Te Nyɔŋmɔ Bɛŋkɛo Ha Tɛŋŋ?
RAPHAEL ni eye afii etɛ lɛ je esɔlemɔ lɛ shishi yɛ gbɛ ni waaa nɛɛ nɔ: “Yehowa oyɔɔ tɛŋŋ?” Yɛ be mli ni wɔsumɔŋ ni onukpai atsɔ gbɛ ni tamɔ nɛkɛ nɔ amɛsɔle lɛ, wɔbaa ŋmɔ yɛ gbekɛ nɛɛ gbekɛbii anifeemɔ yɛ anɔkwayeli mli nɛɛ hewɔ. Anɔkwale lɛ ji akɛ, eka shi faŋŋ akɛ Raphael nuɔ he akɛ ebɛŋkɛ Nyɔŋmɔ. Kɛha lɛ lɛ, Nyɔŋmɔ fe nɔ ko ni ji hewalɛ ko ni etse ehe kɛkɛ. Eji mɔ ko diɛŋtsɛ. Ani Nyɔŋmɔ ji mɔ ni yɔɔ diɛŋtsɛ, ni bɛŋkɛo kpaakpa?
Kwɛ bɔ ni eyɔɔ naakpɛɛ po akɛ mɛi pii ni kɛɔ akɛ amɛheɔ Nyɔŋmɔ nɔ amɛyeɔ lɛ ebɔɔɔ mɔdɛŋ akɛ amɛaakase ehe nii babaoo aloo ni amɛaatsi amɛbɛŋkɛ lɛ! Mɛi komɛi yɛ ni henɔwomɔ su tsiɔ amɛ gbɛ koni amɛkatsi kɛmiibɛŋkɛ Nyɔŋmɔ. Maŋtsɛ David kɛɛ “hewolɔi lɛ, ohiŋmɛii ka amɛhe ni obaa amɛ ashi.” (2 Samuel 22:28) Mɛi krokomɛi hu baa amɛbe shi tsɔ ni amɛsumɔɔɔ ni amɛsusuɔ po akɛ amɛbaanyɛ ni amɛkɛ Nyɔŋmɔ abote wekukpaa ko mli. Nɔ ni he hiaa ni henɔwolɔ lɛ afee ji ni ena su ni tamɔ gbekɛ nɔ̃ ni haa ekpɛlɛɔ saji anɔ. Yesu kɛɛ: “Lɛlɛŋ, miikɛɛ nyɛ akɛ: Kɛji nyɛtsakeee ni nyɛtsɔmɔ tamɔ gbekɛbii bibii lɛ, nyɛboteŋ ŋwɛi maŋtsɛyeli Iɛ mli kwraa.” (Mateo 18:2-4) Ni agbɛnɛ mɛi ni susuɔ akɛ amɛbaa shi kwraa tsɔ lɛ hu baanyɛ ana gbekɛ su ni ŋmɛ Raphael gbɛ ni ha enyɛ ebɛŋkɛ Nyɔŋmɔ ni shishashaomɔ ko kwraa bɛ mli lɛ he sɛɛ.
Shi yɛ be mli ni su ni ja lɛ ji shishijee kpakpa, nɔ ni baaha mɔ anu he akɛ ebɛŋkɛ Nyɔŋmɔ diɛŋtsɛ lɛ, babaoo he miihia. Klɛŋklɛŋ kwraa lɛ, sɔ akɛ mɔ ayoo akɛ eyɛ. Kɛji akɛ okwɛ Nyɔŋmɔ nibɔɔ nitsumɔi ni yɔɔ naakpɛɛ lɛ, ani etsirɛɔ bo koni ojwɛŋ ehe, ojie eyi, ni oda lɛ shi taakɛ lalatsɛ David fee lɛ? Ebi akɛ: “Kɛ mikwɛ oŋwɛi lɛ ni ji owaobii anaa nitsumɔi lɛ, nyɔŋtsere kɛ ŋulamii ni osaa oto lɛ: Mɛni ji adesa, ni ojwɛŋɔ enɔ? Aloo gbɔmɔ bi hu, ni osraa lɛ po?” (Lala 8:4, 5) Kɛ ohe be ni ojwɛŋ Nyɔŋmɔ nibɔɔ he yɛ hiɛsɔɔ mli lɛ, eeewaje suɔmɔ kpaa ni ka okɛ Nyɔŋmɔ teŋ lɛ.
