نامهٔ اول پولُس به تیموتائوس
۱ از طرف پولُس که به فرمان نجاتدهندهمان خدا و به فرمان امیدمان عیسی مسیح،* رسول عیسی مسیح است،+ ۲ به تیموتائوس + که از طریق ایمان، فرزندی حقیقی است:+
لطف و رحمت و آرامش از طرف پدرمان خدا و سَرورمان عیسی مسیح* شامل حال تو شود!
۳ همان طور که قبل از سفرم به مقدونیه از تو خواهش کردم، الآن هم از تو میخواهم که در اِفِسُس بمانی تا به بعضیها دستور بدهی که تعلیم دیگری ندهند، ۴ و به افسانهها + و شجرهنامهها توجه نکنند. چنین کارهایی هیچ فایدهای ندارند + و جزو چیزهایی نیستند که خدا برای تقویت ایمانمان تدارک دیده، بلکه فقط باعث حدس و گمان دربارهٔ مسائل مختلف میشوند. ۵ در واقع، هدف از این راهنمایی این است که محبت ما + از دلی پاک و وجدانی آسوده و از ایمانی بیریا سرچشمه بگیرد.+ ۶ بعضیها از این چیزها دور شدهاند و به حرفهای پوچ و بیمعنی رو آوردهاند.+ ۷ آنها میخواهند معلّمان شریعت باشند،+ ولی نمیفهمند چه میگویند یا روی چه چیزی با تعصب پافشاری میکنند.
۸ ما میدانیم که شریعت خوب است، به شرطی که درست به کار برده شود. ۹ به علاوه، میدانیم که قانون برای درستکاران گذاشته نشده، بلکه برای قانونشکنان گذاشته شده است،+ همچنین برای سرکشان، خدانشناسان، گناهکاران، کسانی که وفادار نیستند،* اشخاصی که به مقدّسات توهین میکنند، کسانی که پدر و مادرشان را به قتل میرسانند، آدمکشان، ۱۰ اشخاصی که مرتکب اعمال نامشروع جنسی* میشوند، همجنسبازان،* آدمدزدان، دروغگویان، کسانی که شهادت دروغ میدهند و همین طور برای هر کار دیگری که برخلاف تعالیمِ درست* است.+ ۱۱ این تعالیم هماهنگ با خبر خوش و پرشکوه خدای شاد است؛ خبر خوشی که به من سپرده شده است.+
۱۲ من از سَرورمان عیسی مسیح* که به من قدرت داد سپاسگزارم، چون مرا قابل اعتماد دانست و خدمتی را به من سپرد،+ ۱۳ هرچند که قبلاً کفرگو و گستاخ بودم و آزار میرساندم.+ با این حال به من رحم شد، چون از روی نادانی و بیایمانی عمل میکردم. ۱۴ اما خداوندِ ما لطفش را همراه با ایمان و محبتی که با پیروی از عیسی مسیح* به وجود میآید، به فراوانی شامل حال من کرد. ۱۵ این حقیقت که عیسی مسیح* برای نجات گناهکاران به این دنیا آمد، واقعاً قابل اعتماد و کاملاً قابل قبول است.+ البته من در بین گناهکاران از همه گناهکارترم!+ ۱۶ با وجود این، به من رحمت نشان داده شد تا عیسی مسیح* از طریق من که گناهکارتر از همه هستم، صبرش را کاملاً نشان دهد. به این ترتیب، نمونهای برای کسانی شدهام که با ایمان آوردن به او به زندگی ابدی دست پیدا میکنند.+
۱۷ عزّت و جلال تا ابد با خدای یکتا باشد + که پادشاه ابدیت است؛*+ خدایی که نادیدنی + و فسادناپذیر + است. آمین.
۱۸ فرزندم تیموتائوس، این راهنماییها را با توجه به پیشگوییهایی که در مورد تو شده بود به تو میسپارم تا با استفاده از آنها به جنگ نیکو ادامه دهی،+ ۱۹ ایمانت را حفظ کنی و وجدانی آسوده داشته باشی،+ چون بعضیها ندای وجدانشان را نادیده گرفتهاند و در نتیجه کشتی ایمانشان شکسته شده است. ۲۰ هیمِنائوس + و اسکندر جزو این افراد هستند و من آنها را به دست شیطان سپردم + تا تأدیب شوند و یاد بگیرند که کفر نگویند.
