Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • w89 3/15 bf. 7
  • Saji Iɛ Asɛɛkɔmɔ

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Saji Iɛ Asɛɛkɔmɔ
  • Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1989
  • Saneyitsei Bibii
  • Saji Ni Tamɔ Enɛ
  • Kɔkɔbɔɔ Okadi Ko
  • “Jeŋ Nɔyeli Ko”
  • Ŋaawoo Gbonyo
  • Mɛni Biblia Lɛ Gba Yɛ Shikpɔŋhosomɔi Wuji Ahe?
    Saji Krokomɛi
  • Tsɔsemɔ Obi Kɛjɛ Egbekɛbiiashi
    Nɔ Diɛŋtsɛ ni Kɛ Weku Miishɛɛ Baa
  • Ani Obaabo Nyɔŋmɔ Kɔkɔbɔɔ lɛ Toi?
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1993
  • Gbalɛ 1. Shikpɔŋhosomɔi
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—2011
Kwɛmɔ Ekrokomɛi Hu
Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1989
w89 3/15 bf. 7

Saji Iɛ Asɛɛkɔmɔ

Kɔkɔbɔɔ Okadi Ko

Nyɛsɛɛ December Iɛ shikpɔŋhosomɔ ko ni kɛ asusu lɛ eshɛɔ 6.9 yɛ Richter ŋsɛnii ni akɛkwɛɔ shikpɔŋhosomɔ naawalɛ lɛ nɔ Iɛ shi yɛ Soviet Armenia ni efite nii babaoo. Nɛkɛ shikpɔŋhosomɔ ni awie he akɛ “nɔ ni eshi yɛ Soviet yinɔsane be fɛɛ mli ni ehiii fe fɛɛ lɛ ateŋ ekome Iɛ,” kpata gbɔmɛi 25,000 awala hiɛ, ni eshi mɛi 500,000 krokomɛi ni amɛbɛ wɔɔhei. Efite Armenia maŋ wulu fe fɛɛ ni ji Leninakan ni emli gbɔmɛi ayifalɛ shɛɔ 290,000 Iɛ mlijaa etɛ mli enyɔ, ni ekpata maŋ ni atsɛɔ lɛ Spitak ni mɛi 30,000 yɔɔ mli Iɛ hiɛ kwraa. Shikpɔŋhosomɔ nɛɛ kpata maji bibiibii ni yɔɔ jɛmɛ lɛ hu fɛɛ hiɛ kwraa. Kɛ hooo Iɛ, mɛi ni jɛ maji sɔrɔtoi anɔ ni amɛbaye amɛbua lɛ here mɛi 5,400 ayiwala kɛjɛ nibii ni kumɔ shwie shi lɛ amli, ni taakɛ Soviet maŋ onukpai lɛ bɔ amaniɛ Iɛ, mɛi ni pila yɛ mli Iɛ ayibɔ shɛɔ 13,000.

Eyɛ mli akɛ jeŋ nilelɔi yɛ shikpɔŋ Iɛ mli nibii ni haa shikpɔŋhosomɔi babaoo baa Iɛ ahe nilee fioo ko moŋ, shi amɛnyɛɛɛ amɛtsɔɔ kɛ nɔmimaa be mli ni enɛɛmɛi eko aaaba. Shi kɛlɛ, bɔ ni shikpɔŋhosomɔi ni kpataa nii ahiɛ eshi yɛ wɔ afii oha nɛɛ mli lɛ efeee nɔ ni haa Biblia kaselɔi ni le Yesu Kristo gbalɛ ni kɔɔ “okadi” ni baakadi “ebaa” ni anaaa Iɛ kɛ “nibii agbɛjianɔtoo nɛɛ naagbee” Iɛ anaa kpɛɔ amɛhe. Mɛni hewɔ eji nakai? Ejaakɛ eyɛ mli akɛ Yesu etsɔɔɔ nɔ ni kɛ nɛkɛ nibii nɛɛ baa yɛ shikpɔŋ Iɛ diɛŋtsɛ mli lɛ mli moŋ, shi ebɔ kɔkɔ akɛ “shikpɔŋhosomɔi aaaba yɛ hei sɔrɔtoi fɛɛ” akɛ nakai “okadi” ni nibii pii feɔ Iɛ fã.​—Mateo 24: 3, 7.

“Jeŋ Nɔyeli Ko”

Dr. Kenneth Hare ni ji shikpɔŋ he nikaselɔ kɛ jeŋ dɔlɛ tsakemɔ he nilelɔ lɛ wie akɛ nɔ pɛ ni akɛaatsi jeŋ dɔlɛ tsakemɔi kɛ amanehului ni jɛɔ mli baa lɛ anaa pɛ ji jeŋ nɔyeli kome. Hare bɔ kɔkɔ akɛ adesai miitutua adebɔɔ yɛ gbɛ ni ekɛ oshara aaaba nɔ lɛ nɔ. Canada adafitswaa wolo ko ni atsɛɔ lɛ Calgary Herald lɛ bɔ amaniɛ akɛ jeee nuklea oshara kɛkɛ ji nɔ ni woɔ adesai ahe gbeyei, “shi bɔ ni adesai kɛ adebɔɔ mli nibii tsuɔ nii yɛ gbɛi ni ejaaa nɔ lɛ hu fata he.” Hare tsɔɔ mli akɛ daa afi Iɛ tsɔnei kɛ nitsumɔi wuji kɛ kɔɔyɔɔ fɔŋ ni atsɛɔ Iɛ carbon Iɛ falɛ ni shɛɔ ton akpekpei akpei etɛ woɔ kɔɔyɔɔ lɛ mli. Kɔmpiuta nikasemɔ tsɔɔ akɛ yɛ bɔ ni shika he lɛtemɔ yaa hiɛ fioo pɛ daa gbi lɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, beni baashɛ afi 2075 lɛ, kɔɔyɔɔ fɔŋ ni atsɛɔ Iɛ carbon-dioxide falɛ ni yɔɔ kɔɔyɔɔ lɛ mli Iɛ baaku abɔ he toi enyɔ. Hare kɛɛ akɛ: “Wɔkɛ jeŋ muu fɛɛ naagbaa ko eba,” ni kɛji ekwɛɛɛ adebɔɔ mli nibii ni ebɔle wɔ Iɛ anɔ jogbaŋŋ yɛ je lɛŋ he fɛɛ he lɛ, “wɔbaabote naagba mli.”

