درس ۱۳

بهبود بخشیدن به صدا،‏ و استفاده از میکروفون

۱-‏۳.‏ بعضی از نقاط ضعف کیفیّت صدا کدامند،‏ و چه چیزی در تجربه کردن صدای شخصی خویش می‌تواند کمک کند؟‏

^۱ خالق،‏ یَهُوَه خدا،‏ از موسی سؤال کرد:‏ «کیست که زبان را به انسان داد؟‏» (‏ خروج ۴:‏۱۰،‏ ۱۱‏)‏ همچنین،‏ می‌توانیم بپرسیم کیست که همهٔ اعضای شگفت‌انگیز تولید سخن انسان را آفرید؟‏ چندی بعد موسی به تجربه آموخت که با وجود اینکه «بطیّ‌الکلام و کندزبان» است،‏ خدا قادر است به او کمک کند تا تکلّم خود را بهبود دهد و خدا این کار را هم کرد.‏ این نبی،‏ بدین ترتیب توانست با قوم اسرائیل به طور مؤثر صحبت کند.‏

^۲ امروزه،‏ بسیاری در میان خادمان خدا از ضعفهای تکلّم خود آگاه هستند.‏ صدای بعضی ضعیف است،‏ صدای برخی دیگر بسیار گوشخراش.‏ بعضی هم دارای صدایی خشن و یا صدایی گرفته هستند.‏ صدایی که مانند نالیدن است،‏ یا تودماغی و یا ناهنجار می‌باشد هرگز برای شنونده لذّتبخش نیست.‏ از طرفی هم صدای بی‌جان کسی را برنمی‌انگیزاند.‏ اگر صدای تو دارای یکی از ضعفهای مذکور است،‏ دلسرد نشو.‏ به این خیال که هیچ علاجی برای بهبودی صدایت وجود ندارد نباید ناامید شوی.‏

^۳ البته،‏ برای پیشرفت یا بهبود دادن به وضع صدا،‏ ابتدا شخص باید از ضعف بخصوص صدای خود آگاهی داشته باشد.‏ در اینجا است که مدرسهٔ خدمت تئوکراتیک،‏ همراه با راهنماییهای مفید سرپرست آن،‏ می‌تواند کمکی در جهت تجزیه و تحلیل ضعف صدا باشد.‏ ضمناً خوب است برای یکبار هم که شده صدای خود را روی نوار ضبط کنی و آن را بشنوی.‏ اگر بار اوّلت باشد،‏ حتماً تعجب خواهی کرد.‏ زیرا در حالت عادی هنگام صحبت ارتعاشهای استخوانهای سر خود را احساس می‌کنی،‏ و این ارتعاشها بیشتر از فرکانسهای پایین‌تر تشکیل شده‌اند،‏ در صورتی که دستگاه ضبطِ‍ صوت صدای تو را آن طور که دیگران می‌شنوند پخش می‌کند.‏ قبل از اینکه اساس بهبود بخشیدن به صدا را پی‌ریزی کنیم،‏ بهتر است کمی دربارهٔ مکانیزم صدا که اغلب بدون فکر کردن از آن استفاده می‌کنیم،‏ صحبت نماییم.‏

۴-‏۶.‏ صدا چگونه تولید می‌شود؟‏

^۴ سخن چگونه تولید می‌شود.‏ همهٔ حروف آوایی به وسیلهٔ جریانی از هوا به وجود می‌آید که از ریه‌ها خارج می‌شود،‏ و به صورت ذیل عمل می‌کند.‏ این هوا از نای وارد حنجره می‌شود که اغلب جعبهٔ صدا خوانده می‌شود و در وسط گلو قرار دارد.‏ در داخل حنجره دو لایه عضله موسوم به تارهای صوتی هستند که تولیدکنندگان اصلی صدای ما می‌باشند.‏ این تارهای صوتی که اغلب لایه‌های صوتی نیز نامیده می‌شوند،‏ مانند بادبزنهای متحرکی هستند که بر دیوارهٔ حنجره قرار گرفته‌اند.‏ وظیفهٔ اصلی این تارها کنترل عبور هوا و ممانعت از ورود چیزهای ناخواسته است.‏ هوایی که از ریه‌ها منشأ می‌گیرد این تارها را به حرکت درمی‌آورد،‏ باعث لرزش آنها می‌شود و تولید صدا می‌کند.‏ برای مثال،‏ اگر بادکنکی را باد کنی و دهانهٔ آن را تنگ کرده،‏ بکشی و اجازه دهی هوا از آن خارج شود،‏ لاستیکِ دهانه‌اش مرتعش شده صدا تولید می‌کند.‏ همینطور هم وقتی صحبت می‌کنی تارهای صوتی محکم به هم می‌چسبند و فاصلهٔ بین آنها بسته می‌شود.‏ هر چه محکمتر به هم چسبیده باشند،‏ ارتعاش یا لرزش آنها سریعتر و در نتیجه صوتهای بالاتری را تولید می‌کنند.‏ از طرفی هم هر چه سست‌تر به هم چسبیده باشند،‏ صوتهای پایین‌تری را به وجود می‌آورند.‏

