ Sirpa Vaahtola wie akɛ: “Nyɛminuu Henschel tee wɔ gbɛkpamɔ shi waa yɛ nikpamɔ ni kã wɔhiɛ lɛ he kɛtsɔ amaniɛbɔi heei ni jɛɔ Baltik Maji lɛ anɔ kɛbaa ni etsĩ tã etsɔɔ wɔ lɛ nɔ. Hiɛyaa ni eba yɛ Estonia lɛ feɔ oha mlijaa 51, ni yɛ Latvia hu lɛ, efeɔ oha mlijaa 106, kɛ oha mlijaa 51 yɛ Lithuania. Kwɛ bɔ ni eyɔɔ miishɛɛ ha! Nyɛmimɛi ni yɔɔ jɛmɛ lɛ miikpa Nuntsɔ lɛ fai ni etsu nitsulɔi babaoo kɛba jɛmɛ. Wɔna miishɛɛ waa beni wɔnu enɛ lɛ, ejaakɛ he ni aha wɔ nitsumɔ yɛ ji Estonia!”
Kevin kɛ Evelyn Cortina hu kaiɔ akɛ: “Joel Adams ji mɔ ni ha wiemɔ ni nyiɛ sɛɛ lɛ, ni ewiemɔ lɛ yitso ji ‘Okɛ Ohe Afɔ̃ Yehowa Nɔ.’ Ewo wɔ ŋaa akɛ wɔkasusu kɔkɔɔkɔ akɛ bei komɛi lɛ wɔbaanyɛ wɔkɛ wɔhe afɔ̃ Yehowa nɔ, kɛkɛ lɛ, bei komɛi lɛ, wɔkɛ wɔhe efɔ̃ wɔ diɛŋtsɛ wɔ nilee nɔ. Wɔkɛ kaai babaoo baakpe yɛ wɔ nitsumɔ ni aha wɔ lɛ mli—yɛ gbɔmɔtsoŋ hewalɛ, niyenii, wiemɔ, kusumii, kɛ nibii krokomɛi agbɛfaŋ. Fɛɛ baabi ni wɔkɛ wɔhe afɔ̃ Yehowa nɔ.”
Wielɔ ni nyiɛ sɛɛ ji Gerrit Lösch, ni ji Nɔyeli Kuu lɛ mli bii lɛ ateŋ mɔ kome, ni saneyitso ni ewie he ji “Nyɛyaa nɔ Nyɛjiea Yehowa Mɔbɔnalɛ lɛ Kpo.” Alen kɛ Ann Maria Gokavi wie akɛ: “Eha efee faŋŋ akɛ anaa wɔ akɛ Kristofoi ni edara yɛ mumɔŋ kɛ wɔjie mɔbɔnalɛ kpo wɔtsɔɔ wɔnanemɛi maŋsɛɛ sanekpakpa jajelɔi kɛ mɛi krokomɛi fɛɛ ni wɔkɛwieɔ sanekpakpa lɛ he lɛ. Maŋsɛɛ nitsumɔi biɔ afɔleshaa, shi kɛ mɔbɔnalɛ bɛ mli lɛ, no lɛ sɛɛnamɔ bibioo ko pɛ baajɛ wɔ afɔleshaa lɛ mli kɛba.” (Mateo 9:13) Peter kɛ Fleur Hupston hu kɛfata he akɛ: “Nyɛminuu Lösch wie akɛ esa akɛ wɔjie mɔbɔnalɛ kpo wɔtsɔɔ wɔnyɛmimɛi hii kɛ yei lɛ hu, koni, kɛ wɔɔkɛɛ lɛ, wɔtsɔ shwɛdei ni wɔkɛkwɛɔ nii lɛ sɛɛsɛɛ ni wɔkwɛ amɛ, koni no aha wɔna amɛtɔmɔi lɛ bibii kwraa moŋ fe ni eeefee lɛ agboi eha wɔ.”
Mickey kɛ Sherry Minsky hu kaiɔ akɛ: “Jack Redford, ni ji wɔ Gilead tsɔɔlɔi lɛ ekome lɛ, nyiɛ sɛɛ kɛ saneyitso ni ji ‘Ani Obaanyɛ Obu Kamɔ?’ Ewie faŋŋ akɛ henɔwomɔ haa ewaa waa akɛ aaakpɛlɛ kamɔ nɔ, ni kɛ wɔnuɔ nii ahe fe nine kɛji awo wɔ ŋaa lɛ, no lɛ ebaaha emli sɛɛnamɔi lɛ aŋmɛɛ wɔ. Kɛkɛ ni edamɔ Yaafo 3:27-31 lɛ nɔ ekɛ ŋaawooi komɛi ni kɔɔ kamɔ nɔkpɛlɛmɔ he, ni wɔbaanyɛ wɔkɛtsu nii lɛ ha wɔ.” Charles kɛ Joan Held hu tĩ mli kɛfata amɛnɔ lɛ he akɛ: “Bei pii lɛ, wɔnaaa wɔ diɛŋtsɛ wɔ gbɔjɔmɔi; no hewɔ lɛ esa akɛ wɔbu kamɔ akɛ gbɛ ni atsɔɔ nɔ agbeleɔ wɔhiŋmɛii koni wɔna nibii ni wɔhiɛ bɛ wɔhe nɔ yɛ he lɛ. Kamɔ loo ŋaawoo ni jɛɔ Yehowa dɛŋ lɛ yeɔ suɔmɔ ni eyɔɔ kɛha wɔ lɛ he odase.”
