Nɔnyɛɛ Koni Aye Omanye
TV NƆ nibii ni tswaa jarayeli he adafi lɛ wo Nigeriabii ahewalɛ ni “Amɛye Omanye. Feemɔ Mɔ Ni He Hiaa” kɛtsɔ tsofa hee ko ni akɛshaa nyanyɔŋ nɔ lɛ hemɔ nɔ. Yɛ be mli ni wɔ fɛɛ wɔle akɛ toothpaste loo tsofa ni akɛshaa nyanyɔŋ nɔ lɛ nyɛŋ aha mɔ ko afee mɔ ni he hiaa lɛ, adafitswalɔi lɛ miitsɔɔ akɛ amɛyɔseɔ akɛ gbɔmɛi sumɔɔ ni ana amɛ akɛ amɛkɛ nibii ni tsɔɔ “omanyeyeli” lɛ miitsu nii.
Suɔmɔ ni ayɔɔ akɛ aye omanye ni mɛi krokomɛi ayoo mɔ lɛ ji fɔmɔ su mli nɔ. Shi kɛlɛ, yɛ be babaoo mli lɛ, hii kɛ yei fɛɛ maa adesa mɔdɛŋbɔɔ nɔ mi aahu akɛ amɛkɛ amɛhe woɔ nɔnyɛɛ shishi koni “amɛtamɔ mɛi krokomɛi lɛ.” Ani oshara aaanyɛ aba enɛ mli? Ani eeenyɛ ena onɔ hewalɛ?
Nɔnyɛi ni Gbɔmɛi Kɛkpeɔ Lɛ
Anunyam taomɔ koni ana nii babaoo lɛ baanyɛ ekɛ nɔnyɛɛ aba mɔ nɔ. Mɛi pii miisumɔ ni amɛkɛ “shihilɛ mli nibii atsɔɔ” ni ale amɛ ni amɛna gbɛi yɛ gbɔmɛi ahiɛ.—1 Yohane 2:16 New World Translation.
Weku lɛ baanyɛ ekɛ nɔnyɛɛ aba. Shiai pii yɛ ni esa akɛ wu lɛ aya nɔ abɔ mɔdɛŋ ni eha shika ni enaa kɛ eshidaamɔ yɛ nitsumɔ he lɛ aya hiɛ bɔni afee ni no aha weku lɛ ahe gbɛi yɛ mɛi ahiɛ aloo ŋa lɛ baabɔ mɔdɛŋ ni efee nitsulɔ ni yeɔ omanye. Abaanyɛ atsirɛ gbekɛbii lɛ ayisɛɛ bɔ ni esaaa koni amɛle woloŋ babaoo yɛ skul. Enɛ batsɔɔ naagba titri yɛ maji ni naa nɔyaa kpaako lɛ ni mɛi pii heɔ yeɔ akɛ nɔ ni baaha amɛshihilɛ ahi nɔŋŋ ji woloŋlee ni yaa hiɛ lɛ amli.
Akutsoŋ he ni ayɔɔ lɛ hu baanyɛ anyɛ mɔ ko nɔ koni ewoloŋlee, shika kɛ gbɛhe loo gbɛi aya hiɛ. Akɛni shika nɔ adamɔɔ abuɔ mɔ hewɔ lɛ, enɛ baanyɛ aha mɔ ko ana gbɛi, ajie eyi ni akɛ bulɛ aha lɛ. Nigeria Daily Times adafitswaa wolo lɛ mli sane ko kɛɛ: “Bɔ fɛɛ bɔ ni mɔ ko hiɛ jeŋba kpakpa ha ni esui sɔrɔtoi lɛ yɔɔ fɛo ha lɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, gbɔmɛi pii ebuuu lɛ ni amɛyooo lɛ hu, kɛji akɛ ebɛ shika.”
Mɛni Baanyɛ Ajɛ Mli Aba?
Nɛkɛ je lɛŋ omanyeyeli nɛɛ baanyɛ ni ekɛ miishɛɛ ko aba, shi susumɔ tɔlɛ babaoo ni enɛ kɛbaa lɛ he okwɛ. Adafitswaa wolo ko mli niŋmalɔ Achike Okafo ŋma akɛ: “Wekui ni hiɔ shi yɛ toiŋjɔlɛ mli lɛ . . . miifite daa gbi, titri lɛ yɛ shika kɛ nɔ ni shika baanyɛ ahe lɛ hewɔ. Gbalashihilɛ mli hefatalɔi po ni bɔɔ mɔdɛŋ akɛ amɛaahi shi yɛ he kome lɛ ewieee amɛfɔlɔi agbɛnaa nii ni ka amɛnɔ lɛ he kwraa . . . ejaakɛ amɛ fɛɛ amɛbɛ deka yɛ heloo gbɛfaŋ nibii ni baaha amɛhi shi jogbaŋŋ lɛ ataomɔ mli.” Okɛ enɛ afata gbekɛbii ni akuɔ hiɛ ashwieɔ amɛnɔ ni tsɔɔ amɛhe kɛyaa tsofai fɔji kɛ awuiyeli aloo amɛjoɔ foi kɛjɛɔ shia lɛ ahe naagba lɛ he, ni obaana akɛ nii ni enɛ fiteɔ lɛ da naakpa.
Nɔnyɛɛ koni aye omanye lɛ etsirɛ mɛi komɛi ni taoɔ hiɛnyam lɛ kɛwo anɔkwale ni ayeee kɛ jeŋba shara mli. Obalayei po eha akɛ amɛ ena bɔlɛ koni amɛye omanye yɛ kaa kɛ nitsumɔ mli. Kɛji akɛ aye omanye lɛ yɛ hiɛnyamwoo mli po lɛ, nɔ ni mɛi ni eye omanye nɛɛ kɛbaakpe ji hetsɛ loo mlifu ni jɛɔ mɛi ni yeee omanye lɛ aŋɔɔ kɛ agbɛnɛ hu “nanemɛi” ni ninamɔ kɛ gbɛihemɔ gbalaa amɛ lɛ asatofeemɔ lɛ. (Jajelɔ 5:11) Ani enɛ ji nɔ ni otsɛɔ lɛ omanye diɛŋtsɛ lɛ?
Nilelɔ ni ŋma Jajelɔ yɛ Biblia lɛ mli lɛ haa hetoo akɛ dabi. Yɛ be mli ni esusu eninamɔ, hewalɛ, kɛ gbɛi ni ehe babaoo lɛ kɛ agbɛnɛ ŋɔɔmɔyeli ni enɛɛmɛi fɛɛ kɛbaha lɛ lɛ he lɛ, emu sane naa akɛ enɛɛmɛi fɛɛ ji “yakayaka nɔ ko kɛ kɔɔyɔɔ hakumɔ.”—Jajelɔ 2:3-11.
Ani enɛ tsɔɔ akɛ nɔ fɛɛ nɔ ni aaadi sɛɛ yɛ shihilɛ mli lɛ ji nɔ ni sɛɛnamɔ bɛ he? Aloo pɛpɛɛpɛ ŋmɛɛ ko yɛ ni sa ni gbɔmɛi baanyɛ ana yɛ be mli ni amɛdiɔ nitsumɔ ni sɛɛnamɔ yɔɔ he lɛ sɛɛ? Mɛni ji nɔ ni niiashikpamɔ tsɔɔ akɛ no baafee oti ni sa ni baanyɛ aye omanye babaoo?