Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • w86 4/1 bf. 12-17
  • Okɛ Hesaa Kɛ Ekaa Atsɔɔ Nii

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Okɛ Hesaa Kɛ Ekaa Atsɔɔ Nii
  • Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1986
  • Saneyitsei Bibii
  • Saji Ni Tamɔ Enɛ
  • ‘Ohiɛ Ahi Ohe Nɔ Kɛ Otsɔɔmɔ Lɛ Nɔ’
  • Bɔɔ Mɔdɛŋ Ni Otsɔ Tsɔɔlɔ Kpakpa
  • Kpeei Baanyɛ Aha Wɔhe Asa Babaoo
  • Tsɔsemɔ Kɛha Nitsɔɔmɔ Yɛ Ekaa Naa
  • Yaa Nɔ Yɛ Ohe Ni Saa Lɛ Mli
  • “Kulɛ Esa Akɛ Nyɛtamɔ Tsɔɔlɔi”
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1985
  • Okɛ Hesaa Atsu Nii Yɛ Osɔɔmɔ Nitsumɔ Lɛ Mli
    Wɔ Maŋtsɛyeli Sɔɔmɔ—1990
  • Yehowa Etsɔɔ Wɔ Nii Aahu Kɛbashi Ŋmɛnɛ
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1995
  • Ohiɛ Ahi Otsɔɔmɔ Lɛ Nɔ Be Fɛɛ Be
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1999
Kwɛmɔ Ekrokomɛi Hu
Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1986
w86 4/1 bf. 12-17

Okɛ Hesaa Kɛ Ekaa Atsɔɔ Nii

“No hewɔ Iɛ nyɛyaa ni nyɛyafea jeŋmaji fɛɛ mikaselɔi, . . . ni nyɛtsɔɔ amɛ ni amɛye nii fiaa ni mikɛɛnyɛ lɛ nɔ.”​—MATEO 28:​19, 20.

1. Mɛni ji nɔ ni Abɛi 22:29 woɔ hewalɛ yɛ he, ni mɛni hewɔ nakai eji lɛ?

YEHOWA WIEMƆ lɛ woɔ hesaa kɛ mɔdɛŋbɔɔ he hewalɛ. Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, ekɛɔ akɛ: “Ani ona nuu ni he esa yɛ enitsumɔ mli? Maŋtsɛmɛi ahiɛ tete eeedamɔ; edamɔŋ mɛi ni abuuu amɛ lɛ ahiɛ.” (Abɛi 22:29) Shi, nɔ ko bɛ ni tsɔɔ akɛ mɔ ko ebɛ shi kɛ́ mɔ lɛ miitsu nii kɛmiiha “mɛi ni abuuu amɛ.” Shi ŋaa nitsulɔ ni he esa lɛ nitsumɔ fɛfɛo lɛ efeŋ nɔ ni aŋɔtee. Ejaakɛ ehesaa lɛ baashɛ maŋtsɛ lɛ toiiaŋ, ni eeetao lɛ koni etsu nii eha lɛ!

2. (a) Dani mɔ ko aaafee mɔ ni he esa yɛ nitsumɔ ko mli lɛ, mɛni ji nɔ ni he hiaa? (b) Mɛni hewɔ Kristofonyo sɔɔlɔ lɛ he ni aaasa akɛ tsɔɔlɔ lɛ he hiaa waa nakai lɛ?

2 Ataoɔ nilee kɛ hesaa yɛ nitsumɔ fɛɛ nitsumɔ mli. Mɔ ko baanyɛ akase ŋmoŋmlogbɔɔ nitsumɔ ni ebaanyɛ ekase babaoo hu kɛtsɔ kwɛ ni eeekwɛ mɛi ni he esa yɛ nɛkɛ nitsumɔ nɛɛ mli lɛ nɔ. Shi dani lɛ diɛŋtsɛ eeefee mɔ ni he esa lɛ, esa akɛ ekɛ nilee ni enaa lɛ atsu nii. Ehe miihia ni datrɛfonyo ni gbalaa gbɔmɔtso mli lɛ afee mɔ ni atsɔse lɛ ni le woloŋ jogbaŋŋ. Shi dani eeefee mɔ ni he esa lɛ, esa akɛ ekɛ nilee ni ena lɛ atsu nii yɛ tsũ ni agbalaa gbɔmɔtsei amli akɛtsaa mɛi ahelai yɛ mli lɛ mli. Ehesaa he miihia waa yɛ nakai nitsumɔ lɛ mli, ejaakɛ hesaa baanyɛ afee sɔrɔtofeemɔ yɛ wala kɛ gbele teŋ aha helatsɛ lɛ. Shi nɔ ni he hiaa titri kwraa ji sɔɔlɔ lɛ hesaa. Mɛni hewɔ? Ejaakɛ sɔɔlɔ ni enitsumɔ mɔɔ shi akɛ tsɔɔlɔ lɛ baanyɛ ana hewalɛ yɛ bɔ ni mɛi hereɔ sanekpakpa lɛ nɔ amɛhaa lɛ nɔ. Yɛ sɛɛ mli lɛ bɔ ni amɛhereɔ nɔ amɛhaa lɛ baanyɛ afee sɔrɔto ni ka naanɔ wala kɛ naanɔ gbele kɛha amɛ lɛ teŋ.​—5 Mose 30:​19, 20; Yohane 17:⁠3.

