Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • be nikasemɔ 30 bf. 186-bf. 189 kk. 4
  • Miishɛɛ ni Anáa yɛ Mɔ Kroko lɛ He

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Miishɛɛ ni Anáa yɛ Mɔ Kroko lɛ He
  • Ná Teokrase Sɔɔmɔ Skul Tsɔsemɔ lɛ He Sɛɛ
  • Saji Ni Tamɔ Enɛ
  • Mɛi Krokomɛi Ahe Miishɛɛ Diɛŋtsɛ ni Wɔɔna
    Wɔ Maŋtsɛyeli Sɔɔmɔ—1991
  • Mɛi Krokomɛi Anibii Ahe Miishɛɛ
    Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1989
  • Bɔ ni Aaafee Aha Sanegbaa Hesaai Aya Hiɛ
    Ná Teokrase Sɔɔmɔ Skul Tsɔsemɔ lɛ He Sɛɛ
  • Mɔdɛŋbɔɔ ní Akɛshɛɔ Tsui lɛ He
    Ná Teokrase Sɔɔmɔ Skul Tsɔsemɔ lɛ He Sɛɛ
Kwɛmɔ Ekrokomɛi Hu
Ná Teokrase Sɔɔmɔ Skul Tsɔsemɔ lɛ He Sɛɛ
be nikasemɔ 30 bf. 186-bf. 189 kk. 4

NIKASEMƆ 30

Miishɛɛ ni Anáa yɛ Mɔ Kroko lɛ He

Mɛni ehe hiaa ni ofee?

Tsɔɔmɔ akɛ osusuɔ mɛi krokomɛi asusumɔi ahe ni oyɛ amɛhilɛ-kɛhamɔ he miishɛɛ.

Mɛni hewɔ ehe hiaa?

Enɛ ji gbɛ kome ni wɔtsɔɔ nɔ wɔkaseɔ suɔmɔ ni Yehowa jie lɛ kpo lɛ, ni ebaanyɛ eye ebua wɔ koni wɔshɛ mɔ ko tsui he.

KƐ́ WƆMIIGBA mɛi krokomɛi Biblia mli anɔkwalei lɛ, ehe miihia ni wɔfee babaoo fe ni wɔɔha amɛjwɛŋmɔ amɔ nɔ ko. Esa akɛ wɔshɛ tsui lɛ he. Gbɛ kome ni wɔɔtsɔ nɔ wɔfee enɛ ji ní wɔná wɔtoibolɔi lɛ ahe anɔkwa miishɛɛ. Wɔbaanyɛ wɔjie nakai miishɛɛ lɛ kpo yɛ gbɛ̀i srɔtoi anɔ.

Susumɔ Jwɛŋmɔ ni Otoibolɔi lɛ Hiɛ lɛ He. Bɔfo Paulo susu he ni atsɔse etoibolɔi lɛ yɛ kɛ bɔ ni amɛsusumɔi ji lɛ ahe. Etsɔɔ mli akɛ: “Yudafoi lɛ, mitsɔ̃ tamɔ Yudanyo miha amɛ, beni afee ni minine ashɛ Yudafoi anɔ; mɛi ni yɔɔ mla shishi lɛ, mitsɔ̃ tamɔ mɔ ko ni yɔɔ mla shishi hu miha amɛ, tsɛ mi diɛŋtsɛ mibɛ mla shishi, beni afee ni minine ashɛ mɛi ni yɔɔ mla shishi lɛ anɔ; mɛi ni bɛ mla lɛ, mitsɔ̃ tamɔ mɔ ko ni bɛ mla miha amɛ, tsɛ mijeee mɔ ko ni bɛ Nyɔŋmɔ mla, shi moŋ miyɛ Kristo mla shishi, beni afee ni minine ashɛ mɛi ni bɛ mla lɛ anɔ. Mitsɔ̃ tamɔ gbedelɔ miha gbedelɔi lɛ, beni afee ni minine ashɛ gbedelɔi lɛ anɔ; mitsɔ̃ mihe nɔ fɛɛ nɔ miha mɛi fɛɛ koni be fɛɛ be ni aaafee lɛ mikɛhere mɛi komɛi ayiwala. Shi sanekpakpa lɛ hewɔ mifeɔ enɛɛmɛi fɛɛ, beni afee ni mi hu maná emli nii lɛ eko.” (1 Kor. 9:20-23) Te wɔɔfee tɛŋŋ ‘wɔtsɔ̃ wɔhe nɔ fɛɛ nɔ wɔha mɛi fɛɛ’ ŋmɛnɛ?

