Yehowa Odasefoi ni Yɔɔ Jeŋ Fɛɛ—Poland
YƐ AFI 1989 mli lɛ, Komunist nɔyelii ni yɔɔ Baltic kɛbashi Black Sea lɛ bɔi shigbeemɔ. Beni afiteɔ Maŋkwramɔŋ Naatsii ni tamɔ afabaŋ lɛ, kɛkɛ ni maji ni yɔɔ Europa Bokagbɛ lɛ je shishi akɛ amɛaatao gbɛ ni amɛaatsɔ nɔ amɛye amɛ diɛŋtsɛ amɛhe nɔ. Poland, maŋ ni ŋmeŋmei ni etsara, ŋa kpalanaa, kɛ gɔji ni nɔ yɔɔ kpɔikpɔi yɔɔ jɛmɛ lɛ fata he.a
Polandbii tsuɔ nii waa, je lɛŋ hiɛtserɛjiemɔ kɛ nitɛŋmɔ he ŋaalɔi kɛ jeŋ nilelɔi pii jɛ Poland. Shi nɔ ni fe nakai lɛ, amrɔ nɛɛ amɛyɛ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ he sanekpakpa shiɛlɔi asafo babaoo ko ni amɛyi miifa be fɛɛ be.
Amɛfeɔ Ekãa yɛ Apasa He Mama-Kpamɔ Mli
Mɛi pii yɛ Poland ni miisumɔ ni amɛkase anɔkwale lɛ kɛjɛ Biblia lɛ mli. Shi mɛi komɛi lɛ, amɛwekumɛi loo akutseiaŋbii jeɔ amɛnijiaŋ wui. Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, yoo ko ni yɔɔ wiemɔ lɛ he miishɛɛ ni yɔɔ he ko ni bɛŋkɛ Wroclaw, ni nanemɛi kɛ weku nyɛ enɔ lɛ kpa Biblia ni ekɛ Yehowa Odasefoi kaseɔ lɛ. Kɛlɛ, ebiyoo ni eye kɛjɛ afii nyɔŋma kɛ etɛ kɛyaa lɛ tee nɔ ekane Buu-Mɔɔ lɛ mli saji sɔrɔtoi ni kpaa apasa jamɔ he mama lɛ. Enɛ tee gbekɛ yoo lɛ miishɛɛ shi yɛ anɔkwale lɛ he.
Beni ekase Biblia lɛ nyɔji ekpaa sɛɛ lɛ, obalayoo fioo nɛɛ kpɛ eyiŋ akɛ ekɛ apasa jamɔ naŋ nɔ ko feemɔ kwraa dɔŋŋ. Etee esɔlemɔ lɛ osɔfo lɛ ŋɔɔ ni eyakɛɛ lɛ eyiŋ ni ekpɛ lɛ. Osɔfo lɛ kɛɛ lɛ akɛ eyaŋma wolo ni kɛɔ akɛ: “Mi, K——P——, kɛ Katolik hemɔkɛyeli lɛ bɛ nɔ ko feemɔ dɔŋŋ.”
Akane wolo nɛɛ yɛ enɔ Hɔgbaa beni atee sɔlemɔ lɛ. Nɔ̃ nyɔ gbekɛ yoo lɛ nii nɔ, ni enaa jwa yaafo. Shi sɔlemɔyalɔi krokomɛi lɛ anaa kpɛ amɛhe ni amɛkɛɛ akɛ: “Ɛhɛ̃ɛ, kpaako mɔ ko ena ekãa bɔ ni sa ni eeekɛɛ akɛ amalei pii yɛ wɔ sɔlemɔ lɛ mli.” Abaptisi gbekɛ yoo ni yɔɔ ekãa nɛɛ agbɛnɛ akɛ mumɔŋ nyɛmi yoo ni eje Biblia mli nikasemɔi kpawo shishi yɛ ekrowa lɛ.
‘Amɛ Yibii Anɔ Nyɛaatsɔ’
Daa otsi adafitswaa wolo Kujawy i Pomorze lɛ ŋma amaniɛbɔɔ, “Amɛ Yibii Anɔ Nyɛaatsɔ Nyɛyoo Amɛ” lɛ eha. Sane lɛ fa ko tsɔɔ mli akɛ, Kristendom jalɔi lɛ “kɛ hiɛdɔɔ tsuuu jamɔ mli shishitoo mlai ni amɛkpɛlɛ nɔ lɛ ahe nii diɛŋtsɛ. Esoro amɛ kwraa yɛ Yehowa Odasefoi ni tsuɔ nɔ ni amɛshiɛɔ lɛ he nii lɛ ahe, ni nɔ ni Biblia lɛ efã lɛ ji nɔ ni amɛkɛɔ.”