3. Kaselɔi afeemɔ biɔ mɛni?

3 Nitsumɔ ni Yesu Kristo kɛwo esɛɛnyiɛlɔi lɛ adɛŋ lɛ kɔɔ nitsɔɔmɔ he. Ekɛɛ: “No hewɔ lɛ nyɛyaa ni nyɛyafea jeŋmaji fɛɛ mikaselɔi, nyɛbaptisia amɛ nyɛwoa tsɛ lɛ kɛ bi lɛ kɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ gbɛi amli, ni nyɛtsɔɔ amɛ ni amɛye nii fiaa ni mikɛɛ nyɛ lɛ nɔ. Ni naa, mi lɛ mikɛnyɛ yɛ daa kɛyashi jeŋ naagbee lɛ.” (Mateo 28:​19, 20) Shi, hesaa he miihia bɔni afee ni anyɛ atsɔɔ mɛi ni yɔɔ tsuijurɔ lɛ nibii fɛɛ ni Yesu ewie lɛ.

4. (a) Mɛɛ su esa akɛ adamɔ nɔ akɛtsɔɔ nii yɛ hesaa mli? (b Apolo ni kɛ ehe bɔ Akwila kɛ Priskila he lɛ he ba sɛɛnamɔ kɛha lɛ yɛ mɛɛ gbɛ nɔ?

4 Esa akɛ akɛ ekaa atsu nitsɔɔmɔ kɛ hesaa nɛɛ he nii. Hɛɛ, esa akɛ Kristofoi “afee ekãa yɛ nitsumɔi kpakpai ahe” ni eka shi faŋŋ akɛ nɔ ni fata enɛɛmɛi ahe ji mumɔŋ sɔɔmɔi loo tsɔsemɔ yɛ sɔɔmɔ lɛ kɛ asafo lɛ mli. (Tito 2:14) Akɛ tsɔɔlɔi ni he esa lɛ, Akwila kɛ Priskila “ŋɔ lɛ [Apolo] kɛba amɛŋɔɔ [yɛ Efeso] ni amɛtsɔɔ lɛ Nyɔŋmɔ gbɛ lɛ fitsofitso.” Enɛ he ba sɛɛnamɔ babaoo kɛha Apolo, ejaakɛ yɛ sɛɛ mli be ni eyaje Akaia lɛ, “ekɛ hewalɛ ku Yudafoi lɛ anaa ni ekɛ Ŋmalɛi lɛ tsɔɔ amɛ faŋŋ akɛ Yesu ji Kristo lɛ.” (Bɔfoi lɛ Asaji 18:​24-28) Eka shi faŋŋ akɛ Apolo kɛ hesaa kɛ ekaa fɛɛ tsu nii.

‘Ohiɛ Ahi Ohe Nɔ Kɛ Otsɔɔmɔ Lɛ Nɔ’

5. Taakɛ 1 Timoteo 4:16 tsɔɔ lɛ, hewɔ esa akɛ wɔkɛ hesaa kɛ ekaa atsɔɔ nii lɛ?

5 Bɔfo Paulo kɛɛ ehefatalɔ Kristofonyo Timoteo akɛ: “Ohiɛ ahi ohe nɔ kɛ tsɔɔmɔ lɛ nɔ, hii shi yɛ nii nɛɛ amli ejaakɛ kɛji ofee enɛ lɛ ooohere bo diɛŋtsɛ kɛ mɛi ni boɔo toi lɛ fɛɛ yiwala.” (1 Timoteo 4:16) Akɛni oshara eba tsɔɔlɔ lɛ kɛ nikaselɔ lɛ fɛɛ wala he hewɔ lɛ, eka shi faŋŋ akɛ esa ákɛ akɛ famɔ ni tamɔ nɛkɛ aha yɛ hesaa kɛ ekãa mli.