Kɛ́ oná hegbɛ ni okɛna bɔ ni mɛi krokomɛi yɔɔ, kɛ́ be fioo po dani okɛ amɛ gba sane lɛ, no lɛ obaana okadii ni tsɔɔ nɔ ni amɛyɔɔ he miishɛɛ kɛ shihilɛi amli ni amɛyɔɔ. Ani obaanyɛ otsɔɔ nitsumɔ ni amɛtsuɔ? Ani onaa amɛjamɔ mli hemɔkɛyelii ahe odaseyeli ko? Ani nɔ ko yɛ ní haa onaa shihilɛ ni amɛwekui lɛ yɔɔ mli lɛ? Kɛtsɔ nɔ ni obaana lɛ nɔ lɛ, ani obaanyɛ otsake owiemɔ lɛ koni otoibolɔi lɛ aná he miishɛɛ babaoo?

Owiemɔ lɛ ní oooha eŋɔɔ lɛ biɔ ni otsɔ hiɛ osusu nɔ ni obaakɛɛ gbɔmɛi lɛ yɛ oshikpɔŋkuku lɛ mli lɛ he. Yɛ hei komɛi lɛ, mɛi ni eshi amɛmaŋ ni amɛba jɛmɛ lɛ hu fata he. Kɛ́ gbɔmɛi ní tamɔ nakai yɛ oshikpɔŋkuku lɛ mli lɛ, ani ona gbɛ ni mɔɔ shi ni oootsɔ nɔ oye amɛ odase? Akɛni eji Nyɔŋmɔ shwelɛ akɛ “ehere gbɔmɛi fɛɛ yiwala, koni amɛshɛ anɔkwale lɛ lee mli” hewɔ lɛ, ha ni efee oti ni ma ohiɛ akɛ obaawie Maŋtsɛyeli shɛɛ sane lɛ he bɔ ni mɔ fɛɛ mɔ ni okɛkpeɔ lɛ baaná he miishɛɛ.—1 Tim. 2:4.

Bó Toi Jogbaŋŋ. Eyɛ mli akɛ Yehowa le nɔ fɛɛ nɔ moŋ, shi eboɔ mɛi krokomɛi atoi. Gbalɔ Mikaia na ninaa ko ní Yehowa miiwo bɔfoi lɛ hewalɛ ni amɛtsɔɔ amɛjwɛŋmɔ yɛ bɔ ni abaatsu sane ko he nii aha lɛ gbɛfaŋ. No sɛɛ lɛ, Nyɔŋmɔ ŋmɛ bɔfoi lɛ ateŋ mɔ kome gbɛ koni etsu susumɔ ni bɔfo lɛ kɛha lɛ he nii. (1 Maŋ. 22:19-22) Beni Abraham tsɔɔ bɔ ni esusuɔ kojomɔ ni akɛbaaba Sodom nɔ lɛ he lɛ, Yehowa jɛ mɔbɔnalɛ mli ebo lɛ toi. (1 Mose 18:23-33) Yɛ wɔshiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ, te wɔɔfee tɛŋŋ wɔkase Yehowa toiboo he nɔkwɛmɔnɔ lɛ?