^۵ هوا بعد از عبور از حنجره،‏ وارد قسمتی از گلو به نام حلق می‌شود،‏ و از آنجا وارد دهان و حفره‌های بینی (‏ خیشوم)‏ می‌گردد.‏ در اینجا صداهای فرعی به صداهای اصلی اضافه می‌شوند و این صداهای فرعی صدای اصلی را تعدیل،‏ تقویت و تشدید می‌نمایند.‏ سقف دهان یا کام،‏ زبان،‏ دندانها،‏ لثه‌ها،‏ فک و لبها با هم امواج مرتعش صوت را شکسته،‏ آنها را به حروف صدادار و بی‌صدا درمی‌آورند تا صدایی که از دهان خارج می‌شود به صورت سخنی قابل درک باشد.‏

^۶ واقعاً که صدای انسان یک معجزه است.‏ از نظر تنوع،‏ هیچ دستگاه ساخت بشر ممکن نیست با آن برابری کند.‏ صدای انسان این توانایی را دارد که احساسات و عواطف،‏ از محبت لطیف گرفته تا نفرت تند و خشن را،‏ ابراز کند.‏ حتی با وضع ناکامل انسان،‏ صدای او می‌تواند سه اُکتاو را در بر گیرد و نَه تنها اصوات زیبای موسیقی را تولید کند بلکه قادر است سخنان دل‌انگیزی ارائه دهد،‏ البته چنانچه پرورش یابد.‏ برای بهبود بخشیدن به صدا،‏ خواهیم دید که دو شرط اصلی و اساسی وجود دارد.‏

۷-‏۱۰.‏ جریان هوا را چگونه باید کنترل کرد و چرا؟‏

^۷ کنترل جریان هوا.‏ گوینده برای اینکه بتواند بخوبی سخن بگوید،‏ نیازمند جریان منظم و یکنواخت هوا از ریه‌ها همراه با کنترل تنفس خوب است.‏ بسیاری اشخاص نمی‌دانند چگونه هنگام صحبت کردن تنفس کنند.‏ آنها تنها از قسمتهای فوقانی شُشها استفاده می‌کنند و در نتیجه هنگامی که تند سخن می‌گویند مجبور می‌شوند نَفَس نَفَس بزنند.‏ برخلاف عقیدهٔ عمومی،‏ بزرگترین قسمتهای ششها در بالای سینه قرار ندارند؛‏ قسمت فوقانی فقط به علت استخوانهای کتف بزرگتر به نظر می‌رسد.‏ به بیان دقیق‌تر،‏ قسمت تحتانی ششها که نزدیک به دیافراگم است،‏ عریض‌تر است.‏ دیافراگم عضله‌ای است قوی و منحنی که همانند تلمبه‌ای کار و به ششها کمک می‌کند تا هوای تازه را به داخل بکشند و هوای مستعمل را از آن خارج سازند.‏ دیافراگم به دنده‌های تحتانی متصل است و سینه را از حفرهٔ شکم جدا می‌کند،‏ و عضله‌ای است که در تنفس نقشی اساسی دارد.‏ وقتی که انحنای دیافراگم به بالا حرکت می‌کند،‏ هوا را از ریه‌ها بیرون می‌راند و وقتی که به پائین حرکت می‌نماید هوا وارد ششها می‌شود.‏