“Nyɛtsia Nyɛbɛŋkɛa Nyɔŋmɔ”
Kɛ akɛ nigbalamɔ dadei loo magnɛt enyɔ fɔ shi ni amɛbɛŋkɛ amɛhe bɔ ni sa lɛ, amɛgbalaa amɛhe. Yɛ anɔkwale mli lɛ, kɛ amɛbɛŋkɛ amɛhe diɛŋtsɛ lɛ, nakai nigbalamɔ lɛ mli waa. Nɔ ko ni tamɔ nakai baanyɛ aba wɔ kɛ Nyɔŋmɔ teŋ wekukpaa lɛ mli, ejaakɛ kaselɔ Yakobo kɛɔ akɛ, “Nyɛtsia nyɛbɛŋkɛɔ Nyɔŋmɔ, ni eeetsi ebɛŋkɛ nyɛ.”—Yakobo 4:8.
Nyɔŋmɔ he nii ni wɔɔ kase lɛ ji gbɛ kome ni hu ‘atsiɔ abɛŋkɛɔ lɛ’ lɛ. (Yohane 17:3) Nyɔmɔ Wiemɔ, Biblia lɛ kasemɔ pɛ nɔ mɔ ko aaatsɔ ni ekase egbɛi, Yehowa, kɛ anɔkwalei ni kɔɔ eyiŋtooi kɛha shikpɔŋ lɛ kɛ esui, tamɔ suɔmɔ, nilee, jalɛ sane kɛ hewalɛ he nii. (Lala 83:19) Obaabi akɛ, ‘Shi nyɛle momo akɛ Nyɔŋmɔ ji Ofe, eja kwraa ni nilee kɛ suɔmɔ eyi lɛ obɔ.’ Shi kɛlɛ, ani no tsɔɔ akɛ oyɛ Nyɔŋmɔ he anɔkwale nilee ni fa? Etsɔɔɔ nakai.
Wiemɔi kɛkɛ ni kɔɔ Nyɔŋmɔ kɛ esui lɛ ahe lɛ baanyɛ afee nɔ ni shishinumɔ bɛ he, titri lɛ kɛji akɛ mɔ ko nyɛɛɛ ekɛ enɛ ato lɛ diɛŋtsɛ eniiashikpamɔ he. Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, te aaafee tɛŋŋ ni mɔ ni afɔ́ lɛ toimulɔ lɛ aaanyɛ anu nɔ ni “gbeewalɛ” kɛ “gbee ni baa shi” ji shishi hu? Te eeefee tɛŋŋ ni enu afilimata bolɔmɔ kɛ hoo ni okpo feɔ lɛ shishi kɛji akɛ ebɛ nɔ ni ebaadamɔ nɔ ekɛ gbeei enyɔ nɛɛ ato he? Nakai nɔŋŋ hu wiemɔ “Nyɔŋmɔ lɛ suɔmɔ ni” lɛ baanyɛ afee nɔ ko tamɔ anɔkwale ko ni yɔɔ wudɔɔ kɛkɛ. (1 Yohane 4:8) Shi bɔni afee ni mɔ anu Nyɔŋmɔ suɔmɔ lɛ shishi diɛŋtsɛ yɛ jwɛŋmɔŋ kɛ henumɔŋ lɛ, esa akɛ mɔ lɛ asusu gbɛ ni atsɔ nɔ ajie nakai suɔmɔ lɛ kpo yɛ adesai ahe lɛ he. (Yohane 3:16) Esa akɛ enyɛ ekɛ Nyɔŋmɔ suɔmɔ lɛ ato lɛ diɛŋtsɛ eniiashikpamɔ he. Lalatsɛ lɛ kɛɛ, “Nyɛsaa nyɛnaa nyɛkwɛa, ni nyɛaana akɛ Yehowa hi.” (Lala 34:9) Yɛ be mli ni mɔ aŋkro lɛ feɔ enɛ lɛ, nɔ ni ebaanyɛ efee nɔŋŋ ji henumɔ ni eeena akɛ ebɛŋkɛ Nyɔŋmɔ he.
