Buu-Mɔɔ INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Buu-Mɔɔ
INTANƐT NƆ WOJIATOOHE
Ga
@
  • ɛ
  • ɔ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ̃
  • ã
  • ŋ
  • á
  • BIBLIA
  • WOJI
  • ASAFOŊ KPEEI
  • w81 7/1 yitso 6 bf. 15-19
  • Nyɔŋmɔ Afii Akpe Maŋtsɛyeli Lɛ Ebɛŋkɛ

Vidio ko bɛ kɛhã nɔ ni ohala nɛɛ.

Ofainɛ waa, be ni wɔtaoɔ wɔjie vidio lɛ, wɔná naagba ko.

  • Nyɔŋmɔ Afii Akpe Maŋtsɛyeli Lɛ Ebɛŋkɛ
  • Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1981
  • Saneyitsei Bibii
  • OSƆFOI NI YƆƆ MƆBƆNALƐ NI NUƆ HE AMƐHAA MƆ
Buu-Mɔɔ Eetswa Yehowa Maŋtsɛyeli He Adafi—1981
w81 7/1 yitso 6 bf. 15-19

Fa 7

Nyɔŋmɔ Afii Akpe Maŋtsɛyeli Lɛ Ebɛŋkɛ

64. No hewɔ lɛ, mɛɛ shihilɛ mli nakai kaselɔi ni afɔ amɛ mu ni akɛ blema “kpeebuu” lɛ fee amɛhe mfoniri lɛ yɔɔ, ni mɛɛ hegbɛi amɛnaa mli ŋɔɔmɔ yɛ nakai shihilɛ lɛ mli tamɔ Yesu?

64 Osɔfoyeli ni agbɛnɛ ámɛna lɛ tsɔɔ shidaamɔ hee ni amɛna yɛ “anɔkwa kpeebuu” aloo sɔlemɔtsu, ni jeee gbɔmɛi aniji akɛma shi Yehowa Nyɔŋmɔ ma lɛ he. Etsɔɔ akɛ agbɛnɛ akɛ Nyɔŋmɔ mumɔ lɛ efɔ́ amɛ akɛ osɔfoi taakɛ Hekrɔŋkrɔŋ ni hi shi yɛ blema “kpeebuu” ni Mose ma lɛ fee he mfoniri lɛ. Nakai nɔŋŋ enɛ ji yɛ Osɔfonukpa Yesu Kristo gbɛfaŋ, kɛjɛ be mli ni akɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ fɔ lɛ mu aahu kɛyashi egbele akɛ adesa bɔɔnɔ ni yeɔ emuu lɛ. No hewɔ lɛ amɛhu amɛnaa mumɔŋ shishinumɔ ni tamɔ la ni tsutsu shika kanetso ni akɛfee mfoniri lɛ kpɛɔ haa amɛ lɛ mli gbɛfaŋnɔ yɛ be mli ni amɛyɔɔ shikpɔŋ nɔ lolo yɛ amɛheloo gbɔmɔtsei amli lɛ; ni amɛyeɔ mumɔŋ niyenii ni tsɔɔmɔ aboloi enyɔ ni yɔɔ shika okpɔlɔ lɛ nɔ lɛ feɔ he mfoniri lɛ; amɛsɔleɔ ni amɛkɛ sɔɔmɔ ni mliwa haa Nyɔŋmɔ tamɔ nɔ ni amɛmiisha tsofa-kɛ-ŋma afɔle yɛ shika afɔleshaalatɛ ni yɔɔ kpeebuu lɛ hekrɔŋkrɔŋ lɛ mli lɛ hiɛ.

65. Mɛni ji nɔ ni bɔfo Yohane ŋma yɛ mɛi ni yɔɔ shihilɛ ni akɛ Hekrɔŋkrɔŋ lɛ fee amɛhe mfoniri lɛ mli lɛ emufɔɔ lɛ he?

65 Aŋma yɛ mɛnɛɛmɛi ni yɔɔ mumɔŋ fɔmɔ shihilɛ ni akɛ Hekrɔŋkrɔŋ lɛ fee he mfoniri lɛ ahe akɛ: “Ni nyɛ lɛ, nyɛna mufɔɔ lɛ kɛjɛ mɔ krɔŋkrɔŋ lɛ dɛŋ, ni nyɛle nii fɛɛ. Mɛi ni shishiuɔ nyɛ lɛ ahewɔ miŋmaa nyɛ nii nɛɛ. Ni nyɛ lɛ mufɔɔ ni nyɛna yɛ eŋɔɔ lɛ hiɔ nyɛ mli, ni ehiaaa nyɛ akɛ mɔ ko atsɔɔ nyɛ nii, shi moŋ bɔni emufɔɔ lɛ tsɔɔ nyɛ nii fiaa, ni eji anɔkwale ni ejeee amale, hewɔ lɛ bɔni etsɔɔ nyɛ lɛ, nyɛhia emli.”​—1 Yoh. 2:​20, 26, 27.