Wó mɛi krokomɛi hewalɛ ni amɛtsɔɔ saji amli. Bi sane ko ni sa, ni omɛ fioo bɔ ni sa koni amɛha hetoo. Bó toi jogbaŋŋ. Toiboo ni ooofee oha amɛ lɛ baawo amɛ hewalɛ ni amɛwie yɛ heyeli mli. Kɛ́ hetoo ni amɛhaa lɛ jie nɔ ko ni amɛyɔɔ he miishɛɛ kpo lɛ, tsɔ ŋaa gbɛ nɔ otao mli kɛya shɔŋŋ. Yɛ be mli ni ohaaa sanegbaa lɛ afee sanebimɔi ni okɛmiita amɛdaaŋ lɛ, bɔɔ mɔdɛŋ ni ole amɛ jogbaŋŋ. Jiemɔ amɛyi yɛ amɛsusumɔi lɛ ahewɔ, kɛ́ obaanyɛ ojɛ anɔkwayeli mli ni ofee nakai lɛ. Kɛ́ okɛ amɛ kpãaa gbee po lɛ, jɛɛ mlihilɛ mli ni okpɛlɛ amɛsusumɔi lɛ anɔ.—Kol. 4:6.

Shi kɛlɛ, ehe miihia ni wɔkwɛ jogbaŋŋ bɔni afee ni mɛi krokomɛi ahe miishɛɛ ni wɔyɔɔ lɛ akaha wɔmiifee nɔ ko ni esaaa. Mɛi krokomɛi ahe ní wɔɔsusu lɛ haaa wɔ hegbɛ ni wɔkɛ wɔhe awo amɛteemɔŋ saji amli. (1 Pet. 4:15) Ehe miihia ni wɔkwɛ jogbaŋŋ koni mɔ ko ni esoro ebɔɔ su lɛ akanu miishɛɛ ni wɔyɔɔ yɛ ehe lɛ shishi yɛ gbɛ kroko nɔ. Akɛni miishɛɛ ni anaa yɛ mɛi krokomɛi ahe lɛ tsakeɔ kɛjɛɔ maŋ kome nɔ kɛyaa ekroko nɔ, kɛjɛ gbɔmɔ kome nɔ kɛyaa mɔ kroko po nɔ hewɔ lɛ, sɛɛyoomɔ kpakpa he miihia.—Luka 6:31.

Hesaamɔ yeɔ ebuaa mɔ ko ni efeɔ toibolɔ kpakpa. Kɛ́ wɔnu shɛɛ sane ni wɔkɛhaa lɛ shishi jogbaŋŋ lɛ, ehaa wɔgbɔjɔɔ wɔhe ni wɔboɔ mɛi krokomɛi atoi yɛ gbɛ kpakpa nɔ. Enɛ haa amɛhe jɔɔ amɛ, ni ehaa amɛsumɔɔ ni amɛkɛ wɔ agba sane.

Wɔkɛ woo haa mɛi krokomɛi kɛtsɔ amɛtoi ni wɔboɔ lɛ nɔ. (Rom. 12:10) Etsɔɔ akɛ wɔbuɔ amɛsusumɔi kɛ henumɔi akɛ ehe hiaa. Ebaanyɛ eha amɛbo nɔ ni wɔyɔɔ kɛɛmɔ lɛ toi po jogbaŋŋ. Belɛ, yiŋtoo kpakpa hewɔ ni Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ woɔ wɔ ŋaa ni ‘wɔhe afee oya kɛ ninumɔ, ni wɔhumi shi kɛ wiemɔ’ lɛ.—Yak. 1:19.