Yɛ be mli ni ekwɛɔ etsɛ gãa lɛ, gbekɛ bibioo Larry bi lɛ sane be ko akɛ: “Mile akɛ esa akɛ masumɔ Yehowa fe nɔ fɛɛ nɔ, shi te mafee tɛŋŋ masumɔ lɛ fe bo hu? Minyɛɔ minaa bo, ni miisumɔ bo, shi minaaa Yehowa.” Tsɛ lɛ ha ebi lɛ tsui, ni etsɔɔ mli akɛ henumɔ ni tamɔ nɛkɛ lɛ baa kɛjɛɔ shishijee. Ni ama nɔ mi aha gbekɛ lɛ akɛ yɛ be mli ni ekase nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ Yehowa naakpɛɛ sui kɛ enifeemɔi ahe lɛ, ni agbɛnɛ etsɔ lɛ diɛŋtsɛ eniiashikpamɔ nɔ eyoo Nyɔŋmɔ suɔmɔ lɛ, ebaanyɛ ená ekɛ Yehowa teŋ naanyobɔɔ ko ni mli wa fe mɛi krokomɛi fɛɛ nɔ̃! (Mateo 22:37, 38) Nakai nɔŋŋ ji wɔteŋ mɔ fɛɛ mɔ ni heɔ be ekɛkaseɔ Yehowa Nyɔŋmɔ he nii.
Nɔ Ni Nyɔŋmɔ Ni ‘Aaale Lɛ’ lɛ Tsɔɔ
Yɛ be babaoo mli lɛ, wɔkɛ wiemɔ “lee” tsuɔ nii kɛkɔɔ mɔ ko ni wɔle lɛ loo wɔyoo lɛ yɛ be kuku mli lɛ he. Obaana ni wɔmiikɛɛ akɛ, ‘Kɛji akɛ jeee malemɔ mimaleɔ lɛ, kulɛ makɛɛ akɛ mile lɛ.’ Wɔbaanyɛ wɔkɛɛ nakai po kɛji akɛ wɔhiŋmɛi egba nakai mɔ lɛ nɔ yɛ he ko, aloo akɛ wɔ etsɔɔ lɛ yɛ be ko mli.
Bɔfo Yohane yeɔ ebuaa wɔ koni wɔyoo akɛ Nyɔŋmɔ “lee” tsɔɔ babaoo fe bɛŋkɛmɔ yɛ be kuku ko mli. Susumɔ saji otii ni ajie lɛ kpo yɛ Yohane klɛŋklɛŋ wolo lɛ ni ajɛ mumɔ mli aŋma lɛ mli lɛ ekomɛi ahe. Kɛ wɔɔfo lɛ kuku lɛ, efa ko kɛɔ akɛ: Ni aaale Nyɔŋmɔ lɛ ji ni aasumɔ Nyɔŋmɔ. Ni aaale Nyɔŋmɔ ni asumɔ Nyɔŋmɔ lɛ ji ni aye ekitai anɔ. Etsɔɔ akɛ wɔkanyiɛ yɛ duŋ mli shi moŋ wɔkɛ anɔkwale lɛ anyiɛ. No ji ni wɔnyiɛ Nyɔŋmɔ Wiemɔ kɛ mumɔ lɛ sɛɛ ni wɔkɛ wɔhe akpɛtɛ anɔkwale lɛ he. Akɛni wɔle Nyɔŋmɔ hewɔ lɛ, wɔnyɛɔ wɔbɛŋkɛɔ lɛ yɛ sɔlemɔ mli, kɛ hekɛnɔfɔɔ akɛ eboɔ wɔ toi, ni yɛ hetoohamɔ mli lɛ, eeeha wɔ nibii ni he hiaa wɔ koni wɔnyɛ wɔfee esuɔmɔnaa nii.—1 Yohane 1:5-7; 2:3, 4, 13, 14; 3:19-24; 4:6-8, 13; 5:3, 14, 15.
Eka shi faŋŋ akɛ belɛ Nyɔŋmɔ lee lɛ jeee nɔ ko ni miishɛɛ bɛ mli. Ebiɔ mɔdɛŋbɔɔ babaoo dani anyɛ ale Yehowa Nyɔŋmɔ, ni ana ekɛ wekukpaa ni bɛŋkɛ mli ŋɔɔmɔ. Yɛ anɔkwale mli lɛ babaoo he miihia fe ni aaatsɔ jamɔ nifeemɔi komɛi amli kɛkɛ. Ni asaŋ Nyɔŋmɔ lee lɛ jeee henumɔŋ nɔ ko ni baa trukaa tamɔ bɔ ni “Kristofoi ni afɔ amɛ ehee” lɛ kɛɔ akɛ amɛná lɛ. Lalatsɛ lɛ kɛɛ: “Yehowa, tsɔɔmɔ mi ogbɛ́i lɛ, ha male otempɔŋi lɛ! Ha manyiɛ onɔkwale lɛ mli, ni otsɔɔ mi nii; ejaakɛ bo ji miyiwalaheremɔ Nyɔŋmɔ lɛ, bo gbɛ mikwɛɔ daa nɛɛ.” (Lala 25:4, 5) No hewɔ lɛ, Nyɔŋmɔ “lee” lɛ ji shihilɛ gbɛ kwraa!
Agbɛnɛ hu, yɛ be mli ni ewowɔ ŋaa akɛ “wɔsa wɔnaa wɔkwɛ ni wɔɔna akɛ Yehowa hi” lɛ sɛɛ lɛ, lalatsɛ lɛ tee nɔ ekɛɛ akɛ: “Wii efɔŋ, ni ofee ekpakpa, taomɔ hejɔlɛ ni onyiɛ no sɛɛ!” (Lala 34:9, 15) Shihilɛi lɛ ekomɛi biɔ nifeemɔ ni mli wa koni “awii efɔŋ.”
Akɛ nɔkwɛmɔ nɔ lɛ, Mari etsɔ ehe ‘awɔɔɔ shia’ yɛ 1960 afii lɛ amli, ni eshɛreɔ wii waa diɛŋtsɛ. Enɛ ha etsɔ julɔ, ebɔ ajwamaŋ, efite musu—ekɛ ehe wo ahoshwibɔɔ mli. Yɛ be ni sa mli lɛ ebale Yehowa Odasefoi ni ebayoo akɛ ehe miihia ni efee tsakemɔi yɛ eshihilɛ mli kɛ eeenyɛ ebɛŋkɛ Nyɔŋmɔ. “Mikpa sigaret adekai enyɔ kɛmiiya etɛ ni mishɛreɔ daa gbi lɛ shɛremɔ kɛ tsofai fɔji fɛɛ kɛ nitsumɔ ni mitswa mifai shi yɛ mitsui mli akɛ manyiɛ Yehowa famɔi ni kɔɔ ajwamaŋbɔɔ he lɛ sɛɛ. Mishɛrɛ miwoji fɛɛ ni kɔɔ lamɔi, ŋulamiiaŋkwɛmɔ kɛ mumɔi atsɛmɔ he lɛ mishwie ni mishɛre wɔji amagai kɛ kɛnrɛ ni misuɔ lɛ kɛ mfonirii lɛ fɛɛ mishwie.” Yɛ naagbee lɛ ejɔɔ ehe nɔ eha Nyɔŋmɔ ni eesɔmɔ lɛ lolo kɛbashi ŋmɛnɛ gbi nɛɛ.
Shi ani obaabɔ mɔdɛŋ ni ofee tsakemɔ ni he hiaa lɛ koni obale Nyɔŋmɔ? Eyɛ mli akɛ ekolɛ oshihilɛ gbɛ lɛ jeee nɔ ni ehiii tamɔ Mari nɔ̃ lɛ, shi ehe baahia ni ofee tsakemɔi diɛŋtsɛ. Shi obaanyɛ ona nɔmimaa akɛ Nyɔŋmɔ haaa mɛi ni taoɔ esɛɛgbɛ yɛ anɔkwale mli yɛ heshibaa mli tamɔ gbekɛ ni taoɔ ale esuɔmɔnaa nii ni efee lɛ nine anyɛ shi.
[Mfoniri ni yɔɔ baafa 4]
Bɔ ni ashwɛɔ okɛ aaale Nyɔŋmɔ Iɛ eha mɛi pii miifee tsakemɔi wuji yɛ amɛshihilɛ mli