^۸ برای بهبود صدا،‏ اول باید کنترل کردن جریان هوا از ریه‌ها را بیاموزی.‏ هنگامی که برای سخن گفتن نَفَس می‌کشی،‏ به طور آگاهانه سعی کن که قسمت کم‌عمق و فوقانی سینه منبسط نگردد.‏ بخش تحتانی ریه‌های خود را منبسط کن.‏ سپس جریانِ هوا را به وسیلهٔ فشار آهستهٔ دیافراگم و با کمک عضله‌های شکم،‏ تدریجاً بیرون بِران.‏ به این ترتیب جریان هوا کنترل شده و به سرعت خارج نخواهد شد.‏ اگر بر جریان هوا کنترل اِعمال نشود،‏ گوینده نَفَس نَفَس می‌زند و در صدایش حالتی گرفته ایجاد خواهد شد.‏

^۹ بسیاری سعی می‌کنند جریان هوا را به وسیلهٔ تنگ کردن گلو،‏ انجام دهند.‏ امّا،‏ این کار تنها باعث به وجود آمدن خستگی و گرفتگی صدا می‌شود.‏ برای پرهیز از این کار،‏ کوشش کن عضله‌های گلوی خود را شُل کنی.‏

^۱۰ همانطور که یک دونده برای مسابقه تربیت می‌شود،‏ همانطور هم یک گوینده باید با تمرین،‏ از طریق دیافراگم کنترل را ایجاد کند.‏ او باید راست بایستد،‏ نَفَس عمیق بکشد،‏ تدریجاً هوا را بیرون بدهد و در همان حال به طور آرام و یکنواخت حروف الفبا را و یا اعداد را از یک به بالا تا آنجایی که می‌تواند با یک نَفَس بگوید.‏ در ضمن قرائت با صدای بلند نیز می‌تواند یک نوع تمرین باشد.‏

۱۱-‏۱۵.‏ کشش عضلانی از چه نظر به زیری،‏ تودماغی و گرفته بودن صدا مربوط می‌شود؟‏

^۱۱ آرامش بخشیدن به عضلات منقبض.‏ شرط‍ اساسی و واجب دیگر برای غلبه یافتن بر مشکلات صدا،‏ راحت بودن است.‏ اگر کسی نتواند بیاموزد که چگونه راحت باشد،‏ مشکل بتوان به او در جهت بهبود صدایش کمک کرد.‏ و امّا از پیشرفت در بهبودی صدای خود در شگفت خواهی بود چنانچه یاد بگیری به هنگام سخن گفتن آرام باشی.‏ فکر نیز باید مانند بدن راحت باشد،‏ زیرا هیجانِ فکری باعث انقباض و سفتی عضلات می‌شود.‏ هیجانِ فکری خودت را آرام کن،‏ به این صورت که نظری صحیح در مورد حضارت که اکثراً از امت یَهُوَه خواهند بود،‏ داشته باش.‏ آیا دوستانت چون در ردیفهای مقابل تو نشسته‌اند،‏ ناگهان دشمن تو می‌شوند؟‏ البته که خیر.‏ در جهان هیچ‌کس مانند ما با چنین حضاری دوست‌داشتنی و بامحبت روبرو نمی‌شود.‏

^۱۲ ابتدا،‏ شاید لازم باشد به طور خودآگاه آرام باشی.‏ درست قبل از سخن گفتن ممکن است متوجه شوی که به علت حالت عصبی،‏ تنفست کم‌عمق و نامنظم است.‏ این مشکل را می‌توانی با نَفَس کشیدن عمیق،‏ آرام و مرتب برطرف کنی.‏ البته،‏ در عین حال باید کوشش کنی که عضلات گلو نیز آرام بگیرند.‏