Nɔ ni Kenneth kɛ Lisbeth Ardkäll hu wie ji akɛ: “Wɔ tsɔɔlɔ kroko hu, ni ji Ulysses Glass bawie, ni ewiemɔ lɛ yitso ji ‘Na Nilee ni Anyɛɔ Atsuɔ he Nii ni Ekɛ Mɔ Yaa Wala Mli Lɛ.’ Ebi akɛ: ‘Te nyɛkɛ nibii ni nyɛkase lɛ baatsu nii nyɛha tɛŋŋ?’ Kɛkɛ ni ekɛ mfoniri-feemɔ ko ni damɔ Abɛi 30:24-26 nɔ, ni kɔɔ afutuɔkɔ bibioo ni hiɔ tɛi amli lɛ he, kɛ bɔ ni Yehowa ewula lɛ jogbaŋŋ kɛha shihilɛ lɛ tsɔɔ naa. Yɛ gbɛ kroko nɔ lɛ, wɔjeee bɔɔnii ni yɔɔ henumɔŋ nilee, no hewɔ lɛ esa akɛ wɔmia wɔhiɛ ni wɔna nilee. Yehowa ewula wɔ kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni he hiaa wɔ koni wɔnyɛ wɔfee enɛ. Ni bei abɔ ni wɔyaa nɔ wɔbɛŋkɛɔ Yehowa kɛ wɔhe hu yɛ suɔmɔ mli lɛ, wɔbaatsu nii babaoo.”
Wiemɔ Titri Lɛ
Jay kɛ Gwen Abraczinskas hu wie akɛ: “Nyɛminuu Karl F. Klein, ni fata Nɔyeli Kuu lɛ he lɛ, kɛ wɔ susu Lala 19 lɛ he kɛ miishɛɛ, yɛ ewiemɔ ni yitso ji ‘Jwetri Yɛ Jwetrii Ateŋ’ lɛ mli. Ema hiɛsɔɔ ni mli kwɔ waa ni lalatsɛ David yɔɔ kɛha Yehowa, kɛ bɔ ni enaa Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ he miishɛɛ lɛ nɔ mi.” Keith kɛ Donna Hornback kɛfata he akɛ: “Nyɛminuu Klein jara nakai lala lɛ mli efee lɛ fãi etɛ. Fã 1 (kukuji 2-7) tsɔɔ David hiɛsɔɔ ni eyɔɔ kɛha Nyɔŋmɔ adebɔɔ, ni fã 2 (kukuji 8-11) tsɔɔ hiɛsɔɔ ni eyɔɔ kɛha Nyɔŋmɔ mlai, ni fã 3 (kukuji 12-15) kaiɔ wɔ akɛ, taakɛ David ji lɛ, esa akɛ wɔsumɔ akɛ wɔɔna wɔkɛ Yehowa teŋ wekukpaa kpakpa.”
David kɛ Raylene Long hu kɛɛ: “Wɔna oti ko ni je kpo jogbaŋŋ akɛ Yehowa gbeyeishemɔ he miihia kɛji wɔɔtsi wɔhe kɛjɛ efɔŋ he lɛ he miishɛɛ waa. Enɛ haa wɔfeɔ nii ni he tse yɛ ehiɛ.” Frank kɛ Vibeke Madsen kɛ amɛ kpaa gbee. Amɛkɛɛ: “Nyɛminuu Klein wiemɔi ni tsɔɔ bɔ ni Yehowa kaimɔi, kɛ emlai, kɛ ekitai lɛ ahe yɔɔ sɛɛnamɔ waa lɛ muaa nibii fɛɛ ni wɔkase yɛ Gilead lɛ naa jogbaŋŋ fɛfɛo ehaa wɔ. Eha wɔtswa wɔfai shi jogbaŋŋ akɛ wɔkɛ wɔhe baakpɛtɛ Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ he gbagbalii wɔsɛɛ, ni wɔbu lɛ tamɔ nitoohe ko ni jwetrii yɔɔ mli.”
Yɛ wiemɔ titri lɛ sɛɛ lɛ, akɛ nikaselɔi lɛ ayijiemɔ woji lɛ ha amɛ, ni atsɔɔ maŋsɛɛ hei ni aha amɛ nitsumɔ yɛ. Beni akpa ni ayajɔɔ he fioo ni aba lɛ, mɔ fɛɛ mɔ batara shi ekoŋŋ kɛha shwane kpee lɛ. Nikaselɔi ni egbe naa nɛɛ kɛ amɛhe wo saji ni abi amɛ yɛ Buu-Mɔɔ Nikasemɔ ni akɛ be kuku fee lɛ ahetoohamɔ mli.
