درس ۳
تلفظ صحیح
برخی از مسیحیان از تحصیلات چندانی برخوردار نیستند. حتی پِطرُس و یوحنای رسول نیز «مردانی درسنخوانده» شمرده میشدند. (اعما ۴:۱۳) با این حال، ما مسیحیان باید مراقب باشیم کلمات را بهدرستی تلفظ کنیم تا از ارزش تعالیم کتاب مقدّس کاسته نشود.
چه عواملی را باید در نظر داشته باشید؟ زبانها برای تلفظ صحیح کلمات، قواعدی متفاوت دارند. بسیاری از زبانها در نوشتار از حروف الفبا استفاده میکنند. علاوه بر الفبای عربی که مبنای الفبای زبان فارسی است، میتوان به الفبای سیریلیک، عبری، لاتین و یونانی نیز اشاره کرد. در زبان چینی بجای استفاده از الفبا از نشانههایی استفاده میشود که گاه از چند جزء تشکیل شده است. یک نشانه معمولاً معرف یک کلمه یا بخشی از یک کلمه است. هر چند در زبان ژاپنی و کرهای از نشانههای چینی استفاده میشود، این نشانهها ممکن است با آوایی متفاوت ادا شود و حتی معنایی متفاوت داشته باشد.
در زبانهایی که در آن از حروف الفبا استفاده میشود، برای تلفظ صحیح کلمات باید صدای هر حرف یا ترکیب بعضی حروف، بهدرستی ادا شود. برخی از این زبانها، همچون یونانی، اسپانیایی و زولویی قواعدی ثابت دارند که با دانستن آن، تلفظ کلمات چندان دشوار نخواهد بود. تأثیر زبانی خارجی بر یک زبان، ممکن است قواعد تلفظی جدیدی وارد آن زبان کند. در نتیجه، شاید حرف یا ترکیب بعضی از حروف را بتوان به چند صورت تلفظ کرد یا گاه اصلاً نباید آن را تلفظ کرد. پس باید استثناها را به خاطر سپرد و هنگام صحبت کردن، آنها را به کار گرفت. در زبان چینی برای تلفظ صحیح کلمات باید هزاران نشانه را به خاطر سپرد. در برخی زبانها هنگام ادای کلمات، تن یا آهنگ صدا نیز اهمیت دارد و اگر واژهای با آهنگ اشتباه ادا شود، شنونده مفهوم نادرستی از آن استنباط میکند.
در زبانهایی که کلمات از سیلاب تشکیل شده است، باید توجه داشت که تأکید اصلی بر کدام سیلاب گذاشته میشود. در زبان فارسی که از الگویی خاص تبعیت میکند، تأکید عموماً روی سیلاب آخر قرار میگیرد. بسیاری از زبانهای دیگر نیز الگویی خاص دارند و در برخی از آنها موارد استثنا ممکن است با علامتی مشخص شود. قواعد این گونه زبانها تلفظ کلمات را نسبتاً آسانتر میکند. اما در زبانهایی که از الگویی خاص تبعیت نمیکنند، تشخیص تلفظ صحیح واژهها دشوارتر است و باید تلفظ واژههای بسیاری را به خاطر سپرد.
در برخی زبانها برای تلفظ صحیح کلمات، توجه به اِعراب و نشانههای آوایی که بالا و پایین حروف قرار میگیرد، اهمیت بسیار دارد. برای نمونه، شماری از این نشانهها در زبان فارسی عبارتند از: ــَـ ــِـ ــُـ ــٰـ ــْـ ــّـ ــًـ ــٔـ. در این گونه زبانها، نشانههای آوایی گاه نوشته میشود و گاه نوشته نمیشود و از خواننده انتظار میرود که خود بنا به مفهوم کلمه و مضمون متن آن را تلفظ کند. اگر باید مطلبی را در مقابل جماعت بخوانید و کلمات آن متن فاقد این نشانههاست، لازم است آن را بهخوبی از پیش آماده کنید.
در تلفظ کلمات، نکات مهمی وجود دارد که نباید از نظر دور داشت. اگر بیش از حد کلمات را شمرده تلفظ کنیم، شاید شنونده شیوهٔ بیان ما را مصنوعی و حتی توأم با فخرفروشی بپندارد. این مشکل همچنین زمانی پیش میآید که کلمات را به شیوهای تلفظ کنیم که دیگر معمول نیست. تنها نتیجهٔ این شیوهٔ بیان این است که توجه شنوندگان به سوی ما جلب میشود، نه به پیاممان. نقطهٔ مقابل این شیوهٔ بیان این است که هنگام ادای کلمات اصلاً به تلفظ صحیح آنها توجه نکنیم. شماری از این مشکلات در درس «بیان واضح کلمات» نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
تلفظ صحیح بعضی از کلماتِ یک زبان ممکن است در کشورهای مختلف یا حتی در مناطق مختلف یک کشور، متفاوت باشد. همچنین شخصی از کشوری دیگر که به همان زبان صحبت میکند، ممکن است کلمات را با لهجهای متفاوت بیان کند. لغتنامه نیز شاید به بیش از یک تلفظ صحیح برای واژهای اشاره کند. با نظر به این تفاوتها، چه شیوهای را باید برای تلفظ کلمات پیش گرفت؟ بهتر است بهدقت به تلفظ کسانی توجه کنید که زبان آن کشور را درست و سلیس صحبت میکنند و تلاش کنید کلمات را به همان گونه تلفظ کنید. این شیوهٔ یادگیری، بهویژه برای کسانی مفید است که از امکانات تحصیلی چندانی برخوردار نبودهاند یا زبانی که به آن تکلّم میکنند، زبان مادریشان نیست. ما شاهدان یَهُوَه میخواهیم به شیوهای صحبت کنیم که ارزش پیاممان در نظر شنونده بالا رود و افراد منطقهمان بهآسانی سخنان ما را متوجه شوند.