^۱۳ همانطور که قبلاً دیدیم،‏ قدرت صدا در نتیجهٔ کشش تارهای صوتی بیشتر می‌شود.‏ بنابراین،‏ هر چه بیشتر تارهای صوتی را بکشی،‏ صدای بلندتری تولید می‌شود.‏ نتیجه ممکن است صدایی زیر با حالتی عصبی باشد که شنوندگان را نیز عصبی بکند.‏ چاره چیست؟‏ به خاطر داشته باش تارهای صوتی به وسیلهٔ هوایی که از کنار آنها عبور می‌کند مرتعش می‌شوند.‏ حالت زیر و بمی صدای آنها به وسیلهٔ کشیدن یا شُل کردن عضلات به وجود می‌آید،‏ همانطور که صدای سیم یک ویولون با کشیدن یا شُل کردن آن تغییر می‌یابد.‏ وقتی تارهای صوتی را شُل یا آرام کنی،‏ صدای تو بم‌تر می‌شود.‏ بنابراین باید عضلات گلو را شل کرد.‏ کشش عضلات نیز ممکن است باعث شود عضلات غورت‌دهنده بر ضد عضلات کنترل‌کنندهٔ تارهای صوتی عمل نمایند و صدای خشن تولید کنند.‏ صدایت موقعی بهبود می‌یابد که آگاهانه آرام باشی.‏

^۱۴ بعضی مواقع هنگام کشیدن عضلات گلو و دهان،‏ شخص دهانهٔ خیشوم را نیز می‌بندد،‏ به طوری که هوا به آسانی نمی‌تواند از آن عبور کند.‏ نتیجهٔ این عمل تولید صدایی تودماغی است.‏ باز هم برای پرهیز از این مشکل باید آرام بود.‏ امّا،‏ گاهی مشکل ممکن است گرفتگیِ دهانهٔ خیشوم باشد.‏

^۱۵ فکِ گوینده نیز باید آرام باشد،‏ زیرا در غیر این صورت دهان بخوبی باز نخواهد شد و صدا بدشواری از میان دندانها بیرون رانده می‌شود.‏ نتیجهٔ آن صدایی است ناهنجار،‏ گرفته و نامفهوم.‏ امّا،‏ آرام بودن فک به این معنا نیست که شخص باید در سخن خود کُند باشد.‏ بلکه باید عادت کند صداها را طوری بسازد که یک طرز تلفظِ‍ خوب ایجاد شود.‏

۱۶،‏ ۱۷.‏ چه چیزی در بهبود طنینِ صدا مفید است،‏ و چرا طنینِ صدا مهم می‌باشد؟‏

^۱۶ به طور کلی شُل کردن عضلات به طنین صدا کمک می‌کند.‏ وقتی که توسط گلویی آرام اصواتی واضح تولید شوند،‏ برای اینکه این اصوات قدرت انتقال داشته و رسا باشند صداهای فرعی باید آنها را تقویت نمایند.‏ طنینِ صدا هنگامی به وجود می‌آید که از کلّ بدن به عنوان تشدیدکنندهٔ صدا استفاده شود،‏ و البته کشش عضلانی مانع این است.‏ صدایی که در حنجره تولید می‌شود،‏ نَه تنها در حفره‌های خیشوم،‏ بلکه در اسکلتِ سینه،‏ دندانها،‏ کام یا سقف دهان و سینوسها نیز مرتعش می‌گردد.‏ همهٔ این اندامها ممکن است بر کیفیّت طنینِ صدا اثر داشته باشند.‏ مثلاً،‏ اگر روی تختهٔ تولید صدای یک ویولن وزنه‌ای قرار دهیم،‏ صدای ویولن کاهش می‌یابد؛‏ چرا که باید برای ارتعاش یافتن آزاد باشد.‏ همین حالت در مورد اسکلتِ بدن ما که توسط عضلات نگهداری می‌شود صدق می‌کند.‏ با طنین انداختن در صدایت می‌توانی آن را به آسانی،‏ بدون زحمت زیاد و بدون اینکه فشاری بر آن وارد آید،‏ به گوش حضاری نسبتاً زیاد برسانی.‏ بدون طنین،‏ صدا رسا نخواهد بود،‏ و مشکل بتوان آن را بدرستی تنظیم کرد،‏ و یا احساسات مختلف را با آن ابراز نمود.‏

^۱۷ طنینِ صدا را می‌توان با تمرینهای زمزمه کردن همراه با آرامش بخشیدن به بدن بهبود داد.‏ لبها باید یکدیگر را لمس کنند.‏ البته نَه اینکه آنها را به هم بچسبانیم.‏ به این ترتیب ارتعاشاتِ صدا توسط عضله‌های سفت یا از طریق بینی بیرون نخواهند آمد.‏ تکرار بعضی از کلمات،‏ و ادامهٔ طنین بعضی از صداها از قبیل « نگ »،‏ « م »،‏ « ن »،‏ « ل » مفید است.‏ تمرین دیگری که در بهبود کیفیّت صدا مفید می‌باشد این است که با صدایی پایین در حالی که گلو کاملاً باز و فک شُل است حروف صدادار را تلفظ کنی.‏