Ye Obua Mɛi Krokomɛi ni Amɛya Hiɛ. Mɛi krokomɛi ahe ni wɔsusuɔ lɛ tsirɛɔ wɔ ni wɔyaa nɔ wɔjwɛŋɔ mɛi ni jieɔ miishɛɛ kpo lɛ ahe ni wɔyaa amɛŋɔɔ ekoŋŋ wɔyagbaa amɛ Biblia mli anɔkwalei ni tsuɔ amɛhiamɔ nii ahe nii tɛ̃ɛ lɛ. Kɛ́ oosusu sɛɛsaramɔ ni nyiɛ sɛɛ ni ooofee lɛ he lɛ, susumɔ nɔ ni okase yɛ amɛhe beni otee jɛmɛ klɛŋklɛŋ lɛ he. Saamɔ wiemɔ yɛ saneyitso ni amɛsusuɔ he lɛ he. Maa sɛɛnamɔi ni kɛ okɛtsu nii lɛ, ebaaye ebua lɛ nɔ mi, ni oye obua amɛ ni amɛna bɔ ni amɛbaanyɛ amɛná he sɛɛ kɛjɛ nɔ ni amɛkaseɔ lɛ mli.—Yes. 48:17.

Kɛ́ otoibolɔ lɛ jie sane kpo loo etee sane ko shi ni miihao ejwɛŋmɔ lɛ, buu enɛ akɛ hegbɛ krɛdɛɛ ni oná ni okɛaagba lɛ sanekpakpa lɛ he sane. Nyiɛmɔ Yesu, ni be fɛɛ be lɛ efee klalo akɛ ebaashɛje mɛi ni ehao lɛ amii lɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ sɛɛ. (Mar. 6:31-34) Tsi ohe kɛjɛ kaa ni aaaha okɛ tsabaa aha nɔŋŋ yɛ oyaiyeli mli loo okɛ ŋaawoo ni eyaaa shɔŋŋ aaaha. Enɛ baaha mɔ lɛ anu he akɛ obɛ ehe miishɛɛ kpakpa. Yɛ no najiaŋ lɛ, jiemɔ naanyobɔɔ su kpo. (1 Pet. 3:8) No sɛɛ lɛ, pɛimɔ Biblia kasemɔ woji amli, ni ogba mɔ lɛ saji ni tswaa mɔ emaa shi koni eye ebua lɛ ni etsu eshihilɛ lɛ he nii. Yɛ anɔkwale mli lɛ, kaaha otoibolɔ lɛ he miishɛɛ ni oyɔɔ lɛ miiha oojie eteemɔŋ saji ni egba bo lɛ kpo ootsɔɔ, ja yiŋtoo kpakpa ko ni esa akɛ ofee nakai yɛ.—Abɛi 25:9.

Esa akɛ wɔtsɔɔ akɛ wɔyɛ mɛi ni wɔkɛkaseɔ Biblia lɛ ahe miishɛɛ jogbaŋŋ. Jɛɛ sɔlemɔ mli ni osusu nikaselɔ fɛɛ nikaselɔ hiamɔ nii ahe, ni osaa ohe kɛha nikasemɔ lɛ ní nakai hiamɔ nii lɛ yɛ ojwɛŋmɔ mli. Bi ohe akɛ, ‘Mɛni esa akɛ efee yɛ no sɛɛ koni eya nɔ ni eya hiɛ yɛ mumɔŋ?’ Jɛɛ suɔmɔ mli ni oye obua nikaselɔ lɛ ni enu nɔ ni Biblia lɛ kɛ “tsulɔ anɔkwafo kɛ nilelɔ” lɛ woji lɛ kɛɔ yɛ sane lɛ he lɛ shishi. (Mat. 24:45) Yɛ shihilɛi komɛi amli lɛ, nibii amli ni oootsɔɔ kɛkɛ lɛ faaa. Ekolɛ ehe baahia ni otsɔɔ nikaselɔ lɛ bɔ ni akɛ Biblia mli shishitoo mla ko tsuɔ nii ahaa, ni nyɛfee nɔ ko ni nyɛkɛtsɔɔ bɔ ni akɛtsuɔ nii ahaa.—Yoh. 13:1-15.