6. Te wɔɔfee tɛŋŋ ni wɔhe asa yɛ Ŋmalɛi lɛ kɛ nitsumɔ mli, ni mɛɛ sanebimɔi ni sa jogbaŋŋ abaanyɛ asusu he?

6 Eka shi faŋŋ akɛ, esa akɛ ŋmoŋmologbɔlɔi kɛ datrɛfoi ni gbalaa gbɔmɔtso lɛ mli amɛfeɔ lɛ tsofa lɛ akwɛ amɛ diɛŋtsɛ amɛhe nɔ jogbaŋŋ. Esa akɛ amɛnyɛ amɛkɛ amɛdɛŋdadei lɛ atsu nii yɛ hesaa mli. Nakai nɔŋŋ eji kɛha Kristofonyo sɔɔlɔ lɛ, mɔ ni edɛŋdade titri ji ‘mumɔŋ klante ni ji Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ.’ (Efesobii 6:17) Te wɔɔfee tɛŋŋ wɔha wɔhe asa yɛ Ŋmalɛi lɛ kɛ nitsumɔ mli? Kɛtsɔ ekɛ nikasemɔ kɛ nitsumɔ nɔ. No hewɔ lɛ, esa akɛ okane Biblia lɛ kɛjɛ shishijee kɛyashi naagbee, ni ohe be ni okɛjwɛŋ nɔ kɛ emli ŋaawoo ni nɔ bɛ lɛ hu nɔ. Ani okaneɔ enɛ daa? Ani okɛtsuɔ nii daa yɛ sɔɔmɔ nitsumɔ lɛ mli? Ni ani okɛ mumɔŋ niyenii kpakpai ahegbɛ kpeteŋkpele ni Yehowa kɛhaa kɛtsɔɔ “tsulɔ anɔkwafo kɛ nilelɔ” lɛ nɔ lɛ miitsu nii?​—Mateo 24:​45-47.

7. Mɛɛ ŋaawoo akɛhaa yɛ be kɛha nikasemɔ he, ni yɛ mɛɛ gbɛ nɔ aaanyɛ ama bɔ ni nikasemɔ he hiaa ha lɛ nɔ mi yɛ Ŋmalɛ naa?

7 Too be oma shi oha Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ kɛ anɔkwale Kristofoi awoji lɛ kanemɔ. Enɛ kɛ saji kpakpai baawo ojwɛŋmɔ mli obɔbɔ ni ehe aaba sɛɛnamɔ aha bo ni onyɛ okɛtsu nii ni okɛha saji ni abiɔ yɛ anɔkwayeli mli lɛ hetoo. (1 Petro 3:​15; Kolosebii 4:⁠6) Bei kɛha nikasemɔ kɛ nikasemɔ nɔjwɛŋmɔ yɛ sɔrɔto yɛ wekui kɛ aŋkroaŋkroi ashihilɛi amli. Mɛi komɛi naa akɛ ehi akɛ amɛaakase nii yɛ gbi lɛ naagbee. Mɛi krokomɛi hu nyɛɔ amɛteɔ shi mra. Mɛi krokomɛi hu naa akɛ gbi muu lɛ teŋ ŋmlɛtswaa ko mli ji nɔ ni hi jogbaŋŋ. Yɛ fɛɛ mli lɛ, hekamɔ daa gbi ji nɔ ni he hiaa fe fɛɛ. Afa ni Yoshua kɛ Israel maŋtsɛmɛi lɛ akane Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ daa gbi.​—Yoshua 1:​7, 8; 5 Mose 17:​18-20.

Bɔɔ Mɔdɛŋ Ni Otsɔ Tsɔɔlɔ Kpakpa

8. Mɛɛ bɛ nɔ nii ni akaseɔ lɛ ni akɛaato saji krokomɛi ahe yɛ jwɛŋmɔ lɛ mli lɛ aaaha ohesaa yɛ nitsɔɔmɔ mli lɛ aya hiɛ yɛ?

8 Ní mɔ ko hesaa yɛ nitsɔɔmɔ mli aaaya hiɛ lɛ biɔ nitsumɔ ni wa. Gbɛ kome ni baaha onyɛmɔ akɛ tsɔɔlɔ lɛ aya hiɛ ji ni okɛ nibii ni okaseɔ lɛ ato saji krokomɛi ahe yɛ ojwɛŋmɔ mli yɛ be mli ni okaseɔ Biblia lɛ loo Kristofoi awoji krokomɛi lɛ. Okɛ nibii heei ni okaseɔ lɛ ato ekrokomɛi ni ole momo lɛ ahe. Enɛ baaye abua bo ni otao saji amli jogbaŋŋ yɛ ojwɛŋmɔ mli bɔni afee ni onyɛ otsɔɔ saji amli faŋŋ yɛ be mli ni otsɔɔ mɛi krokomɛi anii lɛ. Ŋwanejee ko bɛ he akɛ okɛ nibii eto saji ahe yɛ tsutsu yɛ be mli ni okaseɔ nii lɛ. Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, yɛ be ko ni eho Iɛ mli Iɛ no mli lɛ oyɔseko akɛ esa akɛ Kristofoi aba amɛhe shi amɛhe nɔyelii ni ji “hegbɛi ni yeɔ nɔ” lɛ yɛ gbɛ ni husu yɔɔ mli nɔ. Shi amrɔ nɛɛ lɛ ole akɛ toiboo kɛha Nyɔŋmɔ baa klɛŋklɛŋ. (Romabii 13:​1-8; Marko 12:​17; Bɔfɔi lɛ Asaji 5:29) Onuɔ enɛ shishi ejaakɛ okɛ saji otii heei lɛ eto nɔ ni ole momo lɛ ahe.