۱۸-‏۲۲.‏ در استفادهٔ مؤثر از میکروفون چه چیزی را باید به خاطر داشته باشیم؟‏

^۱۸ استفادهٔ صحیح از میکروفون.‏ در مکانهای بزرگ اجتماع،‏ لازم است که صدای گوینده تقویت شود تا از مشکل گوینده کاسته و شنیدن برای حضار دلپذیر گردد.‏ بنابراین گوینده برای بالا بردن صدا تقلا نخواهد نمود،‏ و حضار در شنیدن دشواری نخواهند داشت.‏ در بسیاری از جماعتها نَه تنها بر روی سکو بلکه برای تفسیر حضار نیز از میکروفون استفاده می‌شود.‏ بنابراین همهٔ تفسیرها را می‌توان بخوبی شنید.‏ شاید در جماعتی از میکروفون استفاده نشود،‏ امّا در کنگره‌ها معمولاً به کار می‌رود.‏ بنابراین،‏ باید طرز استفادهٔ صحیح از آن را بدانیم.‏

^۱۹ فاصلهٔ میکروفون با دهان چقدر باید باشد؟‏ معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر.‏ مشکلی که غالباً در استفاده از میکروفون با آن مواجه هستیم این است که گوینده از آن زیاد دور می‌شود.‏ بنابراین،‏ متوجه فاصلهٔ خودت با میکروفون باش.‏ ضمناً صدای خود را به طرف میکروفون هدایت کن.‏ در غیر این صورت برای متصدی صوت مشکل خواهد بود دستگاه تقویت‌کننده را بخوبی تنظیم کند.‏ البته،‏ از عطسه،‏ سرفه و غیره در نزدیکی میکروفون باید پرهیز کرد.‏

^۲۰ هنگام استفاده از میکروفون،‏ اول خوب توجه کن که صدایت چگونه از بلندگوها شنیده می‌شود.‏ در این صورت اگر لازم باشد،‏ می‌توانی قدرت صدا و یا مکان خود را تغییر دهی،‏ یعنی کمی نزدیکتر یا دورتر از میکروفون بایستی.‏ بعضی سخنرانان باید از شدّت بیش از حدّ صدا اجتناب کنند،‏ زیرا صدای آنها را بد جلوه می‌دهد و برای حضار ناراحت‌کننده یا ناخوشایند می‌گردد.‏ مطمئن باش حتی چنانچه برای تأثیر کلام گاهی صدای خود را پایین بیاوری،‏ باز هم حضار می‌توانند زمزمهٔ تو را بشنوند،‏ زیرا صدای تو توسط دستگاه تقویت می‌شود.‏

^۲۱ در استفاده از میکروفون نیز باید توجه کرد تا بعضی اقداماتِ احتیاطی رعایت شوند.‏ آیا توجه کرده‌ای که صدای « پ » گاهی صدای ترکیدن می‌دهد.‏ این حالت وقتی پیش می‌آید که سخنران از فاصله‌ای نزدیک به داخل میکروفون صحبت می‌کند.‏ صدای تیز « س » نیز ممکن است مشکلاتی به وجود آورد،‏ زیرا تقویت می‌شود و حالتی بیش از حد به خود می‌گیرد.‏ بنابراین باید کمی آن را گرفته تلفظ نمود.‏ اگر بدانی به چه ترتیب با این مشکلات روبرو شوی،‏ انجام آن دشوار نخواهد بود.‏

^۲۲ مکانیزم صدای ما موهبتی است شگفت‌انگیز از خالق ما.‏ برق و فکر خلاق نیز از نعمتهای خدا می‌باشند که حرف زدن از طریق میکروفون را امکان‌پذیر ساخته‌اند.‏ اگر از صدای خود استفاده می‌کنی،‏ چه از طریق میکروفون و چه بدون آن،‏ بگذار طوری باشد که برای خالقِ سخن جلال بیاورد.‏