Bob kɛ Shannon Lakatos kaiɔ akɛ: “Kɛkɛ ni nikaselɔi lɛ agbɛjianɔtoo ko ni ji ‘Atsɔse Wɔ Koni Wɔtsɔmɔ Maŋtsɛyeli Jajelɔi yɛ Shikpɔŋ lɛ nɔ Fɛɛ’ lɛ hu nyiɛ sɛɛ. Gbɛjianɔtoo nɛɛ klɛŋklɛŋ fa lɛ wie nikaselɔi lɛ aniiashikpamɔi ni amɛna yɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli yɛ nyɔji enumɔ ni amɛkɛkase nii lɛ mli fɛɛ lɛ ahe. Egbala jwɛŋmɔ kɛtee bɔ ni sa akɛ wɔkɛ sanebimɔi atsu nii jogbaŋŋ yɛ ŋaa mli yɛ wɔsɔɔmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ nɔ. Efa ni ji sanegbaa lɛ hu tsɔɔ gbɛi kpakpai ni wɔɔtsɔ nɔ wɔkpee kaai kɛ shihilɛi ni tsakeɔ yɛ maŋsɛɛ sanekpakpa shiɛmɔ nitsumɔ mli lɛ anaa. Mfonirii sɔrɔtoi etɛ ni ajie atsɔɔ wɔ, ni kɔɔ Costa Rica, India, kɛ Malawi he lɛ, ha wɔna bɔ ni Yehowa jeŋ muu fɛɛ gbɛjianɔtoo lɛ ji jogbaŋŋ.”
Taakɛ Jesse kɛ Michelle Duncan kaiɔ lɛ, “drama ni nyiɛ sɛɛ, ni yitso ji, Feemɔ Onii yɛ Teokrase Gbɛ nɔ, Jeee yɛ Je lɛ Gbɛ Nɔ lɛ fee hewalɛ fɔŋ ni wekumɛi ni ji jeŋ bii, ni yɔɔ heyeli-namɔ susumɔi baanyɛ ana yɛ wɔnɔ lɛ he mfoniri.” Ni Wenzel kɛ Kelly Koula kɛfata he akɛ: “Etsɔɔ akɛ esa akɛ Kristofoi akpɛlɛ Teokrase kudɔmɔi kɛ gbɛtsɔɔmɔi anɔ akɛ nɔ ni he hiaa ni ehe yɔɔ sɛɛnamɔ hu.”
Naagbee lala kɛ sɔlemɔ kɛ gbɛjianɔtoo ni yɔɔ miishɛɛ nɛɛ ba naagbee. Beni nikaselɔi ni egbe naa lɛ shiɔ kɛ gbɛkpamɔ akɛ amɛbaaya nitsumɔi ni aha amɛ yɛ maŋsɛɛ shikpɔji 18 anɔ lɛ, nɛkɛ shɛɛ wiemɔi ni Tommi kɛ Jael Kauko wie nɛɛ jie amɛsusumɔi akpo jogbaŋŋ etsɔɔ, akɛ: “Wɔmiishwe waa akɛ wɔɔya nitsumɔ hee ni aha wɔ lɛ nɔ, ni wɔkɛ nibii ni wɔkase lɛ ayatsu nii. Wɔnine eshɛ nibii babaoo nɔ—agbɛnɛ eshɛ wɔ hu wɔnɔ akɛ wɔkɛyaha.”
[Mfoniri ni yɔɔ baafa 26]
Watchtower Bible School of Gilead Klasbii ni Ji 97 ni Gbe Naa
Gbɛi ni yɔɔ shishigbɛ lɛ miitsɔɔ bɔ ni amɛdamɔ shi lɛ mli, kɛjɛ hiɛ gbɛ kɛyaa sɛɛ gbɛ, ni amɛgbɛi lɛ jeɔ shishi kɛjɛɔ abɛku kɛya ninejurɔ gbɛ.
(1) Hong, J.; Hong, D.; Groth, A.; Cortina, E.; Lakatos, S.; Hornback, D.; Acevedo, L.; Coffy, A. (2) Elfers, L.; Gokavi, A.; Ardkäll, L.; Abraczinskas, G.; Knott, K.; Lizer, T.; Abel, K.; Abel, D. (3) Duncan, M.; Gokavi, A.; Held, J.; Hupston, F.; Lakatos, B.; Long, R.; Minsky, S.; Acevedo, E. (4) Ardkäll, K.; Kauko, J.; Vaahtola, S.; Cortina, K.; Carson, N.; Minsky, M.; Lizer, G.; Koula, K. (5) Duncan, J.; Abraczinskas, J.; Vaahtola, J.; Madsen, F.; Madsen, V.; Long, D.; Carson, C.; Elfers, G. (6) Kauko, T.; Hupston, P.; Held, C.; Groth, A.; Hornback, K.; Koula, W.; Knott, D.; Coffy, C.