در صحبتهای روزمره، بهتر است از کلماتی استفاده کنیم که با آنها بهخوبی آشنایی داریم. البته معمولاً ما هنگام مکالمات روزمره با مشکل تلفظ کلمات روبرو نمیشویم. اما وقتی از روی متنی میخوانیم، شاید با واژههایی روبرو شویم که در گفتگوهای روزمره از آنها استفاده نمیکنیم. برای ما شاهدان یَهُوَه احتمال این که با چنین مسئلهای روبرو شویم بیشتر است؛ زیرا در موقعیتهای بسیاری قرار میگیریم که باید مطلبی را برای دیگران بخوانیم. برای مثال، هنگام بشارت دادن، کتاب مقدّس را برای مردم میخوانیم. همچنین از برخی برادران خواسته میشود که هنگام مطالعهٔ برج دیدهبانی و مطالعهٔ کتاب مقدّس در جماعت، بندهای مقالات را بخوانند. در چنین مواردی مهم است که نگذاریم تلفظ نادرست کلمات از ارزش مطالبی که بررسی میکنیم، بکاهد.
آیا برای شما گاه تلفظ اسامی خاص در کتاب مقدّس دشوار است؟ در کتاب مقدّس—ترجمهٔ دنیای جدید—مَتّی تا مکاشفه برای تلفظ اسامی ناآشنا به نشانههای ــَـ ــِـ ــُـ بهدقت توجه کنید. اگر بالا یا پایین حرفی این نشانهها به کار نرفته باشد، خود هنگام تلفظ اسامی، این نشانهها را به آن حرف اضافه نکنید. اگر تلفظ اسمی برای شما دشوار است، آن را به سیلابهای آن تقسیم کنید و هر سیلاب را جداگانه و بهدقت تلفظ کنید. در آخر تمام سیلابها را با هم بخوانید. همچنین اگر روی حرف ــّـ قرار داشت، آن حرف باید در دو سیلاب تلفظ شود. برای مثال، زَرُبّابِل را که از ۴ سیلاب تشکیل شده است، چنین تقسیم کنید: زَ-رُب-با-بِل. (متی ۱:۱۳) همچنین پودِنس را که از ۲ سیلاب تشکیل شده است، چنین تقسیم کنید: پو-دِنْس.—لو ۳:۲۷.
چگونه کلمات را بهتر تلفظ کنید؟ اغلبِ کسانی که در تلفظ کلمات ضعیفند، از این مشکل خود آگاه نیستند. اگر در این برنامهٔ آموزشی به شما توصیهای در این خصوص داده شود، از چنین لطف و توجهی قدردان باشید. وقتی متوجه شدید که مشکلی در تلفظ صحیح کلمات دارید، چگونه میتوانید این مشکل را برطرف کنید؟
طریق نخست: برای یافتن تلفظ صحیح واژهها به یک لغتنامه مراجعه کنید. اگر به شما خواندن متنی محوّل شده است و نمیدانید که چگونه از لغتنامه برای تلفظ درست یک واژه استفاده کنید، میتوانید به جدول نشانههای آوایی که اغلب در صفحات نخست لغتنامهها قرار دارد، رجوع کنید یا از کسی بخواهید این نشانههای آوایی را برایتان توضیح دهد. با کمک این جدول و نشانههای آواییای که در کنار هر کلمه آمده است، میتوانید تلفظ دقیق کلمهٔ مورد نظرتان را بیابید. لغتنامه همچنین تلفظ کلماتی را به شما نشان میدهد که املایی مشابه دارند، اما بنا بر مضمون متن، تلفظشان متفاوت است. پس از آن که تلفظ کلمهای را در لغتنامه یافتید، آن را چند بار با صدای بلند تکرار کنید.
طریق دوم: متن را برای شخصی دیگر بخوانید؛ کسی که کلمات را بهدرستی تلفظ میکند. همچنین از او بخواهید که اشتباهات شما را تصحیح کند.
طریق سوم: به سخنان کسانی که کلمات را صحیح تلفظ میکنند، بهدقت گوش دهید. اگر برای کتاب مقدّس—ترجمهٔ دنیای جدید—مَتّی تا مکاشفه، مجلّهٔ برج دیدهبانی یا بیدار شوید! یا نشریاتی دیگر فایلهای صوتی به زبان شما موجود است، به آنها گوش دهید. به تلفظ کلماتی توجه کنید که خودتان احتمالاً به نحوی دیگر تلفظ میکردید. آن کلمات را یادداشت کرده، تلفظ صحیح آنها را تمرین کنید. بدین سان، مشکلاتی که شما در تلفظ کلمات دارید، رفتهرفته برطرف میشود و بهتر و صحیحتر صحبت خواهید کرد.