66. Mɛni ji nɔ ni bɔfo Paulo ŋma yɛ mɛi ni yɔɔ shihilɛ ni akɛ Hekrɔŋkrɔŋ lɛ fee amɛhe mfoniri lɛ mli lɛ amufɔɔ he?

66 Bɔfo Paulo ŋma ekoŋŋ yɛ mɛi ni yɔɔ osɔfoi amumɔŋ fɔmɔ shihilɛ ni akɛ Hekrɔŋkrɔŋ asa lɛ ni aŋmɛɔ Aaron osɔfoi lɛ agbɛ ni amɛyaa jɛmɛ amɛyasɔmɔɔ lɛ fee amɛhe mfoniri lɛ ahe akɛ: “Shi Nyɔŋmɔ ji mɔ ni haa wɔ kɛ nyɛ fɛɛ fiɔ shi yɛ Kristo [Mɔ Ni Afɔ Lɛ Mu Lɛ] mli, ni efɔ wɔ mu, lɛ nɔŋŋ ni esɔo wɔ naa, ekɛ mumɔ lɛ yibaafɔ̃ɔnɔ̃ ehawɔ yɛ wɔtsuii amli hu.”​—2 Kor. 7:​21, 22.

67. Mɛni ji nɔ ni niŋmalɔ ni mumɔ yɔɔ enɔ lɛ kɛɛ Hebribii ni amɛtsɔmɔ Kristofoi lɛ yɛ nii ni aaaye yɛ afɔleshaalatɛ ko nɔ kɛ agbɛnɛ yɛ afɔleshaa he?

67 Akɛni nɛkɛ 144,000 nɛɛ ji mumɔŋ osɔfoi yɛ ŋwɛi Osɔfonukpa Yesu Kristo shishi hewɔ lɛ, amɛyɛ hegbɛ akɛ amɛyeɔ afɔle ni Yesu Kristo shã yɛ Nyɔŋmɔ “suɔmɔnaa nii” “afɔleshaalatɛ” lɛ nɔ lɛ, ni mɛi ni kpoo Yesu ni amɛheee lɛ amɛyeee akɛ lɛ ji anɔkwa Mesia loo Kristo lɛ bɛ hegbɛ akɛ amɛyeɔ afɔle ni eshã yɛ Nyɔŋmɔ mfoniri-feemɔ mli “afɔleshãalatɛ” lɛ nɔ lɛ eko; Niŋmalɔ ni mumɔ yɔɔ enɔ lɛ baanyɛ akɛɛ Hebri Kristofoi ni heɔ yeɔ lɛ ni henɔwomɔ ko bɛ mli, yɛ Hebribii 13:​10-15 akɛ: “Wɔyɛ afɔleshãalatɛ ko ni mɛi ni sɔmɔɔ yɛ buu lɛ mli bɛ hegbɛ akɛ amɛyeɔ enɔ nii. Ejaakɛ kooŋloi ni osɔfonukpa lɛ ŋɔɔ amɛlá kɛyaa Hekrɔŋkrɔŋ lɛ yɛ esha hewɔ lɛ egbohii lɛ ayashãa yɛ ŋsra lɛ sɛɛ. No hewɔ lɛ Yesu hu, beni afee ni ekɛ lɛ diɛŋtsɛ ela lɛ atsuu maŋ lɛ he lɛ, [Yerusalem] agbo lɛ sɛɛ ena amanehulu lɛ yɛ. No hewɔ lɛ agbɛnɛ nyɛhaa wɔjea kpo kɛyaa eŋɔɔ yɛ ŋsra lɛ sɛɛ ni wɔtere ehorabɔɔ lɛ. Ejaakɛ wɔbɛ maŋ ni kãa shi yɛ biɛ, shi maŋ ni baaba lɛ moŋ sɛɛgbɛ wɔtaoɔ. Belɛ nyɛhaa wɔtsɔa enɔ ni wɔkɛ yijiemɔ afɔle abahaa Nyɔŋmɔ daa; no ji naabui ni jajeɔ egbɛi lɛ ayibii lɛ.”

68, 69. (a) Afɔleshaalatɛ nɔ ni amɛyeɔ nii yɛ Iɛ tsɔɔ akɛ nɛgbɛ amɛyɔɔ yɛ mfoniri-feemɔ mli, ni te fee tɛɛŋ ni amɛtee jɛmɛ? (b) Mɛni ji nɔ ni aŋma aha Roma Kristofoi lɛ ni yeɔ odase akɛ amɛyɛ shidaamɔ ni tamɔ nɛkɛ mli?

