درس ۴۱
ارائهٔ مطالب به نحوی قابل درک
هنگام ارائهٔ هر مطلبی، مهم است که آن را به گونهای بیان کنید که برای شنونده قابل درک باشد. بدین شکل چه هنگام سخنرانی، چه هنگام صحبت با شخصی که شاهد یَهُوَه نیست میتوانید بهتر با مخاطبتان ارتباط برقرار کنید.
سخنی قابل درک چند خصوصیت دارد. برخی از این خصوصیات در درس ۲۶ با عنوان «ترتیب منطقی مطالب» بررسی شده است. شماری دیگر در درس ۳۰ با عنوان «توجه و علاقه به مخاطب» مورد بررسی قرار گرفته است. در این درس، به چند نکتهٔ دیگر خواهیم پرداخت.
سخنان ساده و سبک بیان ساده. سخنان ساده و جملات کوتاه ابزاری بسیار مفید برای برقراری ارتباط با دیگران است. سخنرانی عیسی در بالای کوه، نمونهٔ عالی سخنرانیای است که هر کس با هر پیشینهٔ قومی میتواند آن را درک کند. گفتههای عیسی در این سخنرانی شاید برای برخی جدید باشد، اما برای همه کاملاً قابل درک است؛ زیرا عیسی در مورد موضوعهایی صحبت کرد که برای همهٔ ما اهمیت دارد. برای مثال، او اشاره کرد که چه چیز ما را سعادتمند میکند، چگونه روابطمان را با دیگران بهبود بخشیم، چگونه با نگرانیها سر کنیم و چگونه از زندگیای پرمفهوم و هدفمند برخوردار گردیم. به علاوه، او افکار خود را با زبانی ساده بیان کرد. (مَتّی بابهای ۵-۷) البته کتاب مقدّس حاوی سخنرانیهای دیگری نیز است که طول و ساختار جملات آنها بسیار متنوع است. به هر حال، هدف باید این باشد که سخنرانی به نحوی ساده و قابل درک بیان شود.
حتی وقتی میخواهید موضوعی عمیق را توضیح دهید، چنانچه آن را به سبکی ساده بیان کنید، درک مطلب برای شنوندگان آسانتر میشود. حال چگونه میتوانید موضوعی را به نحوی ساده بیان کنید؟ شنوندگان را با جزئیات غیرضروری سردرگم نکنید. مطالب را به نحوی دستهبندی و مرتب کنید که نکات اصلی سخنرانی برجسته شود. در انتخاب آیات اصلی سخنرانی نیز بسیار دقت کنید. بهسرعت از این آیات نگذرید، بلکه آنها را بخوانید و توضیح دهید. همچنین نکتهای خوب و مفید را زیر انبوه کلمات دفن نکنید.
هنگام تدریس کتاب مقدّس نیز همین اصول را به کار گیرید. به توضیح همهٔ جزئیات نپردازید، بلکه به شاگرد کمک کنید که اصول مهم هر قسمت را بهروشنی درک کند. او جزئیات دیگر را در مطالعات شخصی خود و در جلسات جماعت خواهد آموخت.
برای ارائهٔ مطلب به نحوی ساده، آمادگی قبلی اهمیت بسیار دارد. اگر میخواهید مطلبی را به شکلی قابل فهم به کسی توضیح دهید، باید خودتان آن را بهخوبی درک کرده باشید. وقتی موضوعی را بهخوبی درک کرده باشید میتوانید با دلایلی منطقی و با کلمات خود آن را توضیح دهید.
کلمات و عبارات ناآشنا را توضیح دهید. گاه برای بیان مطلبی به نحوی ساده و قابل فهم لازم است کلمات و عبارات ناآشنا را برای شنونده توضیح دهید. باید در نظر داشته باشید که مطالبی وجود دارد که مخاطبتان از آن آگاهی ندارد، در عین حال نباید هوش و ذکاوت او را دست کم بگیرید. مطالعات شما در کتاب مقدّس شاید سبب شود از کلمات و عباراتی استفاده کنید که برای شنوندهتان غریب باشد. کسانی که با شاهدان یَهُوَه ارتباط نزدیک ندارند، بدون توضیحات لازم متوجه نخواهند شد که ‹باقیماندگان،› «غلام امین و دانا،» ‹گوسفندان دیگر› و ‹گروه عظیم› به گروهی از مردم اشاره دارد. (روم ۱۱:۵؛ مت ۲۴:۴۵؛ یو ۱۰:۱۶؛ مکا ۷:۹) همچنین اگر شخصی با سازمان شاهدان یَهُوَه آشنا نباشد متوجه نخواهد شد منظور از «مبشّر،» «پیشگام،» «سرپرست سیّار» و «مراسم یادبود» چیست.
کلمات و عباراتی نیز در کتاب مقدّس وجود دارد که برخی مردم از آنها بسیار استفاده میکنند، اما مفهوم صحیح آنها را نمیدانند. لازم است این گونه کلمات و عبارات را نیز برای آنان توضیح دهیم. برای بسیاری از مردم «حارمَگِدون» به یک جنگ اتمی اشاره دارد. برخی شاید «پادشاهی خدا» را به موقعیتی در دل انسان یا چیزی در آسمان مربوط بدانند، اما ندانند که در واقع یک حکومت است. یا وقتی به «روح» اشاره میکنید، شاید آن را وجودی نادیدنی در بدن انسان بدانند که پس از مرگ شخص، به حیات خود ادامه میدهد. همچنین میلیونها نفر آموختهاند که «روحالقدس» یک شخص و بخشی از تثلیث است. به علاوه، از آنجا که بسیاری از مردم دیگر توجهی به معیارهای اخلاقی کتاب مقدّس ندارند، گاه حتی باید توضیح دهید مفهوم این آیه در کتاب مقدّس چیست که میگوید: «از اعمال نامشروع جنسی بگریزید.»—۱قر ۶:۱۸.