۲ قبل از هر چیز توصیه میکنم که برای هر نوع انسانی دعا کنیم، برایشان به خدا التماس کنیم، برایشان از خدا کمک بخواهیم و بابت آنها از او تشکر کنیم؛ ۲ برای پادشاهان و همهٔ کسانی که مقامی بالا دارند هم به همین صورت دعا کنیم + تا بتوانیم زندگی آرام و آسودهای داشته باشیم و نشان دهیم که خودمان را به خدا وقف کردهایم و در کارهایمان جدی هستیم.+ ۳ این در چشم نجاتدهندهٔ ما خدا خوب و شایسته است.+ ۴ خواست خدا این است که هر نوع انسانی دربارهٔ حقیقت به شناخت دقیقی برسد و نجات پیدا کند.+ ۵ فقط یک خدا وجود دارد + و بین خدا و انسانها هم فقط یک واسطه وجود دارد،+ یعنی یک مرد که همان عیسی مسیح* است.+ ۶ مسیح جانش را به عنوان بهای رهایی داد؛ یعنی بهای هممیزانی که لازم بود برای نجات همهٔ انسانها* پرداخت شود.+ این پیامی است که باید در زمان تعیینشده دربارهٔ آن شهادت داده شود. ۷ من به عنوان مبشّر و رسول تعیین شدم + تا دربارهٔ این موضوع شهادت دهم.+ چیزی که میگویم حقیقت است و دروغ نیست! من معلّم قومهای غیریهودی شدم + تا دربارهٔ ایمان و حقیقت به آنها تعلیم دهم.
۸ پس میخواهم در هر جا که جمع میشوید، مردان خشم و جرّوبحث را کنار بگذارند + و دستهای پاکشان* را برای دعا بلند کنند.+ ۹ زنان هم باید در طرز لباس پوشیدن و آرایش خود باوقار، باحیا* و معقول* باشند. زیبایی آنها به انواع مدلهای مو، طلا و مروارید و یا لباسهای گرانقیمت وابسته نیست،+ ۱۰ بلکه زیباییشان به کارهای خوبی که میکنند بستگی دارد، درست همان طور که شایستهٔ زنانی است که خودشان را به خدا وقف کردهاند.+
۱۱ زنان باید در سکوت* و با اطاعت کامل تعلیم بگیرند.+ ۱۲ اجازه نمیدهم که زنان تعلیم دهند یا بر مردان تسلّط داشته باشند، بلکه باید ساکت بمانند؛*+ ۱۳ چون اول آدم آفریده شد و بعد حوّا.+ ۱۴ همچنین آدم فریب نخورد، بلکه زن کاملاً فریب خورد + و قانون خدا را زیر پا گذاشت. ۱۵ با این حال، زنان با بچهدار شدن محفوظ میمانند،+ به شرطی که همیشه باایمان، بامحبت، مقدّس و فهمیده* باشند.+
۳ این گفته قابل اعتماد است که اگر کسی تلاش کند برای سرپرست شدن واجد شرایط شود،+ در آرزوی کار خوبی است. ۲ برای همین، سرپرست باید طوری زندگی کند که اتهامی به او وارد نباشد، بیشتر از یک زن نداشته باشد، در عادتهایش تعادل را حفظ کند، فهمیده* باشد،+ منظم و مهماننواز باشد + و صلاحیت تعلیم دادن را داشته باشد.+ ۳ او نباید مست کند + یا دست به خشونت بزند، بلکه باید معقول باشد؛+ همچنین نه اهل جرّوبحث باشد + و نه پولدوست.+ ۴ او باید سرپرست خوبی برای خانوادهاش* باشد و بچههایش را طوری تربیت کند که مطیع و باادب باشند.+ ۵ (چون اگر کسی نداند که چطور خانوادهٔ خودش را سرپرستی کند، چطور میتواند از جماعت خدا مراقبت کند؟) ۶ او نباید تازه ایمان آورده باشد،+ چون این خطر وجود دارد که مغرور شود و به محکومیت ابلیس گرفتار شود. ۷ به علاوه، او باید بین کسانی که عضو جماعت نیستند،+ شهرت خوبی داشته باشد تا رسوا نشود و در دام شیطان نیفتد.
۸ به همین ترتیب، خادم جماعت* هم باید جدی باشد، دورو نباشد،* در خوردن شراب زیادهروی نکند، با طمع و فریبکاری دنبال مال و منال نباشد.+ ۹ او باید با وجدانی پاک به راز مقدّسِ ایمان پایبند بماند.+
۱۰ اما اول باید صلاحیت این افراد آزمایش شود، بعد میتوانند به عنوان سرپرست یا خادم در جماعت خدمت کنند، چون اتهامی به آنها وارد نیست.+
۱۱ به همین شکل، زنان هم باید جدی باشند، به دیگران تهمت نزنند،+ در عادتهایشان تعادل را حفظ کنند و در همه چیز امین و وفادار باشند.+
۱۲ خادم جماعت نباید بیشتر از یک زن داشته باشد و باید سرپرست خوبی برای خانواده* و فرزندانش باشد. ۱۳ کسانی که خدمتشان را در جماعت بهخوبی انجام میدهند، در نظر دیگران از شهرت خوبی برخوردار میشوند و میتوانند آزادانه* دربارهٔ ایمان به عیسی مسیح* صحبت کنند.
۱۴ امیدوارم بهزودی پیش تو بیایم. با این حال، این چیزها را برای تو مینویسم ۱۵ تا اگر آمدنم طول کشید، بدانی که چطور باید در میان اهل خانهٔ خدا که جماعت خدای زنده است رفتار کنی؛+ جماعتی که ستون و پشتیبان حقیقت است. ۱۶ در واقع، راز دینداری رازی بزرگ و مقدّس است: «او در بدنی جسمی ظاهر شد،+ در بدنی روحی درستکار شمرده شد،+ خودش را به فرشتهها نشان داد،+ دربارهٔ او به ملتها موعظه شد،+ مردم در سراسر دنیا به او ایمان آوردند + و با شکوه و جلال به آسمان برده شد.»
۴ با این حال، کلام الهامشده* بهروشنی میگوید که در آینده زمانی میرسد که بعضیها ایمانشان را زیر پا میگذارند، چون به گفتههای گمراهکنندهٔ ارواح شریر + و به تعالیم دیوها گوش خواهند داد. ۲ همچنین به دروغهای اشخاص ریاکاری گوش خواهند داد + که وجدانشان بیحس شده، طوری که انگار با آهنی گداخته داغ شده است. ۳ این اشخاص ازدواج را ممنوع خواهند کرد + و به مردم دستور خواهند داد که از بعضی خوراکها دوری کنند،+ هرچند که خدا این خوراکها را آفریده تا کسانی که ایمان و شناختی دقیق دربارهٔ حقیقت دارند،+ آنها را با شکرگزاری بخورند.+ ۴ هر خوراکی که خدا آفریده خوب است + و نباید هیچ کدام را رد کرد،+ بلکه باید آن را با شکرگزاری قبول کرد، ۵ چون آن خوراک از طریق دعا و کلام خدا پاک و مقدّس شمرده میشود.
۶ اگر این پند را به برادران بدهی، خادم خوبی برای عیسی مسیح* خواهی بود. به این شکل نشان میدهی با پیامی که دربارهٔ ایمانمان است و با تعلیمِ درست تغذیه شدهای؛ تعلیمی که با دقت از آن پیروی کردهای.+ ۷ افسانههای کفرآمیزی را که بعضی از پیرزنان میگویند رد کن.+ به جای آن، هدف تو این باشد که با تلاش و تمرین، طبق وقف خودت به خدا زندگی کنی؛ ۸ چون تمرین بدنی* تا حدّی فایده دارد، ولی اگر طبق وقفت به خدا زندگی کنی، از هر لحاظ فایده میبری و این کار، هم برای زندگی الآن و هم برای زندگی آیندهات برکتهایی به همراه دارد.+ ۹ این گفته قابل اعتماد و کاملاً قابل قبول است. ۱۰ به همین دلیل، سخت تلاش میکنیم و زحمت میکشیم،+ چون امیدمان به خدای زنده است؛ خدایی که نجاتدهندهٔ هر نوع انسانی است،+ بهخصوص کسانی که به او وفادارند.