68 Akɛni nɛkɛ mumɔŋ osɔfoi bibii nɛɛ yɛ hegbɛ ni jɛ ŋwɛi ni amɛyeɔ afɔleshãa nii ni yɔɔ Nyɔŋmɔ anɔkwa “afɔleshãalatɛ” lɛ nɔ lɛ hewɔ lɛ, enɛ tsɔɔ hu akɛ amɛyɛ shihilɛ ni akɛ kpo lɛ ni akɔɔble afɔleshaalatɛ lɛ yɔɔ jɛmɛ lɛ fee he mfoniri lɛ nɔ lɛ mli. Enɛ ji shihilɛ mli ni Nyɔŋmɔ buɔ amɛ jalɔi loo bem kɛtsɔɔ amɛhemɔkɛyeli ni yɔɔ Yesu Kristo afɔleshaa lɛ mli lɛ nɔ. Beni osɔfonukpa Yesu Kristo ŋɔ efɔleshãa “lá” lɛ jara lɛ ni ebote ŋwɛi Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ ni ekɛ enɛ yaha Yehowa Nyɔŋmɔ tɛ̃ɛ lɛ, kɛkɛ ni kɛjɛ Pentekoste gbi lɛ nɔ yɛ afi 33 Ŋ.B. kɛyaa lɛ, aje shishi akɛ efɔleshãa akɛ adesa ni yeɔ emuu lɛ mli sɛɛnamɔi lɛ bɔi ekaselɔi ni yɔɔ shikpɔŋ nɔ lɛ ahe nitsumɔ yɛ amɛhemɔkɛyeli Iɛ hewɔ. Amɛtsɔ hemɔkɛyeli kɛ hiɛsɔɔ tsui nɔ amɛyɛ Kristo afɔle ni adamɔ Nyɔŋmɔ suɔmɔnaa nii nɔ ashã lɛ. Amɛnaa eshaifaa yɛ nɛkɛ gbɛ nɔ. Akɛni Nyɔŋmɔ kɛ amɛhe eshai faa amɛ ni ebuɔ amɛ akɛ mɛi ni bɛ esha yɛ heloo mli hewɔ lɛ, ebuɔ amɛ jalɔi aloo bem. Nɛkɛ gbɛ nɔ etsɔ ekɛ amɛ ba mfoniri-feemɔ mli kpo lɛ nɔ. Beni afee ni wɔye odase akɛ amɛyɛ shidaamɔ ni tamɔ nɛkɛ lɛ, wɔkaneɔ akɛ:

69 “Wɔheɔ mɔ ni tee wɔ-Nuŋtsɔ Yesu shi kɛjɛ gbohii ateŋ lɛ nɔ wɔyeɔ . . . shi aŋɔ lɛ aha yɛ wɔtɔmɔi lɛ ahewɔ, lɛ atee lɛ shi ekoŋŋ yɛ wɔbembuu hewɔ. Agbɛnɛ akɛ nɔ ni atsɔ hemɔkɛyeli nɔ abu wɔ bem hewɔ lɛ, wɔ kɛ Nyɔŋmɔ teŋ yɛ hejɔlɛ yɛ wɔ-Nuntsɔ Yesu Kristo hewɔ, lɛ enɔ wɔtsɔ ni wɔkɛ hemɔkɛyeli lɛ ena gbɛ hu kɛba duromɔ ni wɔdamɔ mli nɛɛ mli, ni wɔshwaa wɔfɔɔ Nyɔŋmɔ anunyam lɛ ni wɔhiɛ ka nɔ lɛ nɔ. No hewɔ lɛ agbɛnɛ, ni abuwɔ bem yɛ ela lɛ hewɔ lɛ, aaatsɔ enɔ ahere wɔyi wala kɛjɛ mlifu lɛ mli aahu.”​—Rom. 4:24 kɛyashi 5:​2, 9.

70. (a.) Mɛni ji nɔ ni aŋma yɛ Romabii awolo lɛ mli ni maa shihilɛ mli ni amɛyɔɔ ni fɔbuu ko bɛ mli yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ yɛ be mli ni amɛyɔɔ heloo mli lolo lɛ nɔ mi? (b) Ani amɛbaanyɛ amɛtsɔ afɔlei komɛi ni amɛdiɛŋtsɛ amɛaasha nɔ amɛkɛ nɔ ko afata Kristo afɔleshaa lɛ jara lɛ he?

70 Yɛ be mli ni emaa nɔ mi lolo akɛ Nyɔŋmɔ buɔ nɛkɛ mumɔŋ osɔfoi bibii nɛɛ akɛ amɛbɛ esha, amɛbɛ fɔbuu ko yɛ heloo mli yɛ be mli ni amɛyɔɔ shikpɔŋ nɔ lɛ, aŋma akɛ: “Miitsɔ wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo nɔ miida Nyɔŋmɔ shi. Belɛ agbɛnɛ [bɔfo Paulo] mikɛ mijwɛŋmɔŋ sɔɔmɔ Nyɔŋmɔ mla lɛ moŋ, shi mikɛ miheloo sɔmɔɔ esha mla. No hewɔ lɛ agbɛnɛ fɔbuu ko fɔbuu bɛ ni akɛbaabu mɛi ni yɔɔ Kristo Yesu mli (mɛi ni enyiɛɛɛ heloo naa, shi moŋ mumɔ naa amɛnyiɛɔ) lɛ. Ejaakɛ mla ni ji wala kɛ mumɔ mla lɛ ni yɔɔ Kristo Yesu mli lɛ ekpɔmi yɛ esha kɛ gbele mla lɛ dɛŋ.” (Rom. 7:25 kɛyashi 8:⁠2) Nɛkɛ jalɛ shihilɛ ni fɔbuu ko bɛ mli yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ yɛ be mli ni amɛyɔɔ heloo ni yeee emuu ni esha eyi lɛ obɔ lɛ mli lolo nɛɛ mli akɛ blema kpo lɛ ni akɔɔble afɔleshaalatɛ lɛ yɔɔ jɛmɛ ni Aaron osɔfoi lɛ sɔmɔɔ yɛ he lɛ fee he mfoniri lɛ. Amɛnyɛŋ amɛkɛ nɔ ko afata esha he afɔle ni Kristo shã lɛ jara lɛ he kɛtsɔ heloo mli afɔlei komɛi ni amɛ diɛŋtsɛ amɛaashã lɛ nɔ. No hewɔ ni amɛtsɔɔ Kristo nɔ amɛkɛ “yijiemɔ afɔlei” haa Nyɔŋmɔ ni amɛtsuɔ Kristofoi anitsumɔi kpakpai lɛ. Amɛnaa bɔni sɛɛnamɔ ko kwraa bɛ nɔ ni atsɛɔ lɛ ‘Mass afɔlei ni ashaa’ yɛ sɔlemɔi komɛi amli lɛ he lɛ.

71. (a) Nɛgbɛ Kristofoi ni abu amɛ jalɔi lɛ yɔɔ yɛ mfoniri-feemɔ mli? (b) Mɛni ji nɔ ni gbalaa amɛ kɛ ŋwɛi Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ teŋ, ni namɔ gbele gbɛ kɛha amɛ koni amɛnyɛ amɛbote jɛmɛ?

71 Yɛ be mli ni amɛyɔɔ shikpɔŋ nɔ yɛ heloo mli lolo lɛ, nɛkɛ osɔfoi bibii, ni amɛwo jalɛ atadei nɛɛ hu yɛ nakai mumɔŋ fɔmɔ shihilɛ ni akɛ Hekrɔŋkrɔŋ asa lɛ ni yɔɔ tsutsu kpeebuu lɛ loo sɔlemɔtsu lɛ mli lɛ fee he mfoniri lɛ mli. Shi kɛ̃lɛ, tamɔ amɛ Osɔfonukpa Yesu Kristo lɛ, amɛyɛ hiɛnɔkamɔ akɛ amɛbaabote ŋwɛi Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ yɛ heni Nyɔŋmɔ diɛŋtsɛ ta emaŋtsɛsɛi nɔ yɛ lɛ, Nɔ ni tsiɔ amɛ gbɛ bianɛ koni amɛkɛbote anɔkwa Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ mli ji heloo lɛ. Heloo mli ni amɛyɔɔ lolo lɛ. Nɔ ni akɛfee nɛkɛ heloo ni tsiɔ gbɛ nɛɛ he mfoniri ji muhɔɔ lɛ ni akɛ-fo kpeebuu lɛ Hekrɔŋkrɔŋ lɛ kɛ Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ ni shika Kpaŋmɔ Adeka lɛ kɛ Shekina La la yɔɔ jɛmɛ lɛ teŋ lɛ. Yesu Kristo nyiɛ amɛhiɛ kɛtsɔ “muhɔɔ” lɛ mli kɛtee Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ diɛŋtsɛ. Ebote mli akɛ “hiɛnyiɛlɔ” kɛha amɛ kɛtee Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ “ni yɔɔ muhɔɔ lɛ sɛɛ tɔ̃ɔ” lɛ. (Heb. 6:​19, 20) No hewɔ lɛ egbele nɛkɛ gbɛ hee ni kɛ mɔ yaa ŋwɛi shihilɛ mli lɛ naa.

72. Awoɔ osɔfoi bibii 144,000 lɛ hewalɛ ni amɛjie amɛhe kpo akɛ mɛi ni sa akɛ amɛboteɔ mɛni mli, ni yɛ mɛɛ gbɛ nɔ?

72 No hewɔ lɛ akɛɔ nɛkɛ mumɔŋ osɔfoi bibii 144,000 nɛɛ akɛ amɛná ekaa yɛ mɔdɛŋ ni amɛ. bɔɔ koni amɛye odase akɛ amɛsa akɛ amɛboteɔ “muhɔɔ” lɛ mli lɛ kɛtsɔɔ anɔkwale ni amɛyeɔ aahu kɛyashiɔ helooŋ gbɔmɔtsei nɛɛ agbele kɛ agbɛnɛ amɛshitee kɛmiijɛ gbohii ateŋ kɛmiiya wala mli yɛ mumɔŋ lɛ mli. No hewɔ lɛ mɔ ni mumɔ tsirɛ lɛ ni ŋma Hebribii 10:​19-22 lɛ kɛɛ akɛ: “No hewɔ lɛ anyɛmimɛi, akɛ ni wɔyɔɔ ekaa yɛ Yesu lá lɛ hewɔ ni wɔkɛ-aabote Hekrɔŋkrɔŋ lɛ mli, yɛ gbɛ hee ni hiɛ ka ni eje ehawɔ lɛ nɔ, kɛtsɔ muhɔɔ ni ji lɛ diɛŋtsɛ eheloo lɛ mli, ni asaŋ wɔyɛ osɔfonukpa kpeteŋkpele ni yɔɔ Nyɔŋmɔ we lɛ nɔ hewɔ lɛ, nyɛhaa wɔkɛ anɔkwa tsui ababɛŋkɛa yɛ hemɔkɛyeli ni wɔyɔɔ hewalɛ yɛ nɔ lɛ mli.”

73. Kɛ amɛfoŋ kɛtsɔ amɛheloo gbɛtsii nii lɛ mli lɛ mumɔŋ osɔfoi nɛɛ baabote mɛni mli, ni emɛyafee mɛni?

73 Kɛji akɛ amɛtsu amɛshikpɔŋ nɔ nitsumɔi akɛ mumɔŋ osɔfoi bibii lɛ yɛ anɔkwayeli mli kɛbote gbele mli lɛ, ateeɔ amɛ shi kɛbaa wala mli yɛ “klɛŋklɛŋ shitee” lɛ mli, ni tsɔɔ akɛ amɛtsɔ helooŋ gbɛtsii nii ni ji mfonirifeemɔ mli “muhɔɔ” lɛ mli ni abaaha amɛbote ŋwɛi Hekrɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ mli ni amɛya na Nyɔŋmɔ hiɛkalɔ lɛ anunyam ni anyɛɛɛ atsɔɔ mli agbe naa lɛ. Amɛbaaya ehiɛ, jeee ni amɛyafee tamɔ Osɔfonukpa Yesu Kristo, ni amɛkɛ adesa afɔleshãa ni yeɔ emuu jara ayaha, shi moŋ ni amɛkɛ amɛ Osɔfonukpa lɛ ayasɔmɔ ni amɛkɛ Kristo afɔleshãa lɛ mli sɛɛnamɔi aha adesai ni ehia amɛ lɛ. (Kpoj. 20:⁠6) Eyɛ mli akɛ afii akpe yɛ ni amɛkɛ baatsu nii yɛ ŋwɛi akɛ osɔfoi moŋ, shi kɛ̃lɛ, sɛɛyelɔi ko he ebahiaŋ amɛ ni amɛsɔmɔ yɛ amɛsɛɛ. Amɛbaana “wala ni fiteee lɛ hewalɛ” tamɔ amɛ anunyam Osɔfonukpa Kristo lɛ ni amɛbaanyɛ amɛtsu amɛ osɔfoyeli lɛ he nii afi akpe ni sɛɛyelɔi ko kwraa bɛ mli.​—Heb. 7:​16, 24.

OSƆFOI NI YƆƆ MƆBƆNALƐ NI NUƆ HE AMƐHAA MƆ

74. (a) Kristo kpatamɔ afɔle lɛ gbele gbɛ kɛha 144,000 koni amɛna mɛni? (b) Mɛni hewɔ nakai afɔleshaa lɛ baaha Kristo osɔfoyeli afii akpe lɛ afee jɔɔmɔ be aha adesai?

74 Mɛɛ jɔɔmɔ be nakai afii akpe ni ŋwɛi osɔfoyeli nɛɛ kɛbaatsu nii aha adesai eshafeelɔi ni gboiɔ lɛ aaaji aha amɛ po nɛkɛ! Osɔfonukpa lɛ kɛ afɔleshãa ni yeɔ emuu ha Nyɔŋmɔ, jeee kɛha eshishibii osɔfoi 144,000, shi kɛha adesai fɛɛ. Taakɛ osɔfoi bibii nɛɛ ateŋ mɔ kome, Yohane, ŋma afii ohai nyɔŋma kɛ nɛɛhu ni eho nɛ lɛ: “Mibii bibii, miiŋma nyɛ nii nɛɛ koni nyɛkafee esha. Ni kɛ mɔ ko fee esha jiŋŋ, wɔyɛ mlidamɔlɔ yɛ tsɛ lɛ ŋɔɔ. Yesu Kristo, jalɔ lɛ; ni lɛ ji wɔhe eshai lɛ ahe kpatamɔ nɔ̃; shi jeee wɔ nɔ lɛ kɛkɛ he, shi moŋ jeŋ muu lɛ fɛɛ nɔ lɛ hu he.” (1 Yoh. 2:​1, 2) Yesu Kristo kpatamɔ afɔleshãa lɛ gbele gbɛ kɛba 144,000 ni ji osɔfoi bibii lɛ ni amɛyɛ amɛhe kɛjɛ esha kɛ ehe fɔbuu ni kɛ mɔ boteɔ gbele mli lɛ mli, ni amɛkɛ amɛ Osɔfonukpa lɛ ana naanɔ wala yɛ ŋwɛi. Nakai kpatamɔ afɔleshãa lɛ jara wa bɔni ehe aaaba sɛɛnamɔ aha adesa weku muu lɛ fɛɛ; eyɛ kɛha je lɛ he eshai. Taakɛ bɔni Yohane Baptisilɔ lɛ kɛ enine tsɔɔ Yesu Kristo ni abaptisi lɛ lɛ nɔ ni ebo lɛ: “Naa, Nyɔŋmɔ Toobi lɛ ni woɔ je lɛ he esha kɛyaa lɛ!”​—Yoh. 1:​29, NW.