9. Feemɔ bɔ ni ooofee sane ko ni ba ni aŋma afɔ shi yɛ Biblia lɛ mli lɛ he mfoniri yɛ ojwɛŋmɔ mli lɛ he nɔkwɛmɔ nɔ.

9 Gbɛ kroko ni oootsɔ nɔ oha onyɛmɔ yɛ nitsɔɔmɔ mli lɛ aya hiɛ ji kɛtsɔ nibii ni ba ni aŋmala afɔ shi yɛ Biblia lɛ mli lɛ ni ooofee he mfoniri yɛ ojwɛŋmɔ mli Iɛ nɔ. Mɛni hewɔ okɛ Kojolɔi 7:​19-22 efeee enɛ bianɛ? Duŋ mli beni je ena ni Gideon kɛ emɛi 300 lɛ yabɔle Midianbii aŋsara he ni amɛtsɔmɔ bulɔi yɛ ni amɛdamɔ shi lɛ. Trukaa kɛkɛ ni onu ni Gideon kuu ni ji hii 100 miikpa amɛtɛtɛrɛmantɛrɛ lɛ, kɛkɛ lɛ oona ni amɛmiijwara kpuji ni amɛtere lɛ. Kɛkɛ ni Israelbii 200 ni eshwɛ lɛ hu fee nakai nɔŋŋ. Yɛ be mli ni amɛ fɛɛ amɛholeɔ kɔtii ni tsoɔ lɛ anɔ lɛ, onu ni amɛmiibɔ oshe akɛ: “Yehowa kɛ Gideon klante!” Be mli ni Midianbii ni gbeyei emɔmɔ amɛ lɛ bɔi foijee lɛ, Gideon asafo kui etɛ lɛ tee nɔ amɛkpa amɛtɛtɛrɛmantɛrɛi lɛ, kɛkɛ ni ona akɛ Yehowa eha henyɛlɔi ni joɔ foi nɛɛ edɔ amɛ-klantei amɛwo amɛhe. Akɛni ofee nii nɛɛ he mfoniri yɛ ojwɛŋmɔ mli hewɔ lɛ, ŋwanejee ko bɛ he akɛ obaakai lɛ jogbaŋŋ ni obaanyɛ okɛtsu nii be mli ni otsɔɔ mɛi krokomɛi anii. Yɛ anɔkwale mli lɛ, nikasemɔ ko ni enɛ tsɔɔ wɔ ji akɛ Yehowa baanyɛ ahere ewebii ayiwala ni adesai tabilɔi asafo ni he wa bɛ mli.​—Lala 94:⁠14.

10. Yɛ nitsɔɔmɔ mli lɛ, te ooofee tɛŋŋ okɛ mfoniri loo abɛbua ni anaa yɛ Kojolɔi 9:​8-15 lɛ atsu nii?

10 Abɛbuai aloo mfonirii kpakpai hu, ni nɔ ni yɔɔ Ŋmalɛi lɛ amli lɛ hu fata he lɛ baanyɛ aha mɔ ko hesaa akɛ tsɔɔlɔ lɛ aya hiɛ. Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, susumɔ Kojolɔi 9:​8-15 he. Gideon binuu Yotam gba be ko ni tsei lɛ fɛɛ tee ni amɛyafɔ mɔ ko mu ni eye amɛnɔ maŋtsɛ lɛ he sane. Yɛ be mli ni mu tso lɛ kɛ agbami tso lɛ kɛ wein tso lɛ kpoo nɔyeli gbɛhe nɛɛ lɛ, ŋmei tso ni baa shi kwraa lɛ kɛ oyaiyeli kpɛlɛ nɔ. Kwɛɛnii ni sɛɛnamɔ yɔɔ he lɛ damɔ shi kɛha gbɔmɛi ni sa ni taooo akɛ amɛyeɔ amɛnanemɛi Israelbii lɛ anɔ maŋtsɛ. Shi, ŋmei tso lɛ, ni nɔ ni akɛtsuɔ pɛ ji afolɔ awo la mli lɛ damɔ shi kɛha Abimelek henɔwolɔ kɛ gbɔmɔgbelɔ lɛ maŋtsɛyeli lɛ, mɔ ni taoɔ akɛ eye mɛi krokomɛi anɔ shi ewala ba naagbee yɛ gbɛ ni ehiii kwraa nɔ, ní enɛ ha Yotam gbalɛ lɛ ba mli lɛ. (Kojolɔi 9:​50-57) Abaanyɛ akɛ nɛkɛ abɛbua nɛɛ atsu nii ni akɛma bɔ ni ehe hiaa akɛ aaafee nɔ ni ja ni aba he shi, shi akawo he nɔ lɛ he mfoniri.​—Lala 18:​27, 28; 1 Petro 5:⁠5.

11. (a) Mɛɛ saji otii Yesu nɔkwɛmɔ nɔ ni aŋma afɔ shi yɛ Mateo 13:​45, 46 lɛ maa nɔ mi? (b) Nakai Abɛbua aloo nɔkwɛmɔ nɔ lɛ tsɔɔ mɛni yɛ abɛbuai loo nɔkwɛmɔ nii ni tsɔɔlɔi ni ji Kristofoi kɛtsuɔ nii lɛ he?