۱۱ این فرمانها را مرتب به دیگران بگو و در موردشان تعلیم بده. ۱۲ اجازه نده کسی تو را به خاطر جوانیات تحقیر کند، بلکه در صحبتها، رفتار، محبت، ایمان و پاکیات،* برای افراد وفادار نمونه باش. ۱۳ تا موقع آمدنم، به خواندن نوشتههای مقدّس برای عموم + و به تشویق و تعلیم دیگران مشغول باش. ۱۴ طبق پیشگوییای که شده بود، زمانی که هیئت پیران جماعت دستهایشان را روی تو گذاشتند، خدا به تو توانایی* خاصّی داد. این توانایی را که در توست نادیده نگیر.+ ۱۵ روی این نکات تعمّق کن و همیشه روی آنها کار کن تا پیشرفت تو برای همه معلوم شود. ۱۶ بهدقت مراقب شیوهٔ زندگی و تعلیم خود باش.+ در این کارها پشتکار داشته باش، چون در این صورت، هم خودت و هم کسانی را که به تو گوش میدهند نجات خواهی داد.+
۵ مرد سالمند را با برخوردی تند سرزنش نکن،+ بلکه او را طوری نصیحت کن که انگار پدرت است. موقع نصیحت کردن دیگران، با مردان جوان طوری رفتار کن که انگار برادرانت هستند، ۲ و با زنان پیر و دختران جوان در کمال پاکدامنی رفتار کن، طوری که انگار مادران و خواهرانت هستند.
۳ به بیوهزنانی که واقعاً محتاج و بیکس هستند* توجه نشان بده.+ ۴ اما اگر بیوهزنی فرزندان یا نوههایی دارد، آنها اول باید یاد بگیرند که وقفشان به خدا را در مراقبت از خانوادهٔ خود نشان دهند + و دِینشان را به والدین و پدربزرگ و مادربزرگشان ادا کنند،+ چون این کار از دید خدا شایسته و درست است.+ ۵ بیوهزنی که واقعاً محتاج و بیکس باشد،* به خدا امید بسته است + و شبانهروز التماس و دعا میکند.+ ۶ اما بیوهزنی که فقط میخواهد تمایلات خودش را ارضا کند،* هرچند که زنده است، در واقع مرده است. ۷ پس این راهنماییها را به آنها بده تا اتهامی به آنها وارد نباشد. ۸ اگر کسی به نیازهای خویشاوندانش، به خصوص اعضای خانوادهٔ خودش رسیدگی نکند، از ایمان برگشته و از شخص بیایمان هم بدتر است.+
۹ در لیست نیازمندان، اسم زنان بیوهای را ثبت کن که سنشان بیشتر از ۶۰ سال است، فقط یک شوهر داشتهاند ۱۰ و در انجام کارهای خوب معروف هستند،+ یعنی در تربیت بچههایشان،+ در مهماننوازی،+ در شستن پاهای مقدّسان + و در کمک به کسانی که سختی میکشند.+ همچنین باید خودشان را برای انجام هر کار خوبی وقف کرده باشند.
۱۱ از طرف دیگر اسم زنان بیوهای را که جوانتر هستند در این لیست ننویس، چون ممکن است به خاطر امیال جنسیشان بخواهند به جای خدمت به مسیح، با کسی ازدواج کنند. ۱۲ آنها با زیر پا گذاشتن قولی که قبلاً بر اساس ایمانشان داده بودند قضاوت خواهند شد. ۱۳ به علاوه، به بیکاری و تنبلی عادت میکنند و از خانهای به خانهٔ دیگر میروند. ممکن است نه فقط به این کارها عادت کنند، بلکه غیبت کردن و فضولی هم عادتشان شود + و چیزهایی بگویند که نباید بگویند. ۱۴ پس آرزوی من این است که بیوهزنان جوانتر ازدواج کنند،+ بچهدار شوند،+ به امور خانهشان رسیدگی کنند و بهانهای برای انتقاد به دست مخالفان ندهند. ۱۵ در واقع، عدهای از بیوهزنان از راه درست منحرف شدهاند و دنبال شیطان رفتهاند. ۱۶ اگر زنی ایماندار خویشاوندانی دارد که بیوه هستند، باید به آنها کمک کند تا سربار جماعت نباشند. به این ترتیب، جماعت میتواند به بیوهزنانی کمک کند که واقعاً محتاج و بیکس هستند.*+
۱۷ پیرانی که در جماعت کار نظارت را بهخوبی انجام میدهند،+ شایستهٔ عزّت و احترامی دوبرابر هستند،+ بهخصوص آنهایی که در سخنرانی کردن و تعلیم دادن زحمت زیادی میکشند؛+ ۱۸ چون نوشتههای مقدّس میگوید: «دهان گاوی را که در حال خرمنکوبی است نبند.»+ همچنین میگوید: «کارگر مستحق مزدش است.»+ ۱۹ اگر کسی یکی از پیران جماعت* را متهم کرد قبول نکن، مگر این که دو یا سه شاهد، آن اتهام را تأیید کنند.+ ۲۰ اگر کسی به گناه کردن ادامه دهد،+ او را در حضور همه توبیخ کن + تا هشداری برای دیگران باشد.* ۲۱ من در حضور خدا و عیسی مسیح* و فرشتههای برگزیده، به طور جدی از تو میخواهم که بدون تبعیض و پیشداوری به این راهنماییها عمل کنی.+
۲۲ هیچ وقت عجولانه روی کسی دست نگذار.*+ در گناهان دیگران شریک نشو و زندگیات را پاک نگه دار.
۲۳ دیگر فقط آب نخور، بلکه برای ناراحتی معدهات کمی شراب هم بخور، چون اغلب مریض هستی.
۲۴ بعضی از افراد که گناهانشان برای همه آشکار است فوراً داوری میشوند، ولی گناهان عدهای دیگر بعداً معلوم میشود.+ ۲۵ این موضوع دربارهٔ کارهای خوب هم صدق میکند. بعضی از این کارها برای همه آشکار است،+ ولی حتی اگر آشکار نباشد، نمیتوان آنها را پنهان نگه داشت.+
۶ کسانی که زیر یوغ بردگی هستند باید اربابانشان را شایستهٔ احترام کامل بدانند + تا کسی نتواند دربارهٔ اسم خدا و تعالیم او بد بگوید.+ ۲ به علاوه، غلامی که اربابش مسیحی است، نباید به خاطر این که با او همایمان است،* احترام کمتری به او بگذارد، بلکه باید با اشتیاق بیشتری به او خدمت کند، چون کسی که از خدمت خوبش فایده میبرد، مسیحی و همایمان عزیزش است.
این چیزها را به دیگران تعلیم بده و تشویقشان کن که به آنها عمل کنند. ۳ اگر کسی با راهنماییهای درستِ* سَرورمان عیسی مسیح + و با تعالیمی که هماهنگ با وقفمان به خداست موافق نباشد و تعلیم دیگری بدهد،+ ۴ در دام غرور افتاده و هیچ چیز نمیفهمد.+ او فکر و ذکرش مشاجره و جرّوبحث بر سر کلمات است.+ این کار به حسادت، دعوا، تهمت* و بدگمانی منجر میشود. ۵ همچنین باعث بحثهای دائمی بر سر مسائل جزئی بین کسانی میشود که ذهنشان فاسد است،+ از حقیقت دور شدهاند و فکر میکنند که وقفشان به خدا* وسیلهای برای سودجویی است.+ ۶ البته شکی نیست که اگر شخص زندگیاش را به خدا وقف کند و به چیزهایی که دارد قانع باشد، سود فراوانی میبرد،+ ۷ چون چیزی با خودمان به این دنیا نیاوردهایم و چیزی هم از آن نمیتوانیم با خودمان ببریم.+ ۸ پس اگر خوراک، پوشاک و سقفی بالای سرمان داریم، به آنها قانع خواهیم بود.+
۹ اما کسانی که مصمم هستند ثروتمند شوند در وسوسه، دام + و تمایلات پوچ و مضر زیادی گرفتار میشوند؛ خواستههایی که انسان را در گرداب ویرانی و نابودی فرو میبرد.+ ۱۰ عشق به پول ریشهٔ همه نوع بدیهاست و بعضیها دنبال چنین عشقی رفتهاند و به همین دلیل، از راه ایمان منحرف شدهاند و خودشان را گرفتار دردهای زیادی کردهاند.*+
۱۱ اما تو ای مرد خدا، از این چیزها فرار کن، و در پی درستکاری، وقفت به خدا،* ایمان، محبت، پایداری و ملایمت باش.+ ۱۲ در جنگ نیکوی ایمان بجنگ. امیدت را به زندگی ابدی محکم حفظ کن که برای آن دعوت شدهای و در حضور شاهدان زیادی دربارهاش بهخوبی شهادت دادهای.