75. (a) Nyɛmɔ ni Kristo yɔɔ ni ekɛyeɔ ebuaa osɔfoi 144.000 lɛ yɛ be mli ni amɛyɔɔ shikpɔŋ nɔ lɛ maa nɔ mi akɛ ebaanyɛ eye ebua namɛi hu? (b) Yɛ asafo babaoo lɛ ni jeɔ amanehulu lɛ mli lɛ esɛɛ lɛ, namɛi hu baana Kristo afɔleshaa lɛ jara lɛ he sɛɛ?

75 Yesu Kristo Osɔfonukpa lɛ nyɛ eye ebua esafo ni ji 144,000 osɔfoi bibii lɛ ni amɛye esha anɔ kunim ni amɛje efɔbuu kɛha gbele lɛ mli. Ebaanyɛ efee nakai nɔŋŋ aha adesai fɛɛ ni eshwɛ lɛ, titri lɛ mɛi ni sumɔɔ ni shweɔ naanɔ wala kɛ henilee kpakpa yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ. Kristo yɛ afii akpe ni ekɛbaafee enɛ. Eesumɔ ni eeshwe ni efee nakai. Osɔfoyeli afii akpe lɛ “yɛ Melkizedek gbɛjianɔ lɛ naa” lɛ efeŋ yaka kɔkɔɔkɔ. Ebaaye ebua mɛi, jeee mɛi ni yɔɔ wala mli lɛ pɛ, “asafo babaoo” lɛ ni jeɔ amanehulu kpeteŋkpele ni kɛ nibii agbɛjianɔtoo nɛɛ baa naagbee lɛ mli lɛ. Ebaaye ebua gbɔmɛi akpekpei akpei abɔ ni anyɛɛɛ akane amɛ ni amrɔ nɛɛ amɛwɔ yɛ amɛgbohii abui amli yɛ shikpɔŋ nɔ lɛ hu. (2 Tim. 4.1; Kpo. 7:​9-15; Bɔf. 24:15) Eŋmɛŋ gbɛ ni efɔleshãa akɛ adesa ni yeɔ emuu lɛ jara ni wa lɛ eko afee efolo ni akɛtsuuu mɛi ni ehia amɛ lɛ ahe nii.

76, 77. (a) Mɛɛ su Yesu jie lɛ kpo yɛ gbɔmɛi ahe yɛ be mli ni eyɔɔ shikpɔŋ nɔ yɛ kaa shishi lɛ, ni mɛni ji nɔ ni enɛ maa nɔ mi yɛ bɔni ekɛ adesai aaaye yɛ esɔfoyeli be afii ekpe lɛ mli? (b) No hewɔ lɛ mɛni hewɔ Yesu Kristo baanyɛ aye ebua mɛi ni akaa amɛ lɛ babaoo lɛ?

76 Be mli ni wɔji eshafeelɔi lɛ beebe ni Kristo bagbo yɛ wɔnajiaŋ.” (Rom. 5:⁠8) Enɛ yeɔ odase akɛ eyɛ mɔbɔnalɛ, na ni anaa mli ahaa mɔ, he ni akɛshaa afɔle su kɛha adesai ni egbee shi, mɛi ni ná esha kɛ gbele akɛ gboshinii kɛjɛ Adam kɛ Hawa mli lɛ. Emli hi, etoɔ etsui shi, emusuŋ shaa lɛ ehaa mɛi, eyeɔ ebuaa mɔ ni enuɔ mɔ shishi yɛ be mli ni eyɔɔ shikpɔŋ nɔ afii nyɔŋmai etɛ kɛ etɛ kɛ fã lɛ. Akɛni lɛ diɛŋtsɛ lɛ eji gbɔmɔ ni ba kaa shishi hewɔ lɛ,​—ebaanyɛ enu adesa shishi, ni enɛ ye ebua lɛ ni eyoo bɔni esa ákɛ akɛ adesai ni esha eyimɔ amɛ obɔ ni amɛyeee emuu lɛ aye aha. Yɛ be mli ni egboɔ akɛ mɔ ni leee esha yɛ sɛŋmɔtso nɔ yɛ Kalvary lɛ, efooo gbɔmɛi ni alaka amɛ lɛ adaaŋ yɛ jɛmɔ kɛ efɔŋ ni amɛfee lɛ lɛ fɛɛ mli. Kɛ́ nɛkɛ eji yɛ be mli ni eyɔɔ shikpɔŋ nɔ yɛ shihilɛi ni ehii kwraa lɛ shishi lɛ, wɔbaanyɛ wɔna nɔmimaa akɛ ebaanyɛ efee nakai nɔŋŋ yɛ esɔfoyeli kɛha adesai afii akpe lɛ mli. Enɛ ji sane mlitsɔɔmɔ ni shɛjeɔ mɔ mii ni niŋmalɔ ni mumɔ yɔɔ enɔ lɛ kɛha:

77 “Ejaakɛ lɛlɛŋ jeee ŋwɛibɔfoi eyeɔ ebuaa, shi moŋ Abraham seshibii eyeɔ ebuaa; no hewɔ lɛ nibii fɛɛ gbɛfaŋ lɛ esa akɛ etamɔ enyɛmimɛi lɛ, koni etsɔ mɔbɔnalɔ kɛ anɔkwa osɔfonukpa yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ, koni ekpa maŋ lɛ yi musu. Ejaakɛ akɛni lɛ diɛŋtsɛ ena amanehulu ni aka lɛ hewɔ lɛ, enyɛɔ eyeɔ ebuaa mɛi ni akaa amɛ lɛ.”​—Heb. 2:​16-18. Okɛto Hebribii 5:​1, 2 he.

78. Mɛni ji nɔ ni Hebribii 5:​7-10 tsɔɔ akɛ Yesu tsɔ mli yɛ jamɔ krɔŋŋ kɛ agbɛnɛ wɔdiɛŋtsɛ wɔ hewɔ?

78 Atsɔɔ nɔ ni Yesu Kristo tsɔ mli beni afee ni eye lɛ diɛŋtsɛ ehe odase akɛ eji osɔfonukpa ni tɔmɔ ko bɛ ehe yɛ shikpɔŋ nɔ kɛha Nyɔŋmɔ jamɔ krɔŋŋ yɛ wɔhewɔ lɛ mli kuku yɛ Hebribii 5:​7-10, yɛ nɛkɛ wiemɔi nɛɛ amli: “Mɔ hu ni eheloo gbii lɛ amli lɛ eŋɔ sɔlemɔi kɛ faikpamɔi ni bolɔmɔ ni naa wa kɛ yaafonui fata he esha afɔle eha mɔ ni yɔɔ hewalɛ ni ekɛ aaahere lɛ kɛaajɛ gbele mli lɛ, ni abo lɛ toi hu, ejaakɛ ebuɔ Nyɔŋmɔ; ni tsɛ Nyɔŋmɔ bi ji lɛ moŋ, shi kɛ̃lɛ ekase toiboo yɛ amanehului ni ena lɛ amli, ni akɛni ehi kɛwulashi hewɔ lɛ etsɔ mɔ mli ni naanɔ yiwalaheremɔ jɛɔ ehaa mɛi fɛɛ ni boɔ lɛ toi lɛ, ejaakɛ Nyɔŋmɔ wolɛ osɔfonukpa yɛ Melkizedek gbɛjianɔ lɛ naa.”

79, 80. (a) “Wala ni fiteee lɛ hewalɛ” ni Kristo yɔɔ lɛ haa enyɛɔ efeɔ mɛni yɛ adesai ahe yɛ esɔfoyeli afii akpe lɛ mli? (b) Mɛɛ Osɔfoyeli Nyɔŋmɔ kitakamɔ lɛ kɛba ni tamɔɔɔ nɔ ni Mla lɛ kɛba lɛ?

79 “Wala ni fiteee lɛ hewalɛ” ni eyɔɔ lɛ baaha enyɛ etsu esɔfoyeli afii akpe lɛ he nii ni sɛɛyelɔi ko bɛ mli ni ekɛwo Nyɔŋmɔ hiɛ nyam kɛyashi naagbee. Ebaanyɛ eye ebua adesai kwraa kɛyashi be mli ni aaajie eshai kɛ toigbalamɔ ni mliwa ni ji gbele ni ekɛbaa lɛ. Ebaanyɛ efee nɔ ni Aaron osɔfoi ni tsara nɔ kɛba babaoo lɛ nyɛɛɛ afee kɔkɔɔkɔ yɛ afii akpe kɛ fã ni amɛkɛtsu amɛ sɔɔmɔ krɔŋkrɔŋ lɛ he nii lɛ. Taakɛ aŋma yɛ Hebribii 7:​23-28 lɛ:

80 “Ni amɛ lɛ, akɛni gbele haaa amɛwo shihilɛ hewɔ lɛ, amɛyi pii amɛye osɔfoi; shi mɔ nɛɛ lɛ, akɛ nɔ ni ehiɔ shi kɛyaa naanɔ hewɔ lɛ, esɔfoyeli lɛ sɛɛ efooo. No hewɔ hu lɛ enyɛɔ mɛi ni tsɔɔ enɔ kɛbaa Nyɔŋmɔ ŋɔɔ lɛ ayiwala ehereɔ kwraa, ejaakɛ eyɛ daa koni edamɔ mli eha amɛ. Ejaakɛ osɔfonukpa ni sawɔ pɛ nɛ; mɔ ni he tse, ni efɔŋ ko bɛ ehe, ni ehe bɛ kpa ko, ni etse ehe kɛjɛ eshafeelɔi ahe, ni awo enɔ aha ekwɔ fe ŋwɛii; mɔ ni ehiaaa lɛ, tamɔ nakai osɔfonukpa lɛ, akɛ gbi fɛɛ gbi lɛ esha lɛ diɛŋtsɛ ehe eshai ahe afɔle tsutsu dani esha maŋ lɛ hu nɔ; ejaakɛ efee enɛ shi kome nyɔŋlo, beni eŋɔ lɛ diɛŋtsɛ ehe esha afɔle lɛ. Ejaakɛ mla lɛ, gbɔmɛi gbedelɔi eŋɔwoɔ osɔfonukpai lɛ, shi kita ni aka yɛ mla lɛ sɛɛ lɛ he wiemɔ lɛ, ewo bi ni eye emuu kɛ yaa naanɔ lɛ osɔfonukpa.”