کسانی که با کتاب مقدّس آشنایی ندارند، وقتی میگوییم «پولُس میگوید،» یا «لوقا میگوید،» شاید متوجه نشوند ما از چه کسانی نقلقول میکنیم. پس گاه بجاست هنگام نقلقول از این افراد توضیح دهید که در مورد یکی از رسولان عیسی یا یکی از نگارندگان کتاب مقدّس صحبت میکنید.
امروزه اکثر مردم با واحدها یا رسومی که در کتاب مقدّس بدانها اشاره شده است، آشنا نیستند و هنگام صحبت از آنها باید توضیحاتی نیز به آن بیفزایید. برای مثال، اگر بگویید که طول کشتی نوح ۳۰۰ ذراع، عرض آن ۵۰ ذراع و ارتفاع آن ۳۰ ذراع بود، اغلب متوجه ابعاد کشتی نمیشوند. (پیدا ۶:۱۵) اما اگر ابعاد کشتی را با طول و عرض و ارتفاع ساختمان یا مکانی آشنا مقایسه کنید، مخاطبتان فوراً متوجه ابعاد آن خواهد شد.
توضیحات لازم را در اختیار مخاطب قرار دهید. برای آن که مطلبی برای مخاطبتان روشن شود، گاه تنها اشاره به معنی کلمات و عبارات کافی نخواهد بود. در زمان عِزرا وقتی لاویان در اورشلیم شریعت را برای مردم میخواندند، توضیحاتی نیز در اختیار آنان میگذاشتند. لاویان برای آن که مردم قوانین شریعت را بهخوبی درک کنند، شریعت را تفسیر میکردند و توضیح میدادند که مردم چگونه میتوانند قوانین آن را در شرایط خاص زمان خود به کار گیرند. (نح ۸:۸، ۱۲) به همین سان، شما نیز آیاتی را که برای شنوندهتان میخوانید توضیح دهید و ارزش عملی آن را مشخص کنید.
عیسی پس از مرگ و رستاخیزش، به شاگردانش توضیح داد که آنچه برایش پیش آمد، تحقق نبوّتهای کتاب مقدّس بود. او تأکید کرد که آنان موظفند این وقایع را که شاهدش بودند، به دیگران بگویند. (لو ۲۴:۴۴-۴۸) شما نیز هنگام بررسی مطلبی، اگر برای مخاطبتان توضیح دهید که چگونه میتواند زندگی خود را با آن هماهنگ سازد، آن مطلب را بهتر درک خواهد کرد.
نقش وضعیت دل. البته حتی اگر توضیحات شما ساده و قابل فهم باشد، شاید شخص به دلایلی دیگر، مطلب را درک نکند. اگر دل شخص پذیرا نباشد، همچون سدّی مانع میشود که مفهوم سخنان شما را درک کند. (مت ۱۳:۱۳-۱۵) کسانی که به هیچ وجه نمیخواهند به چیزی غیر از امور مادی فکر کنند، امور معنوی برایشان احمقانه است. (۱قر ۲:۱۴) پس اغلب بهتر است گفتگوی خود را با کسی که چنین روحیهای از خود نشان میدهد، پایان دهید و در موقعیتی دیگر با او صحبت کنید.
برخی نیز شاید به خاطر شرایط سخت زندگیشان دلی پذیرا نداشته باشند. اگر در چند نوبت در مورد کلام خدا با آنان صحبت کنید، چه بسا حقایق آن، دلشان را نرم سازد. وقتی عیسی به رسولانش گفت که او را شلاق خواهند زد و خواهند کشت، آنان متوجه حرف او نشدند. چرا؟ زیرا انتظار چنین وقایعی را نداشتند و نمیخواستند سَرورشان با چنین زجر و آزاری مواجه شود! (لو ۱۸:۳۱-۳۴) اما پس از مدتی ۱۱ تن از رسولان با عمل به تعالیم عیسی نشان دادند که مفهوم آن سخنان را درک کردهاند.
نقش نمونهای خوب. برای کمک به مردم در درک کلام خدا به غیر از آنچه میگوییم، اعمال و رفتارمان نیز اهمیت بسیار دارد. بسیاری از افراد وقتی در مورد نخستین مرتبهای که در سالن جماعت شاهدان یَهُوَه حضور داشتند صحبت میکنند، بیش از هر چیز محبت برادران و خواهران را به خاطر میآورند، نه آنچه را که شنیدند. به همین شکل، در خدمت موعظه نیز مردم با دیدن چهرههای شاد ما با دلی پذیراتر به تعالیم کتاب مقدّس گوش میدهند. دیدن محبت و توجه شاهدان یَهُوَه به یکدیگر و به دیگران هنگام رویارویی با مصیبت یا فاجعه، سبب شده است که برخی به این نتیجه برسند که دین شاهدان یَهُوَه دین حقیقی است. از این رو، وقتی تلاش میکنید دیگران را در درک تعالیم کتاب مقدّس یاری رسانید، به شیوهٔ بیان خود و نمونهای که از خود به جا میگذارید، بهخوبی دقت کنید.