۱۳ من در حضور خدایی که همه چیز را زنده نگه میدارد و در حضور عیسی مسیح* که با شجاعت جلوی پُنتیوس پیلاتُس بهخوبی شهادت داد،+ به تو این دستور را میدهم: ۱۴ تا ظهور* سَرورمان عیسی مسیح، به این راهنماییها* طوری عمل کن که بیعیب باشی و اتهامی به تو وارد نباشد.+ ۱۵ او تنها حاکم شاد و قدرتمندی است که در زمان تعیینشده ظهور خواهد کرد. او پادشاهِ پادشاهان و سَرورِ سَروران است + ۱۶ و بین آنها فقط او فناناپذیر است.+ او در نوری چنان درخشان ساکن است که کسی نمیتواند به آن نزدیک شود.+ هیچ انسانی او را ندیده و نمیتواند ببیند.+ عزّت و احترام متعلّق به اوست و قدرتش ابدی است! آمین.
۱۷ به کسانی که در این دنیا* ثروت زیادی دارند بگو* که مغرور نباشند و به ثروت ناپایدار امید نبندند،+ بلکه امیدشان به خدا باشد؛ خدایی که هر چه لازم داریم با سخاوتمندی برایمان فراهم میکند تا از آن لذّت ببریم.+ ۱۸ به آنها بگو که نیکوکار باشند، در انجام کارهای خوب ثروتمند باشند، سخاوتمند باشند و همیشه آماده باشند که دیگران را در داراییهایشان سهیم کنند.+ ۱۹ به این ترتیب، گنجی واقعی که زیربنایی خوب برای زندگی آیندهشان است برای خودشان جمع میکنند + تا بتوانند امید به زندگی واقعی را در دلشان محکم حفظ کنند.+
۲۰ ای تیموتائوس، چیزی را که به تو سپرده شده حفظ کن.+ از حرفهای پوچ که چیزهای مقدّس را بیحرمت میکند دوری کن و با عقاید ضد و نقیض که به غلط «شناخت» نامیده میشود کاری نداشته باش.+ ۲۱ بعضیها با چنین شناختی خودنمایی کردهاند و از راه ایمان منحرف شدهاند.
لطف خدا شامل حال همهٔ شما شود!
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
یا: «کسانی که محبت پایدار ندارند.»
واژهنامه: «اعمال نامشروع جنسی.»
یا: «مردانی که با مردان دیگر رابطهٔ جنسی برقرار میکنند.»
یا: «سالم؛ مفید.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
یا: «پادشاه تمام دورانهاست.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
یا: «هر نوع انسانی.»
تحتاللفظی: «وفادارشان.»
یا: «با نجابت.»
یا: «با سنجیدگی.»
یا: «آرامی.»
یا: «آرام بمانند.»
یا: «دارای قدرت تشخیص.»
یا: «دارای قدرت تشخیص.»
یا: «اهل خانهاش.»
واژهنامه: «خادم جماعت.»
یا: «حرفهای فریبنده نزند.»
یا: «اهل خانه.»
واژهنامه: «آزادی بیان.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
یا: «روح خدا.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
یا: «ورزش.»
یا: «پاکدامنیات.»
یا: «هدیهٔ.»
تحتاللفظی: «واقعاً بیوه هستند.»
تحتاللفظی: «واقعاً بیوه باشد.»
یا: «فقط در پی لذّت است.»
تحتاللفظی: «واقعاً بیوه هستند.»
یا: «مردان سالمند.»
تحتاللفظی: «تا بقیه بترسند.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
منظور این است که کسی نباید عجولانه به عنوان خادم یا پیر جماعت تعیین شود.
تحتاللفظی: «با هم برادرند.»
یا: «سالم؛ مفید.»
یا: «توهین.»
واژهنامه: «وقف به خدا.»
یا: «جراحتهای دردناکی به بدنشان وارد کردهاند.»
رجوع به واژهنامه: «وقف به خدا.»
تحتاللفظی: «مسیحْ عیسی.»
یا: «آشکار شدن.»
تحتاللفظی: «فرمان.»
یا: «عصر؛ نظام.» واژهنامه: «عصر؛ نظام.»
یا: «دستور بده.»