Nɔ ni Dr. Hare jieɔ yi akɛ ehi Iɛ ji nɔ ko ni nilee yɔɔ mli. Shi kɛlɛ, ani adesa heɔ yeɔ akɛ ebaanyɛ eto jeŋ muu fɛɛ nɔyeli ko ni baanyɛ etsu nibii tamɔ enɛɛmɛi, ni ekudɔ shika he lɛtemɔ he saji, ni efee hewalɛ jɛɛhei ni wooo kɔɔyɔɔ mli muji, ni enyɛ etsɔ adesai ayiŋ ni amɛkɛ amɛhe awo nitsumɔ ko ni baaha amɛbu kwɛɛnii fɛɛ ahe yɛ jeŋ muu fɛɛ lɛ ahe nii?

Dabida! Nyɔŋmɔ Wiemɔ Iɛ kɛɔ yɛ faŋŋ mli akɛ: “Gbɔmɔ gbɛ bɛ Iɛ diɛŋtsɛ edɛŋ, ni adesa ni nyiɛ nɛɛ, bɔ ni eeetsɔ ejaje anajifaamɔi eha Iɛ, ebɛ edɛŋ.” (Yeremia 10:23) Shi kɛlɛ, Nyɔŋmɔ dɛŋ ji he ni enɛ yɔɔ. Akɛ “Toiŋjɔlɛ Lumɔ” lɛ, e-Bi Yesu Kristo kɛ jeŋ nɔyeli gbɛjianɔtoo ko baaha ni ebaaye nɔ yɛ jalɛsaneyeli kɛ jalɛ naa. Yɛ eŋwɛi maŋtsɛyeli lɛ shishi Iɛ, adesai fiteŋ kɔɔyɔɔŋ kɛ nibii krokomɛi ni ebɔle amɛhe Iɛ dɔŋŋ.​—Yesaia 9:​5, 6: 11:9; Daniel 2:⁠44.

Ŋaawoo Gbonyo

Ani eji su fɔŋ akɛ gbekɛ ko aaagbo efɔlɔi anɔ toi? Ejeee nakai nɔ ko, taakɛ Leon Kuczynski, ni eji jwɛŋmɔ mli hiɛyaa he nilelɔi ni yɔɔ University of Guelph ni yɔɔ Ontario, Canada Iɛ kɛɔ lɛ. Yɛ anɔkwale mli lɛ, The Toronto Star lɛ bɔ amaniɛ akɛ yɛ be mli ni ekase nyɛmɛi 70 kɛ amɛbii ahe nii sɛɛ lɛ, Kuczynski heɔ eyeɔ akɛ “gbɛi ni gbekɛ ko tsɔɔ nɔ egboɔ efɔlɔi anɔ toi Iɛ he miihia yɛ ehiɛyaa yɛ eshihilɛ mli Iɛ mli.” Taakɛ bɔ ni sane ni aŋma Iɛ tsɔɔ lɛ, kɛ gbekɛbii gbo toi ni amɛfeee nɔ ni akɛɔ amɛ Iɛ, esaaa akɛ enɛ haa fɔlɔi lɛ haoɔ amɛhe. Mɛni hewɔ? Kuczynski kɛɔ akɛ jeŋba ni tamɔ nakai Iɛ jeee nɔ ni efɔɔɔ kaa. Nilelɔ lɛ saa nuɔ he akɛ “gbɛ ni gbekɛ ko jeɔ egboɔ efɔlɔi anɔ toi lɛ baanyɛ afee eheyeli kɛ edalɛ he okadi.”

Gbɛ ni gbekɛbii jeɔ amɛgboɔ amɛfɔlɔi anɔ toi lɛ jeee ekadi ko ni tsɔɔ akɛ amɛmiidara. Yɛ nɔ ni tamɔɔɔ nakai gbɛfaŋ lɛ, nilelɔ Maŋtsɛ Salomo ŋma akɛ: “BuuIufeemɔ kpɛtɛ gbekɛ tsui he.” (Abɛi 22:15) Eyɛ mli akɛ mɛi krokomɛi baamu sane naa akɛ gbekɛ ko toigbele kɛ yibii kpakpai baa moŋ, shi Nyɔŋmɔ Wiemɔ Iɛ kɛ nakai sanenaamuu kpaaa gbee. Afii ohai abɔ ni eho nɛ lɛ, bɔfo Paulo ŋma akɛ: “Nyɛ bii Iɛ, nyɛbɔa nyɛfɔlɔi atoi yɛ nibii fɛɛ gbɛfaŋ; ejaakɛ no sa Nuŋtsɔ Iɛ hiɛ jogbaŋŋ.” (Kolosebii 3:20) Fɔlɔi ni le nii Iɛ baakwɛ Yehowa Nyɔŋmɔ gbɛ akɛ amɛhegbɛ kɛha amɛbii Iɛ atsɔsemɔ lɛ jɛɛhe.​—Abɛi 19:​18; 29:⁠15.

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje