انتخاب کلمات صحیح

کلمات ابزاری پرقدرت برای ارتباط با دیگران است.‏ ما می‌توانیم از این ابزار برای مقصودی خاص استفاده کنیم،‏ اما برای این منظور باید در انتخاب کلمات بسیار دقت کنیم.‏ کلمه‌ای که در یک موقعیت کاملاً مناسب است،‏ شاید در موقعیتی دیگر تأثیری ناخواسته بر شنونده بگذارد.‏ حتی کلمه‌ای زیبا یا پرمعنا اگر در جای نامناسب به کار رود،‏ چه بسا برای شنونده ‹سخنی تند› به شمار رود.‏ استفادهٔ نامناسب از چنین کلماتی شاید تنها از روی بی‌فکری و بی‌ملاحظگی باشد.‏ بعضی واژه‌ها دو معنا دارد و یکی از آن معانی،‏ زننده یا تحقیرآمیز است.‏ (‏امث ۱۲:‏۱۸؛‏ ۱۵:‏۱‏)‏ اما «سخن نیکو،‏» یعنی سخن تشویق‌آمیز،‏ دل شنونده را شادمان می‌سازد.‏ (‏امث ۱۲:‏۲۵‏)‏ انتخاب کلمات مناسب حتی برای افراد عاقل و خردمند نیز مستلزم تلاش بسیار است.‏ کتاب مقدّس اشاره می‌کند که سلیمان از اهمیت انتخاب «کلمات پسندیده» و «سخنان درست» آگاه بود.‏—‏جا ۱۲:‏۱۰‏.‏

در برخی زبان‌ها کلمات و عباراتی که برای مخاطب قرار دادن شخصی مسن‌تر یا صاحب اختیار به کار می‌رود با کلمات و عباراتی که برای مخاطب قرار دادن همسالان،‏ هم‌رتبگان یا جوان‌ترها به کار می‌رود،‏ متفاوت است.‏ بی‌توجهی به این رسوم خلاف ادب محسوب می‌شود.‏ همچنین مناسب نیست که اصطلاح محترمانه‌ای را که تنها در خطاب به دیگران به کار برده می‌شود،‏ برای خود به کار بریم.‏ گاه معیارهای کتاب مقدّس برای ابراز ادب و احترام،‏ از رسوم محلّی و معیارهایی که قانون مشخص کرده است،‏ بالاتر است.‏ کتاب مقدّس مسیحیان را ترغیب می‌کند که ‹همه گونه انسان‌ها را حرمت گذارند.‏› (‏۱پطر ۲:‏۱۷‏)‏ کسانی که از صمیم دل چنین می‌کنند،‏ با همهٔ افراد از هر سنی که باشند با احترام صحبت می‌کنند.‏

البته بسیارند کسانی که به معیارهای مسیحی پای‌بند نیستند و از کلماتی رکیک و زننده استفاده می‌کنند.‏ شاید آنان تصوّر می‌کنند که استفاده از کلمات رکیک به گفته‌هایشان حالت تأکید می‌دهد.‏ گاه نیز به دلیل محدود بودن دایرهٔ لغاتشان از این کلمات استفاده می‌کنند.‏ ترک این عادت برای کسانی که با معیارهای یَهُوَه آشنا می‌شوند،‏ شاید دشوار باشد،‏ اما غیرممکن هم نیست.‏ روح خدا قدرت چنین تغییری را در شخص ایجاد می‌کند.‏ اما شخص باید همچنین مایل باشد که دایرهٔ لغات خود را با کلماتی خوب و مناسب گسترش دهد؛‏ یعنی با کلماتی بناکننده که به شنوندگان فایده رساند.‏ سپس این کلمات را مرتب به کار ببرد.‏—‏روم ۱۲:‏۲؛‏ افس ۴:‏۲۹؛‏ کول ۳:‏۸‏.‏

انتخاب کلمات قابل فهم.‏ یک شرط اساسی در داشتن بیانی خوب،‏ استفاده از کلماتی است که به‌آسانی قابل فهم باشد.‏ (‏۱قر ۱۴:‏۹‏)‏ اگر از کلماتی استفاده کنید که فهم آن برای شنونده دشوار باشد،‏ مثل آن است که به زبانی دیگر با او صحبت می‌کنید.‏

برخی کلمات تخصصی برای حرفه‌ای خاص به کار برده می‌شود و افرادی که به آن حرفه اشتغال دارند،‏ آن‌ها را زیاد به کار می‌برند.‏ اما اگر شما این کلمات را در موقعیتی دیگر به کار برید،‏ شنونده شاید متوجه مفهوم آن‌ها نشود.‏ به علاوه،‏ حتی اگر از کلمات معمولی و روزمره استفاده کنید،‏ اما با پرداختن بیش از حد به جزئیات،‏ موضوع را پیچیده کنید،‏ چه بسا باعث شوید که شنونده دیگر به سخنانتان توجه نکند.‏

سخنرانانِ باملاحظه کلماتی به کار می‌برند که حتی برای کسانی که از تحصیلات چندانی برخوردار نیستند نیز قابل درک باشد.‏ این سخنرانان با الگو قرار دادن یَهُوَه رعایت حال این «نیازمندان» را می‌کنند.‏ (‏مز ۷۲:‏۱۲،‏ ۱۳‏)‏ حتی اگر ضروری باشد که سخنران از واژه‌ای ناآشنا استفاده کند،‏ باید آن را در جملاتی ساده به کار گیرد تا مفهوم آن روشن شود.‏

کلمات ساده‌ای که به‌خوبی انتخاب شده باشد،‏ تأثیر پیام ما را بیشتر می‌کند.‏ درک جملات ساده و کوتاه آسان است.‏ با این حال،‏ برای آن که سخنان ما حالت بریده‌بریده پیدا نکند،‏ می‌توانیم گاه مابین جملات کوتاه،‏ جملاتی بلندتر بگنجانیم.‏ اما برای نکاتی که می‌خواهید در ذهن شنونده بماند،‏ بهتر است از کلمات ساده و جملات کوتاه استفاده کنید.‏

انتخاب کلمات دقیق و متنوع.‏ کلمات خوب بسیار است.‏ پس به جای آن که برای موقعیت‌های مختلف از کلماتی مشابه استفاده کنید،‏ کلماتی متنوع به کار برید.‏ بدین سان سخنانتان هم پرمفهوم و هم دلنشین خواهد شد.‏ چگونه می‌توانید دایرهٔ لغات خود را افزایش دهید؟‏

هنگام خواندن مطلبی،‏ کلماتی را که به‌درستی درک نمی‌کنید،‏ علامت‌گذاری کنید و معنای آن را در لغتنامه بیابید.‏ برخی از آن‌ها را انتخاب کنید و سعی کنید در موقعیت مناسب به کار گیرید.‏ دقت کنید که آن کلمات را درست تلفظ کنید و در مضمونی به کار برید که مفهوم آن‌ها قابل درک باشد و حواس شنونده را پرت نکند.‏ افزایش دایرهٔ لغات،‏ در سخنانتان تنوع ایجاد می‌کند.‏ اما باید توجه داشت که اگر کلمات را درست تلفظ نکنید یا در جای اشتباه به کار گیرید،‏ شاید چنین برداشت شود که نمی‌دانید در مورد چه چیز صحبت می‌کنید.‏

هدف از افزایش دایرهٔ لغات این است که اطلاعات را به نحوی دقیق به شنوندگان انتقال دهیم،‏ نه این که آنان را تحت تأثیر قرار دهیم.‏ جملات پیچیده و استفاده از عبارات بلند بجای کلمات ساده،‏ سبب می‌شود که توجه شنوندگان به سخنران جلب شود،‏ نه به سخنانش.‏ ما می‌خواهیم اطلاعاتی پرارزش در اختیار دیگران قرار دهیم و به نحوی آن را ارائه دهیم که از شنیدن آن لذّت ببرند.‏ در امثال آمده است:‏ «زبان حکیمان معرفت را دل‌انگیز می‌سازد.‏» (‏امث ۱۵:‏۲‏)‏ استفاده از کلمات خوب،‏ یعنی کلماتی بجا که به‌آسانی قابل فهم باشد،‏ شنونده را به شوق می‌آورد و او را خسته و کسل نمی‌کند.‏

همچنان که گنجینهٔ لغات خود را غنی‌تر می‌سازید،‏ تلاش کنید کلمات را بجا و درست به کار برید.‏ کلمات مترادف اغلب در مفهوم،‏ اندکی با هم تفاوت دارند و در موقعیت‌های مختلف به کار برده می‌شوند.‏ اگر این را تشخیص دهید،‏ می‌توانید با وضوح بیشتری پیام خود را به شنوندگان انتقال دهید و با سخنی نابجا آنان را نرنجانید.‏ توجه کنید افرادی که بیانی خوب دارند از چه کلماتی استفاده می‌کنند.‏ در برخی لغتنامه‌ها در مقابل هر کلمه،‏ هم واژه‌های مترادف آن قرار داده شده است،‏ هم واژه‌های متضاد آن.‏ بدین سان می‌توانید برای بیان نکتهٔ مورد نظرتان کلمات و عبارات متنوعی بیابید که با تفاوتی ظریف مفهومی مشابه را می‌رسانند.‏ این به‌ویژه زمانی مفید است که در پی واژه‌ای مناسب برای موقعیتی خاص هستید.‏ پیش از آن که کلمه‌ای به گنجینهٔ لغات خود بیفزایید،‏ دقت کنید که معنای آن چیست،‏ چگونه تلفظ می‌شود و در چه موقعیت‌هایی می‌توان آن را به کار برد.‏

برای ایجاد تصویری دقیق‌تر در ذهن شنونده،‏ می‌توانید به جای استفاده از کلماتی با مفهوم کلّی،‏ از کلماتی با مفهوم خاص استفاده کنید.‏ مثلاً شاید در گفتارتان بگویید:‏ «در آن زمان،‏ بسیاری از مردم بیمار شدند.‏» اما چقدر دقیق‌تر است که مشخص کنید منظور از «آن زمان،‏» «بسیاری از مردم» و «بیمار شدند» چیست!‏ مثلاً می‌توانید مشخصاً بگویید:‏ «بعد از جنگ جهانی اول،‏ در عرض چند ماه،‏ حدود ۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر به دلیل ابتلا به آنفولانزای اسپانیایی جان خود را از دست دادند.‏» برای این منظور به اطلاعاتی دقیق و انتخاب کلماتی دقیق نیاز دارید.‏

با انتخاب کلمات مناسب،‏ نیاز به زیاده‌گویی ندارید.‏ زیاده‌گویی سبب می‌شود که شنونده رشتهٔ کلام را از دست بدهد.‏ از طرف دیگر،‏ ساده‌گویی درک مطلب و به خاطر سپردن آن را برای شنونده آسان‌تر می‌کند.‏ همچنین مانع می‌شود که شنونده از سخنانتان برداشتی اشتباه کند.‏ شیوهٔ آموزش عیسی مسیح نیز به دلیل کلمات ساده‌ای که به کار می‌برد،‏ فوق‌العاده مؤثر بود.‏ ما نیز باید او را سرمشق قرار دهیم.‏ (‏به نمونه‌هایی که در مَتّی ۵:‏۳-‏۱۲ و مَرقُس ۱۰:‏۱۷-‏۲۱ آمده است،‏ توجه کنید.‏)‏ تمرین کنید که منظور خود را با کلمات دقیق و مناسب،‏ به کوتاه‌ترین شکل ممکن بیان کنید.‏

انتخاب کلماتی پراحساس،‏ تشدیدکننده و دلنشین.‏ همچنان که دایرهٔ لغات خود را گسترش می‌دهید،‏ تنها در پی کلمات جدید نباشید،‏ بلکه کلماتی را به خاطر بسپارید که دارای خصوصیاتی ویژه هستند.‏ همچون افعالی برای بیان شدّت بیشتر؛‏ صفت‌های دلنشینی که به سخنانتان جذابیت بخشد؛‏ و اصطلاحاتی که به کلامتان گرمی و ملاطفت دهد و نشانگر خلوص نیّتتان باشد.‏