Yɛ be mli ni ekɛ bɔ ni enaa Odasefoi ehaa lɛ eto sɔlemɔyalɔi lɛ ahe lɛ, amaniɛbɔɔ lɛ tee nɔ akɛ: “Eka shi faŋŋ akɛ sɔlemɔyalɔi lɛ leee, ni yɛ bei pii amli lɛ, amɛkɛ amɛhemɔkɛyeli lɛ mli anɔkwalei kɛ shishitoo mlai ni he hiaa lɛ tsuuu nii. . . . Yehowa Odasefoi tsɔɔ amɛsubaŋ nɔ amɛjieɔ bɔ ni amɛwiemɔi kɛ nifeemɔi kpaa gbee haa lɛ kpo, ni amɛkɛtsɔɔ akɛ amɛjeee ‘apasa gbalɔi,’ shi moŋ, abaanyɛ atsɔ amɛ yibii anɔ ayoo amɛ. ‘Gbɔmɛi buaaa wein yibii anaa kɛjɛɛɛ ŋmeitsei anɔ, aloo agbamii yɛ aklatii anɔ.’ (Mateo 7:15-20).”
Yoo ko ŋma wolo eyaha daa otsi adafitswaa wolo Przyjaciółka lɛ, ni eeye awerɛho akɛ ebinuu eshi Katolik Sɔlemɔ lɛ ni ebatsɔ Yehowa Odasefoi ateŋ mɔ kome. Mɛni ji ŋaawoo ni adafitswaa wolo ŋmalɔ lɛ kɛha? “Kɛ obinuu lɛ kɛ Yehowa Odasefoi bɔ, ni ekase ni ekpɛlɛ amɛhemɔkɛyeli lɛ nɔ lɛ, lɛ diɛŋtsɛ eyiŋkpɛɛ ni, ni esa akɛ akpɛlɛ nɔ ni akɛ bulɛ aha enɛ feemɔ. . . . Anaa subaŋi fɛfɛji babaoo ni hi ni asumɔɔ yɛ nɛkɛ jamɔ kuu nɛɛ he, tamɔ amɛ anɔkwayeli ni ekaaa kɛ kuu lɛ ekomefeemɔ ni yɔɔ naakpɛɛ lɛ nɛkɛ, amɛ anɔkwayeli babaoo kɛ bɔ ni amɛdiɔ akutseiaŋ shihilɛ he mlai asɛɛ, kɛ naagbee lɛ, bɔ ni amɛnyɛɔ amɛhiɔ shi yɛ amɛ anɔkwale lɛ naa, ni amɛtsuɔ nɔ ni amɛkɛɔ lɛ he nii diɛŋtsɛ lɛ. Jeŋbai ni jara wa waa ni nɔ bɛ ji enɛɛmɛi.”
[Shishigbɛ niŋmai]
a Kɛha ehe saji krokomɛi lɛ, kwɛmɔ 1994 Calendar of Jehovah’s Witnesses.
[Akrabatsa ni yɔɔ baafa 9]
MAŊ LƐ HE SANE
1993 Sɔɔmɔ Afi
YIFALƐ NI FE FƐƐ NI Yaa SHIƐMƆ: 113,551
EMLIJAA: Odasefonyo 1 kɛha mɛi 339
MƐI NI BA KAIMƆ LƐ: 235,642
GBƐGBALƆI AMLIJAA: 7,961
BIBLIA KASEMƆI AMLIJAA: 79,131
MƐI Ni ABAPTISI: 8,164
ASAFOI Sɔrɔtoi AYIBƆ: 1,397
NITSUMƆ He NINE: NADARZYN
[Mfonirii ni yɔɔ baafa 9]
Poland nitsumɔ he nine ni yɔɔ Lodz yɛ 1948
Adafitswaa nitsumɔ, June 1948, yɛ tsutsu East Prussia
Poland Betel nitsulɔi nyɔŋmai kpawo kɛ enyɔ, January 1993
Nitsumɔ he nine hee ni yɔɔ Nadarzyn