Kɛ́ ooye oobua mɛi krokomɛi koni amɛshihilɛi kɛ Yehowa shishitoo mlai akpãa gbee lɛ, no lɛ pɛpɛɛpɛ ŋmɛɛ kɛ jwɛŋmɔ kpakpa he miihia. Esoro he ni mɔ fɛɛ mɔ jɛ kɛ he ni mɔ fɛɛ mɔ bɔɔ mɔdɛŋ yɛ, ni esoro bɔ ni mɔ fɛɛ mɔ yaa ehiɛ ehaa. Okɛ hiɛshikamɔ atsu nii yɛ nɔ ni okpaa gbɛ yɛ mɛi krokomɛi adɛŋ lɛ mli. (Fil. 4:5) Kaanyɛ amɛnɔ ni amɛfee tsakemɔi yɛ amɛshihilɛi amli. Ha Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ kɛ emumɔ lɛ akanya amɛ. Yehowa miisumɔ ni gbɔmɛi ajɛ amɛtsui mli ni amɛsɔmɔ lɛ, jeee yɛ nɔnyɛɛ naa. (Lala 110:3) Tsi ohe kɛjɛ bo diɛŋtsɛ osusumɔi ni ooojie lɛ kpo yɛ yiŋkpɛi ni amɛ diɛŋtsɛ amɛbaafee lɛ he, ni kɛ́ mɛi krokomɛi bi bo ni ofee nakai po lɛ, kwɛmɔ jogbaŋŋ ni okafee yiŋkpɛi oha amɛ.—Gal. 6:5.

Okɛ Yelikɛbuamɔ Diɛŋtsɛ Aha. Eyɛ mli akɛ Yesu susu etoibolɔi lɛ amumɔŋ hilɛ-kɛhamɔ he titri moŋ, shi enu amɛhiamɔ nii krokomɛi lɛ hu he. (Mat. 15:32) Kɛ́ wɔbɛ nii babaoo po lɛ, gbɛ̀i babaoo yɛ ni wɔbaanyɛ wɔtsɔ nɔ wɔye wɔbua.

Mɛi krokomɛi ahe miishɛɛ ni wɔyɔɔ lɛ baatsirɛ wɔ koni wɔsusu amɛhe. Ákɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, kɛ́ kɔɔyɔŋ tsakemɔi lɛ miigba otoibolɔ lɛ naa lɛ, nyɛtea shi nyɛyaa he ni hi loo too gbɛjianɔ koni nyɛtsi nikasemɔ lɛ nyɛto be kroko. Kɛ́ otee jɛmɛ yɛ be ni ehiii mli lɛ, kɛɛmɔ akɛ obaasumɔ ni oba yɛ sɛɛ mli. Kɛ́ akutsoŋnyo loo mɔ ko ni ejie miishɛɛ kpo lɛ he miiye loo eyɛ helatsamɔhe lɛ, ha lɛ wolo ni aŋma nɔ nii loo ŋmaa nɔ ko kuku ko oha lɛ loo yaasara lɛ ni okɛtsɔɔ bɔ ni osusuɔ ehe. Kɛ́ eeehi lɛ, obaanyɛ ohoo nɔ ko fioo ko oyaha lɛ loo oyake lɛ nɔ ko.

Beni Biblia mli nikaselɔi lɛ yaa amɛhiɛ lɛ, amɛbaanyɛ amɛnu he akɛ amɛhe efee shoo akɛni amɛnáaa be ni fa koni amɛkɛ amɛtsutsu nanemɛi lɛ abɔ ekoŋŋ lɛ hewɔ. Okɛ amɛ afee naanyo. Ná be ni okɛ amɛ agba sane yɛ amɛ Biblia mli nikasemɔ lɛ sɛɛ kɛ bei krokomɛi amli. Wó amɛ hewalɛ ni amɛbɔ nanemɛi kpakpai. (Abɛi 13:20) Ye obua amɛ ni amɛya Kristofoi akpeei. Ta amɛ masɛi yɛ nakai henaabuamɔi lɛ ashishi, ni omɔ amɛbii lɛ amli kɛye obua amɛ bɔni afee ni mɔ fɛɛ mɔ aná gbɛjianɔtoo lɛ he sɛɛ kɛmɔ shi.