کتاب مقدّس مملو از کلماتی پرمحتوا است.‏ یَهُوَه از طریق عاموس نبی چنین تأکید کرد:‏ «نیکویی را بجویید و نه بدی را .‏ .‏ .‏ از بدی نفرت کنید و نیکویی را دوست بدارید.‏»‏ (‏عا ۵:‏۱۴،‏ ۱۵‏)‏ سموئیل نبی به شائول پادشاه گفت:‏ «امروز خداوند پادشاهی اسرائیل را از تو پاره کرده.‏»‏ (‏۱سمو ۱۵:‏۲۸‏)‏ یَهُوَه هنگامی که با حِزْقیال صحبت می‌کرد،‏ با عباراتی تکان‌دهنده گفت:‏ «تمامی خاندان اسرائیل سرسخت و گستاختند.‏»‏ (‏حز ۳:‏۷‏)‏ یَهُوَه برای تأکید بر جدّیت خطاهای اسرائیلیان گفت:‏ «آیا انسان از خدا می‌دزدد؟‏ اما شما از من می‌دزدید!‏»‏ (‏ملا ۳:‏۸‏)‏ دانیال هنگام شرح استواری شَدرَک،‏ میشَک و عَبِدنِغو که از پرستش تمثال نَبُوکدْنَصَّر پادشاه سر باز زدند،‏ با زبانی توصیفی و گویا اشاره کرد که پادشاه ‏«از خشم مملو گردید»‏ و دستور داد که آنان را ببندند و به میان «کورهٔ آتشِ سوزان»‏ بیفکنند.‏ دانیال برای مشخص کردن درجهٔ حرارت بالای آن آتش،‏ اشاره کرد که پادشاه از مردانش خواست تا «کوره را از حدِ معمول هفت چندان داغ‌تر کنند؛‏»‏ یعنی چنان داغ که وقتی مردان پادشاه به آن نزدیک شدند،‏ آتش آنان را هلاک کرد.‏ (‏دان ۳:‏۱۹-‏۲۲‏)‏ عیسی چند روز پیش از مرگش،‏ خطاب به مردم اورشلیم احساس عمیق خود را چنین ابراز کرد:‏ «چند بار خواستم همچون مرغی که جوجه‌هایش را زیر بال‌هایش جمع می‌کند،‏ فرزندان تو را جمع کنم،‏ اما شما مردمان نخواستید!‏ حال،‏ خانهٔ شما به شما وانهاده شده است.‏»—‏مت ۲۳:‏۳۷،‏ ۳۸‏.‏

شما با انتخاب کلمات بجا می‌توانید تصویری زنده در ذهن شنونده ایجاد کنید.‏ آری،‏ می‌توانید کلماتی به کار برید که حس بینایی،‏ شنوایی،‏ چشایی،‏ بویایی و لامسه را در شنوندگان فعال کند.‏ بدین سان آنان در تصوّر خود آنچه می‌گویید،‏ می‌بینند و حس می‌کنند،‏ صدای وقایع و صدای افرادی را که از آنان صحبت می‌کنید،‏ می‌شنوند و مزه و بوی غذایی را که توصیف می‌کنید،‏ حس می‌کنند.‏ آنان غرق سخنانتان می‌شوند؛‏ زیرا وقایع را برای آنان زنده می‌کنید.‏

با کلماتی زنده و گویا می‌توان خنده بر لب شنونده نشاند یا اشک بر چشمانش آورد.‏ با این کلمات می‌توان در دل فردی افسرده نور امید تاباند؛‏ نوری که وجودش را با شور زندگی و عشق به آفریدگار پر سازد.‏ بسیاری از مردم دنیا عمیقاً تحت تأثیر کلمات امیدبخشی قرار گرفته‌اند که در آیاتی همچون مزمور ۳۷:‏۱۰،‏ ۱۱،‏ ۳۴؛‏ یوحنا ۳:‏۱۶؛‏ مکاشفه ۲۱:‏۴،‏ ۵ به کار رفته است.‏