81. (a) Mɛni hewɔ ni osɔfoi bibii 144,000 lɛ baanyɛ ejie mɔbɔnalɛ kɛ henumɔ loo sane shishinumɔ kpoi atsɔɔ adesai lɛ? (b) “Wala ni fiteee lɛ hewalɛ” ni amɛyɔɔ lɛ baaha amɛnyɛ amɛfee mɛni?

81 Ni mumɔŋ osɔfoi bibii 144,000 lɛ ni “baafee Nyɔŋmɔ kɛ Kristo osɔfoi . . . afii akpe” lɛ hu? (Kpoj. 20:⁠6) . Ojogbaŋŋ, Nyɔŋmɔ jie amɛ eto koni “amɛsubaŋ atamɔ ebi lɛ nɔ.” (Rom. 8:29) Afɔ amɛ ni amɛdara akɛ hii kɛ yei, akɛ adesai, shi eshafeelɔi ni, amɛyeee emuu ni amɛjaaa yɛ atuatsemɔ su ni amɛna kɛjɛ Adam kɛ Hawa mli lɛ hewɔ. No hewɔ lɛ amɛle nɔ ni adesa bɔɔnɔ ni ji eshafeelɔ ni he waaa lɛ ji. Nakai nɔŋŋ hu amɛbaanyɛ amɛfee mɛi ni nuɔ nii ahe haa mɔ kɛ mɛi ni yɔɔ mlihilɛ kɛha adesai eshafeelɔi ni gboiɔ lɛ, tamɔ amɛ Osɔfonukpa Yesu Kristo nɔŋŋ. Nakai amɛji yɛ be mli ni amɛyɔɔ shikpɔŋ nɔ akɛ mumɔŋ osɔfoi lɛ. Nakai nɔŋŋ hu amɛbaafee yɛ be mli ni amɛaana “klɛŋklɛŋ shitee” lɛ mli gbɛfaŋnɔ ni amɛbatsɔmɔ ŋwɛi osɔfoi bibii lɛ. Ehe ebahiaŋ ni amɛgboi ni amɛshi amɛ nitsumɔ lɛ yɛ amɛsɛɛ ni amɛgbeee naa. Dabi, shi akɛni amɛyɔɔ “wala ni fiteee lɛ hewalɛ” lɛ hewɔ lɛ, amɛbaafata amɛ Osɔfonukpa lɛ he ni amɛ kɛ lɛ aya nɔ amɛtsu nitsumɔ ni akɛjieɔ esha kɛyaa lɛ kɛyashi amɛaagbe naa kwaa yɛ emuuyeli mli. Mɛni baajɛ mli aba? Adesai ateŋ mɛi fɛɛ ni sumɔɔ lɛ baafee mɛi ni ámɛna adesa wala ni yeɔ emuu ni esha bɛ mli.

82. Yɛ mɛɛ gbɛ nɔ Kpojiemɔ 21:4 tsɔɔ nɔ ni afii akpe osɔfoyeli Iɛ baanyɛ afee ni yɔɔ naakpɛɛ lɛ mli, ni mɛɛ jeŋ muu fɛɛ nɛkɛ Nyɔŋmɔ baana ekoŋŋ?

82 Nitsumɔ ni yɔɔ naakpɛɛ ni osɔfoyeli nɛɛ baatsu afii akpe ni osɔfoi ni tsɔɔ ŋaa fɔŋ bɛ mli lɛ ji nɔ ni atsɔɔ mli kɛha wɔ yɛ nɛkɛ wiemɔi ni yɔɔ naakpɛɛ nɛɛ amli lɛ: “Ni gbele bɛ dɔŋŋ, ni ŋkɔmɔyeli ko bɛ bolɔmɔ ko kɛ nɔnaa ko hu bɛ dɔŋŋ; ejaakɛ tsutsu nii lɛ eho etee.” (Kpoj. 21:⁠4) Hɛɛ, esha, ni ji “gbele gai” lɛ bɛ dɔŋŋ! Adesai eshafeemɔ ni amɛna akɛ gboshinii kɛjɛ wɔ klɛŋklɛŋ adesai fɔlɔi hesuɔlɔi lɛ aŋɔɔ lɛ baafee nɔ ni abaatsumɔ kɛya kɛ awerɛhoo fɛɛ ni ekɛbaa, kɛ nibii ni gbeɔ Nyɔŋmɔ he guɔ ni ekɛbaa lɛ fɛɛ. Yehowa Ŋwɛi Flooflo Nyɔŋmɔ lɛ baaná jeŋ muu fɛɛ ni mli tse ni yɔɔ krɔŋŋ kɛ krɔŋkrɔŋ ekoŋŋ.

    Ga Woji (1980-2026)
    Shi Mli
    Botemɔ Mli
    • Ga
    • Kɛmaje
    • Bɔ Ni Misumɔɔ Lɛ Mihãa
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Mlai Ni Yɔɔ He
    • Ohe Saji
    • Ohe Saji Lɛ Ahe Gbɛjianɔtoo
    • JW.ORG
    • Botemɔ Mli
    Kɛmaje