11 Ale Tsɔɔlɔ Kpele Yesu Kristo jogbaŋŋ yɛ ebɛbuai ni nɔ bɛ lɛ hewɔ. Susumɔ wiemɔi nɛɛ ahe: “Asaŋ ŋwɛi maŋtsɛyeli lɛ tamɔ guɔyelɔ ko ni taoɔ adiagbai fɛfɛji, ni beni eyana adiagba kome ni jara wa lɛ, etee eyahɔɔ nii fɛɛ ni eyɔɔ lɛ, ni ekɛhe.” (Mateo 13:​45, 46) Yesu fee bɔ ni Maŋtsɛyeli lɛ jara wa waa ha lɛ he mfoniri yɛ biɛ ni ejie kpo etsɔɔ akɛ mɔ ni hiɛ sɔɔ sɛɛnamɔ kpele ni yɔɔ enamɔ he lɛ baasumɔ ni eŋmɛɛ nɔ fɛɛ nɔ he eha koni enine ashɛ nɔ. Nɔ ko bɛ ni yɔɔ hwanyaŋŋ yɛ nɛkɛ abɛbua nɛɛ he. Tsɔɔlɔi ni ji Kristofoi baafee jogbaŋŋ akɛ amɛaaha nɛkɛ tɛ ni afo afɔ shi nɛɛ ahi amɛjwɛŋmɔ mli yɛ be mli ni amɛkɛ abɛbuai aloo nɔkwɛmɔ nii tsuɔ nii akɛ nɔ ni yeɔ buaa nitsɔɔmɔ lɛ.

Kpeei Baanyɛ Aha Wɔhe Asa Babaoo

12. Mɛɛ gbɛ nɔ maŋshiɛmɔi ashishi ni oooya lɛ baaye abua bo ni eha onyɛmɔ yɛ nitsɔɔmɔ mli lɛ aya hiɛ yɛ?

12 Kristofoi akpeei feɔ babaoo yɛ Yehowa tsuji ni ehaa amɛhe saa akɛ tsɔɔlɔi ni yɔɔ ekãa ni efeɔ amɛ lɛ mli. Taakɛ Yesu Gɔŋ nɔ Shiɛmɔ lɛ tsɔɔ lɛ, maŋshiɛmɔi ji gbɛ ni hi jogbaŋŋ ni atsɔɔ nɔ akɛ mumɔŋ tsɔsemɔ wiemɔi haa. (Mateo 5:​1–7:29) No hewɔ lɛ, maŋshiɛmɔ fataa Yehowa Odasefoi akpeei ahe ŋmɛnɛ. Ani oyaa daa? Ani oji mɔ ni boɔ sane toi jogbaŋŋ? Ani ogbeleɔ o-Biblia okaneɔ Ŋmalɛi lɛ kɛ́ wielɔ lɛ miikane? Ani nɔ ni ofɔɔ feemɔ ji akɛ oŋmala saji otii oshwie shi yɛ woji anɔ? Enɛɛmɛi ji gbɛi ni oootsɔ nɔ oha onyɛmɔ akɛ tsɔɔlɔ lɛ aya hiɛ, ni esa ákɛ Ŋmalɛ mli tsɔsemɔ wiemɔi ni akɛhaa lɛ aha ohesaa kɛ ekãa ni ofeɔ akɛ kaselɔ-feelɔ lɛ aya hiɛ.

13, 14. (a) Mɛɛ be mli kaselɔi afeemɔ nitsumɔ lɛ baje kpo waa yɛ Yehowa tsuji ateŋ? (b) Mɛɛ saji abaanyɛ abi yɛ Buu-Mɔɔ Nikasemɔ lɛ kɛ Asafo Woloŋ Nikasemɔi lɛ ahe?

13 Kaselɔi afeemɔ nitsumɔ lɛ batsɔ nɔ ko ni abakadi jogbaŋŋ diɛŋtsɛ yɛ Yehowa tsuji ateŋ yɛ be mli ni tsɛmɔ akɛ ‘Atswa Maŋtsɛ lɛ kɛ Maŋtsɛyeli lɛ he Adafi’ lɛ jije klɛŋklɛŋ yɛ amɛkpee ni amɛfee yɛ Cedar Point, Ohio lɛ shishi yɛ afi 1922 mli lɛ. Agbɛnɛ nakai afi lɛ mli hu ato kui anikasemɔ kɛha Buu-Mɔɔ lɛ kasemɔ klɛŋklɛŋ kwraa. Lɛlɛŋ wolo nɛɛ eha Biblia mli tsɔɔmɔi kɛ Maŋtsɛyeli shiɛmɔ lɛ eje kpo faŋŋ, taakɛ egbɛi lɛ diɛŋtsɛ tsɔɔ lɛ, Buu-Mɔɔ, Eeetswa Yehowa Maŋtsɛyeli he Adafi. Ani oji mɔ ni kɛ hiɛdɔɔ kaneɔ Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ kɛ mɔ ni kɛ Buu-Mɔɔ lɛ tsuɔ nii akɛ nɔ ni yeɔ buaa bo? Ani okɛ ohe woɔ daa otsi Buu-Mɔɔ nikasemɔ lɛ mli daa?

14 Daa otsi Asafo Woloŋ Nikasemɔ lɛ hu kɛ hegbɛi haa koni no aha onyɛmɔ akɛ sanekpakpa lɛ he tsɔɔlɔ lɛ aya hiɛ. Kɛ ooha sanebimɔi ahetoo yɛ nɛkɛ kpeei bibii nɛɛ ashishi kɛ agbɛnɛ yɛ Buu-Mɔɔ Nikasemɔ lɛ shishi lɛ, ani ohaa hetoo yɛ bo diɛŋtsɛ owiemɔi amli? Ani osanebimɔi ahetoo lɛ tsɔɔ akɛ oheɔ nɔ ni owieɔ lɛ oyeɔ yɛ otsui mli diɛŋtsɛ?

15. Mɛɛ yiŋtoo yɔɔ Sɔɔmɔ Kpee lɛ sɛɛ, ni akɛ gbɛtsɔɔmɔ eha yɛ enɛ he yɛ mɛɛ gbɛ nɔ?

15 Dani afi 1922 aaaba lɛ, nɔ ni Yehowa tsuji fɔɔ feemɔ ji akɛ amɛbua amɛhe naa daa otsi teŋ amɛha Sɔlemɔ, Yijiemɔ kɛ Odaseyeli Kpee. Eji, be ni akɛ laa, akɛyeɔ nɔ ni anyɛ atsu he odase ni akɛsɔleɔ. Shi akɛni abama shia kɛ shia Maŋtsɛyeli jajemɔ nɔ mi babaoo hewɔ lɛ, nɛkɛ henaabuamɔ nɛɛ batsɔ Sɔɔmɔ Kpee ni maa shiɛmɔ nitsumɔ lɛ nɔ mi. Nɔ ni ye bua titri ji Bulletin lɛ ni tsɔɔ gbɛ ni esa akɛ atsɔ nɔ atsɔɔ nii yɛ sɔɔmɔ lɛ mli kɛ gbɛ ni esa akɛ atsɔ nɔ “atsɔ gbɔmɛi ayiŋ,” aloo aye odase, ni abaanyɛ akɛ eko atsu nii yɛ sɔɔmɔ lɛ mli. Ŋmɛnɛ, Wɔ Maŋtsɛyeli Sɔɔmɔ lɛ kɛ yelikɛbuamɔ ni tamɔ nakai nɔŋŋ haa, kɛ agbɛnɛ hu gbɛtsɔɔmɔ kɛha daa otsi “Kpeei ni Baawa Wɔ Kɛha Kaselɔi Afeemɔ.” Ani okɛ ohe woɔ kpeei nɛɛ amli daa? Ani okɛ ŋaawoo ni akɛhaa koni akɛye abua bo ni okɛ hesaa kɛ ekaa ashiɛ lɛ tsuɔ nii?

16. Taakɛ atsɔɔ mli kɛjɛ eshishijee lɛ, mɛni ji yiŋtoo ni yɔɔ Teokrase Sɔɔmɔ Skul lɛ sɛɛ?

16 Bɔni afee ni aha hesaa yɛ nitsɔɔmɔ mli aya hiɛ hewɔ lɛ, ato Teokrase Sɔɔmɔ Skul lɛ he gbɛjianɔ yɛ Yehowa Odasefoi asafoi amli yɛ 1943. Yɛ skul nɛɛ he yiŋtoo titri he lɛ, eklɛŋklɛŋ gbɛtsɔɔmɔ wolo lɛ jaje akɛ: “Jeee ákɛ akɛ nikasemɔ nɛɛ miiha koni ehe be ni okɛwoɔ sɔɔmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ, shi moŋ, ato he gbɛjianɔ koni eha ohe asa babaoo moŋ yɛ mli. Kɛ aaawie lɛ pɔtɛɛ lɛ, ‘Nikasemɔ yɛ Teokrase Sɔɔmɔ’ lɛ mli lɛ yiŋtoo ji ni esaa ‘hii anɔkwafoi’ fɛɛ, mɛi ni amɛnu Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ ni amɛtsɔɔ hemɔkɛyeli yɛ mli lɛ koni amɛnyɛ amɛtsɔɔ mɛi krokomɛi anii, kɛtsɔ shinaai anaa ni amɛaaya Iɛ nɔ, kɛtsɔ sɛɛsaramɔi ni amɛaafee nɔ, kɛtsɔ nikasemɔi kɛ woloŋ nikasemɔi ni amɛaafee nɔ, kɛ agbɛnɛ, yɛ ekukufoo mli lɛ, kɛtsɔ he ni akɛaawo Maŋtsɛyeli sɔɔmɔ lɛ fɛɛ eko mli lɛ nɔ. No hewɔ lɛ yiŋtoi lɛ ji ni afee mɔ fɛɛ mɔ Teokrase Sɔɔlɔ ni he esa koni no awo Nuŋtsɔ Iɛ gbɛi lɛ hiɛ nyam; koni no asaa lɛ ni ewula Iɛ jogbaŋŋ koni enyɛ ekɛ hiɛnɔkamɔ ni yɔɔ emli lɛ aha yɛ mɛi ahiɛ jogbaŋŋ; bɔni afee ni enyɛ ‘etsɔɔ nii, yɛ tsuishitoo, kɛ agbɛnɛ yɛ heshibaa mli.’ (2 Timoteo 2:​24, 25) Mɔ ko mɔ ko akaku ehiɛ eshwie nikasemɔ nɛɛ he yiŋtoo titri nɛɛ nɔ.” (Course in Theocratic Ministry, baafa 4) Enɛ etee nɔ efee Teokrase Sɔɔmɔ Skul lɛ yiŋtoo titri. Ani okɛ ŋaawoo kpakpai ni kɔɔ nitsɔɔmɔ kɛ nikanemɔ, maŋshiɛmɔ, kɛ ekrokomɛi ni jeɔ kpo yɛ nɛkɛ skul Wolo nɛɛ mli lɛ miitsu nii?a Ani okɛ ohe ewo skul Iɛ mli? Ani okɛ hiɛsɔɔ kpɛlɛɔ nitsumɔ ni akɛwoɔ odɛŋ yɛ skul gbɛjianɔtoo lɛ mli lɛ nɔ ni ani otsuɔ he nii? Gbɛjianɔ ni Yehowa eto kɛtsɔ esafo lɛ nɔ nɛɛ baanyɛ aye abua bo ni eha ofee sɔɔlɔ ni he esa ni yɔɔ ekaa.