شما با خواندن کتاب مقدّس و نشریاتی که «غلام امین و دانا» منتشر کرده است،‏ با کلمات و اصطلاحات متنوعی روبرو می‌شوید.‏ (‏مت ۲۴:‏۴۵‏)‏ بدون تأمّل و سرسری از روی این کلمات نگذرید.‏ کلمات و عباراتی را که برایتان جالب است،‏ به گنجینهٔ لغاتتان بیفزایید و در گفتگوهای روزمره به کار گیرید.‏

توجه به قوانین دستور زبان.‏ هستند کسانی که به‌خوبی می‌دانند گفته‌هایشان همیشه مطابق قوانین دستور زبان نیست.‏ آنان چه کار می‌توانند بکنند؟‏

اگر هنوز به مدرسه می‌روید،‏ از فرصت استفاده کنید و دستور زبان و انتخاب کلمات صحیح را بیاموزید.‏ اگر از قانون خاصّی در دستور زبان مطمئن نیستید،‏ آن را از معلّم خود سؤال کنید.‏ دستور زبان را تنها برای گرفتن نمرهٔ قبولی نخوانید.‏ دلیل محکمی که شما برخلاف دیگر محصلان دارید،‏ این است که می‌خواهید در خدمت موعظه موفق باشید.‏

حال اگر سنتان بالاتر باشد،‏ اما تحصیلات کمی در زبان مادری‌تان داشته باشید یا لازم است به زبانی غیر از زبان خودتان صحبت کنید،‏ چطور؟‏ دلسرد نشوید.‏ در عوض به خاطر خدمت مسیحی‌تان،‏ سخت تلاش کنید تا در این راه پیشرفت کنید.‏ ما بسیاری از نکات دستور زبان را با گوش کردن به گفته‌های دیگران می‌آموزیم.‏ پس به‌دقت به گفته‌های سخنرانان مجرّب گوش دهید.‏ هنگام خواندن کتاب مقدّس و نشریات مسیحی نیز به جمله‌بندی‌ها،‏ کلماتی که اغلب در کنار هم می‌آید و مضمونی که این کلمات در آن‌ها به کار رفته است،‏ توجه کنید.‏ سپس خود نیز در سخن گفتن از این الگوها پیروی کنید.‏

کمدین‌ها،‏ مجری برنامه‌های تلویزیونی و خواننده‌های مشهور شاید اصطلاحات یا شیوهٔ بیانی را به کار برند که مطابق قوانین دستور زبان نباشد.‏ مردم اغلب عادت دارند گفته‌های آنان را تقلید کنند.‏ فروشندگان مواد مخدّر و دیگر کسانی که زندگی‌شان غرق اعمال مجرمانه یا امور غیراخلاقی است،‏ اغلب اصطلاحات خود را به کار می‌برند و به کلمات معنایی غیر از آنچه دارد،‏ می‌دهند.‏ برای مسیحیان شایسته نیست که این چنین افرادی را الگو قرار دهند.‏ این کار سبب می‌شود دیگران ما را با این گونه افراد و شیوهٔ زندگی دنیوی آنان مرتبط بدانند.‏—‏یو ۱۷:‏۱۶‏.‏

عادت خود سازید که در گفتگوهای روزمره بیانی خوب و صحیح داشته باشید.‏ اگر در صحبت‌های روزمره به دستور زبان و انتخاب کلمات دقت نکنید،‏ نباید انتظار داشته باشید که در موقعیت‌های خاص بتوانید بیانی خوب و مناسب داشته باشید.‏ اما اگر در گفتگوهای روزمره درست و صحیح صحبت کنید،‏ برایتان بسیار راحت و طبیعی خواهد بود که از روی سکوی سخنرانی و هنگام خدمت موعظه نیز چنین کنید.‏