Jɛɛ Otsui Mli ni Ojie Miishɛɛ Kpo. Mɛi krokomɛi ahe miishɛɛ kpo ni ooojie lɛ jeee nii ni esa akɛ akase dani aná, shi moŋ eji su ni jɛ tsui lɛ mli. Bɔ ni wɔyɔɔ mɛi krokomɛi ahe miishɛɛ lɛ jeɔ kpo yɛ gbɛ̀i srɔtoi anɔ. Ejeɔ kpo yɛ bɔ ni wɔboɔ sane toi kɛ nɔ ni wɔkɛɔ lɛ mli. Ejeɔ kpo yɛ mlihilɛ kɛ mɔ hesusumɔ ni wɔkpãa mli wɔhaa mɛi krokomɛi lɛ amli. Ni kɛ́ wɔfeee nɔ ko loo wɔkɛɛɛ nɔ ko po lɛ, ejeɔ kpo yɛ wɔsu kɛ wɔhiɛ su mli. Kɛ́ wɔsusuɔ mɛi krokomɛi ahe lɛɛlɛŋ lɛ, amɛbaanyɛ amɛna.

Yiŋtoo ni fe fɛɛ hewɔ ni wɔjieɔ miishɛɛ kpo yɛ mɛi ahe ji akɛ, kɛtsɔ no feemɔ nɔ lɛ, wɔkaseɔ suɔmɔ kɛ mɔbɔnalɛ ni wɔŋwɛi Tsɛ lɛ yɔɔ lɛ. Eyeɔ ebuaa kɛgbalaa wɔtoibolɔi lɛ kɛbɛŋkɛɔ Yehowa kɛ shɛɛ sane ni ekɛha ni wɔgbɛ wɔshwã lɛ he. No hewɔ lɛ, yɛ be mli ni okɛ sanekpakpa lɛ haa lɛ, bɔɔ mɔdɛŋ ni ‘okafó onɔ mli, shi moŋ fó onaanyo nɔ mli.’—Fil. 2:4.

BƆ NI OOOFEE OJIE ANƆKWA MIISHƐƐ KPO

  • Kɛ́ mɔ kroko lɛ miiwie lɛ, bó toi. Daa lɛ shi yɛ esusumɔi kɛ ehenumɔi akpo ni ejie lɛ hewɔ. Bi lɛ saji bɔni afee ni onu esusumɔi lɛ ashishi jogbaŋŋ.

  • Beni okɛ mɔ lɛ egba sane sɛɛ lɛ, susumɔ ehe. Kaaha eetsɛ kwraa ni oya eŋɔɔ ekoŋŋ.

  • Gbaa lɛ Biblia mli anɔkwalei ni tsuɔ ehiamɔ nii ahe nii tɛ̃ɛ lɛ.

  • Feemɔ nibii ni okɛye obua lɛ. Susumɔ nɔ ni he baahia lɛ bianɛ kɛ nɔ ni he baahia lɛ be kakadaŋŋ lɛ ahe.

NIFEEMƆI: (1) Dani aaaje asafoŋ kpee shishi lɛ, jiemɔ miishɛɛ kpo otsɔɔ mɔ ko ni eba kpee lɛ. Feemɔ babaoo fe nɔ ni oookɛɛ akɛ “Te oyɔɔ tɛŋŋ?” Bɔɔ mɔdɛŋ ni ole lɛ jogbaŋŋ. Tsɔɔmɔ akɛ osusuɔ ehe. Fɔɔ nakai feemɔ. (2) Kɛ́ okɛ mɔ ko kpe yɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ, jiemɔ miishɛɛ kpo yɛ ehe. Feemɔ babaoo fe odase kɛkɛ ni oooye lɛ. Le lɛ ojogbaŋŋ. Tsakemɔ owiemɔ lɛ kɛ nɔ ni obaafee lɛ mli koni efee nɔ ni sa kɛha nɔ ni obale yɛ mɔ lɛ he lɛ. Taomɔ hegbɛi ni okɛaafee enɛ daa.

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje