Israel Kɛ Maji Ni Bɔle Lɛ
YEHOWA kɛɛ Abraham akɛ: ‘Shi Ur ni yɔɔ Mesopotamia lɛ kɛya shikpɔŋ ni matsɔɔ bo lɛ nɔ.’ No mli lɛ, maji yɛ nakai shikpɔŋ lɛ nɔ, ni maji krokomɛi bɔle amɛ.—1Mo 12:1-3; 15:17-21.
Be ni Nyɔŋmɔ webii lɛ shiɔ Ejipt lɛ, amɛle akɛ ekolɛ henyɛlɔi tamɔ “Moab kãkãlɔi lɛ” baate shi awo amɛ. (2Mo 15:14, 15, shn.) Amalekbii, Moabbii, Amonbii, kɛ Amorbii yɛ hei ni amɛbaatsɔ kɛya Shiwoo Shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ. (4Mo 21:11-13; 5Mo 2:17-33; 23:3, 4) Ni amɛkɛ jeŋmaji krokomɛi ni nyɛɔ amɛ baayakpe yɛ shikpɔŋ ni Nyɔŋmɔ ewo shi akɛ ekɛbaahã amɛ lɛ nɔ.
Nyɔŋmɔ kɛɛ esa akɛ Israel ‘ashwie’ jeŋmaji kpawo “ni amɛmli bii lɛ ayi fa babaoo”—Hitbii, Girgashbii, Amorbii, Kanaanbii, Perizbii, Hivbii, kɛ Yebusbii—ní sa hiɛkpatamɔ lɛ. Amɛjeŋba efite kwraa ni amɛjamɔ lɛ esaaa. Nyɔŋmɔi ni amɛjá lɛ ji Baal (ni ehe tɛ akulashiŋi ni afeɔ lɛ tamɔ nuutso), Molek (akɛ gbekɛbii shãa afɔle ahãa lɛ), kɛ nyɔŋmɔyoo Ashtoret (Astarte) ni asusuɔ akɛ ehãa ŋmɔshi nibii baa, ehãa afɔɔ, ni ehãa kooloi shwereɔ hu lɛ.—5Mo 7:1-4; 12:31; 2Mo 23:23; 3Mo 18:21-25; 20:2-5; Koj 2:11-14; La 106:37, 38.
Bei komɛi lɛ, atsɛɔ he ni Nyɔŋmɔ kɛhã Israel lɛ fɛɛ akɛ “Kanaan,” kɛjɛ Sidon kooyigbɛ kɛyashi “Ejipt Nujɔɔ lɛ” naa. (4Mo 13:2, 21; 34:2-12; 1Mo 10:19) Bei komɛi hu lɛ, Biblia lɛ tsĩɔ jeŋmaji srɔtoi, maŋtiasei, loo gbɔmɛi akui ni yɔɔ jɛmɛ lɛ atã. Amɛteŋ mɛi komɛi hi hei pɔtɛi, akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, Filistibii lɛ hi ŋshɔ lɛ naa, ni Yebusbii lɛ hi gɔji ni yɔɔ Yerusalem masɛi lɛ anɔ. (4Mo 13:29; Yos 13:3) Shi sɛɛ mli lɛ, amɛteŋ mɛi komɛi tsake hei ni amɛyɔɔ lɛ.—1Mo 34:1, 2; 49:30; Yos 1:4; 11:3; Koj 1:16, 23-26.
Be ni Israelbii lɛ shiɔ Ejipt lɛ, no mli lɛ ekolɛ, Amorbii lɛ ji mɛi ni yɔɔ hewalɛ waa.a (5Mo 1:19-21; Yos 24:15) No mli lɛ, amɛŋɔ Moabbii ashikpɔŋ ni yɔɔ wuoyigbɛ kɛyaa Arnon nujɔɔ lɛ naa lɛ, eyɛ mli akɛ atsɛɔ shikpɔŋ ni yɔɔ Yordan Faa lɛ sɛɛ lɛ, kɛjɛ Yeriko lɛ, akɛ “Moab ŋa kpataa lɛ.” Amorbii amaŋtsɛmɛi ye Bashan kɛ Gilead hu nɔ.—4Mo 21:21-23, 33-35; 22:1; 33:46-51.
Eyɛ mli akɛ Nyɔŋmɔ yɛ Israelbii lɛ asɛɛ moŋ, shi amɛkpãtãaa nakai maji ni abu amɛ fɔ lɛ fɛɛ ahiɛ kɛmɔɔɔ shi, ni sɛɛ mli lɛ, amɛtsɔ Israel tsɔne. (4Mo 33:55; Yos 23:13; Koj 2:3; 3:5, 6; 2Ma 21:11) Hɛɛ, Nyɔŋmɔ bɔ amɛ kɔkɔ akɛ: “Nyɛkanyiɛa nyɔŋmɔi krokomɛi asɛɛ, nyɛkanyiɛa maji ni bɔle nyɛ lɛ anyɔŋmɔi lɛ ateŋ eko eko sɛɛ.” Fɛɛ sɛɛ lɛ, tsɔne nɛɛ du amɛ.—5Mo 6:14; 13:7.
[Shishigbɛ niŋmaa],[Shishigbɛ niŋmai]
a Tamɔ eji yɛ wiemɔ ni ji “Kanaannyo” lɛ gbɛfaŋ lɛ, abaanyɛ akɛ wiemɔ ni ji “Amornyo” lɛ atsɛ gbɔmɛi akui fɛɛ ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, loo amɛteŋ kuu kome ko.—1Mo 15:16; 48:22.
[Shikpɔŋ he mfoniri ni yɔɔ baafa 11]
(Kɛ́ ootao ona bɔ ni saji nɛɛ ji diɛŋtsɛ lɛ, no lɛ kwɛmɔ wolo lɛ mli)
Jeŋmaji Ni Abaashwie amɛ Kɛjɛ Shiwoo Shikpɔŋ Lɛ nɔ
FOINIKE (D8)
D8 Ashkelon
D9 Gaza
E9 Ashdod
E8 Gat
E9 Gerar
KANAAN (D8)
B10 AMALEKBII
D12 Hazar-Adar (Adar?)
D12 Kadesh (Kadesh-Barnea)
E8 Lakish
E9 Beer-sheba
E10 AMORBII
E11 WUOYIGBƐ
Ɛ4 Dor
Ɛ5 Megido
Ɛ5 Taanak
Ɛ6 Afek
Ɛ6 HIVBII
Ɛ7 YEBUSBII
Ɛ8 Bet-Shemesh
Ɛ8 Hebron (Kiriat-Arba)
Ɛ9 HITBII
Ɛ9 Debir
Ɛ10 Arad (Kanaan nɔ)
Ɛ10 KENBII
Ɛ11 Akrabim
F4 GIRGASHBII
F6 Shekem
F7 PERIZBII
F7 Gilgal
F7 Yeriko
F8 Yerusalem
G2 HIVBII
G2 Dan (Laish)
G3 Hazor
FILISTEA (F2)
Ɛ2 Tiro
F1 Sidon
EDOM (F12)
F11 SEIR
G11 Bozra
AMORBII (SIHON) (G8)
G6 GILEAD
G7 Shitim
G7 Heshbon
G9 Aroer
SIRIA (H1)
G1 Baal-Gad
G2 HIVBII
I1 Damasko
MOAB (H10)
AMORBII (OG) (I5)
G6 GILEAD
H3 BASHAN
H4 Ashtarot
H4 Edrei
AMON (17)
H7 Raba
[Shĩa ŋãi]
H12 ARABIA SHĨA ŊA
[Gɔji]
Ɛ4 Karmel Gɔŋ
Ɛ11 Hor Gɔŋ
G1 Hermon Gɔŋ
G8 Nebo Gɔŋ
[Nui]
D6 Mediterenia Ŋshɔ (Ŋshɔ Wulu)
F9 Ŋoo Ŋshɔ
G4 Galilea Ŋshɔ
[Fai kɛ nui ni hoɔ]
B11 Ejipt Nujɔɔ
F6 Yordan Nujɔɔ
G6 Yabok Nujɔɔ
G9 Arnon Nujɔɔ
G11 Zered Nujɔɔ
[Mfonirii ni yɔɔ baafa 10]
Ninejurɔgbɛ: Amorbii amaŋtsɛ Og ye Bashan nɔ, ni tsinai kɛ toi yɛ jɛmɛ waa
Shishigbɛ: Moab, ni Ŋoo Ŋshɔ lɛ kɛ Yuda ŋa kpataa lɛ yɛ ehiɛgbɛ
[Mfoniri ni yɔɔ baafa 11]
Yehowa fã Israelbii lɛ akɛ, amɛshwie jeŋmaji ni jáa amale nyɔŋmɔi tamɔ Baal, Molek, kɛ nyɔŋmɔyoo Ashtoret (ehe mfoniri nɛ) lɛ kɛje shikpɔŋ lɛ nɔ