Tsɔsemɔ Kɛha Nitsɔɔmɔ Yɛ Ekaa Naa

17. Mɛɛ mumɔŋ gbɛjianɔtoi Yehowa efee kɛha mɛi ni tsɔɔ mɛi krokomɛi anɔkwalei ni yɔɔ krɔŋkrɔŋ lɛ?

17 Yehowa miito mumɔŋ nibii babaoo he gbɛjianɔ kɛmiiha mɛi ni amɛna hegbɛ akɛ amɛaatsɔɔ mɛi krokomɛi anɔkwale ni yɔɔ krɔŋkrɔŋ nɛɛ. Nibii krokomɛi ni fata nɔ ni ekɛha lɛ he ji woji ni akɛkaseɔ Biblia lɛ, kpee ni afeɔ daa otsi, kɛ kpeei wuji. Gbɛjianɔtoo kpakpa ni tamɔ nɛkɛ lɛ yeɔ buaa e-Dasefoi ni amɛjɔɔ amɛhe nɔ lɛ, koni amɛtsɔmɔ tsɔɔlɔi ni he esa ni yɔɔ ekaa.

18. Mɛɛ gbɛjianɔ onukpai baanyɛ ato koni no aha sɔɔmɔ nitsumɔ lɛ aya hiɛ yɛ Yesu kɛ Paulo nɔkwɛmɔ nɔ lɛ sɛɛnyiɛmɔ mli?

18 Shi mɛni kɛji akɛ ahala wɔ akɛ onukpai aloo wɔji Yehowa Odasefoi ni yɔɔ niiashikpamɔ babaoo? Kɛkɛ lɛ, esa akɛ suɔmɔ kɛha mɛi krokomɛi lɛ atsirɛ wɔ ni wɔye wɔbua mɛi heei kɛ Kristofoi ni nako niiashikpamɔ tsɔ lɛ koni amɛtsɔmɔ tsɔɔlɔi ni he esa ni yɔɔ ekaa babaoo. Yɛ anɔkwale mli lɛ, enɛ sa, ejaakɛ Yesu tsu kaselɔi 70 lɛ yɛ be mli ni ekɛ amɛsɔɔmɔ nitsumɔ lɛ he famɔi aloo tsɔsemɔ eha amɛ lɛ sɛɛ. (Luka 10:​1-24) Paulo tsɔɔ Efeso nɔkwɛlɔi lɛ anii “yɛ faŋŋ kɛ eshia kɛ shia” ni nɔ ni baafata enɛ he ji amɛtsɔsemɔ koni amɛye odase amɛtsɔɔ mɛi ni heee yeee lɛ yɛ be mli ni amɛyaa shia kɛ shia yɛ sɔɔmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ. (Bɔfoi lɛ Asaji 20:​20, 21) Nakai nɔŋŋ hu onukpai, gbɛgbalɔi kɛ mɛi krokomɛi baanyɛ ni amɛkɛ miishɛɛ atsɔse nanemɛi Odasefoi krokomɛi yɛ sɔɔmɔ nitsumɔ lɛ mli ŋmɛnɛ. Ani onuɔ he akɛ tsɔsemɔ ni tamɔ nɛkɛ he miihia bo? Belɛ, tsɔ gbɛ fɛɛ gbɛ nɔ otao enɛ ni okpɛlɛ nɔ. Ani oji onukpa? Belɛ too gbɛjianɔ ni otsɔse mɛi krokomɛi yɛ sɔɔmɔ lɛ mli yɛ be mli ni bo diɛŋtsɛ lɛ okɛ ekãa nyiɛɔ hiɛ yɛ shiɛmɔ mli lɛ.

Yaa Nɔ Yɛ Ohe Ni Saa Lɛ Mli

19. Mɛni hewɔ esa akɛ wɔsɔle yɛ wɔsɔɔmɔ nitsumɔ lɛ he?

19 Datrɛfoi ni gbálaa gbɔmɔtso mli ni amɛtsaa helai, srɛnkefoi aloo ŋmoŋmologbɔlɔi kɛ mɛi krokomɛi baanyɛ atsɔmɔ mɛi ni he esa jogbaŋŋ kɛtsɔ nii ni amɛyaa nɔ amɛkaseɔ kɛ nilee ni amɛnaa lɛ kɛ nitsumɔ nɔ. Enɛ hu ji anɔkwale yɛ sɔɔlɔi ni ji Kristofoi ahe. No hewɔ lɛ, kwɛ bɔ ni ehe hiaa akɛ Yehowa odasefonyo ni ejɔɔ ehe nɔ lɛ aaatsu nii waa koni eha ehesaa ákɛ sanekpakpa lɛ tsɔɔlɔ lɛ aya hiɛ. Ni akɛni enɛ ji Yehowa nitsumɔ hewɔ lɛ, esa akɛ efee nɔ ni wɔkɛwoɔ wɔsɔlemɔ mli. Kɛ wɔtao Nyɔŋmɔ yelikɛbuamɔ kɛ egbɛtsɔɔmɔ lɛ, wɔbaanyɛ wɔna hekɛnɔfɔɔ akɛ ebaajɔɔ wɔsɔɔmɔ yɛ ekaa naa lɛ nɔ. Taakɛ bɔfo Yohane kɛɛ lɛ: “Nɔ fɛɛ nɔ ni wɔbaa lɛ, wɔnaa yɛ [Yehowa Nyɔŋmɔ] edɛŋ, ejaakɛ ekitai lɛ wɔyeɔ nɔ, ni wɔfeɔ nii ni sa ehiɛ.”​—1 Yohane 3:⁠22.

20. Ákɛ Yehowa Odasefoi lɛ, mɛni ji nɔ ni esa akɛ efee wɔfaishitswaa yɛ be mli ni gbɛjianɔtoo nɛɛ bɛŋkɛɔ enaagbee lɛ?

20 Yɛ be mli ni ŋmɛnɛŋmɛnɛ yiwalɛ nibii agbɛjianɔtoo nɛɛ bɛŋkɛɔ enaagbee lɛ, eba akɛ wɔɔwaje wɔhe waa yɛ sɔɔmɔ lɛ mli. Eba akɛ ‘wɔɔha wɔhiɛ ahi wɔhe nɔ kɛ wɔtsɔɔmɔ lɛ nɔ,’ kɛha wɔ diɛŋtsɛ kɛ mɛi krokomɛi ni buɔ Maŋtsɛyeli lɛ he sane lɛ ayiwalaheremɔ. Hɛɛ, nyɛhaa wɔbɔa mɔdɛŋ fɛɛ ni wɔɔnyɛ ni wɔkɛ hesaa kɛ ekaa atsua nii.b

[Shishigbɛ niŋmai]

a Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, ofainɛ kwɛmɔ Theocratic Ministry School Guidebook kɛ Qualified to Be Ministers (Revised Edition) , ni Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. fee lɛ.

b Ajie kɛjɛ August 1, 1985 Watchtower lɛ mli.

Mɛni Obaakɛɛ?

◻ Kɛfata shiɛmɔ he lɛ, kaselɔi afeemɔ nitsumɔ lɛ biɔ mɛni?

◻ Mɛni hewɔ ehe hiaa waa akɛ ‘wɔɔha wɔhiɛ ahi wɔtsɔɔmɔ lɛ nɔ lɛ’?

◻ Mɛni ji gbɛi komɛi ni wɔɔnyɛ wɔtsɔ nɔ wɔha wɔhesaa yɛ nitsɔɔmɔ mli aya hiɛ lɛ?

◻ Mɛɛ gbɛi anɔ Kristofoi akpeei baanyɛ aye abua wɔ ni wɔhe asa ni wɔfee ekaa hu akɛ Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ he tsɔɔlɔi yɛ?

◻ Mɛni onukpai kɛ Odasefoi krokomɛi ni yɔɔ niiashikpamɔ babaoo lɛ baanyɛ afee yɛ sɔɔmɔ nitsumɔ lɛ he?

[Mfoniri ni yɔɔ baafa 14]

Biblia mli saji ahe mfoniri ni wɔfeɔ yɛ wɔjwɛŋmɔ mli lɛ baanyɛ aye abua bo ni otsɔ tsɔɔlɔ kpakpa

[Mfoniri ni yɔɔ baafa 16]

Teokrase Sɔɔmɔ Skul nɔkwɛlɔ lɛ yeɔ buaa nikaselɔi koni amɛhe asa yɛ Maŋtsɛyeli sɔɔmɔ lɛ mli

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje